JJ.Sandal på 22. feb. 2016 kl. 22:45

2016-02-22T22:45:03Z

JJ.Sandal på 25. des. 2013 kl. 15:20

2013-12-25T15:20:00Z

JJ.Sandal: Byttet ut død lenke

2013-10-29T20:19:39Z

Byttet ut død lenke

JJ.Sandal på 27. apr. 2013 kl. 21:16

2013-04-27T21:16:41Z

JJ.Sandal: Å elska med øyreløs hund og skummel død

2013-01-14T11:08:05Z

Å elska med øyreløs hund og skummel død

Vis endringer

@@ Linje 294: / Linje 294: @@
 * Skj = ''Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning'' (utg. Finnur Jónsson 1912).
 * Slaattelid, Hermund. 1993. ''Romersk retorikk''. Cicero, Quintilian, Tacitus. Innleiing og omsetjing av Hermund Slaattelid. Det Norske Samlaget, Oslo.
-* Steinsland, Gro. 1991a. ''[http://clk.tradedoubler.com/click?p=1600&a=383948&g=16861834&url=http://www.bokkilden.no/SamboWeb/produkt.do?produktId=76043 Det hellige bryllup og norrøn kongeideologi]''. En analyse av hierogami-myten i Skírnismál, Ynglingatal, Háleygjartal og Hyndluljóð. Solum Forlag, Oslo.
+* Steinsland, Gro. 1991a. ''Det hellige bryllup og norrøn kongeideologi''. En analyse av hierogami-myten i Skírnismál, Ynglingatal, Háleygjartal og Hyndluljóð. Solum Forlag, Oslo.
 * __________. 1991b. "Dødsbryllupet." ''Heiderskrift til Nils Hallan på 65-årsdagen 13. des. 1991''. Red. Gulbrand Alhoug, 421-435. Novus Forlag, Oslo.
 * __________. 1992. "Døden som erotisk lystreise." ''Eyvindarbók - Festskrift til Eyvind Fjeld Halvorsen''. Red. Finn Hødnebø, 319-332. Redaksjonen, Institutt for nordistikk og litteraturvitenskap, Oslo.

@@ Linje 75: / Linje 75: @@
 <br>&nbsp;&nbsp; Det er her eg byrjar å undrast. Steinsland har snekra ein stor samanhangande fyrsteteori med mange symbol, og så hevdar ho, utan å argumentera for det spesielt, at Þjóðólfr úr Hvini må ha tenkt det same. Ho siterer strofe 10 og innleier med desse orda:
-<blockquote>...i denne kilden spiller ringen en rolle som medierende symbol mellom bryllup og død. Halsringen er kongens verdighetstegn, samtidig som den referer til bryllup og fruktbarhet; til sist blir den redskap for kongens død. (Steinsland 1992: 322)</blockquote>
+<blockquote>
 Eg kan ikkje sjå anna enn at ho brukar Snorri si forteljingsramme for visa, og i tillegg siterer Finnur Jónssons si omsetjing på dansk. Difor synest eg det er riktig å presisera kva som står i det norrøne verset.
-<blockquote>Þat tel ec undr
+<blockquote>
 <br>Ef Agna her
 <br>Scialfar rað
@@ Linje 91: / Linje 94: @@
 <br>sualan hest
 <br>Signýiar vers.
 <br><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (Skj I A: 9)
-<br><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (Skj I A: 9)</blockquote>
+</blockquote>
 Først kjem det fram i visa at kona til Agni (Skjálf/Loga dís) heiste kongen opp i gullsmykket, ''at lopti hóf''. Skalden kjem med merknad om at dette ikkje kan ha vore oppfatta som 'ei naturleg gjerning', ''at sk&#491;pum þótt'', av kongens næraste. Det blir sagt om den stakkars mannen at han gjorde den kjølige hesten tam, ''temia skylde/sualan hest'', men denne hesten var ikkje ein vanleg hest, men hesten til mannen til Signý. Mannen til Signý heitte Hagbarðr. Kjenningmodellen for galgen som HAGBARDS HEST kjem frå ei gamal segn om helten Hagbarðr, som blei hengd i ein galge. Difor kan ein seia at hesten hans er ein galge (som han rei på inn i døden). Hagbarðr blir i kjenningvarianten her omskriven som ''Signýjar ver'', 'mannen til Signý'. Det er svært viktig at ein prøver å sjå for seg den metaforiske samanlikninga eller mappinga hjå Þjóðólfr. [10] Der er det ein galge, truleg firkanta, [11] som blir samanlikna med ein hest, nærare bestemt; ein utamd hest.
@@ Linje 110: / Linje 113: @@
 Neste skaldestrofe Steinsland brukar for å støtte hypotesen om den erotiske Hel, er frå ei dråpa om Hákon jarl av skalden Tindr Hallkelsson. Visa er datert til slutten av 900-talet og første halvdel kan lyda slik i prosaordstilling:
-<blockquote>Varða som farlig herða bjúglima gims Gerðr gerði jarli sæing - gnýr Fj&#491;lnis fúra óx -, þás brynju Viðurr varð at kasta hringf&#491;&#769;um Hanga hrynserk. (Skj I B: 136)</blockquote>
+<blockquote>
 Dette kan parafraserast slik på norsk:
-<blockquote>Det var ikkje som om den vakre kvinna reidde seng til jarlen - kampen blei hardare - når han (krigaren) måtte kasta brynja si av seg, som var hoggen i stykke.</blockquote>
+<blockquote>
 Igjen kan eg ikkje sjå anna enn at vi har eit klart døme på motsetningsspaninga, og i dette tilfelle ei heilt vanleg kopling mellom erotikk og slagmark. Skalden kallar fram i tanken eit fredfullt og trygt bilete av ei kvinne som reier ei seng, og seier: det var nettopp ''ikkje'' sånn når Hakon gjekk til kamp mot Jomsvikingane.
@@ Linje 120: / Linje 127: @@
 <br>&nbsp;&nbsp; Eit slikt møte av to kontrastive semantiske rammer som vi ser hjå Tindr Hallkelsson, høyrer til vanlege skaldeuttrykk. Skaldane likar å framkalla bilete av kvinnestue/seng eller det erotiske på den eine sida, og brutaliteten i krigføringa på den andre sida. Den same mentaliteten ligg bak faste skaldeuttrykk som 'å gje ulven føde', som eg nemnde før. Bilete av det kvardagslege og trygge lar skaldane kollidere med det krigerske. Dette har klart hatt ein estetisk effekt. Når Þórbj&#491;rn hornklofi prisar kamplysten til Haraldr harfagri, blir det sagt slik at Haraldr hadde ikkje for vane å liggja i den varme kvinnestua (''[[Haraldskvæði]]'', strofe 6). Eit anna klart døme der skalden lar det erotiske kollidere med det brutale, er ei halvstrofe av den norske kongen Haraldr harðráði, som blei dikta cirka 1049-1050, men byggjer på den gamle heidne motsetningsspaninga:
-<blockquote>Rjóðandi mun ráða
+<blockquote>
 <br>randa bliks ór landi
 <br>oss, nema Einarr kyssi
 <br>øxar munn enn þunna.
 <br><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (Skj I B: 330) [16]
-<br><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (Skj I B: 330) [16]</blockquote>
+</blockquote>
 Den erotiske omskrivinga 'å kysse den tynne munnen til øksa', står rett og slett for det å bli drepen, og i dette tilfelle er det neppe mogleg å tolka bokstaveleg den motsetningsspaninga mellom erotikk og død som skalden vil fram til, og eg synest ikkje det lar seg gjere andre stader heller) [17]
@@ Linje 138: / Linje 146: @@
 <br>&nbsp;&nbsp; I ei islandske vise frå 1900-talet finn vi døme på at den erotiske metaforikken frå dei heidne skaldane ennå lever:
-<blockquote>Vör þótt mæti kaldra kossa,
+<blockquote>
 <br>koma bæturnar.
 <br>Ægir lætur hægt mér hossa,
 <br>heimasæturnar. (Kvæðamannafélagið Iðunn - textabok [21])
 <br><br>Heimasætur Ægis: Ægirs tenestepiker= bølgjene
-<br>Kossar: kyss= skvett frå bølgjene på sjømannen sitt fjes</blockquote>
+<br>Kossar: kyss= skvett frå bølgjene på sjømannen sitt fjes
 Slik eg forstår det, brukar Steinsland Rán-metaforikken som grunnlag for å støtta hypotesen om den erotiske døden. Ho er likevel ikkje sikker i si sak når ho seier:
-<blockquote>Men vårt spørsmål om de erotiske overtonene i metaforen utgjør mer enn et litterært topos, om de refererer til genuine førkristne forestillinger knyttet til døden og døds opplevelsen, gjenstår det enda å besvare. (Steinsland 1992: 327)</blockquote>
+<blockquote>
 Rán-metaforikken hjå skaldane er etter mi meining ein måte å forsone seg med frykta som folk i vikingtida opplevde til sjøs. Dødsangsten i sjøstormen får til dømes eit klart og biletleg uttrykk i seglevisa til Egill Skallagrímsson (Skj I B: 47, strofe 23). Der blir stormen omskriven som ein jotun, og deretter som ein ulv (øydeleggjande angstsymbol), og skipet er ei svane. Bølgjene på havet blir samanlikna med tennene på ei fil, noko som Egill sikkert hadde sett faren sin meisla ut i jernsmia si. Ulven (stormen) går til åtak på svana og filar svana på den rukkete overflata (bølgjene). Biletet er lada med angst og uhyggje, og her er det ei klar motsetningsspaning skalden framkallar. Vi har sterke og øydeleggjande figurar som dominerer over ein svak, hjelpelaus og uskuldig figur. Her finst det ikkje noko erotisk uttrykk. Dei eksistensielle fakta til sjøs blir konkretiserte med sterke bilete, og ein kan ikkje tenkje seg at Egill Skallagrímsson var den reddaste i vikingtida.
@@ Linje 159: / Linje 170: @@
 <br>&nbsp;&nbsp; La oss sjå på det som diktaren lar Helgi seia til kjærasten sin når han og Sigrun har gått til sengs i haugen:
-<blockquote>Vel scolom drecca
+<blockquote>
 <br>dyrar veigar,
 <br>þott mist hafim
@@ Linje 165: / Linje 177: @@
 <br>scal engi maþr
 <br>angrlióð queþa.
 <br><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (utg. Bugge 1967: 199)
-<br><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (utg. Bugge 1967: 199)</blockquote>
+</blockquote>
 Helten ber kjærasten sin vere rolig og ottelaus, som ein ekte helt gjerne gjer. Helgi ber Sigrún drikka i lag med seg, sjølvom han har mista ''munr og l&#491;nd'', 'glede/kjærleik' og 'makt/land'. Vidare kjem det fram at Sigrún sørgjer over elskaren sin, tårene hennar fell som bloddråper på heltens bryst (strofe 45). I tillegg til dette forlèt Helgi haugen, men Sigrún går ut neste natt og ventar på elskaren sin som ikkje kjem att. Tenestekvinna prøver å snakka Sigrún til fornuft, og ber henne ikkje vera så gal, ''ærr'', å gå aleine om natta i eit slikt spøkjelseshus, altså gravhaugen. Helgi blir slik knytt til eit spøkjelse, ''draugr'', av tenestekvinna. Tenestekvinna meiner eg det er fornuftig å tolka som ei røyst frå røyndomen, medan Sigrún er forvirra i sorga, som ho og døydde av kort tid etter, blir det sagt i prosastykket etter kvadet. [22]
@@ Linje 186: / Linje 198: @@
 <br>&nbsp;&nbsp; Russaren Aron Gurevich understrekar i sin studie av det groteske at spøk og latter hadde ei djupare meining i mellomalderen, og det er difor eg meiner det er feil å bruka termen ironi på så gamle kjelder som skaldedikting frå seint 800-tal. Gurevich dreg fram mange døme på korleis djevelen blei latterleggjort i latinske mellomalderkjelder, og om dette seier han:
-<blockquote>The jest, the mockery, the reduction of the image of the bearer of absolute evil to the comic, made bearable the tragedy of a situation threatening eternal perdition. In this psychological context laughter became the means of overcoming fear, the intensity of which is difficult for us even to imagine. (Gurevich 1988: 193) [25]</blockquote>
+<blockquote>
 Det groteske sin ''raison d'etre'' kjem fram i at den hjelper folk å forsona seg med harde og kalde eksistensielle fakta. Den groteske teknikken inneber at lesaren eller tilhøyraren blir halden i spaning mellom det latterlege og det avskyelege. Ein viktig føresetnad er at det groteske må ha det eine beinet i det realistiske, det andre i fantasien, og at teksten må vera biletleg for å treffa folk i hjarta. Det som skil det groteske frå ironien, som hovudsakleg stiller intellektuelle krav til folk, er at det groteske også alluderer til kjenslene i mennesket.

@@ Linje 13: / Linje 13: @@
 <center><big>'''Å elska med øyreløs hund og skummel død'''</big><br>- om Gro Steinslands hypotese om døden som erotisk lystreise i norrøn tid
-Av [http://www.hf.uib.no/i/Nordisk/Nofi/personarkiv/personmappe/birgisson-bergsveinn.html Bergsveinn Birgisson]
+Av [http://www.spartacus.no/index.php?ID=Forfatter&ID2=541 Bergsveinn Birgisson]
 <br>© 2003

← Eldre revisjon		Revisjonen fra 27. apr. 2013 kl. 21:16
Linje 6:		Linje 6:
	\|-		\|-
	\|}		\|}
−

Å elska med øyreløs hund og skummel død - Revisjonshistorikk

JJ.Sandal på 22. feb. 2016 kl. 22:45

JJ.Sandal på 25. des. 2013 kl. 15:20

JJ.Sandal: Byttet ut død lenke

JJ.Sandal på 27. apr. 2013 kl. 21:16

JJ.Sandal: Å elska med øyreløs hund og skummel død