Forskjell mellom versjoner av «Hlöðskviða»

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
(Hlöðskviða)
 
 
Linje 17: Linje 17:
  
  
<blockquote>1.
 
<br>Ár kváðu Humla
 
<br>Húnum ráða,
 
<br>Gizur Gautum,
 
<br>Gotum Angantý,
 
<br>Valdarr Dönum,
 
<br>en Völum Kíarr,
 
<br>Alrekr inn frækni
 
<br>enskri þjóðu.
 
  
<br><br>2.
+
::1.
<br>Hlöðr var þar borinn
+
::Ár kváðu Humla
<br>í Húnalandi
+
::Húnum ráða,
<br>saxi ok með sverði,
+
::Gizur Gautum,
<br>síðri brynju,
+
::Gotum Angantý,
<br>hjalmi hringreifðum,
+
::Valdarr Dönum,
<br>hvössum mæki,
+
::en Völum Kíarr,
<br>mari vel tömum
+
::Alrekr inn frækni
<br>á mörk inni helgu.
+
::enskri þjóðu.
 +
::&nbsp;
 +
::2.
 +
::Hlöðr var þar borinn
 +
::í Húnalandi
 +
::saxi ok með sverði,
 +
::síðri brynju,
 +
::hjalmi hringreifðum,
 +
::hvössum mæki,
 +
::mari vel tömum
 +
::á mörk inni helgu.
 +
::&nbsp;
 +
::3.
 +
::Hlöðr reið austan,
 +
::Heiðreks arfi;
 +
::kom hann at garði,
 +
::þar er Gotar byggja,
 +
::á Árheima,
 +
::arfs at kveðja;
 +
::þar drakk Angantýr
 +
::erfi Heiðreks.
 +
::&nbsp;
 +
::4.
 +
::Segg fann hann úti
 +
::fyr sal hávum
 +
::ok síðförlan
 +
::síðan kvaddi?
 +
::"Inn gakktu, seggr,
 +
::í sal hávan,
 +
::bið mér Angantý
 +
::andspjöll bera."
  
<br><br>3.
 
<br>Hlöðr reið austan,
 
<br>Heiðreks arfi;
 
<br>kom hann at garði,
 
<br>þar er Gotar byggja,
 
<br>á Árheima,
 
<br>arfs at kveðja;
 
<br>þar drakk Angantýr
 
<br>erfi Heiðreks.
 
 
<br><br>4.
 
<br>Segg fann hann úti
 
<br>fyr sal hávum
 
<br>ok síðförlan
 
<br>síðan kvaddi?
 
<br>"Inn gakktu, seggr,
 
<br>í sal hávan,
 
<br>bið mér Angantý
 
<br>andspjöll bera."</blockquote>
 
  
 
Sá gekk inn fyrir konungs borð ok kvaddi Angantý konung vel ok mælti síðan:
 
Sá gekk inn fyrir konungs borð ok kvaddi Angantý konung vel ok mælti síðan:
  
<blockquote>5.
 
<br>"Hér er Hlöðr kominn,
 
<br>Heiðreks arfþegi,
 
<br>bróðir þinn
 
<br>inn böðskái;
 
<br>mikill er sá maðr ungr
 
<br>á mars baki,
 
<br>vill nú, þjóðann,
 
<br>við þik tala."
 
 
<br><br>6.
 
<br>Rymr varð í ranni,
 
<br>risu með góðum;
 
<br>vildi hverr heyra,
 
<br>hvat Hlöðr mælti
 
<br>ok þat, er Angantýr
 
<br>andsvör veitti.</blockquote>
 
  
 +
::5.
 +
::"Hér er Hlöðr kominn,
 +
::Heiðreks arfþegi,
 +
::bróðir þinn
 +
::inn böðskái;
 +
::mikill er sá maðr ungr
 +
::á mars baki,
 +
::vill nú, þjóðann,
 +
::við þik tala."
 +
::&nbsp;
 +
::6.
 +
::Rymr varð í ranni,
 +
::risu með góðum;
 +
::vildi hverr heyra,
 +
::hvat Hlöðr mælti
 +
::ok þat, er Angantýr
 +
::andsvör veitti.
 +
::&nbsp;
 
Þá mælti Angantýr:
 
Þá mælti Angantýr:
  
<blockquote>7.
+
::7.
<br>"Heill kom þú, Hlöðr,
+
::"Heill kom þú, Hlöðr,
<br>Heiðreks arfi,
+
::Heiðreks arfi,
<br>bróðir minn,
+
::bróðir minn,
<br>gakk á bekk sitja;
+
::gakk á bekk sitja;
<br>drekkum Heiðreks
+
::drekkum Heiðreks
<br>hollar veigar
+
::hollar veigar
<br>feðr okkrum
+
::feðr okkrum
<br>fyrstum manna,
+
::fyrstum manna,
<br>vín eða mjöð,
+
::vín eða mjöð,
<br>hvárts þér vildra þykkir."</blockquote>
+
::hvárts þér vildra þykkir."
 
+
::&nbsp;
 
Þá kvað Hlöðr:
 
Þá kvað Hlöðr:
  
<blockquote>8.
+
::8.
<br>"Til annars vér
+
::"Til annars vér
<br>en öl at drekka
+
::en öl at drekka
<br>hingat fórum
+
::hingat fórum
<br>[af Húna landi]
+
::[af Húna landi]
<br>þigg-a-k, þjóðann,
+
::þigg-a-k, þjóðann,
<br>þínar veigar.
+
::þínar veigar.
 
+
::&nbsp;
<br><br>9.
+
::9.
<br>Hafa vil ek halft allt,
+
::Hafa vil ek halft allt,
<br>þat er Heiðrekr átti,
+
::þat er Heiðrekr átti,
<br>al ok af oddi,
+
::al ok af oddi,
<br>einum skatti,
+
::einum skatti,
<br>kú ok af kalfi,
+
::kú ok af kalfi,
<br>kvern þjótandi,
+
::kvern þjótandi,
<br>þý ok af þræli
+
::þý ok af þræli
<br>ok þeira barni;
+
::ok þeira barni;
 
+
::&nbsp;
<br><br>10.
+
::10.
<br>Hrís þat it mæra,
+
::Hrís þat it mæra,
<br>er Myrkvið heita,
+
::er Myrkvið heita,
<br>gröf þá ina helgu,
+
::gröf þá ina helgu,
<br>er stendr á Goðþjóðu,
+
::er stendr á Goðþjóðu,
<br>stein þann inn fagra,
+
::stein þann inn fagra,
<br>er stendr á stöðum Danpar,
+
::er stendr á stöðum Danpar,
<br>halfar herborgir,
+
::halfar herborgir,
<br>þær er Heiðrekr átti,
+
::þær er Heiðrekr átti,
<br>lönd ok lýða
+
::lönd ok lýða
<br>ok ljósa bauga."</blockquote>
+
::ok ljósa bauga."
 
+
::&nbsp;
 
Angantýr kvað:
 
Angantýr kvað:
  
<blockquote>11.
+
::11.
<br>"Bresta mun fyrr, bróðir,
+
::"Bresta mun fyrr, bróðir,
<br>in blikhvíta lind
+
::in blikhvíta lind
<br>ok kaldr geirr
+
::ok kaldr geirr
<br>koma við annan
+
::koma við annan
<br>ok margr gumi
+
::ok margr gumi
<br>í gras hníga,
+
::í gras hníga,
<br>áðr en Tyrfing
+
::áðr en Tyrfing
<br>í tvau deilak
+
::í tvau deilak
<br>eða þér, Humlungr,
+
::eða þér, Humlungr,
<br>halfan arf látak.
+
::halfan arf látak.
 +
::&nbsp;
 +
::12
 +
::Ek mun bjóða þér
 +
::bjartar vigrar,
 +
::fé ok fjölð meiðma,
 +
::sem þik fremst tíðir;
 +
::tolf hundruð gef ek þér manna,
 +
::tolf huhdruð gef ek þér mara,
 +
::tolf hundruð gef ek þér skálka,
 +
::þeira er skjöld bera.
 +
::&nbsp;
 +
::13.
 +
::Manni gef ek hverjum
 +
::margt at þiggja
 +
::annat æðra
 +
::en hann á at ráða;
 +
::mey gef ek hverjum
 +
::manni at þiggja,
 +
::men spenni ek hverri
 +
::meyju at halsi.
 +
::&nbsp;
 +
::14.
 +
::Mun ek um þik sitjanda
 +
::silfri mæla,
 +
::en ganganda þik
 +
::gulli steypa,
 +
::svá at á vega alla
 +
::velti baugar;
 +
::þriðjung Goðþjóðar, -
 +
::því skaltu ráða."
  
<br><br>12
 
<br>Ek mun bjóða þér
 
<br>bjartar vigrar,
 
<br>fé ok fjölð meiðma,
 
<br>sem þik fremst tíðir;
 
<br>tolf hundruð gef ek þér manna,
 
<br>tolf huhdruð gef ek þér mara,
 
<br>tolf hundruð gef ek þér skálka,
 
<br>þeira er skjöld bera.
 
  
<br><br>13.
+
Gizurr Grýtingaliði, fóstri Heiðreks konungs, var þá með Angantý konungi. Hann var þá ofrgamall. Ok er hann heyrði boð Angantýs, þótti honum hann of mikit bjóða ok kvað þá:
<br>Manni gef ek hverjum
 
<br>margt at þiggja
 
<br>annat æðra
 
<br>en hann á at ráða;
 
<br>mey gef ek hverjum
 
<br>manni at þiggja,
 
<br>men spenni ek hverri
 
<br>meyju at halsi.
 
  
<br><br>14.
 
<br>Mun ek um þik sitjanda
 
<br>silfri mæla,
 
<br>en ganganda þik
 
<br>gulli steypa,
 
<br>svá at á vega alla
 
<br>velti baugar;
 
<br>þriðjung Goðþjóðar, -
 
<br>því skaltu ráða."</blockquote>
 
  
Gizurr Grýtingaliði, fóstri Heiðreks konungs, var þá með Angantý konungi. Hann var þá ofrgamall. Ok er hann heyrði boð Angantýs, þótti honum hann of mikit bjóða ok kvað þá:
+
::15.
 +
::"Þetta er þiggjanda
 +
::þýjar barni,
 +
::barni þýjar,
 +
::þótt sé borinn konungi;
 +
::þá hornungr
 +
::á haugi sat,
 +
::er öðlingr
 +
::arfi skipti."
  
<blockquote>15.
 
<br>"Þetta er þiggjanda
 
<br>þýjar barni,
 
<br>barni þýjar,
 
<br>þótt sé borinn konungi;
 
<br>þá hornungr
 
<br>á haugi sat,
 
<br>er öðlingr
 
<br>arfi skipti."</blockquote>
 
  
 
Hlöðr reiddist nú mjök, er hann var þýbarn ok hornungr kallaðr, ef hann þægi boð bróður síns, ok sneri hann þá þegar í burt með alla sína menn, til þess er hann kom heim í Húnaland til Humla konungs, frænda síns, ok sagði honum, at Angantýr, bróðir hans, hefði synjat honum helmingaskiptis.
 
Hlöðr reiddist nú mjök, er hann var þýbarn ok hornungr kallaðr, ef hann þægi boð bróður síns, ok sneri hann þá þegar í burt með alla sína menn, til þess er hann kom heim í Húnaland til Humla konungs, frænda síns, ok sagði honum, at Angantýr, bróðir hans, hefði synjat honum helmingaskiptis.
 
<br>&nbsp;&nbsp; Humli spyrr nú allt tal þeira. Varð hann þá reiðr mjök, ef Hlöðr, dóttursonr hans, skyldi ambáttarsonr heita, ok kvað þá:
 
<br>&nbsp;&nbsp; Humli spyrr nú allt tal þeira. Varð hann þá reiðr mjök, ef Hlöðr, dóttursonr hans, skyldi ambáttarsonr heita, ok kvað þá:
  
<blockquote>16.
 
<br>"Sitja skulu vér í vetr
 
<br>ok sælliga lifa,
 
<br>drekka ok dæma
 
<br>dýrar veigar,
 
<br>kenna Húnum
 
<br>hervápn búa,
 
<br>þau er fræknliga
 
<br>skulum fram bera.
 
  
<br><br>17.
+
::16.
<br>Vel skulum þér, Hlöðr,
+
::"Sitja skulu vér í vetr
<br>herlið búa
+
::ok sælliga lifa,
<br>ok framliga
+
::drekka ok dæma
<br>fylki týja;
+
::dýrar veigar,
<br>með tolf vetra mengi
+
::kenna Húnum
<br>ok tvævetrum fola,
+
::hervápn búa,
<br>svá skal Húna
+
::þau er fræknliga
<br>her of samna."</blockquote>
+
::skulum fram bera.
 +
::&nbsp;
 +
::17.
 +
::Vel skulum þér, Hlöðr,
 +
::herlið búa
 +
::ok framliga
 +
::fylki týja;
 +
::með tolf vetra mengi
 +
::ok tvævetrum fola,
 +
::svá skal Húna
 +
::her of samna."
 +
 
  
 
Þenna vetr sátu þeir Humli ok Hlöðr um kyrrt. Um várit drógu þeir her saman svá mikinn, at aleyða var eftir vígra manna í Húnalandi....
 
Þenna vetr sátu þeir Humli ok Hlöðr um kyrrt. Um várit drógu þeir her saman svá mikinn, at aleyða var eftir vígra manna í Húnalandi....
Linje 207: Linje 215:
 
ok búizk til orrostu, en þú, Ormarr, ríð í mót Húnum ok bjóð þeim orrostu fyrir borgarhliði inu syðra." Ormarr kvað:
 
ok búizk til orrostu, en þú, Ormarr, ríð í mót Húnum ok bjóð þeim orrostu fyrir borgarhliði inu syðra." Ormarr kvað:
  
<blockquote>18.
+
 
<br>"Skal ek víst ríða
+
::18.
<br>ok rönd bera,
+
::"Skal ek víst ríða
<br>-- -- --
+
::ok rönd bera,
<br>Gota þjóðum
+
::-- -- --
<br>gunni at heyja."</blockquote>
+
::Gota þjóðum
 +
::gunni at heyja."
 +
 
  
 
Þá reið Ormarr af borginni ok í mót hernum. Hann kallaði hátt ok bað þá ríða til borgarinnar, -- "ok úti fyrir borgarhliðinu suðr á völlinn -- þar býð ek yðr til orrostu. Bíði þeir þar annarra, er fyrr koma."
 
Þá reið Ormarr af borginni ok í mót hernum. Hann kallaði hátt ok bað þá ríða til borgarinnar, -- "ok úti fyrir borgarhliðinu suðr á völlinn -- þar býð ek yðr til orrostu. Bíði þeir þar annarra, er fyrr koma."
Linje 219: Linje 229:
 
<br>&nbsp;&nbsp; Og sem Ormarr kom fyrir Angantý konung, þá kvað hann:
 
<br>&nbsp;&nbsp; Og sem Ormarr kom fyrir Angantý konung, þá kvað hann:
  
<blockquote>19.
 
<br>"Sunnan em ek kominn
 
<br>at segja spjöll þessi:
 
<br>Sviðin er öll in mæra
 
<br>Myrkviðar heiðr,
 
<br>drifin öll Goðþjóð
 
<br>gumna blóði.
 
  
<br><br>20.
+
::19.
<br>Mey veit ek Heiðreks,
+
::"Sunnan em ek kominn
<br>[fyr mækis eggjum],
+
::at segja spjöll þessi:
<br>systur þína,
+
::Sviðin er öll in mæra
<br>svigna til jarðar;
+
::Myrkviðar heiðr,
<br>hafa Húnar
+
::drifin öll Goðþjóð
<br>hana fellda
+
::gumna blóði.
<br>ok marga aðra
+
::&nbsp;
<br>yðra þegna.
+
::20.
 +
::Mey veit ek Heiðreks,
 +
::[fyr mækis eggjum],
 +
::systur þína,
 +
::svigna til jarðar;
 +
::hafa Húnar
 +
::hana fellda
 +
::ok marga aðra
 +
::yðra þegna.
 +
::&nbsp;
 +
::21.
 +
::Léttari gerðisk hon at böð
 +
::en við biðil ræða
 +
::eða í bekk at fara
 +
::at brúðar gangi."
  
<br><br>21.
 
<br>Léttari gerðisk hon at böð
 
<br>en við biðil ræða
 
<br>eða í bekk at fara
 
<br>at brúðar gangi."</blockquote>
 
  
 
Angantýr konungr, þá er hann heyrði þetta, brá hann grönum ok varð seint til
 
Angantýr konungr, þá er hann heyrði þetta, brá hann grönum ok varð seint til
 
orða ok mælti þetta um síðir:
 
orða ok mælti þetta um síðir:
  
<blockquote>22.
+
 
<br>"Óbróðurliga vartu leikin,
+
::22.
<br>in ágæta systir!"</blockquote>
+
::"Óbróðurliga vartu leikin,
 +
::in ágæta systir!"
 +
 
  
 
Ok síðan leit hann yfir hirðina, ok var ekki margt liðs með honum. Hann kvað þá:
 
Ok síðan leit hann yfir hirðina, ok var ekki margt liðs með honum. Hann kvað þá:
  
<blockquote>"Mjök várum vér margir,
 
<br>er vér mjöð drukkum,
 
<br>nú erum vér færi,
 
<br>er vér fleiri skyldum.
 
  
<br><br>23.
+
::"Mjök várum vér margir,
<br>Sé ek eigi mann
+
::er vér mjöð drukkum,
<br>í mínu liði,
+
::nú erum vér færi,
<br>þótt ek biðja
+
::er vér fleiri skyldum.
<br>ok baugum kaupa,
+
::&nbsp;
<br>er muni ríða
+
::23.
<br>ok rönd bera
+
::Sé ek eigi mann
<br>ok þeira Húna
+
::í mínu liði,
<br>herlið finna."</blockquote>
+
::þótt ek biðja
 +
::ok baugum kaupa,
 +
::er muni ríða
 +
::ok rönd bera
 +
::ok þeira Húna
 +
::herlið finna."
 +
 
  
 
Gizurr gamli sagði:
 
Gizurr gamli sagði:
  
<blockquote>24.
+
 
<br>"Ek mun þik einkis
+
::24.
<br>eyris krefja
+
::"Ek mun þik einkis
<br>né skjallanda
+
::eyris krefja
<br>skarfs ór gulli;
+
::né skjallanda
<br>þó mun ek ríða
+
::skarfs ór gulli;
<br>ok rönd bera,
+
::þó mun ek ríða
<br>Húna þjóðum
+
::ok rönd bera,
<br>herstaf bjóða."</blockquote>
+
::Húna þjóðum
 +
::herstaf bjóða."
 +
 
  
 
.... Gizurr herklæddist með góðum hervápnum ok hljóp á hest sinn, sem ungr væri. Þá mælti hann til konungs:
 
.... Gizurr herklæddist með góðum hervápnum ok hljóp á hest sinn, sem ungr væri. Þá mælti hann til konungs:
  
<blockquote>25.
 
<br>"Hvar skal ek Húnum
 
<br>hervíg kenna?"</blockquote>
 
  
 +
::25.
 +
::"Hvar skal ek Húnum
 +
::hervíg kenna?"
 +
::&nbsp;
 
Angantýr kvað:
 
Angantýr kvað:
  
<blockquote>26.
+
::26.
<br>"Kenndu at Dylgju
+
::"Kenndu at Dylgju
<br>ok á Dúnheiði
+
::ok á Dúnheiði
<br>ok á þeim öldnum
+
::ok á þeim öldnum
<br>Jassarfjöllum;
+
::Jassarfjöllum;
<br>þar oft Gotar
+
::þar oft Gotar
<br>gunni háðu
+
::gunni háðu
<br>ok fagran sigr
+
::ok fagran sigr
<br>frægir vágu."</blockquote>
+
::frægir vágu."
 +
 
  
 
Nú reið Gizurr í brott ok þar til, er hann kom í her Húna. Hann reið eigi nær
 
Nú reið Gizurr í brott ok þar til, er hann kom í her Húna. Hann reið eigi nær
 
en svá, at hann mátti tala við þá. Þá kallar hann hári röddu ok kvað:
 
en svá, at hann mátti tala við þá. Þá kallar hann hári röddu ok kvað:
  
<blockquote>27.
 
<br>"Felmtr er yðru fylki,
 
<br>feigr er yðvarr vísi,
 
<br>gnæfar yðr gunnfani,
 
<br>gramr er yðr Óðinn.
 
  
<br><br>28.
+
::27.
<br>Býð ek yðr at Dylgju
+
::"Felmtr er yðru fylki,
<br>ok á Dúnheiði
+
::feigr er yðvarr vísi,
<br>orrostu undir
+
::gnæfar yðr gunnfani,
<br>Jassarfjöllum,
+
::gramr er yðr Óðinn.
<br>hræsi yður
+
::&nbsp;
<br>at há hverju,
+
::28.
<br>ok láti svá Óðinn flein fljúga
+
::Býð ek yðr at Dylgju
<br>sem ek fyrir mæli."</blockquote>
+
::ok á Dúnheiði
 +
::orrostu undir
 +
::Jassarfjöllum,
 +
::hræsi yður
 +
::at há hverju,
 +
::ok láti svá Óðinn flein fljúga
 +
::sem ek fyrir mæli."
 +
 
  
 
Þá er Hlöðr hafði heyrt orð Gizurar, þá kvað hann:
 
Þá er Hlöðr hafði heyrt orð Gizurar, þá kvað hann:
  
<blockquote>29.
 
<br>"Taki þér Gizur
 
<br>Grýtingaliða,
 
<br>mann Angantýs,
 
<br>kominn af Árheimum."</blockquote>
 
  
 +
::29.
 +
::"Taki þér Gizur
 +
::Grýtingaliða,
 +
::mann Angantýs,
 +
::kominn af Árheimum."
 +
::&nbsp;
 
Humli konungr sagði:
 
Humli konungr sagði:
  
<blockquote>"Eigi skulum
+
::"Eigi skulum
<br>árum spilla,
+
::árum spilla,
<br>þeim er fara
+
::þeim er fara
<br>einir saman."</blockquote>
+
::einir saman."
 +
 
  
 
Gizurr drap þá hest sinn með sporum ok reið á fund Angantýs konungs. .... Angantýr spyrr, hvat mikit lið Húnar hafa. Gizurr mælti: "Mikit er þeira mengi:
 
Gizurr drap þá hest sinn með sporum ok reið á fund Angantýs konungs. .... Angantýr spyrr, hvat mikit lið Húnar hafa. Gizurr mælti: "Mikit er þeira mengi:
  
<blockquote>30.
+
 
<br>Sex ein eru
+
::30.
<br>seggja fylki,
+
::Sex ein eru
<br>í fylki hverju
+
::seggja fylki,
<br>fimm þúsundir,
+
::í fylki hverju
<br>í þúsund hverri
+
::fimm þúsundir,
<br>þrettán hundruð,
+
::í þúsund hverri
<br>í hundraði hverju
+
::þrettán hundruð,
<br>halir fjórtalðir."</blockquote>
+
::í hundraði hverju
 +
::halir fjórtalðir."
 +
 
  
 
Angantýr spyrr nú til Húna hers. Þá sendi hann alla vegu menn frá sér ok stefndi hverjum manni til sín, er honum vildi lið veita ok vápnum mætti valda. Fór hann þá á Dúnheiði með lið sitt, ok var þat allmikill herr. Kom þá á móti honum herr Húna, ok höfðu þeir lið hálfu fleira.
 
Angantýr spyrr nú til Húna hers. Þá sendi hann alla vegu menn frá sér ok stefndi hverjum manni til sín, er honum vildi lið veita ok vápnum mætti valda. Fór hann þá á Dúnheiði með lið sitt, ok var þat allmikill herr. Kom þá á móti honum herr Húna, ok höfðu þeir lið hálfu fleira.
 
<br>&nbsp;&nbsp; At öðrum degi hófu þeir sína orrostu ok börðust allan þann dag ok fóru at kveldi í herbúðir sínar. Þeir börðust svá átta daga, at höfðingjar váru enn heilir, en engi vissi manntal, hvat margt fell. En bæði dag ok nótt dreif lið til Angantýs af öllum vegum, ok þá kom svá, at hann hafði eigi færa fólk en í fyrstu. Varð nú orrostan enn ákafari. Váru Húnar allákafir ok sá þá sinn kost, at sú ein var lífs ván, ef þeir sigruðust, ok illt mundi Gota griða at biðja. Gotar vörðu frelsi sitt ok fóstrjörð fyrir Húnum, stóðu því fast, ok eggjaði hverr annan. Þá er á leið daginn, gerðu Gotar atgöngu svá harða, at fylkingar Húna svignuðu fyrir. Ok er Angantyýr sá þat, gekk hann fram ór skjaldborginni ok í öndverða fylking ok hafði í hendi Tyrfing ok hjó þá bæði menn ok hesta. Raufst þá skjaldborg fyrir Húna konungum, ok skiptust þeir bræðr höggum við. Þar fell Hlöðr ok Humli konungr, ok þá brast flótti á Húnum, en Gotar drápu þá. .... Angantýr konungr gekk þá at kanna valinn ok fann Hlöð, bróður sinn. Þá kvað hann:
 
<br>&nbsp;&nbsp; At öðrum degi hófu þeir sína orrostu ok börðust allan þann dag ok fóru at kveldi í herbúðir sínar. Þeir börðust svá átta daga, at höfðingjar váru enn heilir, en engi vissi manntal, hvat margt fell. En bæði dag ok nótt dreif lið til Angantýs af öllum vegum, ok þá kom svá, at hann hafði eigi færa fólk en í fyrstu. Varð nú orrostan enn ákafari. Váru Húnar allákafir ok sá þá sinn kost, at sú ein var lífs ván, ef þeir sigruðust, ok illt mundi Gota griða at biðja. Gotar vörðu frelsi sitt ok fóstrjörð fyrir Húnum, stóðu því fast, ok eggjaði hverr annan. Þá er á leið daginn, gerðu Gotar atgöngu svá harða, at fylkingar Húna svignuðu fyrir. Ok er Angantyýr sá þat, gekk hann fram ór skjaldborginni ok í öndverða fylking ok hafði í hendi Tyrfing ok hjó þá bæði menn ok hesta. Raufst þá skjaldborg fyrir Húna konungum, ok skiptust þeir bræðr höggum við. Þar fell Hlöðr ok Humli konungr, ok þá brast flótti á Húnum, en Gotar drápu þá. .... Angantýr konungr gekk þá at kanna valinn ok fann Hlöð, bróður sinn. Þá kvað hann:
  
<blockquote>31.
 
<br>"Bauð ek þér, bróðir,
 
<br>basmir óskerðar,
 
<br>fé ok fjölð meiðma,
 
<br>sem þik fremst tíddi;
 
<br>nú hefir þú hvárki
 
<br>hildar at gjöldum
 
<br>ljósa bauga
 
<br>né land ekki.
 
  
<br><br>32.
+
::31.
<br>Bölvat er okkr, bróðir,
+
::"Bauð ek þér, bróðir,
<br>bani em ek þinn orðinn;
+
::basmir óskerðar,
<br>þat mun æ uppi;
+
::fé ok fjölð meiðma,
<br>illr er dómr norna."</blockquote>
+
::sem þik fremst tíddi;
 +
::nú hefir þú hvárki
 +
::hildar at gjöldum
 +
::ljósa bauga
 +
::né land ekki.
 +
::&nbsp;
 +
::32.
 +
::Bölvat er okkr, bróðir,
 +
::bani em ek þinn orðinn;
 +
::þat mun æ uppi;
 +
::illr er dómr norna."
  
 
{{DEFAULTSORT:Hlødskvida}}
 
{{DEFAULTSORT:Hlødskvida}}

Nåværende revisjon fra 22. des. 2013 kl. 17:25

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif Dansk.gif


Eddukvæði
Sæmundar-Edda


GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunar


Hlöðskviða


1.
Ár kváðu Humla
Húnum ráða,
Gizur Gautum,
Gotum Angantý,
Valdarr Dönum,
en Völum Kíarr,
Alrekr inn frækni
enskri þjóðu.
 
2.
Hlöðr var þar borinn
í Húnalandi
saxi ok með sverði,
síðri brynju,
hjalmi hringreifðum,
hvössum mæki,
mari vel tömum
á mörk inni helgu.
 
3.
Hlöðr reið austan,
Heiðreks arfi;
kom hann at garði,
þar er Gotar byggja,
á Árheima,
arfs at kveðja;
þar drakk Angantýr
erfi Heiðreks.
 
4.
Segg fann hann úti
fyr sal hávum
ok síðförlan
síðan kvaddi?
"Inn gakktu, seggr,
í sal hávan,
bið mér Angantý
andspjöll bera."


Sá gekk inn fyrir konungs borð ok kvaddi Angantý konung vel ok mælti síðan:


5.
"Hér er Hlöðr kominn,
Heiðreks arfþegi,
bróðir þinn
inn böðskái;
mikill er sá maðr ungr
á mars baki,
vill nú, þjóðann,
við þik tala."
 
6.
Rymr varð í ranni,
risu með góðum;
vildi hverr heyra,
hvat Hlöðr mælti
ok þat, er Angantýr
andsvör veitti.
 

Þá mælti Angantýr:

7.
"Heill kom þú, Hlöðr,
Heiðreks arfi,
bróðir minn,
gakk á bekk sitja;
drekkum Heiðreks
hollar veigar
feðr okkrum
fyrstum manna,
vín eða mjöð,
hvárts þér vildra þykkir."
 

Þá kvað Hlöðr:

8.
"Til annars vér
en öl at drekka
hingat fórum
[af Húna landi]
þigg-a-k, þjóðann,
þínar veigar.
 
9.
Hafa vil ek halft allt,
þat er Heiðrekr átti,
al ok af oddi,
einum skatti,
kú ok af kalfi,
kvern þjótandi,
þý ok af þræli
ok þeira barni;
 
10.
Hrís þat it mæra,
er Myrkvið heita,
gröf þá ina helgu,
er stendr á Goðþjóðu,
stein þann inn fagra,
er stendr á stöðum Danpar,
halfar herborgir,
þær er Heiðrekr átti,
lönd ok lýða
ok ljósa bauga."
 

Angantýr kvað:

11.
"Bresta mun fyrr, bróðir,
in blikhvíta lind
ok kaldr geirr
koma við annan
ok margr gumi
í gras hníga,
áðr en Tyrfing
í tvau deilak
eða þér, Humlungr,
halfan arf látak.
 
12
Ek mun bjóða þér
bjartar vigrar,
fé ok fjölð meiðma,
sem þik fremst tíðir;
tolf hundruð gef ek þér manna,
tolf huhdruð gef ek þér mara,
tolf hundruð gef ek þér skálka,
þeira er skjöld bera.
 
13.
Manni gef ek hverjum
margt at þiggja
annat æðra
en hann á at ráða;
mey gef ek hverjum
manni at þiggja,
men spenni ek hverri
meyju at halsi.
 
14.
Mun ek um þik sitjanda
silfri mæla,
en ganganda þik
gulli steypa,
svá at á vega alla
velti baugar;
þriðjung Goðþjóðar, -
því skaltu ráða."


Gizurr Grýtingaliði, fóstri Heiðreks konungs, var þá með Angantý konungi. Hann var þá ofrgamall. Ok er hann heyrði boð Angantýs, þótti honum hann of mikit bjóða ok kvað þá:


15.
"Þetta er þiggjanda
þýjar barni,
barni þýjar,
þótt sé borinn konungi;
þá hornungr
á haugi sat,
er öðlingr
arfi skipti."


Hlöðr reiddist nú mjök, er hann var þýbarn ok hornungr kallaðr, ef hann þægi boð bróður síns, ok sneri hann þá þegar í burt með alla sína menn, til þess er hann kom heim í Húnaland til Humla konungs, frænda síns, ok sagði honum, at Angantýr, bróðir hans, hefði synjat honum helmingaskiptis.
   Humli spyrr nú allt tal þeira. Varð hann þá reiðr mjök, ef Hlöðr, dóttursonr hans, skyldi ambáttarsonr heita, ok kvað þá:


16.
"Sitja skulu vér í vetr
ok sælliga lifa,
drekka ok dæma
dýrar veigar,
kenna Húnum
hervápn búa,
þau er fræknliga
skulum fram bera.
 
17.
Vel skulum þér, Hlöðr,
herlið búa
ok framliga
fylki týja;
með tolf vetra mengi
ok tvævetrum fola,
svá skal Húna
her of samna."


Þenna vetr sátu þeir Humli ok Hlöðr um kyrrt. Um várit drógu þeir her saman svá mikinn, at aleyða var eftir vígra manna í Húnalandi....
   Sem þessi herr kom saman, riðu þeir skóg þann, er Myrkviðr heitir, er skilr Húnaland ok Gotaland. En sem þeir kómu af skóginum, þá váru byggðir stórar ok vellir sléttir, ok á völlunum stóð borg ein fögr, en þar réð fyrir Hervör, systir Angantýs konungs, ok Ormarr, fóstri hennar. Váru þau sett þar til landgæzlu fyrir her Húna, ok höfðu þau þar mikit lið.
   Þat var einn morgun í sólar upprás, at Hervör stóð upp á kastala einum yfir borgarhliði. Hon sá jóreyki stóra suðr til skógarins, svá at löngum fal sólina. Því næst sá hon glóa undir jóreyknum, sem á gull eitt liti, fagra skjöldu ok gulli lagða, gyllta hjalma ok hvítar brynjur. Sá hon þá, at þetta var herr Húna ok mikill fjölði. Hervör gekk ofan skyndiliga ok kallar lúðrsvein ok bað blása saman lið. Ok síðan mælti Hervör: "Takið vápn yður ok búizk til orrostu, en þú, Ormarr, ríð í mót Húnum ok bjóð þeim orrostu fyrir borgarhliði inu syðra." Ormarr kvað:


18.
"Skal ek víst ríða
ok rönd bera,
-- -- --
Gota þjóðum
gunni at heyja."


Þá reið Ormarr af borginni ok í mót hernum. Hann kallaði hátt ok bað þá ríða til borgarinnar, -- "ok úti fyrir borgarhliðinu suðr á völlinn -- þar býð ek yðr til orrostu. Bíði þeir þar annarra, er fyrr koma."
   Nú reið Ormarr aftr til borgarinnar, ok var Hervör þá albúin ok allr herr. Riðu þau nú út af borginni með hernum móti Húnum, ok hófsk þar allmikil orrosta. En með því at Húnar hafa lið miklu meira, sneri mannfallinu í lið þeira Hervarar, ok um síðir fell Hervör ok mikit lið umhverfis hana.
   En er Ormarr sá fall hennar, flýði hann ok allir þeir, er lífit þágu. Ormarr reið dag ok nótt, sem mest mátti hann, á fund Angantýs konungs í Árheima. ....
   Og sem Ormarr kom fyrir Angantý konung, þá kvað hann:


19.
"Sunnan em ek kominn
at segja spjöll þessi:
Sviðin er öll in mæra
Myrkviðar heiðr,
drifin öll Goðþjóð
gumna blóði.
 
20.
Mey veit ek Heiðreks,
[fyr mækis eggjum],
systur þína,
svigna til jarðar;
hafa Húnar
hana fellda
ok marga aðra
yðra þegna.
 
21.
Léttari gerðisk hon at böð
en við biðil ræða
eða í bekk at fara
at brúðar gangi."


Angantýr konungr, þá er hann heyrði þetta, brá hann grönum ok varð seint til orða ok mælti þetta um síðir:


22.
"Óbróðurliga vartu leikin,
in ágæta systir!"


Ok síðan leit hann yfir hirðina, ok var ekki margt liðs með honum. Hann kvað þá:


"Mjök várum vér margir,
er vér mjöð drukkum,
nú erum vér færi,
er vér fleiri skyldum.
 
23.
Sé ek eigi mann
í mínu liði,
þótt ek biðja
ok baugum kaupa,
er muni ríða
ok rönd bera
ok þeira Húna
herlið finna."


Gizurr gamli sagði:


24.
"Ek mun þik einkis
eyris krefja
né skjallanda
skarfs ór gulli;
þó mun ek ríða
ok rönd bera,
Húna þjóðum
herstaf bjóða."


.... Gizurr herklæddist með góðum hervápnum ok hljóp á hest sinn, sem ungr væri. Þá mælti hann til konungs:


25.
"Hvar skal ek Húnum
hervíg kenna?"
 

Angantýr kvað:

26.
"Kenndu at Dylgju
ok á Dúnheiði
ok á þeim öldnum
Jassarfjöllum;
þar oft Gotar
gunni háðu
ok fagran sigr
frægir vágu."


Nú reið Gizurr í brott ok þar til, er hann kom í her Húna. Hann reið eigi nær en svá, at hann mátti tala við þá. Þá kallar hann hári röddu ok kvað:


27.
"Felmtr er yðru fylki,
feigr er yðvarr vísi,
gnæfar yðr gunnfani,
gramr er yðr Óðinn.
 
28.
Býð ek yðr at Dylgju
ok á Dúnheiði
orrostu undir
Jassarfjöllum,
hræsi yður
at há hverju,
ok láti svá Óðinn flein fljúga
sem ek fyrir mæli."


Þá er Hlöðr hafði heyrt orð Gizurar, þá kvað hann:


29.
"Taki þér Gizur
Grýtingaliða,
mann Angantýs,
kominn af Árheimum."
 

Humli konungr sagði:

"Eigi skulum
árum spilla,
þeim er fara
einir saman."


Gizurr drap þá hest sinn með sporum ok reið á fund Angantýs konungs. .... Angantýr spyrr, hvat mikit lið Húnar hafa. Gizurr mælti: "Mikit er þeira mengi:


30.
Sex ein eru
seggja fylki,
í fylki hverju
fimm þúsundir,
í þúsund hverri
þrettán hundruð,
í hundraði hverju
halir fjórtalðir."


Angantýr spyrr nú til Húna hers. Þá sendi hann alla vegu menn frá sér ok stefndi hverjum manni til sín, er honum vildi lið veita ok vápnum mætti valda. Fór hann þá á Dúnheiði með lið sitt, ok var þat allmikill herr. Kom þá á móti honum herr Húna, ok höfðu þeir lið hálfu fleira.
   At öðrum degi hófu þeir sína orrostu ok börðust allan þann dag ok fóru at kveldi í herbúðir sínar. Þeir börðust svá átta daga, at höfðingjar váru enn heilir, en engi vissi manntal, hvat margt fell. En bæði dag ok nótt dreif lið til Angantýs af öllum vegum, ok þá kom svá, at hann hafði eigi færa fólk en í fyrstu. Varð nú orrostan enn ákafari. Váru Húnar allákafir ok sá þá sinn kost, at sú ein var lífs ván, ef þeir sigruðust, ok illt mundi Gota griða at biðja. Gotar vörðu frelsi sitt ok fóstrjörð fyrir Húnum, stóðu því fast, ok eggjaði hverr annan. Þá er á leið daginn, gerðu Gotar atgöngu svá harða, at fylkingar Húna svignuðu fyrir. Ok er Angantyýr sá þat, gekk hann fram ór skjaldborginni ok í öndverða fylking ok hafði í hendi Tyrfing ok hjó þá bæði menn ok hesta. Raufst þá skjaldborg fyrir Húna konungum, ok skiptust þeir bræðr höggum við. Þar fell Hlöðr ok Humli konungr, ok þá brast flótti á Húnum, en Gotar drápu þá. .... Angantýr konungr gekk þá at kanna valinn ok fann Hlöð, bróður sinn. Þá kvað hann:


31.
"Bauð ek þér, bróðir,
basmir óskerðar,
fé ok fjölð meiðma,
sem þik fremst tíddi;
nú hefir þú hvárki
hildar at gjöldum
ljósa bauga
né land ekki.
 
32.
Bölvat er okkr, bróðir,
bani em ek þinn orðinn;
þat mun æ uppi;
illr er dómr norna."