JJ.Sandal: Skýringar við myndirnar (Þriðja bindi)

2013-01-12T14:18:30Z

Skýringar við myndirnar (Þriðja bindi)

Ny side

{| class="toccolours" border="1" width="100%" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse"
|- style="background-color:#e9e9e9"
!align="center" valign="top" width="40%" | '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" | Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"| Færøysk
|-
! Denne teksten finnes på følgende språk ► !! !! [[Fil:Islandsk.gif|32px|link=Skýringar við myndirnar (Þriðja bindi)]] !! !! !! !!
|-
|}

<center><big>'''[[Fornaldarsögur Norðurlanda]]'''</big>

[[Guðni Jónsson|GUÐNI JÓNSSON]] og [[Bjarni Vilhjálmsson|BJARNI VILHJÁLMSSON]] sáu um útgáfuna

<big>'''Skýringar við myndirnar'''</big> Þriðja bindi</center>

Forsíðumynd þessa bindis er af stefni Ásubergsskipsins, áður en það var tekið úr haugnum, sbr. skýringar I.
bindis.
    Skrautborðarnir ofan við sögurnar eru þeir sömu og i I. bindi, sjá skýringar þar.
    Á móti upphafi Gautreks sögu er mynd af útskornu drekahöfði "með gapandi höfði og gínandi trjónu". Það fannst meðal margra annarra gripa á Ásubergi í Noregi, og eru myndir af nokkrum þeirra í I. bindi. Fornleifafundur þessi er frá miðri 9. öld.
    Á bls. 56, 154 og 350 eru myndir af tveimur hliðum hins fræga steins, sem Haraldur blátönn Danakonungur reisti foreldrum sínum, Gormi gamla og Þyri Danabót, í Jalangri í Suður-Jótlandi, þar sem haugar þeirra eru. Á steininum eru þrír skreyttir fletir. Á einn þeirra er klappað kynjadýr, og er engin mynd af því í þessari bók. Á öðrum er mynd af manni með útréttum handleggjum, en fornnorrænt hnútaverk allt í kring (bls. 56). Þetta er frelsarinn á krossinum, ein hin fyrsta Kristsmynd norrænna manna, og sýnir skemmtilega tilraun til að fella nýstárlega, erlenda hugmynda inn í hinn forna skrautstíl heimalandsins. Á þriðja fletinum er löng rúnarista (bls. 154 og 350), sem lesin er á þessa leið: "Haraldur konungur bað gera kuml þessi eftir Gorm, föður sinn, og eftir Þyri, móður sína, sá Haraldur, er sér vann Danmörk alla og Noreg og Dani gerði kristna." Kristusmyndin á steininum skýrist af þessum orðum. Steininn hefir Haraldur reist nálægt 980.
    Á bls. 190, andspænis titilblaði Sörla sögu sterka, og á bls. 420, er mynd af sjálenzkum silfurbikari frá þjóðflutningatímanum. Mjöð sinn drukku höfðingjar úr hornum eða silfurkerum.
    Á bls. 192, móti upphafi Sörla sögu sterka, og bls. 362, er sænskur myndsteinn frá þjóðflutningatímanum. Myndin, sem klöppuð er á hann, sýnir hestaat, og fylgir vopnaður maður hvorum hesti.
    Á bls. 230, gegnt upphafi Hjálmþés sögu ok Ölvis, og bls. 396, er mynd af gotlenzkum myndsteini með drekafléttum og rúnaletri. Steininn er frá víkingaöld.
    Á bls. 284, móti upphafi Hálfdanar sögu Eysteinssonar, og bls. 428, er mynd af skreyttri bronsnælu frá Eylandi. Slíkar nælur voru fremur fátíðar á víkingaöld, og eru þær, sem til eru, flestar sænskar. Stíll nælunnar er ómengaður Borróstíll frá 10. öld.
    Á bls. 319, undir Hálfdanar sögu Eysteinssonar, og bls. 417, er mynd af litlu goðalíkani úr bronsi. Það fannst nálægt Eyrarlandi í Eyjafirði, en álíka smálíkön hafa fundizt í Svíþjóð. Líkan þetta er sennilega af Þór með hamarinn Mjöllni. Fornmenn báru á sér litlar goðamyndir eins og þessa til heilla sér.
    Á bls. 320, gegnt titilblaði Hálfdanar sögu Brönufóstra. og bls. 418, er mynd af öxi úr víkingagröf í Mammen í Jótlandi. Hún sýnir vel, hve mikla stund fornmenn lögðu á að búa vopn sín sem fagurlegast. Inn í hliðar axarblaðsins er hamrað dýrindis skrautverk úr silfri. Stíll þess er Jalangursstíll, og sýnir það, að öxin er frá 10. öld.
    Á bls. 322, móti upphafi Hálfdanar sögu Brönufóstra, er mynd af norskri hringnælu úr bronsi. Hún er skreytt í Ásubergsstíl og er frá fyrri hluta 10. aldar.
    Á bls. 394, undir Yngvars sögu víðförla, er mynd af norskri skrautnælu úr bronsi. Nælur eins og þessi voru með algengustu skartgripum kvenna á víkingaöld. Þær eru kallaðar smárablaðsnælur vegna lögunar sinnar. Á hverju laufi liggur dýr eða ormur í hring. Stíllinn er Borróstíll, sem einkum var í tízku á 10. öld.
    Á bls. 434, gegnt upphafi kvæðanna, er mynd af tingli ásubergskipsins, grafið í eldri Ásubergsstíl, frá fyrri hluta 9. aldar.

KRISTJÁN ELDJÁRN.

{{DEFAULTSORT:Skyringar vid myndirnar (Tridja bindi)}}

[[Kategori:Alfabetisk indeks]]
[[Kategori:Fornaldarsögur]]
[[Kategori:Tekster på islandsk]]
[[Kategori:Guðni Jónsson]]
[[Kategori:Bjarni Vilhjálmsson]]

Skýringar við myndirnar (Þriðja bindi) - Revisjonshistorikk

JJ.Sandal: Skýringar við myndirnar (Þriðja bindi)