August: Vm þat huaðan otru hofst

2019-05-26T13:48:20Z

Vm þat huaðan otru hofst

Ny side

{| class="toccolours" border="1" width="100%" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse"
|- style="background-color:#e9e9e9"
!align="center" valign="top" width="40%" | '''Velg språk''' !!align="center" valign="top" width="10%" | Norrønt !!align="center" valign="top" width="10%"| Islandsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Norsk !!align="center" valign="top" width="10%"| Dansk !!align="center" valign="top" width="10%"| Svensk !!align="center" valign="top" width="10%"| Færøysk
|-
! Denne teksten finnes på følgende språk ► !! [[Fil:Original.gif|32px|link=Vm þat huaðan otru hofst]] !! !! !! !! !!
|-
|}

<div class="toccolours">For at alle norrøne tegn som blir brukt i denne artikkelen skal vises korrekt må du ha fonttypen [http://www.heimskringla.no/fonts/OLD1NT__.TTF OldNordicTimes] installert på din PC eller Mac. OldNordicTimes skal lagres i Fonts i Windows eller installeres i fontboken i Mac OS.</div>

<center><big><big>'''Vm þat huaðan otru hofst'''</big></big>

[[Finnur Jónsson biografi|Finnur Jónsson]] og [[Eiríkur Jónsson biografi|Eiríkur Jónsson]]</center>

Líufír brhðr. Sua segía oss helgar rítníngar hu''er''su ver<ref> Tilf. over linjen med nedvisningstegn.</ref> skolum a drottenn varn trua oc melír sua. at ei''n''n er guð oc .i.<ref> Ligeledes, men uden nedvisningstegn.</ref> er almennileg tru oc ei''n''n er cristi''n''n domr. oc ei''n''n er guð alz faðer. oc alz er gerande oc valdande oc raðande. En ha''n''n eigum ver at lofa oc dyrka f''ir''i''r'' þ''u''i at ha''n''n skóp hí''n''n<ref> Aksenten står bagefter n, næsten helt over det følgende '''ꝼ'''.</ref> fysta ma''n''n Adam oc hans kono Eua''m'' er ver ero''m'' aller fra komner. Guð bauð<ref>''bau'' opfrisket.</ref> þeím boð orð sín at geta oc sagðe þei''m'' ef þau gaum gefe. at þau skilldu fhðast oc fulla tru gera. oc fylla hímín rikí þa''n''n lut er<ref>Disse 3 ord ligeledes.</ref> englar thmdu f''ir''i''r'' míkíleti sínu. oc f''ir''i''r'' of pryðí. oc f''ir''i''r'' þer sakar<ref>kar ligeledes.</ref> at þeír brutu log víð drotte''n''n varn. En þa er slict líf var Adame skapat oc þei''m'' híunu''m'' baðom sua at þau skylldu ecki erfeði drygia. fyst þa stund er þau gettu boðorða guðs. þa matte þei''m'' ecki at angre verða. eígí brunnu þau þo at þau gengi i eld<ref>''i eld'' ligeledes, hvorved ''i'' er gjort til ''j''.</ref> brennanda<ref>''renn'' opfrisket.</ref> eígí sucku þau þo<ref>Tilf. over linjen med nedvisningstegn.</ref> at þau gengí<ref>''e'' ligeledes.</ref> á se. eigi grandaðe þeí''m'' þo<ref>Tilf. over linjen med nedvisningstegn.</ref> at<ref>''at u or'' ligeledes.</ref> þau<ref>''at u or'' ligeledes.</ref> ormar<ref>''at u or'' ligeledes.</ref> hyggi. eígí sakaðe þau þo<ref>Tilf. over linjen med nedvisningstegn.</ref> at þau dyr bítí. huarke var þei''m'' at meini hungr ne þorsti. heitt nema kalt huarke kostaðe þau meðan þau g''e''rðu sua sem þeím hafðe guð boðet. þa geck<ref>''ck'' ligeledes.</ref> hi''n''n flerðar fulli fiandi i ofund við þau beði híun. sem ha''n''n gerir<ref>''ir'' tilf. over linjen med nedvisningstegn.</ref> nu við oss alla siðan. f''ir''i''r'' þ''u''i at ha''n''n vill alla þioð suickia til heluítís. sua sem ha''n''n sueic þau beði híun at þau brutu boðorð guðs. En þegar er þau hofðu brotet þat. þa skílldu þau lata af þ''ei''ri hínní miclu selo oc lifa við vil oc við erfeði. Oc þa skilldu þau beði varna við elldi oc við vatne. oc þo matto þau varla halda sic oc sín born sua at þeí''m'' i cne fellí. en þat er at þau brutu guðs boðorð. Míkít gerði Adamr oc þau beðí híun oss ollum. f''ir''i''r'' þ''u''i at nu er heimr þessí morgum lutum<ref>''um'' er tilf. over linjen vistnok med nedvisningstegn.</ref> verri en fyrst<ref>''v'' er tilf. over linjen.</ref> var han''n''<ref> Tilf. over linjen med nedvisningstegn. Alle de her nævnte tilföjelser er skrevne med fine bogstaver og, som det synes, med samme hånd som det øvrige; blækket er lidt mattere end ellers.</ref> skapaðr af þeira misg''er''níngum |<ref>4b</ref> er þau híun gerðu. f''ir''i''r'' þ''u''i at þa var sol .vij. lutu''m'' biartare en nu er hon. oc tungl var fyst sua líost sem nu er sol til þess er Adamr bra af þui sem guð bauð honum. en þat verðr eftir doma dag er þau skolu iam lios vera beði sol (oc)<ref>Glemt af skriveren.</ref> tungl sem þau voro fyst. oc verðr þat at tungl þuerr ecki oc stendr fullt iafnan. Ver megom nu m''eð'' orðe oc m''eð'' verki oc m''eð'' erfeði varo oc olmoso til þess gera at ver skilldu''m'' með guði vera. oc m''eð'' hans helgum monnu''m'' i liose oc i fagnaðe er ver heðan foru''m'' ef ver villu''m'' guðs vilia gera. Sua segia oss heilagar bhcr at engi maðr skal blota heiðnar vettír f''ir''i''r'' þ''u''i at þat gerðu me''n''n f''ir''i''r'' Noa floð. en af þ''u''i varð su hín mícla floð at guð vildi f''ir''i''r'' farast lata alt þat hit synduga folk af þ''ei''ra misgerníngum er þeir gerðu i hordome oc flimsku oc i meín eiðum. i mutu. oc í ma''n''n drape f''ir''i''r'' vttan Noa oc sono hans þría. oc þ''ei''ra<ref> Skr. to gange, men første gang overstreget.</ref> .iiij. konor. þanan reis fyst sa villu domr oc utru. fra þei''m'' monnu''m'' hínum miclu er forðum varo. þeir toko til oc letu gera stopul or griote sua hafan at þ''ei''r vildu m''eð'' þuí koma i hímíríki. En þa sa drotten''n'' var mikileti þ''ei''ra. oc kom þar sialfr er þeir varo er þa gerníng skildu gera. oc uilti sua f''ir''i''r'' þeím at engi uissi huat annar sagðe eða gerðí. en þeír me''n''n voro .ij. oc lxx. En af þ''u''i ero nu sua margar tungur i þessum heímí. En þeír me''n''n aller er þar voro vrðu sua vsatt''ir'' at hu''er''r þ''ei''a for a sins vegar. En su gerni''n''g fell oll niðr. þa foro þeír til ymísa landa. en ma''n''n kyni vox þa ofund oc varð suíkit af hínum sama diofli er Adam sueíc fyrr. sua at þeir gerðu ser guð oc sao eigi skynsemdar augvm<ref>''semdar augvm'' er tilf. over linjen med nedvisningstegn. Jþork. mener, at skriveren først har efterladt en åben plads, som blev udfyldt med ''eigi skyn'', og resten tilf. over linjen på grund af pladsmangel; dette er meget rimeligt, da disse ord er med lidt mattere blæk, men det synes dog at være skriveren selv, der — senere — har tilsat dem.</ref> a varn drotte''n''n er þa skop. Sumir blotaðu sol.<ref> Punktum er tilf.</ref> Sumír mana. Sumir stiornur. Sumir æld. Sumir vatn. Sumír iorð. f''ir''i''r'' þ''u''i blotaðu þeir hana at þar fhðist huatvetna við hana. f''ir''i''r'' þ''u''i vatn. at alt míndi dhyia ef þat veri eígi. f''ir''i''r'' þ''u''i æld at ha''n''n er varmr við at sítia. en af þ''u''i sol oc oll hímín tungl. at þaðan kemr lios alt i heím þenna. En þeir mattu þat eígí uita ef þeir vildi at þ''u''i hyggia at sa er ei''n''n guð er þat alt skop monnum til hialpar. Enda fengu þeír e''n''n meíri villu dom oc blotaðu. me''n''n þa er rikir oc rami''r'' varo i þessu''m'' heímí siðan er þeír voro dauðír. oc hugðu þat at þeir míndu orka iam míclu dauðír sem þa er þeir voro kuíkir. Maðr var sa ei''n''n míoc rikr oc bio i hy nokorre. er het Saturnus. En ha''n''n<ref> Herefter er ''het tilföjet'', men da det er mere afbleget, end det øvrige, synes det at være noget udskrabet og bestemt til at udgå.</ref> Saturnus var illr maðr. ha''n''n drap sono sína alla hu''er''rn<ref>Således.</ref> sem bore''n''n var oc gerði at mat ser oc at siðan. Ein''n'' let ha''n''n lifa en sa het Iupiter<ref> Først skrevet ''íouí'', hvilket sikkert er fejllæsning af ''iouis'', men dette er overstreget og ''iupiter'' skrevet neden for i margen med en rød, rund streg omkring.</ref>. en ha''n''n var |<ref>5a</ref> illr oc grimr sua at ha''n''n rak foður sínn or hy þ''ei''ri er ha''n''n bio i. oc vildi honum at bana verða ef ha''n''n metti taka ha''n''n. En sa Iupiter<ref> Først skr. ''iovis'', men dette er overstreget med rødt og ''iupiter'' skrevet ovenover.</ref> var sua quensamr. oc daðalaus at han''n''<ref> Tilf. over linjen med nedvisningstegn.</ref> hafðe systur sína at kono ser. en su het Íuna<ref> Således, ikke ''iuno''.</ref>. oc gat m''eð'' he''n''ni dhtr .íj. onnor het Min''er''ua en onnor Vena<ref> Sål. først skrevet, derpå synes ''a'' at være udraderet og ''us'' (forkortet) tilsat over ''n''.</ref>. þ''er'' baðar dhtr sinar hafðe ha''n''n at kono ser. oc hu''er''ia sína fre''n''d kono hafðe ha''n''n at skom oc cleke. þa hína meín fullu me''n''n oc hína fulu hofðu þeir þa at bestum guðum ser. En sa Íupít''er''<ref>Dette ord er skrevet over noget, der er udraderet (rimeligvis ''iovis'').</ref> var þ''ei''ra alra rikastr hi''n''na heiðnu ma''n''na. er sumír me''n''n kalla Þor. en sa var allr ei''n''n en ha''n''n blotaðo me''n''n a danska tungu allra mest. En hans sonr het Mars. ha''n''n vildi æ oc æ i illu standa oc i hernaðe oc i orostu. En þeir hínír heiðnu me''n''n aller blotaðu ha''n''n dauðan aðr en þeír fhri til orostu. oc hugðu þeír at ha''n''n metti þei''m'' þa hialpa. f''ir''i''r'' þa soc at ha''n''n stoð i h''er''naðe i morðe oc i ma''n''n drape. En var eí''n''n maðr sa er Merkuríus het en ha''n''n var sua fars fullr oc suíka at ha''n''n for at flerð eínní at stela oc líuga. þa''n''n gerðu þeír heiðin ma''n''n<ref> Vistnok en fejl for ''heiðnu menn''.</ref> at guði ser. oc blotaðu ha''n''n at b(r)auta<ref>''r'' er glemt og ordet er skrevet over et raderet sted.</ref> [''eða'' gatna<ref> [Disse to ord er tilf. over linjen; det første er ikke ganske tydeligt; der står vistnok ''.l.'' med streg gennem ''l'', = ''vel'' = ''eða''. Disse tilföjede ord er ikke raderede.</ref> moti oc a<ref> Senere tilföjet af skriv.</ref> hestum biorgum. en ha''n''n het Oðenn a donsku. kona ein var su er het Vena. su var Iofis dotter. En hon var sua ma''n''n giorn. oc sua org oc sua ill at hon la m''eð'' feðr sínum. oc með morgu''m'' mo''n''num oc hafðezt sua sem port kona. En f''ir''i''r'' he''n''ni hrðust oc heiðnir me''n''n oc kallaðu hana gyðíu oc sins guðs dottor. мart var þess alsz er me''n''n kallaðu guð vm alla''n''n Miðgarð. hi''n''n illi diofull hafðe sua suícna þa hína heiðnu me''n''n. at þeir toko illa kalla oc argar konor. oc blotaðu guð sín þa me''n''n er þat eitt gerðu er fianda vili var. sua var ma''n''n kynít suikit til þess er var drotte''n''n gaf þeím enga gaúm. A marga vega varo me''n''n viltír sua at þeír gafo sol oc mana daga oc oðrum guðum sínum. Sol gafo þeir su''n''nu dag. En mana<ref>Dette ord er skrevet over linjen; det foranstående ''En'' synes at være raderet.</ref> mana dag. En tysdag gafo þeír Marti. hi''n''n fiorða dag gafo þeír Mercurio. þa''n''n er ver<ref>Tilföjet over linjen.</ref> kollum Oðe''n''n. En hi''n''n .vi. dag gafo þeír hi''n''ni orgu Venu<ref>Er muligvis senere rettet til ''Ven''er''i''.</ref>. er heítír Frígg a donsko. hi''n''n .vij. dag gafo þeír Saturno er var hi''n''n ellsti faðer þ''ei''ra allra guða. þa gerðu þeir hinír heiðnu me''n''n man likan or rauðu gulli. oc or huítu silfri. suma gerðo þeir or steínu''m'' suma or stocku''m''. gerði e<ref>Overstreget af opfriskeren.</ref> huerr or þ''u''i er<ref>Overstreget af opfriskeren.</ref> efni<ref>''fni'' opfrisket; herefter har opfriskeren tilskrevet ''er'' over linjen med nedvisningstegn.</ref> hafðe<ref>''af'' opfrisket.</ref> til<ref> Ligeledes.</ref>. oc<ref> Ligeledes.</ref> gerðu þeím hus oc kallaðu þat hof þ''ei''ra. oc settu þau ma''n''n likan þar inní. oc baðo ser goðs til.<ref>Punktum er tilf.</ref> þar sao þeír diofla er þa hafðe aðr suícna. oc hiní fogru man likan oc flugu þar i þeím. oc meltu þaðan við þa hína ormu me''n''n. oc villu me''n''n oc lerðu þa til þess er þeír komu salum þeira oc sialfum þeím i heluítí. Sumír gerðu man likan m''eð'' miclum |<ref>5b</ref> hannerðum. oc seldu m''eð'' verði suma við mínna en suma við meíra. sua hu''er''n sem koma matte. мeðan þeir gerðu þa þotte þeím gaman eítt at. En þa er gort hofðu oc þeír guð kallaðu þa stoð þeím age af oc voro aller reddir við þa.

==Fodnoter==
<references/>

[[Kategori:Alfabetisk indeks]]
[[Kategori:Tekster på norrønt]]
[[Kategori:Finnur Jónsson]]
[[Kategori:Eiríkur Jónsson]]

Vm þat huaðan otru hofst - Revisjonshistorikk

August: Vm þat huaðan otru hofst