Forskjell mellom versjoner av «Hamdesmål»

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
(Hamðismál v. Ivar Mortensson-Egnund)
 
(Retta mange skriveveilor, endra aa > å.)
Linje 26: Linje 26:
  
  
<big>'''Hamdesmaal'''</big></center>
+
<big>'''Hamdesmål'''</big></center>
  
  
Linje 32: Linje 32:
 
::1.
 
::1.
 
::Inkje var det no,
 
::Inkje var det no,
::inkje i gaar,
+
::inkje i går,
 
::lange tider
 
::lange tider
 
::hev lidi sidan,
 
::hev lidi sidan,
::daa Gjukes dotter,
+
::Gjukes dotter,
 
::Gudrun, eggja
 
::Gudrun, eggja
 
::søner unge
 
::søner unge
::til Svanhild aa hemne.
+
::til Svanhild å hemne.
  
  
 
::2.
 
::2.
::Ei syster de hadde
+
::«Ei syster de hadde
 
::som Svanhild heitte.
 
::som Svanhild heitte.
 
::Jormunrek henne
 
::Jormunrek henne
::hivde paa voll,
+
::hivde voll,
 
::kasta ho for hestom
 
::kasta ho for hestom
 
::kvite og svarte,
 
::kvite og svarte,
::graae gangtame
+
::gråe gangtame
 
::gote-hestar.
 
::gote-hestar.
  
  
 
::3.
 
::3.
::Burt fraa tjodkongar
+
::Burt frå tjodkongar
 
::trengde de vert,
 
::trengde de vert,
 
::einaste renning
 
::einaste renning
Linje 62: Linje 62:
 
::Einsam eg stend
 
::Einsam eg stend
 
::som ei osp i skogen
 
::som ei osp i skogen
::fatig paa frendar
+
::fatig frendar
::som fura paa kvister,
+
::som fura kvister,
 
::vantande voner
 
::vantande voner
 
::som ei vidje um haust
 
::som ei vidje um haust
 
::av lauv-jarnet skadd
 
::av lauv-jarnet skadd
::ein solvarm dag.
+
::ein solvarm dag.»
  
  
 
::5.
 
::5.
 
::Hugdjerve guten,
 
::Hugdjerve guten,
::Hamde, daa kvad:
+
::Hamde, kvad:
 
::«Liti ære
 
::«Liti ære
 
::du leivde Hogne,
 
::du leivde Hogne,
::daa dei Sigurd
+
::dei Sigurd
 
::or svevnen vekte,
 
::or svevnen vekte,
::paa lægjet du laag,
+
::lægjet du låg,
 
::men dei lo dei hine.
 
::men dei lo dei hine.
  
  
 
::6.
 
::6.
::Og dei blaa-kvite
+
::Og dei blå-kvite
 
::blæjune dine
 
::blæjune dine
 
::raude vart farga
 
::raude vart farga
Linje 95: Linje 95:
 
::Deg sjølv vart det verst
 
::Deg sjølv vart det verst
 
::det slaget mot Atle,
 
::det slaget mot Atle,
::daa Erp du myrde
+
::Erp du myrde
 
::og Eitil du drap.
 
::og Eitil du drap.
::Saarbeitte sverd
+
::Sårbeitte sverd
 
::svinge ingen
 
::svinge ingen
 
::andre til tjon,
 
::andre til tjon,
Linje 111: Linje 111:
 
::oss i millom,
 
::oss i millom,
 
::den bøni du bed oss
 
::den bøni du bed oss
::ho berre veld graat.
+
::ho berre veld gråt.
  
  
Linje 119: Linje 119:
 
::for nærskylde frendar,
 
::for nærskylde frendar,
 
::fallne i strid.
 
::fallne i strid.
::Graate skal Gudrun,
+
::Gråte skal Gudrun,
::graate for oss tvo,
+
::gråte for oss tvo,
 
::som feigdi fylgjer
 
::som feigdi fylgjer
 
::til framand-landi. »
 
::til framand-landi. »
Linje 131: Linje 131:
 
::mælte til sonen:
 
::mælte til sonen:
 
::«Tegjande trygt
 
::«Tegjande trygt
::karm de takast med alle.
+
::kann de takast med alle.
::Daa tvo mann eine
+
::tvo mann eine
 
::kann ti hundrad gotar
 
::kann ti hundrad gotar
 
::baste og binde
 
::baste og binde
Linje 138: Linje 138:
  
  
[Det er no aa segja um sønene til Gudrun at ho hadde fari so med herklædi deira at jarn ikkje beit paa dei. Og ho bad at dei ikkje maatte skade seg med stein eller andre store ting, og sae at det vart dei til mein, um dei ikkje gjorde som ho hadde sagt].
+
[Det er no å segja um sønene til Gudrun at ho hadde fari so med herklædi deira at jarn ikkje beit dei. Og ho bad at dei ikkje måtte skade seg med stein eller andre store ting, og sae at det vart dei til mein, um dei ikkje gjorde som ho hadde sagt].
  
  
 
::11.
 
::11.
 
::Gutane grutte,
 
::Gutane grutte,
::daa or garden dei reid.
+
::or garden dei reid.
 
::Storvyrdig svein
 
::Storvyrdig svein
::paa stræte dei fann :
+
::stræte dei fann :
 
::«Tru no brun-hott
 
::«Tru no brun-hott
::karm bjode oss hjelp?»
+
::kann bjode oss hjelp?»
  
  
Linje 164: Linje 164:
  
 
::13.
 
::13.
::Erp daa sae,
+
::Erp sae,
::snøgg i maalet,
+
::snøgg i målet,
::paa fljote folen
+
::fljote folen
 
::fór han sin veg:
 
::fór han sin veg:
 
::«Blautingar sjølv
 
::«Blautingar sjølv
Linje 180: Linje 180:
 
::hoggi svirra.
 
::hoggi svirra.
 
::Si makt med ein tridjung
 
::Si makt med ein tridjung
::minka dei daa,
+
::minka dei ,
::naar unge sveinen
+
::når unge sveinen
::dei slo aat marki.
+
::dei slo åt marki.
  
  
Linje 190: Linje 190:
 
::fram so fór dei
 
::fram so fór dei
 
::i fager-klædi.
 
::i fager-klædi.
::Drog daa drengjer
+
::Drog drengjer
::yver dogg-vaate fjell
+
::yver dogg-våte fjell
::paa hunlendske hestar
+
::hunlendske hestar
::til hemn yver draapsmenn
+
::til hemn yver dråpsmenn.
  
  
 
::16.
 
::16.
::Gota-land der laag
+
::Gota-land der låg
 
::med lidskjalvar store.
 
::med lidskjalvar store.
::Høgt uppaa borgi
+
::Høgt uppå borgi
 
::stod Bikkes lydar.
 
::stod Bikkes lydar.
 
::Der var salen til sudtjoder
 
::Der var salen til sudtjoder
 
::skipa med sessar
 
::skipa med sessar
::og straalande bunad,
+
::og strålande bunad,
 
::med skinande skjoldar
 
::med skinande skjoldar
 
::var skjeld-tilet klædt.
 
::var skjeld-tilet klædt.
Linje 212: Linje 212:
 
::som varsla so ilt,
 
::som varsla so ilt,
 
::syster-sonen
 
::syster-sonen
::saag dei dingle
+
::såg dei dingle
 
::i vindsvalt vargtre
 
::i vindsvalt vargtre
 
::vestan bøen.
 
::vestan bøen.
Linje 221: Linje 221:
 
::18.
 
::18.
 
::I salen stuka
 
::I salen stuka
::sellar kaate;
+
::sellar kåte;
 
::og gote-gutane
 
::og gote-gutane
::gaadde ingen,
+
::gådde ingen,
 
::fyrr ljomande lur
 
::fyrr ljomande lur
 
::lyden varsla.
 
::lyden varsla.
Linje 232: Linje 232:
 
::til Jormunrek
 
::til Jormunrek
 
::at hjelmbudde sveinar
 
::at hjelmbudde sveinar
::var sedde paa vegen.
+
::var sedde vegen.
 
::«No rid dei til gards,
 
::«No rid dei til gards,
::raad lyt leggjast;
+
::råd lyt leggjast;
 
::drosi du drap
 
::drosi du drap
 
::hev druste frendar.»
 
::hev druste frendar.»
Linje 252: Linje 252:
 
::21.
 
::21.
 
::«Sælaste syn,
 
::«Sælaste syn,
::um sjaa eg kunde
+
::um sjå eg kunde
 
::Hamde og Sorle
 
::Hamde og Sorle
 
::i salane her
 
::i salane her
Linje 262: Linje 262:
  
 
::22.
 
::22.
::Skaalene skrall,
+
::Skålene skrall,
 
::det stuka i hall,
 
::det stuka i hall,
 
::blodfossen gaus
 
::blodfossen gaus
Linje 268: Linje 268:
 
::[Tvo mann eine
 
::[Tvo mann eine
 
::tusund ei orka
 
::tusund ei orka
::aa baste og bende
+
::å baste og bende
 
::i borgi den høge.]
 
::i borgi den høge.]
  
  
[Hamde hogg av Jormunrek baae hendene og Sorle baae føtene.]
+
[Hamde hogg av Jormunrek båe hendene og Sorle båe føtene.]
  
  
Linje 279: Linje 279:
 
::«Kong Jormunrek
 
::«Kong Jormunrek
 
::hev ynskt seg dette
 
::hev ynskt seg dette
::at me brødrane baae
+
::at me brødrane båe
 
::i borgi di var.
 
::i borgi di var.
 
::Her ser du hender,
 
::Her ser du hender,
Linje 289: Linje 289:
 
::24.
 
::24.
 
::Som bjørnen bura
 
::Som bjørnen bura
::daa brynje-kulten;
+
::brynje-kulten;
 
::troll-kunnige
 
::troll-kunnige
 
::kongen bura:
 
::kongen bura:
::«Steine daa sveinar,
+
::«Steine sveinar,
 
::som skotfrie gjeng
 
::som skotfrie gjeng
 
::for eggjar og geirar,
 
::for eggjar og geirar,
::og jarn ikkje bit paa
+
::og jarn ikkje bit
  
  
 
::25.
 
::25.
 
::''SORLE kvad:''
 
::''SORLE kvad:''
::«Aa, ille deg, bror,
+
::«Å, ille deg, bror,
 
::at du belgen opna;
 
::at du belgen opna;
 
::jamt or belgen din
 
::jamt or belgen din
::illraad det renn.
+
::illråd det renn.
 
::Kva duger djervleik,
 
::Kva duger djervleik,
::naar daarskap styrer?
+
::når dårskap styrer?
 
::Mykje vantar
 
::Mykje vantar
 
::ein vitlaus mann.»
 
::ein vitlaus mann.»
Linje 315: Linje 315:
 
::um Erp no levde,
 
::um Erp no levde,
 
::frøkne frenden
 
::frøkne frenden
::me feilte paa vegen,
+
::me fellte på vegen,
 
::dyre drengen!
 
::dyre drengen!
 
::Men diser meg eggja
 
::Men diser meg eggja
 
::te drepa trugne
 
::te drepa trugne
::trauste bror vaar.
+
::trauste bror vår.
  
  
 
::27.
 
::27.
::Ilt aa øve
+
::Ilt å øve
 
::ulve-verk
 
::ulve-verk
 
::og beste vener veide  
 
::og beste vener veide  
Linje 334: Linje 334:
 
::Sterkt me stridde,
 
::Sterkt me stridde,
 
::her stupte gotar;
 
::her stupte gotar;
::lik ørnar paa grein
+
::lik ørnar grein
::stend me uppaa ein lik-haug.
+
::stend me uppå ein lik-haug.
 
::Frægd hev me fengi,
 
::Frægd hev me fengi,
 
::fèr so hel-veg;
 
::fèr so hel-veg;
Linje 342: Linje 342:
  
  
[Daa flaug det steinar imot dei fraa alle leider. Og det vart dau den deira].
+
[flaug det steinar imot dei frå alle leider. Og det vart dauden deira].
  
  
Linje 352: Linje 352:
  
  
Dette kvædet er kalla Hamdes-maal det forne.
+
Dette kvædet er kalla Hamdes-mål det forne.
  
 
[[Kategori:Alfabetisk indeks]]
 
[[Kategori:Alfabetisk indeks]]

Revisjonen fra 25. feb. 2014 kl. 02:53

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ► Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Svensk.gif


Edda-Kvæde

Norrøne fornsongar

(Andre utgåve, 1928)


På nynorsk ved

Ivar Mortensson-Egnund


Hamdesmål


Gudrun eggjar Hamde og Sorle
1.
Inkje var det no,
inkje i går,
lange tider
hev lidi sidan,
då Gjukes dotter,
Gudrun, eggja
søner unge
til Svanhild å hemne.


2.
«Ei syster de hadde
som Svanhild heitte.
Jormunrek henne
hivde på voll,
kasta ho for hestom
kvite og svarte,
gråe gangtame
gote-hestar.


3.
Burt frå tjodkongar
trengde de vert,
einaste renning
av ætt-greini mi.


4.
Einsam eg stend
som ei osp i skogen
fatig på frendar
som fura på kvister,
vantande voner
som ei vidje um haust
av lauv-jarnet skadd
ein solvarm dag.»


5.
Hugdjerve guten,
Hamde, då kvad:
«Liti ære
du leivde Hogne,
då dei Sigurd
or svevnen vekte,
på lægjet du låg,
men dei lo dei hine.


6.
Og dei blå-kvite
blæjune dine
raude vart farga
av blodet som rann.
Sigurd slokna,
du sat yver liket,
gleda var gjengi,
Gunnar so vilde.


7.
Deg sjølv vart det verst
det slaget mot Atle,
då Erp du myrde
og Eitil du drap.
Sårbeitte sverd
svinge ingen
andre til tjon,
so det tyner ein sjølv.»


8.
Sorle sae,
han var stødug og klok:
«Inkje antrast
eg med ho mor,
men det vantar eit ord
oss i millom,
den bøni du bed oss
ho berre veld gråt.


9.
No græt du for brødrar
og born so kjære,
for nærskylde frendar,
fallne i strid.
Gråte skal Gudrun,
gråte for oss tvo,
som feigdi fylgjer
til framand-landi. »


10.
Fræge Gudrun
ved grindi stod,
mjo-fingra møy
mælte til sonen:
«Tegjande trygt
kann de takast med alle.
Då tvo mann eine
kann ti hundrad gotar
baste og binde
i borgi den høge.»


[Det er no å segja um sønene til Gudrun at ho hadde fari so med herklædi deira at jarn ikkje beit på dei. Og ho bad at dei ikkje måtte skade seg med stein eller andre store ting, og sae at det vart dei til mein, um dei ikkje gjorde som ho hadde sagt].


11.
Gutane grutte,
då or garden dei reid.
Storvyrdig svein
på stræte dei fann :
«Tru no brun-hott
kann bjode oss hjelp?»


12.
Svara halvbror
han hjelpe skulde;
«som ettre foten
skal frende stydja,
som andre handi di
heng ved sida.»
«Kva mun i foten
som fylgjer etter?
kva hjelp gjev handi
som heng ved sida?»


13.
Erp då sae,
snøgg i målet,
på fljote folen
fór han sin veg:
«Blautingar sjølv
si braut lyt finne».
«Lat ’kje laus-ungen
laupe», vart svara.


14.
Sverdi snøgge
av slira dei drog;
Hel til hugnad
hoggi svirra.
Si makt med ein tridjung
minka dei då,
når unge sveinen
dei slo åt marki.


15.
Kappune slong,
sverdi klirra,
fram so fór dei
i fager-klædi.
Drog då drengjer
yver dogg-våte fjell
på hunlendske hestar
til hemn yver dråpsmenn.


16.
Gota-land der låg
med lidskjalvar store.
Høgt uppå borgi
stod Bikkes lydar.
Der var salen til sudtjoder
skipa med sessar
og strålande bunad,
med skinande skjoldar
var skjeld-tilet klædt.


17.
Fram fór dei vegjer
som varsla so ilt,
syster-sonen
såg dei dingle
i vindsvalt vargtre
vestan bøen.
Tranune taut,
trygt var der ikkje.


18.
I salen stuka
sellar kåte;
og gote-gutane
gådde ingen,
fyrr ljomande lur
lyden varsla.


19.
Inn vart det meldt
til Jormunrek
at hjelmbudde sveinar
var sedde på vegen.
«No rid dei til gards,
råd lyt leggjast;
drosi du drap
hev druste frendar.»


20.
Snudde han skjegg
og skratta, kongen,
briska seg upp,
byrg og øren.
Mot spegl-blanke skjold
han skok brune lugg,
gullstaupet let han
seg leike i hand:


21.
«Sælaste syn,
um sjå eg kunde
Hamde og Sorle
i salane her
basta og bende
med boge-strengjer,
gjukungar gjæve
i galgen dingle.»


22.
Skålene skrall,
det stuka i hall,
blodfossen gaus
or gote-hausom.
[Tvo mann eine
tusund ei orka
å baste og bende
i borgi den høge.]


[Hamde hogg av Jormunrek båe hendene og Sorle båe føtene.]


23.
HAMDE kvad:
«Kong Jormunrek
hev ynskt seg dette
at me brødrane båe
i borgi di var.
Her ser du hender,
her ser du føtene,
Jormunrek, hivde
i heite elden.»


24.
Som bjørnen bura
då brynje-kulten;
troll-kunnige
kongen bura:
«Steine då sveinar,
som skotfrie gjeng
for eggjar og geirar,
og jarn ikkje bit på!»


25.
SORLE kvad:
«Å, ille deg, bror,
at du belgen opna;
jamt or belgen din
illråd det renn.
Kva duger djervleik,
når dårskap styrer?
Mykje vantar
ein vitlaus mann.»


26.
HAMDE kvad:
«Av vøre hovud,
um Erp no levde,
frøkne frenden
me fellte på vegen,
dyre drengen!
Men diser meg eggja
te drepa trugne
trauste bror vår.


27.
Ilt å øve
ulve-verk
og beste vener veide
lik norne-hundar,
som hungeren driv,
alne i øyde-marki.


28.
Sterkt me stridde,
her stupte gotar;
lik ørnar på grein
stend me uppå ein lik-haug.
Frægd hev me fengi,
fèr so hel-veg;
den mann ser ’kje natt,
som norner hev merkt.»


[Då flaug det steinar imot dei frå alle leider. Og det vart dauden deira].


29.
Sorle stupte
ved sals-gavlen,
og bakum huset
Hamde slokna.


Dette kvædet er kalla Hamdes-mål det forne.