Forskjell mellom versjoner av «Völuspá I (Bugge)»

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
(Ny side: {| class="toccolours" border="1" width="100%" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse" |- style="background-color:#e9e9e9" !align="center" valign="top" width="35%" | '''Velg sp…)
 
(4 mellomliggende revisjoner av samme bruker vises ikke)
Linje 50: Linje 50:
  
  
::1. Hliods bið ec
+
::1. "Hljóðs bið ek allar
::allar kindir,
+
::helgar kindir,
::meiri oc mini
+
::meiri ok minni
 
::mögu Heimdallar;  
 
::mögu Heimdallar;  
 
::viltu, at ek, Valföðr!  
 
::viltu, at ek, Valföðr!  
Linje 58: Linje 58:
 
::forn spjöll fíra,  
 
::forn spjöll fíra,  
 
::þau er fremst um man.
 
::þau er fremst um man.
::2. Ek man jötna

+
::2. Ek man jötna
 
::ár um borna,
 
::ár um borna,
 
::þá er forðum  
 
::þá er forðum  
Linje 74: Linje 74:
 
::gap var ginnunga,  
 
::gap var ginnunga,  
 
::en gras hvergi.
 
::en gras hvergi.
::4. Áðr Burs synir

+
::4. Áðr Burs synir
::bjöðum um ypðu,
+
::bjöðum um ypðu,
::þeir er Miðgarð

+
::þeir er Miðgarð
 
::mœran skópu;
 
::mœran skópu;
 
::sól skein sunnan  
 
::sól skein sunnan  
Linje 82: Linje 82:
 
::þá var grund gróin  
 
::þá var grund gróin  
 
::grœnum lauki.
 
::grœnum lauki.
 +
 
::5. Sól varp sunnan,

 
::5. Sól varp sunnan,

 
::sinni mána,
 
::sinni mána,
Linje 147: Linje 148:
 
::Vindálfr, Þorinn,
 
::Vindálfr, Þorinn,
 
::Þrár ok Þráinn,  
 
::Þrár ok Þráinn,  
::Þekkr, Litr. ok Vitr,  
+
::Þekkr, Litr ok Vitr,  
 
::Nýr ok Nýráðr,  
 
::Nýr ok Nýráðr,  
 
::nú hefi ek dverga,  
 
::nú hefi ek dverga,  
Linje 229: Linje 230:
 
::Skuld ina þriðju;  
 
::Skuld ina þriðju;  
 
::þær lög lögðu,  
 
::þær lög lögðu,  
::þær líf kura
+
::þær líf kuru
 
::alda börnum,  
 
::alda börnum,  
 
::örlög seggja.
 
::örlög seggja.
Linje 455: Linje 456:
 
::at sölum Heljar.
 
::at sölum Heljar.
 
::44. Geyr Garmr mjök

 
::44. Geyr Garmr mjök

::fyr Gnipahelli;
+
::fyr Gnípahelli;
 
::festr man slitna,  
 
::festr man slitna,  
 
::en freki renna.
 
::en freki renna.
Linje 499: Linje 500:
 
::Vituð ér enn eða hvat?
 
::Vituð ér enn eða hvat?
 
::49. Geyr nú Garmr mjök  
 
::49. Geyr nú Garmr mjök  
::fyr Gnipahelli;  
+
::fyr Gnípahelli;  
 
::festr man slitna,  
 
::festr man slitna,  
 
::en freki renna.
 
::en freki renna.

Revisjonen fra 11. sep. 2019 kl. 11:26

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk Latin
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ► Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif Faeroysk.gif Latin Cross.svg
Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif Latin Cross.svg
Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif
Dansk.gif


Norrœn Fornkvæði
Sæmundar Edda hins fróða

Af Sophus Bugge
1867

Völuspá


TEKSTEN ER UNDER UDARBEJDELSE


Völuspá I


1. "Hljóðs bið ek allar
helgar kindir,
meiri ok minni
mögu Heimdallar;
viltu, at ek, Valföðr!
vel framtelja
forn spjöll fíra,
þau er fremst um man.
2. Ek man jötna
ár um borna,
þá er forðum
mik fœdda höfðu;
níu man ek heima,
níu íviði,
mjötvið mœran
fyr mold neðan.
3. Ár var alda
þar er Ýmir bygði,
vara sandr né sær
né svalar unnir,
jörð fannsk æva
né upphiminn,
gap var ginnunga,
en gras hvergi.
4. Áðr Burs synir
bjöðum um ypðu,
þeir er Miðgarð
mœran skópu;
sól skein sunnan
á salar steina,
þá var grund gróin
grœnum lauki.
5. Sól varp sunnan,

sinni mána,
hendi inni hœgri
um himinjódyr;
sól þat ne vissi
hvar hon sali átti,
máni þat ne vissi
hvat hann megins átti,
stjörnur þat ne vissu
hvar þær staði áttu.
6. Þá gengu regin öll

á rökstóla,
ginnheilug goð,
ok um þat gættusk;
nátt ok niðjum
nöfn um gáfu,
morgin hétu
ok miðjan dag,
undorn ok aptan,
árum at telja.
7. Hittusk æsir

á Iðavelli,
þeir er hörg ok hof
hátimbruðu,
afla lögðu,
auð smíðuðu,
tangir skópu
ok tól görðu.
8. Tefldu í túni,

teitir váru,
var þeim vettugis
vant ór gulli;
unz þrjár kvámu
þursa meyjar
ámátkar mjök
ór jötunheimum.
9. Þá gengu regin öll

á rökstóla,
ginnheilug goð,
ok um þat gættusk:
hverr skyldi dverga
drótt um skepja
ór brimi blóðgu
ok ór Bláins leggjum.
10. Þar var Móðsognir

mæztr um orðinn
dverga allra,
en Durinn annarr;
þeir mannlíkun
mörg um görðu
dvergar í jörðu,
sem Durinn sagði.
11. Nýi, Niði,

Norðri, Suðri,

Austri, Vestri,

Alþjófr, Dvalinn,

Nár ok Náinn,

Nípingr, Dáinn,

Bifurr, Bafurr,

Bömburr, Nori,

Ánn ok Ánarr,

Óinn, Mjöðvitnir.
12. Veggr ok Gandálfr,

Vindálfr, Þorinn,
Þrár ok Þráinn,
Þekkr, Litr ok Vitr,
Nýr ok Nýráðr,
nú hefi ek dverga,
Reginn ok Ráðsviðr,
rétt um talða.
13. Fili, Kili,
Fundinn, Nali,
Hepti, Vili,
Hanarr, Svíurr,
Billingr, Brúni,
Bildr ok Buri,
Frár, Hornbori,
Frægr ok Lóni,
Aurvangr, Jari,
Eikinskjaldi.
14. Mál er dverga
í Dvalins liði
ljóna kindum
til Lofars telja,
þeir er sóttu
frá salar steini
Aurvanga sjöt
til Jöruvalla.
15. Þar var Draupnir

ok Dólgþrasir,
Hár, Haugspori,
Hlévangr, Glóinn,
Dori, Ori,
Dúfr, Andvari,
Skirfir, Virfir,
Skafiðr, Ái.
16. Álfr ok Yngvi,

Eikinskjaldi,
Fjalarr ok Frosti,
Finnr ok Ginnarr;
þat man æ uppi,
meðan öld lifir,
langniðja tal
Lofars hafat.


_________


17. Unz þrír kvámu

ór því liði
öflgir ok ástkir
æsir at húsi,
fundu á landi
lítt megandi
Ask ok Emblu
örlöglausa.
18. Önd þau ne áttu,
óð þau ne höfðu,
lá né læti
né litu góða;
önd gaf Óðinn,
óð gaf Hœnir,
lá gaf Lóðurr
ok litu góða.


_________


19. Ask veit ek standa,

heitir Yggdrasill
hár baðmr, ausinn
hvíta auri;
þaðan koma döggvar
þærs í dala falla;
stendr æ yfir grœnn
Urðar brunni.
20. Þaðan koma meyjar

margs vitandi
þrjár, ór þeim sal
er und þolli stendr;
Urð hétu eina,
aðra Verðandi,
skáru á skíði,
Skuld ina þriðju;
þær lög lögðu,
þær líf kuru
alda börnum,
örlög seggja.


_________


21. Þat man hon fólkvig

fyrst í heimi,
er Gullveig
geirum studdu
ok í höll Hárs
hana brendu;
þrysvar brendu
þrysvar borna,
opt, ósjaldan,
þó hon enn lifir.
22. Heiði hana hétu,

hvars til húsa kom,

völu velspá,
vitti hon ganda,
seið hon hvars hon kunni,
seið hon hugleikin,
æ var hon angan
illrar brúðar.
23. Þá gengu regin öll

á rökstóla,
ginnheilug goð,
ok um þat gættusk:
hvárt skyldu æsir
afráð gjalda
eða skyldu goðin öll
gildi eiga.
24. Fleygði Óðinn
ok í fólk um skaut,
þat var enn fólkvíg
fyrst í heimi;
brotinn var borðveggr
borgar ása,
knáttu vanir vígská
völlu sporna.


_________


25. Þá gengu regin öll

á rökstóla,
ginnheilug goð,
ok um þat gættusk:
hverr hefði lopt allt
lævi blandit
eða ætt jötuns
Óðs mey gefna.
26. Þórr einn þar vá

þrunginn móði,
hann sjaldan sitr
er hann slíkt um fregn;
á gengusk eiðar,
orð ok sœri,
mál öll meginlig
er á meðal fóru.


_________


27. Veit hon Heimdallar
hljóð um fólgit
undir heiðvönum
helgum baðmi;
á sér hon ausask
aurgum forsi
af veði Valföðrs.
Vituð ér enn eða hvat?
28. Ein sat hon úti,

þa er inn aldni kom

yggjungr ása
ok í augu leit.
Hvers fregnið mik?
hví freistið min?
alt veit ek, Óðinn!
hvar þú auga falt:
í inum mœra
Mímis brunni;
drekkr mjöð Mímir
morgin hverjan
af veði Valföðrs.
Vituð ér enn eða hvat?
29. Valði henni Herföðr

hringa ok men,
féspjöll spaklig
ok spáganda;
sá hon vítt ok um vítt
of veröld hverja.
30. Sá hon valkyrjur

vítt um komnar

görvar at ríða
til Goðþjóðar:
Skuld hélt skildi,
en Skögul önnur,
Gunnr, Hildr, Göndul
ok Geirskögul;
nú eru talðar
nönnur Herjans,
görvar at ríða
grund valkyrjur.


_________


31. Ek sá Baldri,

blóðgum tívur,
Óðins barni
örlög fólgin:
stóð um vaxinn
völlum hæri
mjór ok mjök fagr
mistilteinn.
32. Varð af þeim meiði,

er mér sýndisk,

harmflaug hættlig,
Höðr nam skjóta.
Baldrs bróðir
var of borinn snemma,
sá nam Óðins sonr
einnættr vega.
33. Þó hann æva hendr

né höfuð kembði,
áðr á bál um bar

Baldrs andskota.

En Frigg um grét

í Fensölum

vá Valhallar.

Vituð ér enn eða hvat?

34. . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
Þá kná Vala
vígbönd snúa,
heldr váru harðgör
höpt ór þörmum.
35. Hapt sá hon liggja

undir hvera lundi

lægjarnlíki
Loka áþekkjan;
þar sitr Sigyn
þeygi um sínum
ver vel glýjuð.
Vituð ér enn eða hvat?


_________


36. Á fellr austan

um eitrdala

söxum ok sverðum,

Slíðr heitir sú.
37. Stóð fyr norðan
á Niðavöllum
salr ór gulli
Sindra ættar;
en annarr stóð
á Ókólni,
bjórsalr jötuns,
en sá Brímir heitir.
38. Sal sá hon standa

sólu fjarri
Náströndu á,
norðr horfa dyrr;
féllu eitrdropar
inn um ljóra,
sá er undinn salr
orma hryggjum.
39. Sá hon þar vaða

þunga strauma
menn meinsvara
ok morðvarga
ok þanns annars glepr
eyrarúnu;
þar saug Níðhöggr
nái framgengna,
sleit vargr vera.
Vituð ér enn eða hvat?


_________


40. Austr sat in aldna
i Járnviði
ok fœddi þar
Fenris kindir;
verðr af þeim öllum
einna nökkurr
tungls tjúgari
í trolls hami.
41. Fyllisk fjörvi

feigra manna,
rýðr ragna sjöt
rauðum dreyra;
svört verða sólskin
um sumur eptir,
veðr öll válynd.
Vituð ér enn eða hvat?
42. Sat þar á haugi

ok sló hörpu
gýgjar hirðir
glaðr Egðir;
gól um hánum
í gaglviði
fagrrauðr hani,
sá er Fjalarr heitir.
43. Gól um ásum

Gullinkambi,
sá vekr hölða
at Herjaföðrs;
en annarr gelr
fyr jörð neðan
sótrauðr hani
at sölum Heljar.
44. Geyr Garmr mjök

fyr Gnípahelli;
festr man slitna,
en freki renna.
Fjölð veit hon frœða,
fram sé ek lengra,
um ragnarök
römm sigtíva.
45. Brœðr munu berjask

ok at bönum verðask,

munu systrungar
sifjum spilla;
hart er í heimi,
hórdómr mikill,
skeggjöld, skálmöld,
skildir 'ru klofnir,
vindöld, vargöld,
áðr veröld steypisk;
man engi maðr
öðrum þyrma.
46. Leika Míms synir,

en mjötuðr kyndisk,
at inu gamla
Gjallarhorni;
hátt blæss Heimdallr,
horn er á lopti;
mælir Óðinn
við Míms höfuð.
47. Skelfr Yggdrasils

askr standandi,
ymr it aldna tré,
en jötunn losnar;
hræðask allir
á helvegum,
áðr Surtar þann
sefi of gleypir.
48. Hvat er með ásum?

hvat er með álfum?
gnýr allr jötunheimr,
æsir 'ru á þingi;
stynja dvergar
fyr steindurum
veggbergs vísir.
Vituð ér enn eða hvat?
49. Geyr nú Garmr mjök
fyr Gnípahelli;
festr man slitna,
en freki renna.
50. Hrymr ekr austan,

hefisk lind fyrir.
Snýsk jörmungandr
í jötunmóði:
ormr knýr unnir,
en ari hlakkar,
slítr nái niðfölr.
Naglfar losnar.
51. Kjóll ferr austan,

koma munu Muspells

um lög lýðir,
en Loki stýrir;
fara fíflmegir
með freka allir,
þeim er bróðir
Byleists í för.
52. Surtr ferr sunnan

með sviga lævi,
skínn af sverði
sól valtíva.
Grjótbjörg gnata,
en gífr hrata;
troða halir helveg,
en himinn klofnar.
53. Þá kemr Hlínar

harmr annarr fram,
er Óðinn ferr
við úlf vega,
en bani Belja
bjartr at Surti;
þar man Friggjar
falla angan.
54. Geyr nú Garmr mjök

fyr Gnípahelli;
festr man slitna,
en freki renna.
55. Þá kemr inn mikli

mögr Sigföður
Viðarr vega
at valdýri;
lætr hann megi hveðrungs
mund um standa
hjör til hjarta;
þá er hefnt föður.
56. Þá kemr inn mœri

mögr Hlóðynjar,
gengr Óðins sonr
við orm vega;
drepr hann af móði
Miðgarðs véurr;
munu halir allir
heimstöð ryðja;
gengr fet niu
Fjörgynjar burr
neppr frá naðri
níðs ókvíðnum.
57. Sól tér sortna,

sígr fold í mar,

hverfa af himni

heiðar stjörnur;

geisar eimi
ok aldrnari,
leikr hár hiti
við himin sjálfan.
58. Geyr nú Garmr mjök

fyr Gnípahelli;
festr man slitna,
en freki renna.


_________


59. Sér hon upp koma

öðru sinni
jörð ór œgi
iðjagrœna;
falla forsar,
flýgr örn yfir,
sá er á fjalli
fiska veiðir.
60. Finnask æsir

á Iðavelli
ok um moldþinur
mátkan dœma
ok minnask þar
á megindóma
ok á Fimbultýs
fornar rúnar.
61. Þar munu eptir

undrsamligar
gullnar töflur
í grasi finnask,
þærs í árdaga
áttar höfðu.
62. Munu ósánir

akrar vaxa,
böls man alls batna,
Baldr man koma;
búa þeir Höðr ok Baldr
Hropts sigtoptir
vel valtívar.
Vituð ér enn eða hvat?
63. Þá kná Hœnir

hlut við kjósa
ok burir byggja
bræðra tveggja
vindheim víðan,
Vituð ér enn eða hvat?
64. Sal sér hon standa

sólu fegra
gulli þakðan
á Gimlé;
þar skulu dyggvar
dróttir byggja
ok um aldrdaga
ynðis njóta.
65. Þá kemr inn ríki

at regindómi
öflugr ofan,
sá er öllu ræðr.


_________


66. Þar kemr inn dimmi
dreki fljúgandi,
naðr fránn neðan
frá Niðafjöllum;
berr sér i fjöðrum
— flýgr völl yfir —
Níðhöggr nái.
Nú man hon sökkvask."