JJ.Sandal på 25. des. 2013 kl. 13:39

2013-12-25T13:39:17Z

Vis endringer

Jesper på 19. mar. 2013 kl. 07:20

2013-03-19T07:20:27Z

Jesper: Fodnoter

2013-03-19T07:13:57Z

Fodnoter

Vis endringer

Jesper: Norrøn skaldskap, versemaal o. a.

2013-01-13T13:03:30Z

Norrøn skaldskap, versemaal o. a.

Vis endringer

@@ Linje 94: / Linje 94: @@
 I hovudsaki gjeld dette ''all'' gamall germansk dikting som me no hev prøvur av, um ikkje i eit og alt: soleis ser de ut til at avdeildingi i vers med eit visst tal linur ikkje var komi i bruk i den gamle angelsaksiske og tyske diktingi. Derimot slikt som stavrime, som me finn aalgjengt hjaa alle germanske folk, kann me daa skyna hev høyrt med til deira dikting og vori sermerkjande for den alt fraa dei eldste tidir. Med alt dette kann de likevel godt fraa gamalt av ha vori ymse avbrigde i versemaale som mc no ikkje kjenner til, daa de etter maaten er so lite me hev av gamall germansk dikting fyri den norrøne i vikingtidi. Nok er de, at i den eldste norrøne dikting finn me straks ymse avbrøyte fraa de vanlegaste versemaale i Eddakvadi, de som vanleg er kalla ''fornyrdes-lag'', med vers paa 8 linur og 4 stavingar i kvar line. Soleis alt i Ynglingatal er de eit avbrøyte, med di at de der skifter med 3 og 4 stavingar i lina, og dette versemaale er, til skilnad fraa fornyrdes-lag, kalla ''kvidu-haatt''. Eitt versemaal er med vanleg 5 stavingar i lina, ''maala-haatt'', og eit anna, med sterkt skiftande stavings-tal og berre 6 linur i verse, er kalla ''ljoda-haatt''. Men her skal me serleg feste oss ved den versbygnaden som er vanleg i ''skaldekvadi'' dei kallar, og sermerkjer deim.
-«Skaldekvad» er no i røyndi like mykje alle kvad, med di at skald tyder de same som diktar; men etter kvart hev de vorti vanlegt aa bruke namne serleg um dei kvædi me hev etter ''namngjevne'' skaldar, for de meste dikta um og til kongar og hovdingar i deira samtid. Dei sermerkjer seg for de fyrste med ein annan og vandare versbygnad. I verse er de her og 8 linur, liksom i fornyrdes-lag; men linune er lenger, soleis at de vert 6 stavingar og 3 versføtar i lina, og den siste versfoten i lina alltid i dette versemaale eit tvostavings-ord, med siste stavingi lett. Med di at linune her er so mykje lenger, krevst de, til at stavrime kann koma sterkt nok fram, at de alltid er ''tvo'' studlar i fyrste lina av line-pare. Men de mest sermerkjande her er no eit slag inn-rim millom tvo av stavingane i lina, og som er kalla ''hendingar'' <span id="3">([[#Note3|3]])</span>. Av deim er de tvo slag, ''heilhending'' og ''halvhending''. I heilhendingi er de fullt samsvar millom dei tvo stavingar baade i sjølvljoden og medljods-utgangen, i halvhending er sjølvljodane ulike, men medljods-utgangen den same i dei tvo stavingar. De vanlege er daa, at de er halvhending i fyrste og heilhending i andre lina av line-pare. Dette versemaal er kalla ''drott-kvætt'', av di de var vanlegt, at skalden sagde fram desse kvædi for kongen eller hovdingen soleis at ''drotti'' eller hirdi høyrde paa. Me skal her setja eit line-par til prøve:
+«Skaldekvad» er no i røyndi like mykje alle kvad, med di at skald tyder de same som diktar; men etter kvart hev de vorti vanlegt aa bruke namne serleg um dei kvædi me hev etter ''namngjevne'' skaldar, for de meste dikta um og til kongar og hovdingar i deira samtid. Dei sermerkjer seg for de fyrste med ein annan og vandare versbygnad. I verse er de her og 8 linur, liksom i fornyrdes-lag; men linune er lenger, soleis at de vert 6 stavingar og 3 versføtar i lina, og den siste versfoten i lina alltid i dette versemaale eit tvostavings-ord, med siste stavingi lett. Med di at linune her er so mykje lenger, krevst de, til at stavrime kann koma sterkt nok fram, at de alltid er ''tvo'' studlar i fyrste lina av line-pare. Men de mest sermerkjande her er no eit slag inn-rim millom tvo av stavingane i lina, og som er kalla ''hendingar''<ref>Namne tyder vel at dei skulde gjera de lettare aa ''aahende'', gripe og hugse de som var sagt, og for so vidt svarar nok namne vel.</ref>. Av deim er de tvo slag, ''heilhending'' og ''halvhending''. I heilhendingi er de fullt samsvar millom dei tvo stavingar baade i sjølvljoden og medljods-utgangen, i halvhending er sjølvljodane ulike, men medljods-utgangen den same i dei tvo stavingar. De vanlege er daa, at de er halvhending i fyrste og heilhending i andre lina av line-pare. Dette versemaal er kalla ''drott-kvætt'', av di de var vanlegt, at skalden sagde fram desse kvædi for kongen eller hovdingen soleis at ''drotti'' eller hirdi høyrde paa. Me skal her setja eit line-par til prøve:
 <blockquote>''L''ett og ''l'''''it'''e, de h'''eit'''er,<br>
-''l'''''auk'''en treng til aa '''auk'''ast.<ref>Namne tyder vel at dei skulde gjera de lettare aa ''aahende'', gripe og hugse de som var sagt, og for so vidt svarar nok namne vel.</ref></blockquote>
+''l'''''auk'''en treng til aa '''auk'''ast.<ref>Av di lauken er ein litin vokster og soleis ikkje treng mykje til næring. Meiningi med ordtake synest elles vera den, at han er lett aa lokke som sjølv vil.</ref></blockquote>
 Her hev me daa for de fyrste framrim med ''l'' i ''lauken'' (hovudstav) og ''lett'' og ''lite'' (studlane). Halvhending er ''it — eit'' i ''lite — heiter'', og heilhending ''auk'' i ''lauken — aukast''. Til betre framsyning kann me med de same taka eit line-par til:

Norrøn skaldskap, versemaal o. a. - Revisjonshistorikk

JJ.Sandal på 25. des. 2013 kl. 13:39

Jesper på 19. mar. 2013 kl. 07:20

Jesper: Fodnoter

Jesper: Norrøn skaldskap, versemaal o. a.