Af Oddgeiri danska

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Har du husket å støtte opp om ditt favoritt kulturprosjekt? → Bli en Heimskringla-venn og gi et bidrag til Heimskringla.no.

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif


Karlamagnús saga ok kappa hans


Af Oddgeiri danska


Nú skal segja nökkura stund frá viðskiptum þeirra Karlamagnús konungs ok Oddgeirs danska.[1] Jofrey faðir Oddgeirs danska var [óvinsæll við Karlamagnús konung,[2] fyrir því at hann hafði opt bundit sætt við hann ok hverrn tíma rofit; en [it siðarsta sinn[3] kom þat í sættargerð þeirra,[4] at Karlamagnús konungr skyldi hafa Oddgeir son hans í gislingu.[5] En Jofrey hafði litla ást á syni sínum fyrir sakir [stjúpmóður hans, ok játti hann af því blíðliga.[6] En jafnskjótt sem Oddgeir var í brott farinn, lét faðir hans taka menn Karlamagnús konungs ok drepa[7] suma en suma hengja, ok alt þat sem hann mátti Karlamagnúsi konungi til skemdar gera, [þá gerði hann.[8]


2. Nú stóð Karlamagnús konungr upp[9] einn morgun ok gékk til kirkju ins helga Ordines[10] ok hlýðir messu. En síðan gékk hann í [kastala sinn[11] ok lét kalla til sín Oddgeir danska ok Guenelun[12] gæzlumann hans [ok alla ina ríkustu menn sína.[13] Síðan mælti hann við Oddgeir: Jlla hefir[14] faðir þinn[15] gört við mik ok við menn mína; nú skalt þú þess gjalda, bæði láta hendr ok fœtr ok alla limu þína. Oddgeir svaraði:[16] Með guðs vilja ok [þínum þá muntu betr gera en nú er heitið, fyrir því at þú veizt at þér[17] er lítilræði í at spilla mér. En faðir minn sendi mik því í þessa gisling, at hann hefir litla ást á mér, ok er þat alt [fyrir sakir Belisent[18] stjúpmóður minnar. En síðan hét Oddgeir á göfugmenni konungs sér til liðveizlu[19] ok biðr þá árna sér griða ok líknar[20] af konungi. En þeir játtuðu[21] því blíðliga, ok féllu á þeirri stundu tólf jarlar [til fóta konungi[22] ok báðu allir Oddgeiri miskunnar.[23] En konungr [sór við skegg sitt,[24] þótt alt veraldar gull væri á mót[25] boðit, þá [skyldi hann eigi grið fá.[26]


3. Á þeirri stundu kómu inn farandi[27] tveir riddarar vænir ok harðligir, þeir váru sendimenn[28] af Rómaborg. En konungr kendi þá þegar ok heilsaði þeim ok spurði þá tíðenda. En þeir sögðu[29] mörg ok mikil: Ammiral konungr af Babilon hefir sezt í Rómaborg, segja þeir, ok engi er sú[30] höfuðkirkja né kapella, at eigi [hafi hann niðr látit brjóta.[31] Við þessa tíðendasögn úgladdist mjök Karlamagnús konungr ok kallar til sín jarla tvá, Sölmund ok Reiner[32] ok fékk Oddgeir danska þeim í hendr til varðveizlu, ok báð þá fara til Rómaborgár at stefna saman göfugmenni[33] ok reisa upp stóra stólpa á hinu hæsta fjalli er þar væri, ok skal þar við hengja Oddgeir, ok svarði[34] við hinn helga Dionisium lávarð sinn, at [hann skyldi vara annan við at forgisla son sinn.[35]


4. Eptir þetta [lét Karlamagnús konungr bera fram innsigli sín ok gera rit ok jartegnir[36] um öll þau fylki, frá borgarliði því er Orient heitir ok til Kormilie,[37] ok frá Mundíufjalli til [borgar þeirrar er Leutiza heitir, svá mælandi:[38] Siti engi maðr [éptir sá[39] er vápnum má valda; hvárki ungr né gamall. En þá er þetta lið var komit alt til Parísar á fund Karlamagnús konungs, ok svá búit at vápnum sem [til bardaga væri; Karlamagnús konungr fann þar Elon inn bæverska, hann var af landi því er Nautol hét, ok jarl Simon ok[40] 20 þúsundir hermanna; þá spurði Karlamagnús konungr hvárt þeir vildi verða honum at liði eða eigi. En þeir mæltu[41] sem eins manns munni, ok kváðust allir honum liðveizlu veita skyldu ok sögðust ok aldri honum bregðast skyldu: þvi at vér erum þínir menn allir. En síðan létu[42] þeir út af Paris úvígjan her,[43] ok tóku eigi fyrr náttstað en í borg þeirri er Losena[44] heitir, þessum megin Mundíufjalls. Þar tók Karlamagnús konungr náttstað með 20 þúsundir hermanna, en lið hans dreifðist víða um landit ok gerði sér herbúðir ok laufskála.


5. Þá hugði konungr at fjallinu, ok þótti honum [ógurligt yfirfarar fyrir[45] sakir bjarga ok háleika, frosts snæfa[46] ok jökla. Síðan kallaði hann á guð himneskan ok mælti svá: Faðir dýrðar, [ertu ey ok ey[47] várt ok vera munt, hjálp þú mér[48] at ek mega komast yfir fjall þetta, [er ek em svá hugsjúkr um.[49] En guð heyrði bœn hans ok vissi [hvat hann þurfti,[50] ok sendi honum skjótt mikla hjálp ok góðan leiðtoga. Í miðjan herinn kom hlaupandi[51] einn hjörtr hvítr sem snjár,[52] ok hafði fjóra[53] geisla á höfði sér at augsjánda[54] öllum herinum; en síðan rann hann í fjallit upp. En Karlamagnús konungr vissi þegar, at [þeim mundi þat til hjálpar sent. Lét konungr þegar[55] taka upp landtjöld sín ok búðir, lét ok klyfja hesta sína ok múla, ok bjuggust þá til férðar[56] yfir fjallit. Síðan fóru þeir um fjallit 6 daga alla samfasta,[57] ok týndu hvárki hestum né múlum, skjaldsveinum né embættismönnum,[58] ok er eigi náttstaðar[59] þeirra fyrr getið en[60] fyrir sunnan fjallit.


6. Nú hefir Karlamagnús konungr látit slá landtjöldum sínum, ok alt lið hans, ok drakk[61] vín gott ok gladdi [svá alt lið sitt.[62] Þá kallar hann til sín Oddgeir gisla[63] sinn; [en er þeir fœrðu hann konungi, sem varðveittu hann, konungr mælti þá:[64] Jlla hefir faðir þinn gört við mik, segir hann; en þó skaltu í griðum vera, til þess er [ek kem heim[65] til Parísar. Síðan glöddust allir menn við [þau orð, er konungr mælti við Oddgeir, at hann[66] skyldi þiggja líf sitt af honum. [Í þessu bili[67] kom farandi einn ungr maðr, er Alori hét [af borg þeirri er Biterna heitir;[68] hann mælti skjótt, þegar at[69] hann sá konunginn, ok talaði á þessa lund[: Tíðendi mikil ok ill eru yðr at segja, herra, segir hann, at um alt Rómaborgar ríki mattu finna heiðinn lýð; Ammiral höfuðkonungr ok Danamund son hans hafa sezt[70] í ríki þitt ok hafa tekit gisla um alt Púlsland. En er konungr heyrði orð hans, þá úgladdist hann mjök við, ok hét þegar á lið sitt, ok báð þá[71] búast hvatliga til herfarar. En þeir herklæddust þegar með góðum brynjum ok allskonar vápnum. Þar mátti sjá margskonar gersimar saman [komnar, ok snerust til Lungbarðalands.[72]


7. Nú ríða Frankismenn frœknliga ok harðliga ok léttu eigi fyrr en þeir kómu til borgar þeirrar er Frustra[73] heitir. En þar kemr í móti Karlamagnúsi[74] Milon páfi, ok hafði með sér helgan dóm Pétrs postula ok marga aðra. En konungr ok [alt lið hans hnigu[75] honum ok þökkuðu honum vel þangatkvámu sína. Milun páfi sagði Karlamagnúsi þau tíðendi, at heiðingjar höfðu eytt mikinn hlut af landi hans. Konungr svaraði: Gud hefni þeim,[76] ok hefna skal ek þeim, ef ek má. Nú kallar konungr til sín höfðingja þá er svá heita: [Solmundr ok Reiner,[77] Fremund hertuga, Nemes hertuga, Jofrey af Bordela,[78] Rikarð af Mens,[79] [Guenelun valska;[80] þessir eru mestir höfdingjar í [liði hans allra hertuga.[81]. Góðir menn, segir Karlamagnús konungr, vér skulum búast[82] at móti heiðnum lýð, ok skal ek sjálfr vera [höfðingi ok leggja mitt líf í ábyrgð.[83] Nemes hertugi mælti þá: Herra, segir hann, lé[84] mér Oddgeir danska, gisl þinn, at bera vápn mín ok vera skjaldsveinn minn í dag, þvíat Guadamunt[85] systurson minn er sjúkr ok má eigi fylgja mér. Konungr svaraði: Hann er forgisl minn, ok er glœpr í ef hann hleypr frá mér. Nemes hertugi svaraði: Ek skal ábyrgjast hann trú minni ok öllu því ríki er [horfir til handa mér.[86] Svá skal vera, segir konungr. Síðan mælti Nemes hertugi[: Oddgeir,[87] bú þik, [síðan skaltu fylgja[88] mér. En er Oddgeir heyrði orð hans, þá gladdist hann mjök við ok [talaði síðan[89] á þessa lund: Lofaðr sér þú, faðir himneskr, er [ey ok ey[90] vart ok vera munt án enda, at [mál mitt er svá til enda[91] komit, at ek skal nú vera í fylgd með gódum mönnum ok [konungi sjálfum í herför.[92] En ek skal því heita, sem ek skal efna, at [hvárgi er[93] vér komum saman ok heiðingjar, at[94] meðan ek hefi eitt hár á höfði eða hestr [minn lifir,[95] at engi skal framar í fylkingu en ek. Nú er konungr búinn ok alt lið hans, ok ríða þeir mikinn hluta dags svá, at þeir verða ekki varir við heiðinn lýð.


8. Nú skulu þér heyra ofmetnuð heiðinna manna. Son Ammiral höfuðkonungs af Babilon, sá er Danamund enn frœkni hét, hann ríðr af Rómaborg með 20 þúsundir riddara; þeir inir sömu hafa [tekit mikit af ríki Karlamagnús konungs bæði konur ok börn ok meyjar.[96] Þetta hit auma fólk kallar á guð[97] sér til hjálpar ok biðr þess at Karlamagnús konungr skuli koma at leysa [þat af píslum heiðinna[98] manna. Nú kemr maðr til konungs, sá er hann hafði á njósn sendan, ok mælti á þessa lund: Örugt segi ek þér, herra, segir hann, at heiðnir menn eru [í landi þínu ok eru búnir at halda í móti þér orrostu.[99] Þá spurði konungr Nemes hertuga ok aðra höfðingja, hversu [hátta skyldi.[100] En Nemes hertugi svarar fyrstr [allra höfðingja[101] ok mælti hárri röddu: Vér skulum búast til bardaga skjótt ok á þat eina[102] hyggja at [höggva stórt[103] ok at gera blóðgar báðar[104] hendr til axlar upp, ok láta heiðna menn engan bilbug á oss fá.[105] Alori [sá sem fyrr var getið bauzt[106] at bera merki Karlamagnús konungs í orrostu, en hann játti honum,[107] ok er því[108] illa ráðit, fyrir því at engi er meiri regimaðr í allri [landeign konungs,[109] fyrir sakir hans eru Frankismenn spiltir[110] ok á marga vega illa haldnir.


9. Nú sjá heiðnir menn lið Karlamagnús konungs ok merki hans í dæld[111] einni á hœgri hönd sér ok 20 þúsundir riddara vápnaða[112] í hjá. En Danamunt konungs son inn heiðni mælir við her sinn: Hér kenni ek merki Karlamagnús konungs, sœkjum nú fram sem ákafligast,[113] ok vinni hverr[114] þat sem má. Nú mátti þar sjá mörg merki bæði rauð ok blá ok með allskonar litum, ok mundu Frankismenn þann dag hafa[115] sigr, ef eigi [yldi ragskapr Alora.[116]


10. Frankismenn ríða nú með her sinn [í móti heiðnum mönnum, ok svá þeir at móti.[117] Þar mátti sjá mörg högg með sverðum höggvin,[118] marga skjöldu klofna ok brynjur slitnar, mörg spjót brotin ok pálstafi[119] ok allskonar skotvápn. Nú hefir Alori merki í hendi sér ok rœðist við einnsaman sem illr[120] dróttins sviki:[121] Þessir heiðingjar eru illir ok harðir við at eiga, ok [hér er ills eins[122] ván. Síðan kallar hann til sín höfðingja einn ríkan frænda sinn, sá er heitir Gernublus,[123] hann var ættaðr af Lungbarðalandi.[124] Alori segir honum ætlan sína: Þat ræð ek, segir hann, at vit flýim undan með liði okkru, fyrir því at auðsýnt er nú, at [engi man af oss[125] sigrast í þessi orrostu. Síðan flýja þeir undan með [rögu hjarta, ok[126] 100 liðs þat er þeim fylgði. Nú er Danamunt sá þetta, þá œpti hann[127] á menn sína ok mælti: Sœkjum fram harðliga, nú flýr merkismaðr Karlamagnús konungs, af því megum vér sjá at [þeir flýja nú skjótt allir. Ok því næst[128] tóku þeir höndum Nemes hertuga, [enn bezta[129] höfðingja af liði Karlamagnús konungs, ok annan mann er Bofi[130] hét, ok Samson inn [þriðja höfðingja, ok marga aðra af liði Karlamagnús konungs.[131] Heiðnir menn veittu Frankismönnum harða atsókn, en þeir vörðust vel ok drengiliga. Á þessi stundu kom til konungs góðr riddari, sá er Sölmundr hét, [hann bar þeger skjöld fyrir konunginn ok mælti síðan: Misræði gerðir þú þá, konungr, er þú fékkt Alora merki þitt at bera, hinum versta manni er í þínu liði sé,[132] ok ætla heiðnir menn, at vér munum flýja undan, en vér skulum hér annat tveggja bíða [sigr eða fá[133] bana. Síðan mælti Karlamagnús konungr: Mikla úgleði hefi ek [eptir höfðingja þá[134] er heiðnir menn hafa frá oss numit, Nemes hertuga ok aðra þá er honum fylgja. Síðan mælti konungr: Ríðum fram harðliga[135] ok vinni maðr meðan[136] má.[137] En heiðnir menn eru móti bæði margir ok harðir ok fella á þessi stundu [þann höfðingja er Asketill hét[138] ok Dorunt inn gamla ok enn þriðja Morant bróður hans, ok svá görsamliga fella þeir þat lið er með konungi var, at hann varð einnsaman staddr á fœti í millum þúsundraða heiðinna manna, en síðan hét hann á guð til hjálpar sér ok brá[139] sverði sínu ok hlífði sér með skildi sínum ok varðist betr fyrir heiðnum mönnum en villigöltr í skógi fyrir smarökkum,[140] þá er þeir sœkja hann ákafligast. Þvísa næst koma 7 hundruð manna til Karlamagnús konungs með alvæpni af Frankismönnum ok skutu um hann skjaldborg, ok féngu honum góðan hest at sitja á, sem maklikt var, ok óttaðist hann[141] ekki at sér, því at hann [treystist þá[142] vel liði sínu.


Holger Danske
af Hans Pedersen-Dan (1907)
11. Nú verðr at geta Oddgeirs danska; hann var öðrum megin undir skógarnefi nökkuru skamt frá bardaganum, ok með honum þúsundrað[143] skjaldsveina. Hann gékk á hæð nökkura ok sá til orrostunnar, hann sá[144] fámenni mikit með konungi, hitt sá hann annat at Alori flýði undan með merki konungs ok 100 Lungbarða með honum. Síðan skyndi[145] Oddgeir[146] til lagsmanna sinna ok sagði þeim þau tíðendi er hann sa: Nú [ef ek ræð, þá munum vér fara at móti Alora ok láta þá eigi héðan hafa vápn eða hesta; síðan skulum vér verða konungi at liðveizlu ok bíða annat tveggja bót eðr bana.[147] Þeir játtuðu því glaðliga.[148] Síðan riðu þeir at móti flóttamönnum, ok þegar þeir fundust, spurði Oddgeir Alora, hví [þeir flýði eða hvat þeim væri[149] orðit. En Alori svaraði: Karlamagnús konungr var höndum tekinn ok lið várt fallit,[150] ok verðum nú undan at flýja.[151] Oddgeir svaraði honum: Jllmannliga lýgr þú, ok er hitt heldr, at þú þorðir eigi við at haldast,[152] ok ert þú sannr dróttins sviki. Síðan greip hann til hans ok steypti honum af hesti sínum,[153] ok rak hnefa sinn á háls honum ok fletti hann af[154] brynju sinni, ok tók skjöld hans [or hendi honum[155] ok sverð af linda honum alt gullvafit.[156] Síðan hét Oddgeir á sína lagsmenn, [þeir[157] váru[158] þúsundrað skjaldsveina:[159] Tökum þá, segir hann, ok flettum þá af klæðum,[160] latum þá hafa hvárki héðan [hervápn eða[161] hesta. Síðan gerðu þeir svá sem hann bauð. En eptir þat dubbaði hann[162] þá til riddara með vápnum flóttamanna. En þar sem skjöld [skortir ljósta[163] þeir börk af trjám ok höfðu sér fyrir hlífar. Oddgeir tók merki konungs í hönd sér, ok riðu síðan til vígvallar. Oddgeir gerðist höfðingi fyrir því liði, er þá[164] höfðu riddarar görzt [af skjaldsveinum, ok[165] mörgum öðrum riddurum.[166]


12. Nú er Karlamagnús konungr nauðugliga[167] staddr í bardaga, ok[168] heiðnir menn sœkja hann[169] ákafliga. Síðan mælti konungr við sína menn: Sýnt er þat nú, segir hann, at Alori hefir [illa reynzt,[170] því at hann er sannr dróttinn sviki. En ef [guð lofar, at ek komumst[171] til Fraklands, þá skal hann eigi svá mikit hafa af ríki[172] mínu, at vert sé [eins penings,[173] ok engi af hans ætt. En nú skulum vér duga sem drengir, [ok vinni maðr sem má[174] meðan nökkurr stendr upp. En [í því bili[175] viku heiðingjar [til Rómaborgar undan.[176] En [Danamunt hefir tekit Nemes hertuga ok Edolon inn gamla, inn þriðja Samson hertuga, ok hefir þá bundna með sér setta á klyfjahesta.[177] En Oddgeir danski var nær staddr,[178] ok urðu þeir[179] eigi fyrr varir við en [þeir œptu[180] heróp á þá. Nú gerðist stökkr[181] í liði heiðinna manna við óp Frankismanna. Síðan reið Oddgeir at heiðnum konungi einum er Falsaron hét, [sá varðveitti þá höfðingjana, er teknir váru af liði Karlamagnús konungs.[182] Oddgeir lagði spjóti sínu at honum ok bar hann af hesti sínum ok kastaði honum dauðum á jörð. Eptir þat [nálgaðist hann höfðingja þá sem herteknir váru, ok feldu þeir mörg hundruð[183] heiðinna manna. Síðan snérist hann aptr til[184] Karlamagnús konungs með öllu liði sínu. Þá er Karlamagnús sá [hvar fram brunaði[185] merki sitt, kallar (hann) til sín Sölmund [ok Reiner[186] ok mælti síðan: Úsynju ámæltum vér Alora, nú er hann hér kominn með [liði sínu[187] oss til hjálpar.


13. Síðan rann fram einn ungr maðr sá er Oddgeir hafði [nýdubbaðan til riddara.[188] En Karlamagnús konungr kendi hann görla, ok kallar hann hárri röddu: Seg mér, riddari, hvaðan eru þessir [liðsmenn komnir?[189] segir hann. En sveinninn svaraði konungi: Þetta er Oddgeir danski forgisl þinn, hann hefir dubbat þúsundrað skjaldsveina til riddara, ok er hann nú hér kominn þér til liðveizlu. Hann hefir sótta[190] höfðingja þína, þá sem heiðnir menn höfðu tekit[191] ok þér hugðut [fallna mundu;[192] hann hefir ok yfirkomit Lungbarða alla þá er[193] flýðu með Alora merkismanni þínum. Þá svaraði Karlamagnús konungr: Gud sé lofaðr [þessum tíðendum.[194] Vel hefir Oddgeir hólpit[195] mér ok mínum mönnum með guðs miskunn; nú skulum vér ríða[196] ákafliga ok verða skjaldsveinum at liðveizlu.[197] Síðan ferr Karlamagnús konungr með her sinn ok rekr heiðna menn alt til Mundíufjalls. En Oddgeir fylgði konungi jafnan hit næsta.[198] Þá mælti konungr við Oddgeir: Tak hér [sœmiligan hest,[199] ok þá [virðing skal ek gefa þér með, at þú sér[200] höfuðskutilsveinn minn í [húsi mínu,[201] ok ráða því öllu með mér sem [þú vilt ráðit hafa,[202] ok þú skalt merkismaðr minn vera um alla daga þína síðan. Oddgeir þakkaði konungi [gjöf sína[203] ok vildi falla til fóta honum. En konungr tók í hönd Oddgeiri ok reisti hann upp ok vildi hann eigi [láta hníga sér.[204] Nú [snýst aptr[205] einn höfðingi, sá heitir Sadome,[206] ok mælti við Oddgeir: Hverr ertu drengr, segir hann, á þeim inum góða hesti, er svá fylgir þráliga flóttamönnum, [kynligt þikki mér um[207] merki þat er þú berr[208] í hendi þér; í morgin snimma dags, þá er vér kómum til orrostu, þá snérist þat merki undan, ok allir þeir er undir váru, en síðan kom þat í annat sinn, ok var þá bardagi miklu ákafari en aðr, ok verdum vér nú at flýja undan. Nú bið ek [þess við guð þann[209] er þú trúir á, at þú seg[210] mér[211] hví þat sætir. Þá svaraði Oddgeir: Alori hét maðr sá er merkit bar fyrst í morgin, ok snaraðist[212] hann undan fyrir sakir hugleysis ok ragskapar; en vér várum skamt frá[213] þúsundrað skjaldsveina, ok spurðum vér þá [at tíðendum,[214] en þeir sögðu oss hörð,[215] ef sönn væri: Karlamagnús konung höndum tekinn, en lið hans [alt fallit.[216] Síðan fœrðum[217] vér þá af klæðum[218] sínum ok tókum [alt þat sem þeir höfðu fémætt, hesta ok hervápn[219] ok svá merki þetta ok bárum[220] aptr til vígvallar, ok höfum síðan gert yðr mikinn skaða.[221] Þá svaraði Sadome: Þessi tíðendi skal ek bera Ammiral höfuðkonungi, en ek býð þér hólmgöngu í móti konungi þeim er Karvel heitir, hann hefir [fjölda liðs mikinn[222] allskonar þjóðir, ok hann er virkta[223] góðr riddari.[224] Þá svaraði Oddgeir: Alls þú lofar hann svá mjök at hreysti sinni,[225] þá skunda þér[226] til hans, ok bið hann koma til þess staðar, er hólmganga er lögð [í þessu landi með mönnum.[227] En ef hann vill berjast við mik, þá komi hann þar; ok hafi sá okkarr gagn er guð vill.


14. Frustra[228] hét borg sú er Karlamagnús konungr tók herbergi at [eptir orrostu þessa.[229] Hann rœðir við menn sína ok spurði þá ráða, hversu [hann skyldi þá haga.[230] Sumir eggjuðu at [þeir skyldu[231] fara til orrostu í annat sinn, en sumir [eggja at fá skuli Oddgeir einn[232] í móti Karvel konungi. En[233] þá kom[234] farandi Karlot sun Karlamagnús konungs ok með honum fjöldi ungra manna sjáligra[235] af Frakklandi. Karlamagnús konungr gékk sjálfr í móti honum ok [hvarf til hans[236] ok spurði síðan: Hve nær komtu her[237] til lands frændi, segir hann, eða fyrir[238] hversu löngu vart þú dubbaðr til riddara? Fyrir sex vikum, segir Karlot; enn fyrsta páskadag þá gaf mér Terri hertugi af Ardena vápn[239] þessi ok bað mik síðan fara á yðvarn[240] fund með liði því er ek mætta[241] fá. Gud þakki honum ok svá þér, segir hann,[242] þörf er oss nú góðra drengja, fyrir því at heiðnir menn hafa felt fyrir oss mikit lið. Nú svarar Karlot [föður sínum:[243] Ek skal áðr[244] miðr dagr sé á morgin bera vápn mín til Rómaborgar, ok [skulum freista ok mínir menn[245] við heiðingja, hvárir sigrsælli sé.[246]


15. Nú er at rœða um Karlamagnús konung sjálfan ok lið hans. Hann flytr nú [náttstað sinn[247] svá nær Rómaborg,[248] at hann sá öll tíðendi þangat. En um nóttina næstu eptir, þá hét Karlot á lið sitt ok mælti: Búit yðr sem skjótast ok herklæðizt ok förum til fundar við heiðna menn. Sá maðr svarar konungs syni er Guibilin[249] hét: Köllum Oddgeir danske með oss. Karlot svarar: Verði þat aldri, at hinn danski maðr beri lof af[250] orrostu þessi, ek vil eiga[251] þessa orrostu ok mitt lið. En þegar þeir váru brott farnir, þá mœttu þeir heiðingja einum, sá var njósnarmaðr af liði þeirra; hann leit lið Karlots ok skyndi[252] aptr til Karvels ok sagði honum þessi tíðendi, at kristnir menn váru búnir[253] á hendr þeim at berjast við þá. En [er Karvel heyrði þau tíðendi, lét hann[254] kalla til sín tvá höfðingja Masan ok Susabran[255] ok bað þá búa her sinn ok fara í móti Karlot konungs syni. En þeir herklæddust þeger 7 þúsundir [heiðinna manna ok bjuggust[256] at halda orrostu móti kristnum mönnum. En eigi vissi Karlamagnús konungr ætlan sonar síns, því at Karlot vildi [hann eigi láta varan við verða.[257]


16. Á þeirri nótt er Karlot var í brott farinn, þá [var Karlamagnús konungr í landtjaldi sínu ok dreymdi draum[258] um sjálfan sik ok Karlot son sinn ok Nemes hertuga ok Oddgeir danska. Honum þótti sem þeir væri staddir fjórir í skógi einum, ok [höfðu[259] farit[260] at dýraveiði, ok hefði[261] þeir þá banat fjórir miklu dýri. En þá sá þeir fara at sér œsiliga dýrin úörgu þrjú, ok sóttu[262] at þeim ákafliga; en þeir vörðust vel ok drengiliga. En um síðir sýndist honum sem dýrin bæri af Karlot syni sínum,[263] en síðan þar næst af Nemes hertuga. En þá þótti honum sem Oddgeir danski sœtti[264] vel fram, ok í þeirri framgöngu feldi hann tvau[265] dýrin, en it þriðja flýði undan, ok ræki[266] hann þat langt í brott.[267] En í því er konungr vaknaði, sloknuðu öll stafkerti, þau er í landtjaldinu váru ok áðr brunnu, [en 7 rekkjusveinar hans[268] hljópu upp kvikliga ok géngu til hvílu[269] hans. Þá svaraði[270] konungr: Mart hefir fyrir mik borit[271] nú um hríð, segir hann. Síðan spurði hann þá: Hvar er Karlot son minn, segir hann. Þeir sögðu hann farinn á fund heiðinna manna, ok þat ætlum vér, at hann muni fyrr þurfa liðveizlu [þinnar en þú hafir sýn af honum, fyrir því at nú munu heiðnir menn ok hann hafa bardaga.[272]


17. [Heiðingjar ríða nú harðliga, ok verða eigi kristnir menn varir við fyrr en heiðingjar[273] œptu heróp á þá. En síðan [bar saman fund þeirra, ok tóku þá at berjast ákafliga. Á leið daginn í hverri,[274] en svá er sagt, at eigi hafi harðari sókn verit á einum degi en sú er Frankismenn gerðu. Þeir höfðu 7 hundruð manna, en heiðingjar höfðu 20 þúsundir riddara.[275] Þar mátti sjá spjótsköpt brotna[276] en hjálma klofna,[277] [skildir högnir[278] en brynjur rifnar.[279] En í því bili kom Karvel ríðandi ok œpti hárri röddu ok talaði á þessa lund: Hvar ertu Oddgeir inn frœkni af Danmörk, ríð nú fram, sagði hann, at móti mér ok freistum riddaraskaps[280] okkars. Þá svarar honum hertugi sá er Erlant[281] hét inn vitri: Góðr maðr, segir hann, eigi er [hér sá maðr, er eptir spyrr þú; en hvat fyrir því þó hefir hann þann mann settan fyrir sik, er til býst at reyna við þik.[282] Síðan lustu þeir hesta sína sporum, [hleypti þá hvárr þeirra at öðrum, ok brustu í sundr[283] spjótsköpt þeirra, ok kom hvárgi öðrum af hesti. Síðan riðust þeir at í annat sinn, ok klauf hvárr [fyrir öðrum gylta skjöldu,[284] ok léku svá lengi, at hvárgi kom öðrum [á flótta;[285] en um síðir skildu [þá menn þeirra.[286] [Þaðan af fór svá viðrskipti þeirra, at Frankismenn týndu[287] á þeim degi mörgum góðum drengjum með[288] vápnum ok hestum. Nú varð ríddari einn af liði Karlots særðr til ólífis ok skildist [svá þaðan,[289] ok létti eigi fyrr en hann [kom fyrir[290] Karlamagnús konung. Nú mælti riddarinn: Herra, segir hann, [í nótt fyrir dag[291] fórum vér héðan 7 hundruð riddara með Karlot syni þínum á hendr heiðnum mönnum, ok [varir mik nú þess,[292] at fátt[293] lifi eptir af þeim. En er Karlamagnús konungr heyrði þessi tíðendi, þá hét hann á Oddgeir danska, [ok bað[294] at hann skyldi verða Karlot at liði. En Oddgeir svaraði honum: Ek vil fúsliga fara[295] hvert sem þér vilit[296] senda mik. Síðan bjóst hann [ok herklæddist[297] ok lét taka merki sitt ok bera fyrir sér, ok reið í brott síðan, ok með honum 7 hundruð riddara, ok létti eigi fyrr en hann kom undir hæð nökkura ok tók þar varðmenn heiðinna manna ok lét drepa alla.


18. Nú heitr Karlot [á lið sitt ok[298] á guð allsvaldanda ok mælir svá: Faðir dýrðar [(er) ey ok ey vart ok vera munt,[299] hjálp mér ok mínu liði fyrir sakir þíns mikilleiks, at vér mættim yfirstíga úvini vára [á þessum degi;[300] vildi guð at Oddgeir danski væri hér! Því næst varð honum litið til hœgri handar sér ok sá fram koma or skógi [í dal nökkurn[301] merki Oddgeirs ok Frankismanna lið. En síðan er Oddgeir var kominn til orrostu, þá urðu heiðnir menn felmsfullir, ok var svá[302] sem þeir væri hamstola, ok váru[303] þá illir yfirsýndar. En Frankismenn riðu fram[304] harðliga, lögðu með spjótum ok hjuggu með sverðum ok feldu fjölda heiðinna manna, ok [vánum bráðara[305] brestr[306] flótti í liði þeirra heiðingja. Í þeim flótta flýði undan Karvel, því at hann sá [óvænni ván sinna en kristinna manna. Oddgeir reið þá ákafliga at Karvel ok mælti[307] við hann: Hverr ertu, riddari, segir hann, er fellir lið várt mikit,[308] eða hvert er nafn þitt? hví snýr þú nú undan ok bíðr mín eigi? En hann svarar: Ek heiti Karvel, ok ef þú vilt eiga vápnaskipti við mik einn saman, þá stefni ek þér til Rómaborgar [at ganga[309] á hólm við mik. Höfuðkonungr várr á[310] dóttur eina, er Gloriant heitir, hon hefir ljóst andlit ok fagrt, hon er unnasta mín ok féstarmær, ok hon skal vera nær [okkru viðrskipti at sjá[311] leik okkarn. En ef þú sigrast á mér, þá skal ek því valda[312] við Ammiral konung, at [þú skalt hafa[313] meyna, ok skal engi því í móti mæla. Ef þú vilt at þat sé, segir Oddgeir, þá skal ek áðr fara á fund Karlamagnús konungs at taka leyfi af honum fararinnar.[314] En ef [ek fæ leyfi af honum, þá skal þat víst vera, er þú beiðist.[315] Síðan skildust þeir ok fór Karvel í brott með liði sínu, ok léttu eigi fyrr en þeir kómu fyrir Ammiral konung, ok sögðu honum at þeir váru yfirkomnir. En því næst kom Oddgeirr til ár þeirrar er Tifr heitir, ok fór hann yfir ána ok mœtti þar Karlamagnúsi konungi. En konungr reið í gegnum lið þeirra ok létti eigi fyrr en hann fann Karlot son sinn. Konungr hafði sér [sprota einn[316] í hendi ok vildi ljósta í höfuð [honum, ok mundi hafa fram komit, ef eigi bannaði tveir hertugar, ok mælti við hann: Jlls[317] manns efni ertu, illa hefir þú sét fyrir liði mínu; nú munu heiðingjar hœlast ok gleðjast, at þeir hafa þik yfirkomit [ok skemma[318] oss. En Karlot svaraði föður sínum: Vér höfum sigr fengit, en heiðnir menn flýðu undan, ok ver fyrir því eigi reiðr.


19. [Nú er at rœða um Karvel, hann rœðir[319] við Ammiral konung: Ek vil ráða þér heilt ráð konungr, segir hann, gör sendimann til Karlamagnús konungs, þann er bæði sé [hraustr ok orðfimr ok sem úblauðastr at öllu[320]; ok bið hann þess, at [hann uni ríki sínu ok hafi ekki af þínu ríki, eða[321] ella þoli hann her þinn. Konungr svaraði: Hverr mun minna manna vilja fara slíka háskaferð? Þá svarar Karvel: Ek vil fara, ef þú vilt konungr. Þá mælti Ammiral konungr: Ekki þikki mér [þat skapligt[322] því ek uggi, at þér verði misþyrmt. Karvel svarar: Karlamagnús konungr er svá góðr[323] höfðingi, at eigi vill hann vita á sik, at mér sé misboðit heldr en einhverjum[324] lim sínum. En því næst tók Karvel at búast, hann klæddist ok með inum bezta guðvef, en í yfirskikkju[325] vissi engi hvat klæði í var, en þat[326] finnst í ey einni í enum syðra hluta heims ok verðr af náttúru orma. Því næst var fram leiddr múll einn söðlaðr, sá var beztr í öllum [her Ammirals konungs.[327] Hann ljóp á bak honum ok reið leiðar sinnar ok [létti eigi[328] fyrr en hann kom fyrir Karlamagnús konung, ok heilsaði honum vel ok kurteisliga:[329] Sá sami guð, er Frankismenn trúa á ok himna dýrð stýrir, blezi ok varðveiti Karlamagnús konung ok alt hans ríki ok [veldi ok yfir alt[330] fram Oddgeir danska. Ammiral höfuðkonungr[331] várr sendi mik hingat [með því boði,[332] at þú látir[333] hann hafa Rómaborg í friði, því at hon er erfðaland hans, [ok áttu enga tiltölu til hennar.[334] En ef þú vill eigi þat, þá sver ek við trú mína, at þér skulut eiga ván[335] orrostu af Ammiral konungi ok hans liði, ok [muntu þá reyna,[336] hvárir réttara mæla. [Enn mælti Karvel: Ek á mál við Oddgeir danska, ok gef honum leyfi, konungr, at ganga til einvígis við mik; ok ef svá berst at, at hann komist yfir mik, þá skal Ammiral konungr flýja af Rómaborg, ok skaltu ey ok ey hafa fríð fyrir hans mönnum um alla lífsdaga þína.[337] Oddgeir svarar: Búinn em ek til at fremja[338] þá hólmgöngu. En Karlot mælti við Oddgeir: Mikla skömm [hefir þú mér gert, því at þessa hólmgöngu hafða ek mér ætlat at heyja[339] en eigi þér. Þá svaraði Karvel: Mjök ertu [öfundsjúkr, en þat segi ek þér, at móti þér hefi ek eigi orrostu né minn skjöld[340] at berjast við þik. Þá mælti Karlot við Oddgeir: Ek fyrirbýð þér at berjast við heiðingja fyrir utan leyfi mitt. Þá mælti Karvel við Karlot: Hver er ætlan þín; en alls þú þrást á[341] hólmgöngu þessa, þá skal ek fá mót þér konung kórónaðan er heitir Sodome;[342] þit skuluð eiga hólmgöngu ykkar í millum.[343] Þat [er mitt ráð, segir Karlot, ef Oddgeiri sýnist svá vera mega.[344] Oddgeir svarar: Góðan vilja legg ek til þess, ef Karlamagnús konungr [leggr sitt leyfi til.[345] Þá svarar konungr: Þat [þikki mér vel skapfelt, at Oddgeir gangi móti Karvel til einvígis, en eigi þikki mér þat jafnmæli, at son minn gangi í móti Sodomam, því at hann[346] er barn at aldri, ok má hann trautt [vápn bera eða herklæðum valda.[347] Þá svarar Karlot: Lítt hœlir þú mér faðir, þar er þú heldr mik fyrir úmannan;[348] en ek sver við hinn helga Pétr postula, at ek skal eigi fyrr aptr koma en ek mœti Sodoma[349] á vígvelli, ok hafi sá okkarr[350] gagn sem guð vill. Þá mælti Karlamagnús konungr við Karvel: [Hvat sé þá annars en þér finnizt. Síðan fór Karvel[351] í brott ok létti eigi fyrr en hann kom til Rómaborgar. En móti honum fór allskonar lýðr ok spurðu, hversu honum hefði farizt. En hann sagði Ammiral konungi: Bardaga skulum vér hafa[352] ek ok Sodome, en at móti okkr skulu vera tveir góðir[353] drengir Karlot son Karlamagnús konungs ok Oddgeir danski. En ef þeir [sigrast á oss, þá skaltu Ammiral konungr undan flýja ok vera aldri andbrotsmaðr Karlamagnúsi konungi. Því næst herklæddust þeir báðir ok váru búnir til bardaga.[354]


20. Nú er at segja frá Karlot konungs syni, hann býst við[355] fimliga ok herklæðist.[356] En Nemes hertugi klæddi[357] Oddgeir danska, fyrst með tvefaldri brynju, en síðan setti hann hjálm á höfuð honum, þann er gerr var af inu beztu stáli, [umgjörðin er á var hjálmínum var verð 10 punda[358] silfrs. Þá var fram leiddr hestr, sá var beztr í liði[359] Karlamagnús konungs. Oddgeir sté[360] á bak hestinum,[361] tók spjót sitt í hönd sér ok merki [sitt er Gafers het.[362] Nú er hann[363] vel vápnaðr, en Karlot [enn betr, ef þat mátti.[364] Síðan riðu þeir fram til Tifr ok stíga[365] á skip ok fluttust til eyjar þeirrar er hólmstefna var í lögð. Nú eru þessir fjórir kappar[366] komnir til vígvallar. En eigi var þó alt svikalaust með heiðingjum, en þat var at [úvitundum þeim Karvel ok Sodome.[367]


21. Nú er at segja frá Danamunt [konungs syni.[368] Hann gengr til [landtjalds síns[369] ok segir liði sínu ætlan sína: Misgert hefir Karvel við oss, er hann hefir flutt[370] með sér Gloriant systur mína til hólmstefnu at úleyfi mínu; en [þat veit ek[371] at þat er fyrir ástar sakir [þeirra, ok mér þikkir þat þó eigi allilla fyrir þess sakir,[372] at engan dreng höfum vér jafngóðan sem Karvel í öllu [Ammirals konungs ríki, ok vér höfum mikit í hættu, ef vér látum þá tvá berserki sem vaskastir eru, ok mun oss eigi hlýða at eiga bardaga við Karlamagnús konung síðan.[373] Nú er þat mitt ráð, at [vér hafim[374] lið várt í ey þá, er þeir eiga[375] hólmgöngu í, ok skulum vér leynast þar í skógi hjá; en ef vér sjám at várir menn [verði halloki,[376] þá skulum vér [verða þeim at liði,[377] ok munu várir andskotar brátt[378] yfirkomnir. Riddarar Danamunts játuðu [ráðum hans[379] ok fóru síðan til eyjarinnar ok leyndust þar í skógi hjá. En þat var skaði,[380] at þeir Oddgeir ok Karvel víssu þat eigi, [því at þeir mundu þeirra svika hefnt hafa.[381]


22. Nú eru þessir kappar 4 á vígvelli ok búnir til bardaga. Þa lýstr Karvel hest sinn sporum, [hann er fimari[382] en frá megi segja. Hann ríðr at Oddgeiri ok mælti við hann: Sýna skal ek þér unnustu mína, þá sömu er ek hefi hœlt fyrir þér. Sér þú [olifatré[383] eitt fagrt,[384] er hér er í skóginum, þar sitr hon undir. Nú ef þú vilt ganga af hendi guði þínum ok gerast maðr Ammirals kenungs, segir hann, þá mun ek gefa þér land þat er [heitir Persia ok Choruskana[385] ok allar eigur þær er til liggja. Þá svarar Oddgeir: Nú hefir þú mælt mikla fólsku[386] ok údrengskap. Karlamagnús konungr sendi mik hingat af hendi sinni at halda upp lögum hans ok sœkja svá erfðalönd hans til handa honum ok at móti mæla yðru ranglæti ok ágirni. En unnasta þín sýnist mér einkar væn ok kurteis, sem ván er at konungs barn muni vera, ok skal ek fyrir hennar sakir í dag ganga litlu firr þér en brynja þín, ok skaltu nú verða varr við þat, at þú hefir eigi átt vápnaskipti við mik fyrr.[387] Nú [þreytir hvárr þeirra hest sinn sporum[388] ok eigast hart við langa stund, gefr hvárr öðrum stór högg á gylta[389] skjöldu. Svá lengi eiga þeir þetta viðskipti,[390] at hvártveggi verðr af hesti sínum at ganga, ok eru báðir á fœti staddir, ok léttu þeir[391] því sinni ok hvíldust.


23. Nú sá Sodome[392] konungr, at þeir Karvel ok Oddgeir áttust hart við. Hann laust hest sinn með sporum, er var kallaðr Bruant, reið [harðliga á fund Karlots,[393] en konungs son at móti frœknliga,[394] ok[395] lögðu nú með spjótum ok hjuggu með sverðum, ok var nú hart viðskipti þeirra. Nú mælti Sodome inn heiðni konungr við Karlot: Gef upp nú vápn þín, því at ek sé þik[396] yfirkominn, ok gerði faðir þinn [mikla fíflsku,[397] er hann sendi þik[398] til eyjar þessarrar at berjast við mik; eptir hans daga er Frakkland erfingjalaust fyrir [þínar sakir,[399] því at svá skulum vit[400] okkrum leik lúka, at þú verðr aldri síðan [erfingi at löndum.[401] Þú [mælir hvassliga ok heimsliga,[402] segir Karlot, þú mælir þat er þú vildir at væri, en eigi þat er verða mun; þú hefir [lítt freistat[403] af höggum[404] Frankismanna. Sér þú Gloriant konungs dóttur, er hér sitr hjá okkr undir því inu fagra olifatré, hon er bæði fögr ok kurteis,[405] en svá góðr er riddaraskapr Oddgeirs, at hann man sótt fá hana [áðr en aptann[406] komi ok fulla ást af henni hafa. Svá [hefi ek treysta drauma mína ok af inum helga Petro postula,[407] at ek mun yfir þik stíga, ok munu hót þín [þér fyrir ekki koma.[408] Þá svarar Sodome:[409] Verði sá níðingr, segir hann, er því vill trúa, at [þit skulit bera[410] af okkr,[411] fyrir því at Karvel er svá mikill skörungr ok góðr drengr, at hann hefir einn áðr yfirkomit 30 konunga allhrausta ok borit sigr af hólmi. En ek sé nú [at Karvel sitr[412] á hesti sínum vel ok fimliga,[413] ok óttast hann ekki at sér, nema [þat ef mér verðr nakkvat;[414] en ek skal honum við hjelpa, ef þörf gerist. Þá svaraði Karlot: [Ekki munt þú honum mega við hjálpa, því at þú mant eigi fá hólpit[415] sjálfum þér, ok ef ek felli eigi skjöld þinn á jörð áðr [aptann sé,[416], þá gef ek þér[417] 100 marka silfrs. Þá svarar Sodome: Hafa skalt þú áðr blóðga síðu[418] en ek láta [skjöld minn fyrir þér.[419]


24. Nú er at rœða um Oddgeir ok Karvel. Þeir taka nú í annat sinn at berjast, ok eru nú allir[420] á fœti staddir ok ganga í höggorrostu. Þar er hörð sókn ok áköf, ok veittar litlar hvíldir, sumir hlífa en sumir höggva. Oddgeir höggr til Karvels ofan í hjálminn,[421] ok fésti eigi at sinni högg í[422] hjálmi hans, en þat nam þó staðar í skildi hans, ok klofnar ofan til mundriða, ok mundi ofar hafa fést, ef [eigi lyti Karvel[423] undan. Þá mælti Oddgeir: Heyrðu Karvel, nærri skaltu ganga ef þú vill hefna þín,[424] [eða þikki þér nökkurrar[425] hefndar vert vera þetta högg.[426] Þá mælti Karvel: Enn em ek heill ok herfœrr, ok at því skal þér verða áðr [lúki[427] leik okkrum[428]. Þá svaraði Oddgeir: Enn erum vit[429] eigi skildir, ok þat skaltu vita, at Gloriant konungs dóttir sendi mér [kveðju sína í dag, ok fyrir hennar sakir skaltu hljóta af mér enn gildara högg en aðr hefir þú fengit. En þat skaltu[430] vita, segir hann, at sýnt er á[431] hjálmi þínum, því at af hefi ek höggvit allan búnaðinn[432] er á var, bæði gull ok silfr ok gimsteina, ok ef hann væri eigi af [hörðu stáli,[433] þá munda ek nú hafa skilt höfuð þitt við[434] búk, ok mundir þú[435] lítt þurfa at hrósa[436] Gloriant konungs dóttur hvárki fyrir mér né öðrum. Þá svarar Karvel: Mismælir[437] þú nú; úsynju skalt þú hœlzt hafa þessu höggvi, því at þér skal skamt vera til annars meira,[438] ef ek má nú því fram koma [sem mér býr í skapi.[439] Þá hjó Karvel til Oddgeirs [ok af flestan búnaðinn[440] skildi hans[441] ok klauf í því höggvi allan skjöldinn niðr í mundriða, ok nam sverðit [eigi fyrr staðar en í jörðu.[442] Þá mælti Karvel við Oddgeir: Ósynju komtu hingat, því at ek sé nú þat á þér, at þú munt nú eigi [undan komast, ok af því veit ek þat, at hverr er sárr hefir vorðit af sverði þessu, þá fylgir sú náttúra því, at eigi fást þeir menn er þat megi grœða.[443] Ek em konungr af Rabitalandi,[444] ok [segst yfirkominn, tak ráð af mér, gef upp vápn þín ok gakk á hönd mér, þigg þá af mér helming ríkis þess sem ek nefnda áðan. Jlt þikki mér at týna lífdögum þínum, jafngóðr drengr sem þú ert;[445] ok á þat ofan skaltu hafa Gloriant konungs dóttur með mikilli heimanfylgju. Þá svarar Oddgeir: [446]Ódrengsskap mælir þú nú, er þú biðr þess, at ek skula gerast dróttins sviki. Gloriant konungs dóttir er fögr ok mikill skörungr, ok [gerði faðir hennar mikla heimsku,[447] þá er hann fékk hana þér til varðveizlu, því at litla hjálp mantu henni veita mega, [þar sem þér mun ekki af ganga áðr skamt líði héðan. En fyrir hennar sakir mun ek gefa þér lítinn fríð, gættu þín nú vel héðan í frá, því at þér mun skamt til gjalda.[448] Síðan hjó Oddgeir til Karvels með því inu góða sverði sem Nemes hertugi fékk honum, ok klauf hjálm hans í sundr, svá at staðar nam í herðarblaðinu, ok veitti honum mikit sár. Nú sá[449] njósnarmenninir er í skóginum váru, ok sóru við guð sitt[450] Maumet, at þá sá þeir fall Karvels. Nú lýsir allan vígvöllinn af gimsteinum þeim er [þeir hafa höggvit af[451] skjöldum ok hjálmum.


25. Nú verðr nakkvat at geta viðskipta þeirra Karlots ok Sodome. Þeir sœkjast at í öðrum stað. Nú höggr konungs son til[452] ins heiðna konungs ok[453] af honum [in(um) vinstra megin alt[454] ofan frá augunum,[455] svá at staðar nam í hökubeininu, ok mundi þá alt hafa af géngit, ef eigi hefði hann undan skotizt.[456] Nú mælti Karlot við Sodomam: Nú veitta ek þér þat [skamma stund,[457] er ek hét þér, ok tók ek nú erfiði[458] af mönnum þínum, at eigi þurfu þeir raka[459] skegg þitt inum vinstra megin [um alla daga lífs þíns,[460] ok muntu ferligr þikkja, ef þú kemr þvílikr[461] fyrir [höfuðkonung yðvarn,[462] sem eigi mantu héðan koma áðr aptann sé.[463] Þá skript skal ek veita[464] þér, at lítið[465] skal þér at haldi koma ván sú, er þú segir at Maumet ok önnur skurguð yður munu duga þér. Þá mælti Sodome: Hrósa [eigi þú skilnaði okkrum enn, mun þat sýnast,[466] hvárr okkarr berr hærra skjöld.


26. Nú er þat at segja, at þeir Karvel ok Oddgeir taka[467] at berjast, ok var sjá, [einna hörðust.[468] Þá mælti Karvel: Víst er þat, at þú ert fullhugi, því at ek hefi félt 30 konunga á hólmi, ok var hverr þeirra öðrum frœknari, ok skipta ek[469] vápnum þeirra [ok klæðum,[470] ok var engi þeirra þinn jafningi hvárki at hug né riddaraskap. Nú vil ek þess biðja þik,[471] at vit hættim aptanlangt[472] ok takim til snimma á morgin, ok muntu nálgast[473] vináttu Ammirals konungs, ef þú gerir[474] svá sem ek bið,[475] ok mun hann[476] gefa þér góðar gjafir. Oddgeir svaraði: Nú [it fyrsta heyri ek þik mæla údrengskap, því at ek kom hingat í embætti Pétrs postula ok Karlamagnús konungs, ok væra ek þá dróttins sviki, ef ek eirða þér nakkvat í því sem til riddaraskapar heyrir.[477] En ef þú játtar því, at þú sér yfirkominn, þá gef upp vápn þín ok [skaltu fylgja[478] mér [fyrir Karlamagnús konung.[479] Þá svarar Karvel: Aldri skal ek á hönd þér ganga, meðan ek má [anda ok[480] upp standa, ok engum öðrum. Hver er ætlan þín, segir Oddgeir, at vísu segi ek þér, at eigi skulum vit fyrr leik okkrum létta,[481] en annarr hvárr okkarr liggr eptir. Þá svarar Karvel: Tökum nú et þriðja[482] sinni til at berjast, því at ek em[483] fimari en hjörtr[484] ok grimmari en dýrit úarga. Nú berjast þeir ákafliga, ok eru högnar af þeim allar hlífar, hjálmar, brynjur ok skildir, Síðan [höggvast þeir nú ok eru mjök sárir,[485] svá at skamt er benja á milli, ok [er nú lítið hvárum til úfœru.[486] En í því bili kom Danamund son Ammirals konungs fram or skógi ok 30 riddara með honum, ok sóttu [jafnskjótt á hönd Oddgeiri, ok er hann nú á fœti,[487] því at hann náði eigi hesti sínum. En jafnskjótt sem þeir sá þat Karvel ok Sodome, þá lögðu þeir vápn sín ok vildu eigi [sœkja á hendr þeim Karlot ok Oddgeiri,[488] því at þat var at úvilja þeirra gört, ok kunnu þeir þeim [illa aufúsu[489] fyrir þetta.


27. Karlot ok Oddgeir eru nú illa staddir, en þó verjast þeir vel [ok drengiliga[490] ok feldu mart [heiðingja um[491] sik, ok gerðu sér byrgi af þeim dauðum; ok eru nú fallnir flestir allir af þeim 30, en þeir sem eptir lifa eru mjók sárir. Þá kemr berserkr einn mjök svá inn bezti riddari[492] af heiðinna[493] manna liði, er Morlant[494] hét; hann sœkir Oddgeir ákafliga,[495] ok er nú [litla hóta[496] áfátt um viðskipti þeirra.[497] Svá gengr sjá fjándi nær honum,[498] at allr váði er at. Nú sér Karlot viðskipti þeirra ok ríðr nú fram at Morlant[499] ok skýtr til hans spjóti sínu ok[500] í gegnum hann miðjan ok höggr af honum höfuð síðan. Þvi næst koma ríðandi 40[501] riddara af heiðnum mönnum ok lögðu þegar at þeim harðliga.[502] Þá mælti [Oddgeir við Karlot:[503] Sœk undan við svá búit [á fund Karlamagnús konungs,[504] ok seg honum at mik mun ekki saka. Í því bili varð Karlot at flýja undan á ána Tifr, en hestr hans svam undir honum, en guð hlífði [ok sá hjálp koma at móti honum tvá menn af liði Karlamagnús konungs,[505] ok fluttu hann yfir ána.


28. Nú er at segja frá Oddgeiri. Hann er nauðuliga staddr á milli 40[506] heiðingja, ok höggr á báðar hendr[507] ok feldi [af þeim fleiri en hálfa, til þess at þar kemr, at hann er svá móðr, at hann varð at leggja vápn sín bæði af sárum ok mœði,[508] þótt honum þœtti mikit fyrir. En svá fór þar[509], sem mælt er, at engi má við margum. En þat er sagt frá Danamund, at hann vildi eigi svá nær koma[510] Oddgeiri, meðan hann hafði vápn sín í hendi, at oddrinn af sverði hans tœki til hans. [Þá varð Oddgeir handtekinn ok er hann nú undir[511] valdi heiðinna manna.


29. [Nú er tveim sögum fram at fara.[512] Karlot [er nú kominn til föður síns,[513] ok segir honum[514] tíðendi er í höfðu gerzt, at heiðingjar hafa svikit þá í griðum ok [höndum tekit Oddgeir[515] en ek kómumst undan með beggja okkarra ráðum at segja[516] þessi tíðendi. En [Karlamagnúsi konungi þótti mikill skaði at Oddgeiri,[517], ok mælti: Mikill missir[518] þikki mér vera [at Oddgeiri,[519] segir hann, því at engan [dreng höfum vér jafngóðan í öllu ríki váru,[520] ok eigi er þat sýnt at annarr fœðist upp jafngóðr riddari í Franz um aldr. Þá svarar Karlot: Ver eigi úglaðr, faðir, segir hann, vér skulum hefna hans, Nemes hertogi ok Tere af Vidon[521] ok enn þriði Videlon[522] jarl, en ek skal vera inn fjórði [til farar ok velja ina frœknustu menn til fararinnar, ok skulu vér eptir sœkja[523] ok létta eigi fyrr en vér nám[524] Oddgeiri af heiðingjum, hvárt sem þeim þikkir [vel eða illa,[525] með frœknleik várum. Þá svara Frankismenn: Eigi sýnist oss þat ráð at sœkja Oddgeir á þessu lund, því at hann mun nú staddr vera í millum margra þúsundraða[526] heiðingja, ef hann lifir [heldr en eigi,[527] ok mun oss dýrt verða eins manns líf, ef vér týnum [margra fyrir þat;[528] hœfir oss at fara vitrliga með þessu máli ok leita svá fremi[529] við hefnd þessa, at vér komim framar niðr[530] en gerast til at eins; [ok er svá ilt[531] at hlaupa, at maðr setist[532] aptar niðr en hann ríss[533] upp. Þá mælti Nemes hertugi [ok fjöldi annarra manna, er vitrir váru í hirð Karlamagnús konungs, at[534] meir en 400 skjalda skulu[535] vera klofnir, ok þeir drepnir er bera, fyrr en [vér náim eigi Oddgeiri danska;[536] en þó letjum vér eigi [at þessi ferð sé farin, segir Nemes, því at hefna mundi hann slíkra svika,[537] ef hann ætti þenna hlut máls sem vér eigum, ok fýsum[538] vér heldr þessarrar ferðar.


30. Nú er at segja frá Oddgeiri, at heiðingjar hafa[539] hann til Rómaborgar ok [kómu at skógarhorni einu, þar sem fagrt[540] var, ok settu hann þar niðr ok tóku af honum öll hans hervápn er hann hafði undir því tré er olife heitir, ok þótti þeim hann hafa vel varizt, ok mælti hverr við annan: Vili þér sjá Oddgeir danska inn bezta[541] riddara er verit hefir í Franz. Þar kom margskonar lýðr, ok undruðust hann Tyrkir ok Torkobus,[542] Frísir ok allskonar[543] heiðit fólk. Síðan fœrðu þeir hann fyrir Ammiral konung, ok mæltu allir sem eins manns munni: Konungr, lát þér hugkvæmt vera þessum manni at hefna þat[544] sem hann hefir við þik misgert ok við oss. Hann drap inn fyrra dag þann mann er beztr var í ætt várri, ok feldi fjölda annarra manna,[545] þeirra er vér ættim[546] allra vel at hefna. Þá [svarar Ammiral konungr:[547] Þó at alt veraldar gull væri við[548] honum boðit, þá skyldi hann [eigi lauss verða, heldr skal ek[549] leysa hann í liðum sundr kvikan. En í því bili kom Karvel [ok nefndi konunginn á nafn:[550] Herra konungr, segir hann, ek gékk til einvígis [fyrir þik[551] at koma löndum undir þik ok halda lögum goða várra Maumet ok margra annarra;[552] en son þinn hefir mik háðuliga gabbat [ok fœldan,[553] ok mun ek heita af Frankismönnum únýtr drengr ok sakamaðr.[554] [En síðan er lið hans kom til vígvallarins með ofmetnað sinn at úboðnu eyrendi nauðsynjalaust, þá tóku þeir á braut Oddgeir inn góða dreng með svikum ok engum drengskap. En nú herra konungr þá vil ek biðja þik fyrir vináttu sakir, er í millum okkar hefir verit, at þú gefir Oddgeiri inum frœkna dreng leyfi brott at fara í fríði heilum ok úsköddum heim til móts við Karlamagnús konung, ok mun þat vera vel virt fyrir þér, konungr, ef þú gerir svá sem ek bið.[555] Síðan svarar Ammiral konungr: Líða mun [áðr þessi mánuðr en ek leyfa þat; ok þat segi ek þér, at[556] fyrir alt veraldar ríki[557] læt ek hann eigi lausan. Þá svarar Karvel: Eina sögu mun ek segja þér, ok skal sú vera sönn, [höfðingi em ek yfir her þessum þúsundruðum riddara, en til mín ok míns liðs þá segi ek þér enga ván, hverigar nauðsynjar er þér gerast á hendi, nema þú gefir Oddgeiri frelsi at fara hvert sem hann vill með öllum búnaði sínum ok herklæðum. Konungr svarar: verði sá níðingr er hirðir, þótt þú hefnir[558] þat er þú hœtir.[559]


31. Síðan varð Karvel reiðr mjök við orð konungs ok reið[560] til landtjalds síns. En at móti honum géngu inir beztu [hans menn,[561] ok spurðu hann hversu honum hefði farizt. En hann sór við Maumet guð sitt, at honum hefði illa farizt: Oddgeir er svikinn í trygðum, ok hefir þat gert Danamund son Ammirals konungs enn blauðasti maðr í öllu liði váru; herklæðizt[562] sem skjótast, ok sœkjum Oddgeir ok drepum þá alla er fyrir[563] standa, hvárt sem [meira kemr til eða minna.[564] Sá konungr svarar honum er nefndr er Rodan,[565] hann réð fyrir Egiptalandi, þat liggr langt[566] fyrir utan Jórsalaland: Góðr konungr ertu, Karvel, segir hann, ok frœkn, ger eigi Ammiral konung reiðan, [lát standa nótt fyrir bræði[567] ok gef ró reiði þinni; en á morgin snemma dags þá skaltu eiga húsþing [ok stefna öllum inum beztum mönnum þínum til þín,[568] ok gör síðan sendimenn[569] til Ammirals konungs, ok bið þess at [hann láti hendr af Oddgeiri;[570] en ef hann vill eigi þat, þá skaltu [slíta vináttu þinni[571] við konung ok öllum sættum,[572] ok höfumst at síðan [þat sem þér þikkir ráð,[573] fyrir því at með þér[574] viljum vér bæði lifa ok deyja [allir, ef þess gerist kostr.[575]


32. [Nú er at segja frá Oddgeiri. Heiðingjar undrast hann, gékk annarr flokkr til en annarr frá, ok mælti hverr við annan:[576] afburðar[577] kurteiss er þessi enn danski. En þar næst kom[578] Gloriant konungs dóttir; [hon mælti síðan til Oddgeirs[579] blíðum orðum kurteisliga, ok báð hann eigi vera [úglaðan, því at úgerla veit ek nær batna má um hag þinn.[580] Þá mælti hon við föður sinn: Konungr, segir hon, þessi inn dýri drengr er nú kominn á miskunn þína, [skipa nú[581] vel við hann, því at hann á engan frænda í hirð Karlamagnús konungs, ok mun fám þikkja undir,[582] þótt honum sé misþyrmt, hann hefir hafizt af mörgum snildarverkum[583] sínum ok svá it sama af margskonar [drengskapar brögðum[584] ok engan mann vitum vér nú frœknara en hann. En Karvel vin þinn er nú harðla hugsjúkr um þat, er Oddgeir er í höptum [ok at honum tjór ekki fyrir honum at biðja.[585] Ger svá vel faðir, gef honum fríð[586] fyrir [mínar sakir, lát hann fara[587] heilan, ok mun þat vel virt vera fyrir þér, svá víða sem þat spyrst.[588] En Danamund var við staddr ok varð reiðr mjök orðum hennar ok mælti: Jlt pútuefni, segir hann, til margt hefir þú rausat,[589] lát af nú þegar í stað; ek sver við Maumet guð várt, [ef eigi væri hér dómr konungs, þá munda ek nú saxa þik í sundr í smá hluti[590] með sverði mínu. En konungs dóttir varð klökk[591] við orð hans ok bliknaði ok mælti á þessa lund: Danamund bróðir, segir hon, þú ert til mikill ofmetnaðarmaðr ok ætlar þú engan mann mega með[592] þik jafnast, en [ríki þitt mun eigi vinnast jafnan;[593] at þarflausu var þér at halda[594] vörð á góðum drengjum, ok fór þér [þá makliga at, er[595] þú týndir 30 riddara, er þar lágu eptir, en þú flýðir undan [af hugleysi[596] at því sinni. Síðan féktu þér 40 riddara ok týndir þeim hálfum, ok gátu þér þó trautt [sótt einn mann, enda þorðir þú aldri at honum at ganga, meðan hann bar vápn sín á lopti, eptir[597] því sem mér sýndist. Ammiral konungr kallaði þá á tvá skjaldsveina[598] sína Elfidan[599] ok Sobin[600], ok mælti við þá: Varðveitið Oddgeir til morgins, en ef hann kemst frá ykkr, þa [týnið þit lífdögum ykkrum.[601] Herra konungr, segja þeir, vit skulum [svá gæta hans, at honum skal lítil ván í brott at komast.[602] Þá mælti Gloriant konungs dóttir við þá leyniliga:[603] Góðir riddarar, segir hon, ek bið [ykkr fyrir mínar sakir, at þit varðveitið vel Oddgeir danska[604] ok [misgerit ekki við hann.[605] En þeir játtuðu henni,[606] at þeir skyldu [hans vel gæta sem sín sjálfra.[607]


33. Nú skal segja frá Karvel. Hann ríss upp snimma um morgininn í dagan ok fór á fund Ammirals konungs, ok mælti síðan: [Þú veizt[608] þat, konungr, [hvat ek hefi fyrir þínar sakir unnit,[609] mörg lönd sótt til handa þér ok marga hólmgöngu[610] framda. Nú vil ek þess biðja þik, at þú [látir Oddgeir inn góða dreng lausan ok í brott fara[611] í friði. Ammiral konungr svarar: Þess er ván engi, at hann verði [innan mánaðar[612] lauss, ok þat segi ek þér heldr, at hann verðr aldri fyrr lauss en ek hefi París sótta ok Orliens. Þá svarar Karvel: Þat segi ek þér, at [þú sœkir aldri París, nema þú njótir annarra manna frœknleiks, hvárki né Orliens.[613] Sér þú eigi, konungr, at Karlamagnús konungr er [kominn hér;[614] ok áttu nú þegar eigi kost at komast or Rómaborg né menn þínir, þó at [þeir vildi, ok hafa Frankismenn þá hugsan,[615] at þú sér nú yfirkominn. En nú vil ek vita um mál Oddgeirs, hvárt [ek skal geta bœn mína eða skal ek enga ván eiga.[616] Þá svarar Ammiral konungr: [Þess er lokin ván, því at á morgin er dagr kemr þá skal ek láta hengja hann, ok eigi fyrir inn mesta dal fullan af gulli þá vildir þú eigi hafa slíkan dóm[617] sem hann skal hafa. Síðan kallar Ammiral konungr [menn sína ok mælir, at þeir skyli[618] reisa gálga. En Karvel konungr úgladdist mjök við orð þau ok skildist við konung ok fór til sinna manna. Síðan seinkaði hann eigi ætlan sína ok hljóp á hest sinn ok hleypti á brott skyndiliga, ok létti eigi fyrr en hann kom til[619] Karlamagnús konungs. En Frankismenn urðu þegar varir við kvámu hans, undruðust ok allir, bæði af Peitu ok brezkir[620] menn ok þeir af Norðmandi ok af Angio, ok mælti hverr við annan: Þessi inn sami berserkr er hér nú kominn [er barðist við Oddgeir á hólmínum, þat er nú vel at hann er hér kominn[621] ok skulum vér nú týna honum.[622] Hann reið ákafliga, ok mátti engi maðr festast[623] við hann, ok sté eigi af hesti sínum fyrr en hann kom [til landtjalds konungs,[624] ok heilsaði honum vel ok kurteisliga ok mælti við hann síðan: Eigi skaltu þat reyna, at ek hafa svíkit Oddgeir; nú em ek kominn hingat [til þinnar tignar ok ríkis með þeirri skipan, at þat skaltu vita ok allir menn þínir, at ek em hér kominn at vilja mínum ok sjálfræði, ok skaltu fá mér slíkan dauðdaga,[625] sem þú spyrr at Ammiral konungr fær Oddgeiri, fyrir því at ek vil hvárki at þú né menn þínir mistrúi mik um þat, at eigi hafi[626] ek voldit[627] svikum þeim sem við Oddgeir váru höfð; ok eigi skulu heldr várir menn ætla þat, því at eigi vildi Oddgeir mik [svíka heldr en ek[628] hann. Þá svarar Karlamagnús konungr: Þú skalt vera velkominn vinr. Ok vísaði honum til góðs sess sem vert var.[629]


34. [Nú skal segja frá heiðingjum. Þeir urðu illa við brautför Karvels konungs síns ok lánardróttins, ok samnaðist[630] saman meir en 20 þúsundir riddara, ok géngu allir fyrir Ammiral konung ok mæltu: Herra, [sögðu þeir, haf rétt mál við oss;[631] Karvel var í handsölum við Oddgeir, en Danamund son þinn tók hann með svikum ok údrengskap frá Karvel konungi. Nú ger vel konungr, gef [Oddgeiri gang ok fríð[632] ok lát hann fara til Karlamagnús konungs herra síns.[633] En konungr[634] einn mælti í móti því, sá er nefndr er Galathien,[635] at Oddgeir skyldi or höptum lauss vera. Hann mælti viðr Ammiral konung: Ef þú vilt heilt ráð af mér hafa, þá láttu Oddgeir aldri undan komast, því at engi maðr hefir jafnilt gert á þér ok þínum mönnum, ok svá mun enn, ef hann [kemst í brott.[636] En Sodome[637] konungr sá er á hólm hafði géngit við Karlot son Karlamagnús konungs, hann [kunni honum illa aufúsu[638] fyrir orð sín,[639] ok mælti við Galathien: Mikinn údrengskap mælir þú, segir hann, er þú mælir at móti at gefa grið[640] Oddgeiri danska, ok hefir Ammiral konungr of mikla ást[641] á þér, Galathien, því at fyrir skömmu draptu þrjá ina beztu höfðingja, er í váru ríki hans, ok alla[642] frændr hans, ok þín ráð [váru um dráp Constanti ens[643] kurteisa, ok þú hélt[644] munlaugu, þá er honum var blóð látið ok hann hafði bana. En Karvel er svá góðr drengr ok kurteiss, at heldr vill hann fá bana en svíkja menn í trygðum.[645] Ok [Sodome gékk þá fram at Galathien ok laust á tenn honum, svá at þrjár géngu or höfðinu, en blóð nam staðar í serk honum.[646] Þá hljópu upp tveir konungar ok fjórir hertugar, ok [stóðu á milli þeirra ok létu þá eigi ná at berjast ok gerðu þegar sætt í millum þeirra, svá at eigi varð Ammiral konungr varr við.[647] Nú standa upp tveir[648] konungar Rodan[649] ok inn gamli Geosner,[650] ok [allir inir beztu höfðingjar er í váru liði heiðingja, ok[651] géngu fyrir Ammiral konung ok mæltu við hann: Jlla [þikkir oss þat, er þú skalt svá hafa týnt Karvel jafnfrægjum[652] dreng, at hann verðr aldri fulllofaðr. Nú viljum vér leggja til þess ráð, at Karvel komi aptr til vár, en brottferð sé leyfð Oddgeiri danska. Ammiral konungr svarar ok lézt illa aufúsu kunna þeim fyrir sitt eyrendi, er þeir höfðu þá mælt, en þó at þér bregðizt mér allir, þá mun ek hafa fengit, áðr[653] mánuðr sé liðinn, svá mikinn her sem þér hafit, ok skal ek þá fara ok taka Karlamagnús konung ok undir mik leggja alt hans ríki.[654]


35. Nú er at segja frá Karvel. Hann er nú í hirð Karlamagnús konungs vel metinn[655] ok hefir þar[656] gott yfirlæti af Karlamagnúsi konungi.[657] Nú mælir Karvel við Karlamagnús konung: Hví gefr þú heiðingjum [svá miklar náðir.[658] Tak ráð mitt, lát fara menn þína hvern dag[659] [á hendr heiðingjum.[660] Þá svarar Nemes hertugi ok þeir Edelun jarl: Satt segir þú, Karvel, segja þeir; ok svá sannaði konungr sjálfr orð þeirra ok lézt aldri hafa sét hans maka,[661] ok mælti við Karvel: Góðr vinr, segir hann, trú á guð ok [lát af fíflsku[662] ok gerst minn maðr, ok skal ek gefa þér borg þá er heitir Muntolim.[663] Karvel svarar: Fyrr skal ek láta leysa hvern lim frá öðrum á mér [heldr en ek hafna guði mínum Maumet eða fella ek lög hans niðr.[664] Síðan tók Karlamagnús konungr ráð Karvels ok mælti við Karlot son sinn: Bú þik [skjótt ok lið þitt með þér[665] ok ríð á hendr heiðingjum. [Ok því næst var Karlot búinn ok hafði með sér eigi meira lið en 40 berserkja.[666] Síðan riðu þeir [leið sína[667] til Rómaborgar ok kómu undir [skógarnef nökkurt.[668] Þá herklæddist Karlot ok alt lið hans með góðum brynjum ok hjálmum. En Karlamagnús konungr sendi eptir þeim hundrað riddara, fyrir því at honum þóttu þeir [of fámennir.[669] Heiðnir menn héldu vörð á sér ok urðu þegar varir við þá, ok herklæddust þegar ok riðu í móti þeim. Síðan tóku þeir at berjast, ok mátti þá sjá stór högg, er Frankismenn gáfu ok heiðingjar. Frankismenn eru frœknir ok fimir,[670] en heiðingjar eru sterkir ok úforsjálir. Þar gerðist nú mannspell[671] mikit. En svá luku þeir sínu viðrskipti, at heiðingjar flýðu undan ok sá [sinn kost engan vænna,[672] ok fóru svá fram í hjá kastala þeim, er [liggr[673] í utanverðri Rómaborg.[674] En Gloriant konungs dóttir var í þessum kastala ok, var géngin í vígskörð at litast[675] um, ok varð henni litið til viðrskiptis þeirra, ok kennir þar Danamund bróður sinn, ok sá at Karlot son Karlamagnús konungs elti hann. Síðan kallar hon á Karlot blíðliga ok mælti: Hverr riddari ertu, er svá [ert djarfr[676] at þú þorir[677] at elta son Ammirals konungs, ok auðkendr hefir þú verit í dag í[678] öllum herinum. En Karlot nam staðar ok svaraði henni: Hver ertu, in fagra mær, er [sva ákafliga[679] mælir til mín, ek hefi lengi[680] hlýtt til orða þinna. Hon svarar: Ek em Gloriant konungs dóttir, ok vil ek at þú segir mér, ef nökkurr er sá maðr í hirð Karlamagnús konungs, er Karvel heitir; hann var unnasti minn um [hríð, ok vil ek at þú berir honum orð mín, ok segir at ást sú öll er vit höfðum okkar í millum at[681] hann hefir nú hana endaða, ok tel ek hans völd í því en eigi mín; seg honum þau tíðendi önnur, at ek hefi Oddgeir inn danska í minni varðveizlu, ok er honum enskis áfátt.[682] Nú ræð ek þér heilt, ríð nú undan, fyrir því at nú [eru hingat á för meir en 20 þúsundir heiðingja, ok áttu enga viðstöðu móti þeim.[683] Ok þá veik Karlot undan með lið sitt [ok (kom) farandi í Franz, ok var sá beztr, fyrir því at þá var úsómalaust undan at flýja, ok hann hafði þá unnit sigr á heiðingjum, en lítil ván ef hann hefði lengr við haldizt at hann hefði með lífi brott komizt.[684] En [Ammiral konungr flýði undan til Rómaborgar, en at móti honum kómu 20 konungar, ok spurðu allir hversu honum hefði farizt.[685] Hann svarar: Jlla hefir mér farizt, vér flýðum undan ok höfðum týnt af liði váru mörgum fjölda riddara, ok eigum vér þat engum manni at kenna nema Karvel, því at hann hefir gert mér mikla skömm ok hefir oss selt alla af hendi sér.[686]


36. Í því bili kómu fram farandi 7 sendimenn fyrir Ammiral konung, ok stigu af hestum sínum allir ok mæltu heilsandi: Herra konungr, vér kátr ok glaðr, því at vér höfum góð tíðendi þér at segja, þau[687] at liðveizla kemr þér mikil utan af löndum af mönnum þeim, er kallaðir eru Robiani,[688] ok þeirra[689] er heita Barbare, en konungr sá er [nefndr Cordes,[690] ok sá höfðingi [annarr er Sueifr,[691] hann er af landi því er Mongandium heitir. En lýðr þessi var búinn til ferðar inn fyrsta dag [aprilis mánaðar,[692] þat köllum vér einmánuð. Eru þeir nú komnir til borgar þeirrar er Baor heitir, hon stendr á Púlslandi, þar skildumst vér við þá með svá mörgum drómundum ok galeiðum, at engi má tali á koma, ok er þat fólk svá ilt viðreignar, at síðan Gondoleas risi var í heimi þá hafa engir [jafnhvatir verit[693] sem þessir eru, ok því einu kvíða þeir, at Karlamagnús konungr þori eigi at bíða þeirra, ok ætla þeir hann munu þegar flýja, er hann spyrr [at þeir eru komnir til móts við yðr.[694] En er sendimenn luku sínu eyrendi,[695] þá stóð upp Danamund son Ammirals konungs ok talaði sitt eyrendi á þessa lund: Rangt hafa þeir spurt, segir hann, er þeir ætla þat sem eigi man vera, at Karlamagnús konungr muni eigi þora at bíða þeirra. Ek hefi [átt í móti honum þrjár fólkorrostur, ok týnda ek í hvert sinn meir en 20 þúsundum, en umfram þeim bardagar er smáir váru í[696] mörgum sinnum; en því mun ek heita ok þat efna, at ek mun eigi hefja ina fjórðu í móti honum, ok þat ráð viljum vér eiga með féðr várum,[697] at hann [viti til landa sinna aptr ok týni[698] eigi fleira af liði sínu en nú hefir hann áðr týnt, því at þat þikki mér meiri ván, at engum manni muni þat hlýða at halda orrostu í móti Karlamagnúsi konungi. En ef hann vill eigi vár ráð taka, þá mun hann fá[699] sér stór lýti ok öllu liði sínu. Ammiral konungr svarar syni sínum: Þat veit ek víst,[700] segir hann, at hvatki er menn segja, þá ertu aldri minn son, því þú ert æðrufullr ok [illr raunar,[701] ok aldri á konungs son svá at vera, ok þat segi ek þér víst, at þegar er vér höfum lagt Frakkland undir oss ok mikit annat af ríki Karlamagnús konungs[702] at eigi skaltu hafa svá mikit af því ríki [at vert sé eins þennings[703] [þess er proentun[704] heitir.[705] [Þá svarar Danamund: [Slíka heimsku heyrða ek aldri fyrr mælta; héðan er hálfs mánaðar ferð til Mundíufjalls, segir hann, en annat slíkt til Parísar í Franz, ok þat skaltu vita, at síðan er enn löng leið til kastala ins helga Marteins, en breskir[706] menn eru vápnslœgir, ok vill engi yðvarr eiga við þá fleira en ek hefi átt. En ef ek væra nú staddr á Norðrlandi at Andres stofu eða í öðrum stað góðum, því skylda ek heita, at ek skylda aldri koma til Rómaborgar eða til Antiochiam, ok eigi heldr til Púlslands né Miklagarðs. En eigi em ek regimaðr eða hugblauðr, þó faðir minn segi þat, fyrir því at ek hefi reynt hug Frankismanna ok riddaraskap, ok veit ek eigi lifandi menn[707] betri drengi en þeir eru. Ok meðan þeir höfðu þetta at tala, þá koma þar farandi þessir menn, sem áðr eru nefndir. Ok jafnskjótt sem Ammiral konungr spurði þeirra kvámu, þá gékk hann út af borginni í móti þeim ok fagnaði þeim vel ok þakkaði þeim þangatkvámu sína. Ok jafnskjótt spurðu þeir hann, hvat hann vissi til Karlamagnús konungs hvítskeggs. En Ammiral konungr svarar: Hann er, sagði hann, á för ok vill eiga við oss orrostu. Þeir mæltu: Þat eru góð tíðendi, því at enskis erum vér jafnfúsir sem at berjast við enn gamla, ok þat skal hann segja, at hann fékk aldri jafnharða sókn sem sjá skal vera, ef hann bíðr vár.[708]


37.[709] Nú [hefir mikit vaxit lið Ammirals konungs. Þar er kominn til hans konungr, sá er Burnament[710] heitir, hann hefir með sér 20 þúsundir hermanna, hann ræðr fyrir engum löndum, því hann vill eigi; hann hefir allan sinn aldr verit í bardögum ok verit herkonungr mikill, en þat lið sem honum fylgðu[711] má aldri vera fyrir utan bardaga, ok ef eigi eru aðrir til, þá berjast þeir sjálfir. En jafnskjótt sem þessi maðr kom til, þá átti Ammiral konungr[712] húsþing við allan her sinn ok sagði þeim ætlan sína. Ok er því var lokit, fór Burnament til landtjalds síns ok herklæddist, fór fyrst í brynju sína, þá er lýsti af sem af inum dýrstum gimsteinum, ok gyrði sik sverði sínu. En menn hans leiddu fram hest hans, ok höfum vér eigi[713] heyrt sagt frá betra hesti, hann er nefndr Bifolen,[714] hann hefir kastet fernum tönunin. Burnament hljóp á bak honum [ok reið í brott leið sína einn samt,[715] ok nam eigi fyrr stað en hann kom yfir ána Tifr. Hestr hans var [þeirrar náttúru,[716] at honum var jafnkringt at svima [með hann á sjá ok á vatni[717] sem renna á landi. En þá tókst[718] illa til kristnum mönnum, er verr var. Nemes hertugi ok Edelon jarl ok Jofrey inn þriði, hann var ok mikill höfðingi, þessir höfðu farit[719] á veiðar með haukum[720] ok höfðu svá vel veitt, at [þar af var klyfjaðr hestr með[721] fuglum þeim er þeir höfðu tekit.[722] Nú er þeir fóru[723] heim til landtjalda sinna, þá kom at þeim farandi Burnament ok œpti hárri röddu á þá ok bað [at þeir mundi bíða hans.[724] En Jofrey var næst honum staddr, ok sneri aptr[725] í móti Burnament, ok áttust þeir við um hríð, en svá lauk viðrskipti þeirra, at Jofrey hneig til jarðar, en Burnament tók hest hans. Nemes reið þeim hesti er Mores hét, hann reið eptir Burnament ok þeir Edelon báðir. En Burnament reið þess at[726] ákafligar undan, en hestar þeirra máttu ekki [fara svá mikit sem hestr Burnaments. En er þeir sá at þeir máttu ekki[727] at fœrast, þá ríða þeir aptr til landtjalda sinna. En lið þeirra hafði dvalizt eptir í skóginum 700[728] riddara er nýliga höfðu verit dubbaðir til riddara. Nú er þeir sá Burnament ok kendu [at hann hafði hest Jofreys með at fara, þá hleyptu þeir eptir honum or skóginum ok tóku[729] af honum hestinn, en hann komst nauðuliga undan. En er hann reið fram hjá[730] þeim, kom at móti honum ungmenni eitt, er riðit hafði frá borg þeirri er Tokum hét. Burnament reið at honum[731] ok tók hest þann er hann hafði með at fara. En þat er at segja frá hesti Burnaments, at þar váru hlaupnar í meinvættir, djöflar kvikir, ok fyrir þær sakir var hann svá[732] fimr, at Frankismenn máttu [engum kosti hans fund nálgast.[733] En hann létti eigi fyrr en hann kom til Rómaborgar. Ammiral konungr gékk í móti honum ok spurði hann tíðenda. Hann lét vel yfir ferð sinni ok sagði konungi, at hann hafði drepit tvá riddara af kristnum mönnum ok tekit tvá hesta [ina bezta er í eru her[734] Karlamagnús konungs, ok nú hefi ek sýnt Frankismönnum frœknleik minn, en nú vil ek sýna þér hest þann er ek tók af þeim, en annarr komst undan. Þá svarar Ammiral konungr ok mælti við Burnament: Nú má sjá hverr drengr þú ert ok mikill höfðingi; nú gef ek þér Gloriant dóttur mína, ok þitt skal Franz vera, því at ek sé, at þér mun lítit fyrir verða[735] at vinna þat. Nú svarar Burnament: Þetta it sama var ok eyrendi mitt hingat, en ekki annat. Ok tók síðan glófa konungs[736] ok þakkaði honum gjöfina.[737] En hirðmenn Karvels mæltu hverr við annan: Skaði er þat mikill, er Karvel höfðingi[738], várr veit eigi þau tíðendi er nú gerast, at Gloriant konungs dóttir unnasta hans er nú gefin[739] öðrum manni. En þat vitum vér víst, ef hann væri lífs ok lauss,[740] at hann mundi gefa[741] honum ilt faðmlag, [ef þeir hittast. Væri svá vel at inn danski væri lauss or myrkvastofu, þá mundi hann gera þat drengskaparverk fyrir sakir Karvels, ef hann spyrr þetta, at verja konungs dóttur fyrir þessum vánda manni Burnament.[742]


38. Nú er svá komit,[743] at þau Oddgeir ok konungs dóttir léku at skáktafli. En þar kom farandi hirðmaðr einn ok sagði þeim þessi tíðendi, hversu hverft Ammiral konungr hafði ráðit. En þau urðu við þat eyrendi bæði illa. Þá mælti Oddgeir á þessa lund: Karvel vin minn ok inn bezti drengr ok inn kurteisasti, illa hefir nú til tekizt, ef annarr maðr skal hafa unnustu[744] þína, en eigi þú. En þat er þó alt fyrir sakir tryggleiks þíns ok drengskapar, er þú lýstir við mik. En nú vilda ek, konungs dóttir, at þú gætir þat af föður þínum, at hann lofaði mér at ek [talaða nakkvat[745] orð við hann, ok vilda ek lýsa fyrir[746] öllum her hans, at þessi maðr Burnament hefir þegit rangliga þessa gjöf, ok á þat eigi at vera at nökkurr maðr fái annars manns festarmey utan[747] dauði hans sé spurðr. Konungs dóttir svarar: Ek skal þat sýst geta, því at eigi er mér þat síðr í hug en þér. Oddgeir þakkaði henni. Eptir þat reis hon upp þegar jafnskjótt ok gékk at finna Ammiral konung föður sinn.


39. Konungr fagnaði vel dóttur sinni[748] ok mælti við hana á þessa lund: Dóttir, segir hann, ek hefi [gefit þik konungi[749] þeim er frœknastr tekr[750] til hjálms ok brynju, ok eigi gyrðir sik sverði betri drengr.[751] Þá svarar konungs dóttir: [Þat er minn fullr vili[752], at þú sjáir fyrir [mér þat sem sœmiligt þikkir vera;[753] en þat ætla ek, at hann muni mik[754] dýrt kaupa, ef Karvel spyrr þetta; eða hvar[755] er sjá inn frœkni konungr er þú ætlar mér, faðir? Þá svarar Burnament:[756] Hér máttu sjá þann, konungs dóttir, er [þér er ætlaðr,[757] ok skal ek gera brullaup[758] til þín til [virðingar Maumet[759] guði várum, ok skal ek gefa þér [a(t) morgingjöf[760] Franz, [ok Karlamagnús konung yfirkominn skal ek fá þér í hönd.[761] Þá svarar mærin: Góða gjöf gefr þú mér ok ágæta, ef svá verðr sem þú segir;[762] en þó[763] mun ek segja þér sannyrði eitt, [ef þú verðr eigi illa við:[764] Faðir minn hefir í myrkvastofu mann einn af liði Karlamagnús konungs, [ok ætla ek, at hann mun[765] eigi fara á hæl[766] á vígvelli fyrir þér svá langt at þvers fótar sé. Þá svarar Burnament: [Þat skulum vit reyna, því at ek skal fá leyfi af Ammiral konungi til þess at vit skorimst á hólm fyrir sakir þeirrar ástar er ek hefi við þik lagða; ok skal ek heita þér því, at ek skal fœra þér höfuð hans hingat með mér af vígvelli ok fá þér í hönd. Konungs dóttir svarar: Vel segir þú, ef svá efnist sem nú er[767] heitið. En þegar þat er sýnt, þá skal skjótt samgangr okkarr verða. Þá mælti Gloriant við föður sinn: Oddgeir danski vill tala við yðr, ef þér vilið leyfa honum, ok væri vel, ef vér kvæmim honum til várrar trú,[768] ok yrði þér, faðir, síðan vel [til hans.[769] Konungr játtaði henni því, ok lét senda eptir honum 7 menn, en þeir sögðu honum at konungr leyfði honum at ganga til tals[770] við sik. Oddgeir gladdist við þat, ok fór síðan á konungs fund ok bjóst um áðr vel ok fimliga,[771] sem honum stóð.[772]


40.[773] En er hann kom fyrir Ammiral konung, mælti hann: Herra konungr, segir hann, illa hefir þú hagat fyrir dóttur þinni, er þú hefir [hana heitit[774] þessum manni en tekit frá Karvel, jafnhvatum dreng sem hann er, ok gert honum svá mikla skömm ok úsœmd; en þú ættir þat eigi at gera við hann, fyrir því at hann hefir mörg lönd þér til handa sótt, ok þat skaltu til segja, at sá er þú hefir hana gefit,[775] hann skal hana hafa dýrt keypt áðr [skamt líði héðan.[776] En þó at engi hefni þess nema ek, þá skal þó hefnt verða. En er Burnament heyrði orð hans, þá varð hann illa við ok mælti síðan: Hlýttu mér, segir hann, ákafliga verr þú þetta mál. En ek hefi þat spurt, at þit eruð félagar [Karvel ok þú ok jafnir kappar,[777] ok fyrir þær sakir fór ek utan um haf, at ek heyrða þat sagt, at engi riddari [þyrfti at[778] bera skjöld sinn í móti þér: en ef þú treystist at berjast í móti mér ok verja unnustu Karvels fyrir vináttu sakir ykkarrar, þá stefni ek þér at ganga á hólm við mik, ok skal ek geta leyfi af Ammiral konungi til þessarrar hólmstefnú, ok þat með[779] at þú skalt fara í fríði fyrir Ammiral konungi ok öllum heiðingjum, hvert er þú vilt, ef þú kemst yfir mik í okkru viðrskipti. [Gakk ok tak vápn þín, ok skulum vit herklæðast í ey þeirri er hólmganga er mörkuð.[780] Þá svarar Oddgeir: Jafnmæli skal með okkr vera, segir hann. Nú ef þú hefir hærra hlut í okkru viðrskipti, þá skaltu hafa meyna, ok skal Karvel enga ván eiga eða tilkall síðan til hennar.


41. Nú kallar Oddgeir skjaldsvein [Gloriant konungs dóttur,[781] þann er nefndr er Remund ok mælti: Far sem skyndiligast[782] ok legg á söðul á hest[783] ok far til hirðar Karlamagnús konungs, ok létt eigi fyrr en þú hittir Karvel at máli. Seg honum, at ek hefir skorast á hólm fyrir hann í móti þessum manni er Burnament heitir; höfum mit þat svá skilt, at eigi skulum vit þaðan komast báðir kvikir: en þat er fyrir þá sök at hann ætlar sér Gloriant konungs dóttur, en oss væri þat leitt, ef vér [mættim nökkut at gera, at annarr maðr féngi unnustu hans.[784] En Remund dvaldi eigi ferð sína ok létti eigi fyrr en hann kom til landtjalda Karlamagnús konungs. En þeir er vörðinn héldu, spurðu [þeir hverra eyrenda hann fœri.[785] Hann kvezt eiga eyrendi[786] við Karvel. Nú var honum fylgt á Karvels fund, ok bar Remund fram kveðju konungs dóttur ok Oddgeirs, ok sagði honum þau tíðendi er hann hafði. En Karvel var úglaðr við þat, er Ammiral konungr hafði brugðit við hann þeim máldaga er mæltr hafði verit þeirra í millum. Síðan gékk hann fyrir Karlamagnús konung ok bað hann leyfis at fara til Rómaborgar ok kvezt eiga þangat skylt eyrendi. Konungr svarar: Far heill ok vel ok kom [til vár er[787] þú vilt.


42. Síðan [fór Karvel[788] skyndiliga til Rómaborgar. En í móti honum [fóru af borginni meir en 20 þúsundir hans frænda ok vina,[789] ok spurðu allir hversu honum hefði farizta. En hann sagði sem var, at honum hefði vel farizt[790], ok Karlamagnús konungr hafði[791] gefit honum leyfi at fara hvert sem hann vildi. En þat þikki mér [sem Ammiral konungr hafi[792] eigi gert höfðingliga,[793] er hann hefir heitit[794] öðrum manni festarmey mína,[795] ok víst er þat í móti mínum vilja. [Ætlan þá sögðu honum liðsmenn hans sjálfs, at engi kostr væri annarr af Ammiral konungi: en Oddgeir inn bezti drengr sem ván var skoraðist á hólm við Burnament fyrir þína skyld, ok vildi verja Gloriant til handa þér ok leggja líf sitt í ábyrgð.[796] Karvel svarar: Gott verði góðum dreng jafnan;[797] ek skal vera brjóst hans, ok em ek sjálfr makligastr til at heyja þessa hólmgöngu. Síðan gékk hann fyrir Ammiral konung, en allar þær þjóðir er þar váru undruðust hann. En konungr ávítaði hann mjök ok mælti: Jlla hefir þú gert Karvel, segir hann, er þú hefir neitat Maumet guði várum ok trúir á guð kristinna manna. Karvel svarar: Eigi hefir ek þat gert enn, segir hann; en [þat er annat mál, konungr, við vin þinn Burnament, hann[798] hefir dregit á sik[799] of mikla dirfð, þar sem hann hefir ætlat sér festarmey mína at úvilja mínum; ok ætla ek honum þat munu illa hlýða, [því at ek hugða þat[800] at engi mundi svá djarfr gerast, at þora mundi at berjast við mik á vígvelli.[801] Burnament [heyrði orð hans ok stóð upp ok[802] mælti: Karvel, segir hann, [sœmd þín er brotin, ok á ek við þik ekki mál,[803] því at maðr sá bauzt[804] í móti mér,[805] er Oddgeir heitir, [ok hljóp hann í sýslu þína,[806] ok vil ek þann leik fremja móti honum, sem mælt er, ef þú vilt vera[807] í borgan fyrir hann. Þá svarar Karvel: Öll lönd ok ríki er ek held af Ammiral konungi vil ek í veð setja,[808] at hann skal eigi því bregða, er [þit hafið mælt ykkar í milli.[809] Síðan sendi Karvel fjóra[810] menn eptir Oddgeiri ok [bað hann koma til sín. En jafnskjótt sem þau boð kómu til hans, þá fór[811] hann þegar þangat sem Karvel var, ok [var þegar þat sýst er áðr var talat.[812]


43. Karvel gékk þá fram ok herklæddi Oddgeir með inum beztum vápnum er vera mátti, fyrst með góðri brynju, en síðan setti hann hjálm á höfuð honum allan [settan gimsteinum,[813] ok mælti við hann: Ek gef þér sverð mitt [ok sé ek[814] at þér sómir at bera þat, ok sver ek við trú mína ok Maumet guð várt, at ek gæfa þat eigi[815] bróður mínum né öðrum frændum mínum, þótt þeir byði fram fjóra vagna[816] af[817] gulli. Sverð þat heitir Kurtein, hafðu þat ok njót vel. Oddgeir tók við sverðinu ok þakkaði Karvel gjóf þá, hljóp síðan á hest sinn ok reið til Rómaborgar ok til eyjar þeirrar, er hólmstefna var lögð í. En Karlamagnús konungr [hafði hönd at sýslu ok sendi menn inn í skóga þá er váru í nánd hólmstefnu þeirra, ok bað þá við því standa, at heiðnir menn ætti nú kost á Oddgeiri, sem þeir höfðu fyrr farit með svikum.[818]


44. Nú var Oddgeir til hólmstefnu[819] kominn ok [hafðist þar við.[820] En Burnament herklæddist vel ok skjótt, fór fyrst í brynju sína[821] ok setti hjálm á höfuð sér, þann er átt hafði [Nabagudunosor konungr,[822] ok hann gyrði sik með sverði því er átt hafði Eleon[823] inn sterki.[824] En þat sverð var faðms langt í millum hjalts[825] ok höggstaðar, ok hafði þat aldri numit í höggvi staðar, hvat sem fyrir varð.[826] En síðan var fram leiddr hestr hans Berfolen[827] allr albrynjaðr,[828] ok steig hann á bak honum.[829] En þá kom Gloriant konungs dóttir þar farandi ok mælti við hann: Burnament, segir hon, mikill skörungr ertu, [kosta nú ok gefst vel ok lát þat spyrjast, ok eir þú[830] Oddgeiri enum danska.[831] Þá svarar Burnament: At vísu [konungs dóttir, segi ek þér þat, at ek skal eigi drepa hann, en fyrir bœn yðra þá skal ek[832] fœra þér hann kvikan. Konungs dóttir svarar: Vel mælir þú nú, Burnament, segir hon, þá skal vera samgangr okkarr, er þat er sýst. Síðan reið hann [í brott til hólmstefnu. Þá hét Gloriant á guð sinn, ok bað þess at hann skyldi aldri aptr koma.[833]


45. [Því næst sá Burnament fyrir sér hvar Oddgeir var,[834] ok œpti hárri röddu ok mælti: Jllu heilli komtu hingat, fyrir því at ek sé nú féigð á þér, [ok með sverði mínu skal ek bana þér. En ef þú vilt gefa upp vápn þín ok neita guði þínum, ok segst yfirkominn sem þú ert, þá skal ek gefa þér líf fyrir sakir konungs dóttur, því at hon hefir árnat þér miskunnar við mik, ef þú vilt þiggja.[835] En Oddgeir [þakkaði honum ok bað hann taka þau[836] laun er honum þœtti mestu skipta; en þó vil ek freista vápna þinna nakkvat áðr, ok segjast eigi fyrr yfirkominn en þat er.[837] Síðan lustu þeir hesta sína með sporum, ok reið hvárr þeirra at öðrum,[838] ok lagði hvárr til annars með spjóti, ok brustu spjótsköptin bæði[839] í sundr, ok kom hvárgi þeirra öðrum af hesti. Síðan drógu þeir sverð sín or slíðrum, ok hjó Burnament til Oddgeirs ok[840] af mikinn hlut hjálmi hans. En Burnament fylgdi eigi mjök höggvi sínu, en Oddgeir laut undan, ella mundi hann hafa drepit hann. En Frankismenn ok heiðingjar er [varðhald höfðu[841] á þeim, sá athæfi þeirra ok ugðu hvárir [sínum manni.[842] Oddgeir reiddist við högg þat, sem Burnament hafði veitt honum, ok þóttist þá vita, at hann var hraustr drengr ok vápnfimr,[843] freistaði hann þá sverðs síns ok [vildi vita, hve gott var at höggva með Kurtein,[844] ok hjó til Burnaments ok[845] af honum hjálminn allan hœgra megin, svá at brúnin fylgði [í brott hjálmsbrotinu,[846] ok dugði honum lítt Maumet í því sinni, ok nam sverðit [eigi fyrr en í mundriða staðar.[847] Nú mælti Burnament: Bölvat[848] verði þitt líf ok svá líkamr it sama; en aldri fann ek [þann riddara, er mér gerði fyrr stóru[849] sárara en þú. Oddgeir svarar: [Skamt skal[850] þér til verra, [lítit er þetta enn af öðru, ok skal þat gert vera í þökk við[851] Gloriant konungs dóttur, er þú ætlar unnustu þína vera skulu. Þá svarar Burnament: Ymsir skulum [vér eiga,[852] segir hann. Síðan hjó hann til Oddgeirs ok[853] af honum[854] nefbjörgina, ok kom þá[855] eigi sári við hann at því sinni. Þá œpti Burnament hárri röddu ok mælti: Dauðr ertu, Oddgeir, ok er nú konungs dóttir laus frá þinni gæzlu. Oddgeir svarar: Fíflsku[856] talar þú[857] nú, ok hjó síðan til hans á hjálminn, ok spratt[858] sverðit af hjálmínum, sem verr var, ok nam í jörðu staðar, ok [kom eigi sári við hann at því sinni.[859] [Þá höggr Burnament til Oddgeirs ok[860] af honum allan hjálminn ok alt hárit [við svörðinn öðrum megin,[861] ok barg guð er eigi nam[862] djúpara, ok rann þá blóð um hann allan niðr. En hann[863] reiddist mjök við högg þat ok hjó til Burnaments, ok klauf í sundr hjálm hans ok alt ofan í herðar ok [gékk frá[864] honum dauðum. Þá mæltu heiðingjar: Nú er Burnament fallinn, en Oddgeir hefir hest hans ok sverð. Ok var þeim öllum á þessum gripum in mesta elska. Nú ferr hverr[865] þeirra heim síns vegar. En Milon páfi kom þar farandi með tvær þúsundir riddara, ok gékk í móti honum[866] með processíu ok hafði með sér armlegg Pétrs postula ok marga aðra helga dóma.[867] Síðan tók Oddgeir höfuð Burnaments[868] ok batt við [slagálar[869] sér[870] ok reið á fund Karvels ok konungs dóttur ok fœrði þeim höfuðit. En þau þökkuðu honum vel þá fórn.


46.[871] Síðan gékk Karvel fyrir Ammiral konung ok sýndi honum höfuðit ok mælti svá: Herra, segir hann, tak af mér heilt ráð ok trútt, bú férð þína sem skjótast heim til Babiloniam ok berst eigi lengr til ríkis annarra konunga, því at ek hefir því heitit fyrir mér, sem ek man efna, at ek skal aldri berjast móti Karlamagnúsi konungi eðr mönnum hans. En á hvern konung annan sem þú vill herja, þá bjóðumst ek til[872] með mína menn. En ef þú vill eigi hlýða mínum ráðum, man ek fara til Karlamagnús konungs með alt þat fólk er mér vill fylgja, ok munu vér þá allir samt herja á þik, ok létta eigi fyrr en vér fáim aptr unnit Rómaborg ok lagt undir hann alt [Babilonia ríki.[873] Þá svarar Ammiral konungr: Karvel, segir hann, þú þarft eigi at mæla svá ákafliga, því at ek vil[874] þínum ráðum fylgja við[875] alla luti, ok ek sé þat at þú ert mér öruggr í alla staði, en ek bið þess aldri bœtr, ef þú ferr brott frá mér. Þá mælti Karvel: Þess vil ek biðja, segir hann, áttu gef[876] Oddgeiri danska leyfi at fara til Karlamagnús konungs við vináttu þinni, ok leys hann vel af hendi með góðum gjöfum ok gersemum, sem vert er, því at hann hefir unnit þér mikla sœmd ok gæfusamliga, er hann rendi þessu enu illa ráði, er[877] þú skyldir gefa dóttur þína Gloriant hinum vánda gerningamanni. Þá lét Ammiral konungr fjóra úlfalda klyfjaða[878] af allskonar gersimum bæði af hinum dýrustu perlum ok hinum ágætligustu náttúrusteinum, ok gaf Oddgeiri, ok báð konungr hann fara í sínu leyfi hvert er hann vildi. Oddgeir þakkaði konungi vel gjafir sínar, ok báð nú hverr þeirra annan vel fara.[879] Síðan gékk Oddgeir til Gloriant konungs dóttur ok tók af henni lof til brottferðar, en hon gaf honum góðar gjafir. En eptir þat fóru þeir Oddgeir ok Karvel á fund Karlamagnús konungs. Þá lét Milon páfi gera processíu[880] á móti Oddgeiri með helgum dómum ok lofsöngum ok[881] gékk á móti honum allr herr Karlamagnús konungs, ok leiddu þeir hann pávinn ok Karlamagnús konungr þeim til landtjalda sinna.


47. Þá tók Milun páfi at telja trú fyrir Karveli[882] konungi, ok rœddi þar um mörgum fögrum orðum. En þá er páfinn lauk sinni rœðu, þá svaraði Karvel á þessa leið: Þú hefir mælt fagrt erindi ok snjalt, ok sé ek at mikil náttúra fylgir yðr kristnum mönnum, ok veit ek at átrúnaðr yðarr er bæði betri ok fegri ok hreinligri ok[883] betra krapti en várr átrúnaðr, ok man ek því ávalt vera vinr kristinna manna, þar[884] sem ek em staddr. En með því at ek [hefi þat nafn í sið várn borit, at ek[885] hefir drengr verit kallaðr,[886] þá þurfi þér eigi trú yðra at telja fyrir mér, [ok ek veit áðr,[887] at [sú er[888] betri. En þó vil ek eigi at svá litlu leggja drengskap minn at ganga af hendi Ammiral konungi ok neita Maumet guði mínum, sem[889] bæði hefir faðir minn ok allir frændr mínir trúat á, ok með því at ek hefi[890] mælt, at ek skal engum manni bregðast fyrr í[891] vináttu, þá sýnist mér at þat man eigi vel sama, at ek bregðist[892] guði mínu,[893] þó at ek viti annan meira ok mátkara en hann. En þat er mælt með oss, at þat þikki drengs bót vera, at maðr sé þeim í liðsinni sem[894] minna má, ok [fyrr vil ek segja yðr it sanna til í einu orði, svá sem mér er gefit,[895] þá man ek heldr láta brenna mik í eldi kvikvan[896], en ek vilja neita Maumet guði mínum ok Ammiral konungi.


48. En þá[897] er þeir töluðust þetta við, þá kom maðr hlaupandi, ok var honum gefit orlof at ríða[898] fram, því at þeir sá, at hann var eyrendamaðr. Hann gékk þegar til tjalds[899] þess er Karlamagnús konungr var inni. Hann var spurðr tíðenda, en hann spurði hvar Karvel væri. Þá var honum sagt. Hann[900] gékk þá inn í landtjald ok þangat sem Karvel var, ok bar honum kveðju Gloriant konungs dóttur ok fékk honum bréf í hendr, en hann braut þegar innsiglit ok las bréfit. En þat sagði svá: Hinum kurteisa konungi Karveli vin sínum sendir Gloriant dóttir Ammirals konungs allra góða kveðju með fullkominni ástsemd. Síðan er þit Oddgeir fórut á brott héðan, þá hefir oss at hendi borit[901] bráðlig úgipta ok margföld öfundar áhyggja af svikafullri flærð konungs af Cordes ok þeirra er í ráðum hafa verit með honum um úrað þat er þeir hafa lengi á legit. En nú er at fullkominni framkvæmd orðit,[902] því at á hinni fyrstu nátt er þit Oddgeir várut á brott farnir, þá fóru þeir með öllum her sínum [til herbergis þess,[903] er inni var Ammiral konungr faðir minn[904] ok svaf, ok[905] brutu upp hurðir[906] ok drápu konunginn ok alla þá menn er inni váru. En ek var höndum tekin ok em ek nú í valdi Feridans konungs af Cordes, ok búa þeir nú férð sína hvern dag ok ætla heim[907] til fóstrlanda sinna með þessu herfangi, er þeir hafa nú fengit. En ef þú hefir eigi gleymt nafni [Gloriant konungs dóttur,[908] þá vil ek þess [nú biðja þik,[909] at þú skyndir[910] ferð þinni sem mest, því at þat veit hinn máttugi Maumet, at ek vil heldr vera höggvin á háls með hvössu sverði, en ek [vilja annan mann eiga[911] en þik. Ok svá [mjök þori ek at mæla,[912] at fyrr skal öll skepna ganga á móti náttáru sinni en ek skyli þér hafna. Lifit[913] vel. En er hann hafði lesit bréfit, þá gerðist[914] hann harla[915] litverpr. En Oddgeir var þá nær staddr ok spurði hvat hann hefði[916] tíðenda frétt. En hann sagði slíkt sem [hann hafði af bréfinu lesit.[917] Þá mælti Oddgeir: Félagi, segir hann, ver eigi úglaðr, [fyrir þá sök at[918] ek man heita þér því, sem ek skal efna, at ek man eigi fyrr mat minn eta, en [annathvárt er at þessar skemdar verðr[919] hefnt, ella bíða ek bana. Þar var ok þá viðstaddr Karlot konungs son ok mælti til Oddgeirs á þessa leið: Þess[920] sver ek við trú mína ok fyrir enn helga Dionisium í Frakklandi, at ek skal fylgja þér í þessa férð ok eigi við[921] skiljast, meðan líf er í brjósti mér ok báðum okkr. En Karvel þakkaði þeim vel orð sín, ok gékk síðan til Karlamagnús konungs ok sagði honum tíðendin.


49. En konungr bauð honum at fara við allan her sinn at hefna þessar svívirðingar. [Þá svarar Karvel því, at verðr seint[922] at þeysa svá margan mann ok mikinn her, ok megu vér þat eigi fyrir þeim[923] sökum, at Oddgeir hefir þat mælt, at hann skal eigi fyrr mat eta en þessa er hefnt. En nú vil ek fara í þínu leyfi, ok Karlot son þinn, ok ætla ek annathvárt at oss muni auðit verða [við gæfu þína[924] at hefna þessa, eðr ella man ekki af verða hefndinni, því at mik dreymdi í nátt, at ek skyta örum 3 til Rómaborgar, ok þótti mér sem allar kœmi niðr í enn hæsta turn er á var húsi því, er Feridans[925] konungr var[926] inni ok allir hinir ríkustu menn hans, ok sýndist mér svá sem eldr kœmi upp eptir, þar sem örvarnar höfðu niðr komit, ok vaknaða ek í því at logi[927] lék yfir öllum húsum, ok veit ek fyrir[928] því at þar munum vér 3 vera við[929] þínum ráðum ok koma þeim eldi á þá, er þeim man at fullu vinnast.[930] [Nú lagði konungr þat ráð til, at svá skyldi vera[931] sem hann vildi. [En nú er at segja frá því, at þeir búast[932] Oddgeir ok Karvel ok Karlot, ok [þarf ekki at segja frá búnaði þeirra nema þat, at svá bar búnaðr þeirra af annarra manna búnaði sem þeir váru framar ok hraustari[933] en aðrir menn þeir er í þann tíma váru í veröldunni.


50. Nú ríða þeir leiðar sinnar ok höfðu eigi meira lið með sér en 3 skjaldsveina. Ok er nú ekki sagt frá férð þeirra fyrr en þeir koma at skógi einum; þá kom þar maðr hlaupandi á móti þeim, sá var riddari einn af liði Karvels konungs. En hann [var sárr mjök, ok sá þeir þegar, at hann[934] var nýkominn or bardaga.[935] [Þeir spurðu hann tíðenda eða hvaðan hann kœmi eðr hví hann[936] væri svá búinn.[937] En hann sagði at Ammiral konungr var fallinn en konungs dóttir í valdi Feridans konungs af Cordes. En þá er Danamunt son Ammirals konungs varð várr við,[938] þá samnaði hann liði, ok váru vér þar allir þínir menn með honum ok fórum at þeim. En þeir urðu þegar varir við oss ok riðu á móti með öllum her sínum, ok tókum vér þegar at berjast í morgin er[939] vigljóst var, ok var þá fallinn meir en helmingr af váru liði, en ek flýða undan, en Danamunt var sárr mjök. En nú skundit[940] ferð yðvarri, ef þér vilit [nökkurri hjálp at þeim[941] koma, er þar eru staddir. Síðan vísar hann þeim til hvar bardaginn var. Ok þegar er hann hafði þetta mælti, þá féll hann af hestinum ok kom dauðr á jörð. Þá mælti Karvel: Fyrir sakir [slíks manns[942] fékk ek mikla sœmd af Ammiral konungi. Nú ríða[943] þeir ákafliga ok létta eigi fyrr en þeir kómu þar sem bardaginn var.[944] Ok [er svá sagt, at riðu[945] þegar fram í her heiðingja ok tóku sér þar stað allir samt ok feldu á lítilli stundu svá mikinn fjölda af þeim, at þat mundi útrúligt þikja, [ef talit væri.[946] En þegar er Danamunt varð varr við sína menn, þá eggjaði hann herinn[947] ákafliga, ok varð þá hinn harðasti bardagi, féll nú[948] af hvárratveggja liði ok þó fleira af Feridans[949] konungi. Maðr hét Jakomin[950] hann var æzkaðr[951] af Damasko borg, ok var [mælt, at engi væri betri[952] riddari í allri Damasko. En þessi maðr hafði fyrstr[953] allra manna borit vápn á Ammiral konung, ok hann hefir þat mælt, at hann skal aldri renna fyrir einum, hann á 2 syni[954] ok heitir annarr Þoilos[955] en annarr Zabulon, þeir váru báðir harðir[956] ok illir viðreignar.


51. Þat er nú at segja, at Jaskomin kom at ríðandi, þar sem fyrir var Oddgeir,[957] ok lagði til hans spjóti. En Oddgeir brá fyrir[958] skildi, ok gékk í sundr spjótskaptit í skildinum. Þá lagði Oddgeir til hans ok í gegnum skjöld hans ok brynju, ok svá at á hol gékk kesjan. En Þoilus[959] son hans var nær staddr ok hjó til Oddgeirs ok klauf fjórðunginn af skildi hans ok í sundr spjótit.[960] Þá sá Karvel þetta, ok sneri at hesti sínum ok hjó til Þoilis[961] ok kom á öxlina hœgri, svá [af fauk[962] höndin, en sverðit rendi ofan með síðunni ok kom á fótinn fyrir ofan kné, ok tók[963] þar af. En þá féll Þoilis[964] af hesti sínum ok stóð aldri upp síðan. Nú kom Zabulon þar at ok sá, at faðir hans var særðr mjök en bróðir hans drepinn, þá hjó hann til Karvels. En Karlot konungs son var þar nær staddr at baki honum [ok hjó á höndina, þá er hann reiddi upp sverðit, ok beit af höndina,[965] en Zabulon kom eigi sári á hann.[966] En Jaskomin sat á hesti sínum, því at hann var sárr mjök. Hann sér nú á úfarir sona sinna, ok er þat sagt, at hann hjó til Karvels ok klauf sundr allan skjöld hans, ok sverðit hljóp í lær honum, ok varð Karvel[967] sárr mjök. Þá hjó Oddgeir til hans,[968] ok kom á hálsinn, svá at af beit[969] höfuðit bæði af honum ok svá af hestinum, er hann sat á, ok mælti: Vesöl vanmenna, segir hann, hvaðan kom þér svá mikil dirfð, at þú þorðir at bera vápn þín á móti mér. Nú er Zabulon einn eptir af þeim 3[970] feðgum, ok veik þá undan ok þangat til sem Feridans[971] konungr var fyrir, ok sagði honum fall föður síns ok bróður.


52. [Sá maðr er nú til nefndr er Svef heitir, hann er æzkaðr af landi því er heitir Montagandim, hann er náfrændi Feridans konungs[972] ok merkismaðr hans. Svef mælti til Zabulons á þessa leið: Gnœgri höfdu þér frændr kávísi[973] ok lutdeilni, segir hann, en drengskap ok hreysti, ok kom sjá svívirðing yðr til handa mörgum dögum síðar en líkligt var, ok veit ek þat víst, ef Feridans konungr hefði eigi svá mikla virðíng á yðr lagt, at fyrir löngu skylda ek hafa gert yðr þá skömm, at sjá væri enkis[974] verð hjá, er nú hafi þér fengit, því at þér várut[975] fullir flærða ok svika ok undirhyggju, illsku ok údáða. Þá svarar Zabulon: Svei verði oflangri tungu ok skemdarfullu höfði! hvar keyptir þú þér þá dirfð, er þú þorðir slíkt at mæla við oss frændr; því at þú veizt þat á þik, at fánýtri maðr fœðist aldri á jarðriki en[976] þú ert, bæði[977] illr raunar ok ásýndar, þú ert huglauss ok hjartablauðr, údyggr ok illgjarn, svikall ok sárorðr, fláráðr ok flærðsamr, ok á alla vega samankallaðr[978] af hinum herfiligstu höðfudskömmum,[979] ok [veiztu þat at þú þorðir aldri[980] slíkt at mæla, meðan vér várum allir frændr heilir ok vápnfœrir, sem þú mæltir nú um hríð. Þá segir[981] Svef: Verda ek slíkr sem þú, ef ek hefni þér eigi þessarra orða. Ok þá hjó Svef til Zabulons, ok kom á [háls honum[982] ok beit náliga af höfuðit. Þá mælti Feridans konungr: Mikinn skaða hefir þú nú gert mér, Svef, segir hann, ok ef þú bœtir mér þetta eigi með nökkuru snildarverki, þá skaltu aldri bera merki mitt síðan. Þá svarar Svef: Ok eigi er ek verðr yðvart merki at bera, ef ek bœti eigi þetta, svá at þér líki vel. Nú er þar ákafr bardagi, ok féll mart af hvárumtveggium, en þó eru[983] þeir auð kendir Oddgeir [ok hans félagar.[984]


53. En nú er at segja frá Svef, at hann ríðr fram þar til er hann mœtti[985] Danamunt[986] konungs syni. En þegar er þeir mœttust, þá lagði Svef til Danamunt með spjóti, en Danamunt[987] brá fyrir sik skildi ok varð ekki sárr at því sinni. Danamunt hjó þá til Svefs[988] [svá hart, at sverðit gékk í sundr undir hjaltinn fremra í hjálmínum. En[989] Svef varð ekki sárr at því sinni. Þá mælti Svef: Nú hjóttu í hönd mér merki Feridans konungs. Eptir þat hjó Svef til Danamunt ok klauf allan hjálm hans [ok höfuð,[990] svá at í tönnum nam staðar. Þá œpti Svef hátt ok mælti: Sœkjum nú fram vaskliga, fallinn er Danamunt konungs son. En[991] Karvel heyrði óp hans ok skildi hvat hann mælti, þá segir Karvel:[992] Vili eigi[993] Maumet guð minn, at ek njóta Gloriant konungs dóttur, ef ek skal eigi hefna bróður hennar. Ok veik þá hesti sínum at Svef ok kallaði á hann ok mælti: Ef þú hefir heldr karlmanns náttúru en konu, þá bið þú Svef. En hann sneri undan ok þangat til sem fyrir var Feridans konungr. Þá hjó Karvel eptir honum ok náði eigi til hans ok kom á hömina hestinum, svá at hann féll undir honom. En Karvel lét þá skamt höggva á millum, ok létti eigi fyrr en hann gékk af Svef dauðum.


54. En nú er at segja af Oddgeiri danska. Hann sitr nú á hesti sínum ok ríðr nú at Feridans konungi, en konungr á móti honum, ok börðust þeir lengi svá, at hvárgi kom sári á annan, því at konungr var allgóðr riddari. Þá mælti Oddgeir: Annathvárt er nú, at þú ert eigi svá góðr kosti Kurtein,[994] sem Karvel sagði, eða ella hefir ek ekki trútt[995] at fylgt hér til, svá sem ek hefi föng á, enda skal nú reynt verða, hvárt heldr er. Þá hjó Oddgeir til Feridans konungs ok klauf hann í sundr í miðju, svá at í söðlinum nam staðar. Þá mælti Oddgeir: Þess var ván, segir hann, at eigi mundi Karvel þetta sverð borit hafa, nema hann vissi at bíta kynni. En er konungr var fallinn, þá flýði allr herrinn [undan, sá er honum hafði fylgt.[996] En Karvel [mælti, at ekki skyldi[997] reka flóttann, því at þetta er[998] alt [mínir menn ok várir[999] ok allr sá herr er fylgt hefir Danamunt konungs syni. Þá snerust[1 000] til þeirra Oddgeirs ok Karvels allir þeir sem grið vildu hafa. Ok ríða þeir nú til kastala þess, er Gloriant konungs dóttir var [læst í,[1 001] ok brutu upp þegar kastalann ok tóku hana þaðan á brott. En síðan riðu þeir inn í borgina, ok gékk þá til handa Karvel allr herr Feridans konungs. Þá gaf Karvel þeim Oddgeiri ok Karlot margar gjafir enn [á nýjan leik,[1 002] ok svá Gloriant konungs dóttir, ok fara þeir við þat aptr til Karlamagnús konungs. En nú býr Karvel ferð sína ok fór með her sinn út á Púl, ok svá út yfir haf þar til er hann kom í Babiloniam, ok var þar til konungs tekinn, ok er mikil konungaætt [frá Karvel komin ok[1 003] Gloriant konungs dóttur. En þeir Oddgeir ok Karlot fóru aptr til Parísborgar í Frakkland með Karlamagnúsi konungi, ok var Oddgeir merkismaðr hans æ meðan [hann lifði ok konungr, ok eru margar aðrar sögur frá Oddgeiri. En vér lúkum hér nú þessarri sögu.[1 004]


____


Recension B og b


37. Nú skal frá því segja at sá maðr kom til Rómaborgar er Burnament hét. Hann hefir með sér 30 þúsundir riddara, hann réð fyrir engum löndum ok bar þó konungs nafn. En þat lið er honum fylgir má aldri [án vera[1 005] bardaga, ok ef eigi eru aðrir til, þá berjast þeir sjálfir. En Burnament hefir um allan aldr verit í bardögum, hann var mikill vexti ok illr kosti, svartr á hár ok hörund; hann má engan mat eta nema hrán[1 006] ok eigi vín drekka nema blóði væri blandat; hann hafði gul augu sem kettir, ok þó enn skygnri um nætr en daga. Þessi maðr var fullr galdra ok gerninga ok flærdar, ok mundi hann tröll kallaðr vera, ef hann kœmi norðr hingat í heim.[1 007] En þegar er þessi maðr kom til konungs, þá hafði hann þing viðr menn sína alla hina vitrastu. Ok þegar því var lokit, þá gékk hann til landtjalda sinna ok herklæddi sik, ok fór í brynju þá er svá birti af sem af gimsteinum hinum beztum; hon var með átján litum. Síðan gyrði hann sik sverði, því er átt hafði Nabogodonosor konungr, þat var faðms langt á milli hjalta ok höggstaðar, þat hafði aldri numit í höggvi stað. Þá var fram leiddr hestr hans, sá er Befoli hét, eigi hefig heyrt sagt af betra hesti, ef hann væri eigi svá tryldr sem hann var. Þessi hestr hafði fjórum sinnum kastat öllum sínum tönnum. Nú sté Burnament á [hest sinn[1 008] ok reið fram til árinnar Tifr. Hestr hans var með þeim hætti, at hann kunni jafnvel at svimma undir manni á sjó ok vatni sem renna á landi. En nú skal segja af Nemes hertoga at hann hafði farit á veiðar ok Edelun jarl ok Jofreyr, sá var einn ríkr maðr. Þeir höfðu veitt svá vel, at þeir höfðu klyfjaða hesta sína af fuglveiði. En þá er þeir vildu heim[1 009] með veiðina, kom Burnament ríðandi at þeim ok báð þá bíða. En Jofreyr var þá nær staddr ok snýr aptr hesti sínum í móti honum, ok lagði Jofreyr spjóti til hans, en Burnament var þungr fyrir, ok gékk í sundr spjótskaptit[1 010] í skildi hans. En Burnament lagði svérði sínu í lær Jofreys ok lypti honum or söðlinum ok kastaði honum aptr yfir herðar sér svá hart, at [brotnaði í honum[1 011] hvert bein[1 012] er hann kom á jörð. Burnament tók þá hest hans ok reið í brott með. En þeir Nemes hertogi ok Edelun jarl riðu eptir honum ok gátu eigi tekit hann, ok fóru aptr við svá búit til Karlamagnús konungs. En þeirra lið var sumt í skógi þann dag, ok kendu þeir hest Jofreys, er Burnament reið hjá þeim fram, ok nú riða[1 013] þeir allir samt á Burnament ok taka af honum hestinn, svá riðu þeir at honum hart. En Burnament reið þá[1 014] svá fljótt, at á einu augnabragði var hann or augsýn þeim, ok þá mœtti hann ungum manni einum, er riðit hafði hesti lávarðs síns til brunns. Hann reið at honum ok rak hnefa sinn við eyra honum, svá at haussinn brotnaði allr í smátt.[1 015] Síðan tók hann hestinn ok létti eigi fyrr en hann kom til Rómaborgar. En Ammiral konungr stóð upp í móti honum ok spurði tíðenda. En hann lét vel yfir ferð sinni ok kvaðst drepit hafa 2 riddara af kristnum mönunni ok tekit 2 hesta þá sem beztir eru af hestum Karlamagnús konungs, ok megi þér sjá hér annan. Þessu varð Ammiral konungr feginn ok mælti síðan: Nú má sjá, hverr afreksmaðr er þú ert ok höfðingi; nú gef ek þér Gloriant dóttur mína ok þar með alt Frakland, því at ek sér at lítit verðr þér fyrir at vinna þat af Karlamagnúsi konungi. Þá svarar Burnament: Þat var ok helzt erendi mitt hingat, segir hann, því at mér sýnist engis vert röskum mönnum at berjast viðr Karlamagnús konung ok við menn hans, ok hefir honum dregit til mikillar úgiptu, at hann dró þá dul á sik at bíða mín heima. Nú fékk Ammiral konungr honum glófa sinn,[1 016] at þetta skyldi nú haldast sem þeir höfðu talat. En þar váru við staddir hirðmenn Karvels konungs, ok mælti hverr við annan: Þat er nú skaði, sögðu þeir, at herra várr Karvel veit nú eigi hvat til[1 017] er, at Gloriant konungs dóttir unnosta hans er nú játtuð öðrum manni, ok meiri[1 018] ván ef hann víssi, at hann mundi launa honum glófann eigi hœgliga áðr hann kœmi á hennar faðm. Þá mælti einn þeirra: Segjum hinum danska til, ok vitum ef hann vill nökkut at gera sakir Karvels konungs.


38. Ok þá gékk sá sami maðr til herbergja konungs dóttur, ok sátu[1 019] þau Odgeirr at skáktafli. En konungs dóttir spurði þenna mann tíðenda. En hann svarar: Skamt verðr nú tíðenda í millum, þeirra sem ill eru. Hver eru þau nú, segir hon, er Karvel dauðr? Heldr mundi hann vilja dauðr vera en þat vita, at annarr maðr skyldi eignast festarmey hans. Konungs dóttir roðnaði mjök við þessa sögu, ok varð því líkust sem þá er roðar[1 020] fyrir upprennandi sólu í hinu fegrsta heiði. En Oddgeir skaut taflborðinu af knjám sér ok mælti: Jlla er þat, Karvel konungr hinn bezti drengr, at annarr maðr skal eignast festarmey þína, ok ef ek hefði nú liðugan gang, skyldi þessi maðr fá eitt högg af sverði mínu ok lag af spjóti mínu, áðr þetta [yrði framgengt.[1 021] En nú biðr ek, konungs dóttir, at þú þiggir af föður þínum, at hann lofi mér at tala nökkut við sik, ok man ek segja, at sjá vándi maðr hefir þik rangliga fengit, ok þat á eigi haldast, at neinn maðr taki festarmey annars, nema sá sé dauðr. Konungs dóttir svarar: Ek skal þat fá af honum at vísu. Ok stóð upp þegar ok gékk til föður síns.


40. Hann kvaddi konunginn vel ok kurteisliga ok mælti síðan: Herra, segir hann, illa hefir yðr nú til tekizt, er þér heitið dóttur yðvarri þeim manni er varla má maðr kallast sakir margrar illrar náttúru, en brugðit einkamálum við konunginn Karvel er vér vitum beztan dreng; ok ætti þér þat eigi at gera, svá þarfr maðr sem hann hefir yðr verit langa æfi ok unnit undir yðr með sínum frœknleika mörg konungaríki; ok ef þér vilit lofa mér at ganga á hólm við þenna mann fyrir hönd Karvels, þá skal hann dýrt kaupa áðr hann fái hana. Burnament heyrði hót Oddgeirs ok mælti til hans: Ákafliga verr þú þetta mál. Ek hefir spurt at þit Karvel erut kumpánar ok jafningjar, ok fyrir þá grein fór ek mest utan um haf, at ek heyrða sagt, at engi féngist slíkr riddari sem þú; ok ef þú treystist at berjast við mik ok verja Gloriant konungs dóttur fyrir vináttu sakir ykkarrar Karvels, þá stefnig þér til hólms at berjast við mik, ok skal ek fá af Ammiral konungi at hann lofi þér, ok ef þú sigrar mik, þá skaltu fara lauss ok liðugr af þeim fundi,[1 022] hvert sem þér líkar. Ok tak vápn þín ok berjumst í hólmi þeim eðr ey sem hólmganga er lögð. Þá svarar Oddgeir: Koma man ek til hólms eptir því sem mið[1 023] höfum talat.


41. Oddgeir kallar nú til sín skjaldsvein sinn, þann er Remund hét, ok mælti við hann: Legg sem skjótast söðul á hest ok ríð til hirðar Karlamagnús konungs ok seg Karvel, at ek hefir játtat mik á hólm fyrir hann viðr þann mann er Burnament heitir, ok hefir hann þat mælt, at mið[1 024] skyldum eigi þaðan komast báðir lífs; en sú er sök til, at hann ætlar sér Gloriant konungs dóttur, en mér [finnst ekki til þess,[1 025] ef ek féngi nökkut at gert, at hann tœki unnostu Karvels. En Remund dvaldi ekki ok fór til hirðar Karlamagnús konungs, ok fann skjótt Karvel at máli ok sagði honum þessa nýjung ok þar með kveðju Oddgeirs ok konungs dóttur. Karvel varð úglaðr viðr þetta, at Ammiral konungr hafði brugðit einkamálum þeirra á millum, ok sagði síðan Karlamagnúsi konungi, at hann ætti skylt erendi at fara til Rómaborgar, ok bað hann leyfis, en hann[1 026] játtaði þegar ok báð hann vel fara.


Recension A og a


46. Síðan fór[1 027] Karvel til fundar við Ammiral konung ok fœrði honum höfudit, ok mælti síðan: Þat er mitt ráð, herra, segir hann, at vér farim [heim til ríkis várs ok landa, ok berjumst[1 028] eigi lengr til annarra konunga ríkis, því at skjótt segi ok yðr mína ætlan, at aldri eigum vér síðan orrostu í móti Karlamagnúsi konungi. En á hvert land annat,[1 029] sem þér vilit fara með herskildi, þá bjóðumst ek til með mínum mönnum. [Þess vil ek biðja ok,[1 030] at þú gefir Oddgeiri grið[1 031] ok leyfi at fara heim til Karlamagnús konungs ok með vináttu yðra, ok leys hann vel af hendi sem góðan dreng skyldi með gjöfum ok góðum gersimum. En Ammiral konungr hlýddi öllum orðum þessum, [at hann leysti Oddgeir vel af hendi með sœmiligum gjöfum.[1 032] Síðan gerði Karvel för Oddgeirs í brott sœmiliga[1 033] ok heilsaði[1 034] vel ok kurteisliga Ammiral konungi. En Karvel ok [konungs dóttir gœddu Oddgeir mörgum góðum gersimum.[1 035] Síðan fór Karvel með Oddgeiri ok fann Karlamagnús konung ok tók af honum leyfi ok vináttu ok öllum hans mönnum, ok hafði þó umfram[1 036] góðar gjafir ok margar gersimar. [Eptir þetta sneri Ammiral konungr heim aptr til Babilonar með öllum her sínum, ok er ekki getið at þeir Karlamagnús konungr hafi optar orrostur áttar, svá at í þessi sögu sé ritað. En Karlamagnús konungr fór heim til Frakklands, þá er hann hafði siðat ok í lag fœrt Rómaríki eptir þann mikla hernað sem áðr hafði þar á legit um stundar sakir, ok sat þá í náðum nökkura stund. Fellr hér lykt á annan þátt sögu Karlamagnús konungs[1 037]




Fotnoter:

  1. A tilf. her: Oddgeir átti son er Baldvini hét, þann mann er vænstr hefir verit á öllu Fraklandi ok vinsælastr ámeðan hann lifði; hvilket mgl. i B og b.
  2. [hinn mesti úvin Karlamagnús B, b.
  3. [at síðarstu B, b.
  4. á milli tilf. B, b.
  5. gisling B, b.
  6. [konu sinnar stjúpmóður Oddgeirs, ok játtaði af því blíðliga, at son hans sæti í gíslingunni B, b.
  7. höggva B, b.
  8. [tilf. B, b.
  9. snemma tilf. B, b.
  10. Andomari B, b.
  11. [sína málstofu með sínum vildarmönnum B, b.
  12. Guin. B; Gilimer b.
  13. [mgl. B, b.
  14. Jeofreyr tilf. B.
  15. enn tilf. B, b.
  16. máli konungs tilf. B, b.
  17. [yðrum herradómi munu þér betr gera en þér heitið nú, fyrir því at yðr B, b.
  18. [sakir öfundar ok illra orða Belisentar B, b.
  19. dugnaðar B, b.
  20. miskunnar B, b.
  21. honum tilf. B, b.
  22. [fram fyrir Karlamagnús (konunginn b.) B, b.
  23. friðar B, b.
  24. [vann eið B, b.
  25. honum tilf. b.
  26. [féngi hann eigi grið því heldr B, b.
  27. fyrir konunginn tilf. B, b.
  28. sendir B, b.
  29. kváðust segja B, b.
  30. sá staðr B, b.
  31. [sé niðr brotin B, b.
  32. Remund B, b.
  33. múg ok margmanni B.
  34. sór B, b.
  35. [svá skyldi hann leiða öðrum at forgisla sína sonu B, b.
  36. [váru bréf gör ok innsigluð ok send B, b.
  37. Kormialr B; Konniale b.
  38. [hinnar miklu borgar er Letiza heitir, ok B, b.
  39. [sá heima B, b.
  40. [þá skyldi þegar til bardaga búast. Þá var þar kominn Elon konungr hinn beverski er réð landi því er Navtes er kallat ok Simon jarl meðr B, b.
  41. allir tilf. B, b.
  42. leiddu B, b.
  43. þenna hinn mikla B, b.
  44. Lutina B; Lucina b.
  45. [óyfirfœriligt B, b.
  46. snjófa B, b.
  47. [er jafnan B, b.
  48. tilf. B, b.
  49. [því at ek (em) mjög óttafenginn um at ek megi framkomast B, b.
  50. [görla hvers hann þurfti við B, b.
  51. bráðliga B.
  52. snjór B.
  53. 7 B, b.
  54. ásjánda B, b.
  55. [þessi hjörtr mundi vera þeirra (hans b) leiðtogi ok lét B, b.
  56. at fara tilf. B, b.
  57. samfast B, b.
  58. þjónustumönnum b.
  59. náttstaða B, b.
  60. þeir váru tilf. B.
  61. drekka þá (nótt tilf. b) B, b.
  62. [hann svá menn sína B, b.
  63. saal. ogsaa B; gisl b.
  64. [ok mælti til hans B, b.
  65. [vér komum aptr B, b.
  66. [þessi orð keisarans, at Oddgeir B, b.
  67. [En á þessi stundu B, b.
  68. [mgl. B, b.
  69. mgl. B, b.
  70. [til hans: Um alt Rómariki, herra, segir hann, máttu (muntu b) finna heiðinn lýð, er konungrinn Amiral ok Danamunt son hans hafa sent (sezt b) B, b.
  71. menn b.
  72. [safnaðar, ok snörust þeir þá síðan til Langbarðalands B, b.
  73. Sustra B, b.
  74. keisaranum B, b.
  75. [allir aðrir lutu B, b.
  76. þess B.
  77. [Sölmund ok Remund B, b.
  78. Borddal B, b.
  79. Mars B, b.
  80. [Guarin hinn vaska B, b.
  81. [hirð hans B, b.
  82. ok fara tilf. B, b.
  83. [höfuðsmaðr ok leggja líkama minn í hættu B, b.
  84. saal. ogs. b; ljá B.
  85. Guaramund b.
  86. [mér til heyrir B, b.
  87. [við Oddgeir: B, b.
  88. [því at þú skalt vera í ferð með B, b.
  89. [mæltist við einnsaman B, b.
  90. [jafnan B, b.
  91. [mínu máli er nú svá til leiðar B, b.
  92. [með keisaranum sjálfum í her fara b.
  93. [hvar sem B, b.
  94. ok B, b.
  95. [lifir undir mér B.
  96. [eytt mikinn luta af landi Karlamagnús konungs ok tekit mikit man (mart manna b) bæði karla ok konur, unga sem gamla B, b.
  97. almátkan tilf. B, b.
  98. [þá frá píslum vándra B, b.
  99. [eigi langt héðan ok eru nú búnir at heyja orrostu á mót þér B, b.
  100. [þá skyldi með fara B, b.
  101. [máli hans B, b.
  102. eitt B, b.
  103. [veita heiðingjum stór högg B, b.
  104. várar b.
  105. sjá B, b.
  106. [hét einn ríkismaðr (ríkr maðr b) af liði konungs, hann býzt til B, b.
  107. því B, b.
  108. þat b.
  109. [fylgð konungs B, b.
  110. ok ósœmdir tilf. B, b.
  111. lægð B, b.
  112. alvápnaðra B, mgl. b.
  113. kappligast B.
  114. maðr B, b.
  115. vinna fagran B, b.
  116. [væri Alori í férð B, b.
  117. [á móti heiðingjum, en heiðnir menn á móti þeim B, b.
  118. ok öxum B, b.
  119. saal. B, b; pálstafir A.
  120. argr b.
  121. svikari B, b.
  122. [er ills af þeim B, b.
  123. Genob B, b.
  124. Langbarðalandi B, b.
  125. [eigi munum vér B, b.
  126. [mgl. B, b.
  127. hárri röddu tilf. B, b.
  128. [flótti brestr í liði þeirra. Ok í þeirri hríð B, b.
  129. [mikinn B, b.
  130. Boven B, b.
  131. [ríka hertuga ok fjölda annarra manna B, b.
  132. [ok sagði svá til hans: Ofmjök missýndist yðr herra, at þér féngut Alora hinum ragasta manni í hönd merki yðvart í dag B, b.
  133. [bót eða B, b.
  134. [nú féngit af missu höfðingja minna B, b.
  135. ok hefnum þeirra tilf. B, b.
  136. þat er B, b.
  137. ok svá gera þeir tilf. B, b.
  138. [þann mann gildan höfðingja B; gildan höfðingja b.
  139. hjó með B, b.
  140. veiðihundum B, b.
  141. tilf. B, b.
  142. [treysti nú B, b.
  143. 10 hundrat B, b.
  144. gat at líta B, b.
  145. skundar B, b.
  146. aptr tilf. B, b.
  147. [vil ek, segir Oddgeir, at vér farim móti Alora ok hans liði, ok látum hann hvárki hafa héðan vápn né hlífar né hesta; síðan skulum vér verða konungi várum at liði ok hafa allir síðan héðan (hafa hér annathvárt b) gagn eða bana ella. B, b.
  148. allir at gera hans vilja B, b.
  149. [flýr þú undan, Alori, hvat er yðr B, b.
  150. flýit B, b.
  151. halda B, b.
  152. standa B, b.
  153. mgl. B, b.
  154. mgl. B, b.
  155. [tilf. B, b.
  156. gullbúit B, b.
  157. her beg. 2det Blad i a.
  158. saman tilf. a.
  159. [mgl. B, b.
  160. fötum a.
  161. [föt (herfórur B, b) né a, B, b.
  162. Oddgeir a, B, b.
  163. [skorti leystu (lustu B, b) a, B, b.
  164. nýliga B, b.
  165. yfir tilf. B.
  166. [mgl. b.
  167. nauðuliga B, b.
  168. því at b.
  169. nú at B, b.
  170. [oss illa gefizt a, B, b.
  171. [ek kem (heim tilf. B, b) a, B, b.
  172. gódsi a.
  173. [þvers fótar a, B.
  174. [tilf. a, B, b.
  175. [litlu síðar a.
  176. [undan ok (á leið a) til Rómab. a, B, b.
  177. [Danamunt konungsson hefir sett alla hertekna menn upp á klyfjahesta ok hefir þá bunna með sér a; [Nemes hertogi var í férð með þeim ok Edulon jarl hinn gamli ok hinn þriði hertogi Samson, váru þeir allir bundnir ok settir upp á klyfjahesta þeirra B, b.
  178. þar sem þeir fóru tilf. B, b.
  179. heiðingjar a, B, b.
  180. [þeir Oddgeir œptu B, b; hann œpir a.
  181. mikill tilf. a, B, b.
  182. [er geyma skyldi Nemes hertoga ok hans kumpána B, b.
  183. [leysti hann höfðingjana ok frelsti þá af klandi heiðinna manna. Síðan riðu þeir fram ok feldu mörg hundrat B, b.
  184. bardagans til liðs við tilf. A.
  185. [mgl. a, B, b.
  186. [mgl. B, b.
  187. [lið sitt alt a, B, b.
  188. [nýliga gervan riddara a; nýgervan riddara af skjaldsveinum B, b.
  189. [menn a; menn sem nú eru komnir til dugnaðar viðr oss B, b.
  190. frelsta B, b.
  191. hertekna B, b.
  192. [at fallnir væri a, B, b.
  193. undan tilf. a, B.
  194. [þessa tíðenda B; fyrir þessi tíðendi b.
  195. hjálpat B, b.
  196. fram tilf. B, b.
  197. liði a, B, b.
  198. í þessarri atlögu tilf. B, b.
  199. [sœmiligan (sœmiligra b) hest en þann er þú sitr á B, b.
  200. [tign gef ek þér hér með, at þú skalt vera a, b.
  201. [minni höll a, b.
  202. [ek vil ráða b.
  203. [þessa veizlu B, b.
  204. [láta hneigja sér a; at hann hneigði honum B, b.
  205. [sneri aptr hesti sínum B, b.
  206. Soddome a.
  207. [kynliga þikki mér fara b.
  208. hefir a, B, b.
  209. [þik fyrir guðs sakir þess B, b.
  210. segir B, b.
  211. satt tilf. a, B, b.
  212. snerist a; flýði B, b.
  213. með tilf. a, b.
  214. [tíðenda, a, B, b.
  215. bæði hörð ok mikil a.
  216. [höndum tekit ok flest alt drepit a.
  217. feldum b.
  218. hestum a, B, b.
  219. [öll vápn þeirra a.
  220. [vápn þeirra öll ok bárum síðan merki þetta B, b.
  221. mannskaða B, b.
  222. [mikinn fjölda liðs a; lið mikit B, b.
  223. harðla B.
  224. sjálfr tilf. a, B.
  225. ok lið hans tilf. a, B, b.
  226. þú a, B, b.
  227. [með mönnum hér á landi a, B, b.
  228. Sustra B, b.
  229. [mgl. a, B, b.
  230. [vera skyldi a, B; þá skyldi at hátta b.
  231. [þá skyldi b.
  232. [báðu at fá Oddgeir einn a; biðja þess at Oddgeir einn skyldi B, b.
  233. er þeir höfðu þetta at rœða tilf. B, b.
  234. þar tilf. B, b.
  235. mgl. B, b.
  236. [mintist við hann B, b.
  237. hegat B; hingat b.
  238. mgl. a, B, b.
  239. hervápn B, b.
  240. þinn a, B, b.
  241. til tilf. a, B, b.
  242. konungr a, B, b.
  243. [konungs son B, b.
  244. en tilf. a.
  245. [skal ek ok mínir menn freista a; skulum vér freista B, b.
  246. eru a; verði B, b.
  247. [landtjöld sín B, b.
  248. borginni a.
  249. Guiddilin a; Guibel B, b.
  250. or B.
  251. heyja B, b.
  252. skundaði a, B, b.
  253. komnir B, b.
  254. [jafnskjótt lét Karvel a, B, b.
  255. Kusabran B, b.
  256. [heiðinna manna B, b; hermanna a.
  257. [eigi gera hann varan við a, B, b.
  258. [dreymdi konung draum mikinn a.
  259. mgl. a.
  260. [váru þá farnir B, b.
  261. hafa B.
  262. saal. a, B, b; sótti A.
  263. hans a, B, b.
  264. sækti A, a, b; setti B.
  265. saal. b; 2 a, B; tva A.
  266. rak a, B, b.
  267. á eyðimörk tilf. B, b.
  268. [þetta sá rekkjusveinar hans ok B, b.
  269. rekkju a, B.
  270. mælti a, B, b.
  271. tilf. a, B, b.
  272. [yðra (en þér sjáit hann tilf. B), þvíat nú man hann berjast við heiðna menn B, b.
  273. [Nú er þar til at taka, at heiðingjar ganga harðliga fram móti kristnum mönnum, ok eigi varð Karlot fyrr varr við en heiðnir menn B, b.
  274. hverju a.
  275. [hlupust þeir á (hleyptu þeir at b) meðr ákafri orrostu ok börðust lengi, svá at á leið daginn, ok er svá sagt, at eigi hafi önnur sókn harðari verit á einn dag en sú var er Frankismenn görðu þá, ok höfðu þeir eigi meira lið en 7 hundruð manna, en heiðingjar 7 þúsundir. B, b.
  276. saal. ogs. B; brotin a, b.
  277. högna B, b.
  278. [skjöldu högna (klofna B, b), a, B, b.
  279. rofnar a; rifna b.
  280. riddaraskapars(!) a; riddaraskapar B, b.
  281. Erlon b.
  282. [hann hér nú, en þó er hér maðr í stað hans, er nú mælir við þik, ok fyrir vináttu sakir hans bjóðumst ek í móti þér a; Oddgeir hér at sinni, en þó alt eins er hér sá maðr í hans stað, er fyrir vináttu sakir viðr hann vill ríða móti þér B, b.
  283. [ok riðust at snarpliga, svá at sundr brustu B, b.
  284. [annars skjöld B, b.
  285. [af hesti B; af baki né á flótta a.
  286. [menn þá a, B, b.
  287. [Nú er orrosta hin snarpasta ok týndu Frankismenn B, b.
  288. mgl. a, B, b.
  289. [við hann a.
  290. [fann B, b.
  291. [í morgin árla B, b.
  292. [ætla ek a; hygg ek B, b.
  293. fáir B, b.
  294. [mgl. a, B.
  295. ok allar nauðsynjar yðvarar tilf. a.
  296. her mgl. 1 Blad i a.
  297. [skyndiliga meðr góðum herklæðum B, b.
  298. [mgl. B, b.
  299. [dróttinn Jesus Kristr B, b.
  300. [í þessum bardaga B, b.
  301. [nökkurum B, b.
  302. því líkt B, b.
  303. urðu B, b.
  304. tilf. B, b.
  305. [vánu skjótara B, b.
  306. varð B, b.
  307. [lítinn sigr sinn (verda tilf. b), síðan Oddgeir var til kominn (Oddgeir kom til orrostu b). Nú mœttust þeir Karvel, ok mælti Oddgeir B, b.
  308. svá mjök B.
  309. [ok gakk þar B, b.
  310. sér tilf. B, b.
  311. ókkarri hólmgöngu ok sjá á B, b.
  312. ráða B, b.
  313. [hann skal gipta þér B, b.
  314. til hólmstefnunnar B, b.
  315. [hann gefr orlof, þá skal ek víst vera búinn þess er þú beiðir B, b.
  316. [staf B, b.
  317. [syni sínum, en hertogar 2 létu hann því eigi fram koma. Konungr mælti: Jlt B, b.
  318. [en skemda B, b.
  319. [Karvel talar nú B, b.
  320. [merkr ok sterkr; orðfimr ok óhræddr B, b.
  321. [hvárr ykkarr hafi sitt ríki B, b.
  322. [þér sjá ferð háskalaus B, b.
  323. drengr ok mikill tilf. B, b.
  324. einum hverjum B.
  325. hans tilf. B, b.
  326. tilf. B, b.
  327. [hernum B, b.
  328. [stöðvaði eigi hest sinn B; létti eigi ferð sinni b.
  329. á þessa lund tilf. B, b.
  330. [riddara ok yfir alla B, b.
  331. saal. B, b; höfðingjakonungr A.
  332. [þess erindis B, b.
  333. lát B.
  334. [mgl. B, b.
  335. á tilf. B.
  336. [man þá sýnast B, b.
  337. [Hinn er kostr annarr, at þér gefit Oddgeiri danska leyfi til at ganga á hólm við mik, ok ef hann vinnr mik yfir, þá skolu þér hafa frið fyrir Ammiral konung ok öllu hans liði um alla yðra lífsdaga B, b.
  338. reyna B, b.
  339. [gerir þú til mín, ek ætlaða mér at heyja þessa hólmgöngu B, b.
  340. [framgjarn maðr, en þat segir ek þér, at á vígvöll kem ek eigi til þess B, b.
  341. þrár svá mjög B, b.
  342. Sadome B, b.
  343. miðil B.
  344. [vil ek, segir Karlot, ef yðr sýnist þat ráð B, b.
  345. [vill þat lofa B, b.
  346. [sýnist mér jafnaðarmál, at þeir Karvel ok Oddgeir berist, en Karlot son minn B, b.
  347. [vápnum valda né herklæði bera móti slíkum kappa sem Sadomi er. B, b.
  348. þat úmannan, at ek geti varla vápn borit B, b.
  349. Sadomi B, b.
  350. þaðan tilf. B, b.
  351. [Seg svá Ammiral konungi, at ek lofar hólmgöngu meðr þeim skilmála, sem þér hafit fyrir sagt. Síðan reið hinn heiðni maðr B, b.
  352. heyja B, eiga b.
  353. röskir B, vaskir b.
  354. [sigra okkr, skolu þér afleggja stríð móti Karlamagnúsi konungi ok fara heim í ríki yðvart, en ef mið sigrum, þá eignizt þér Rómaborg ok þetta ríki B, b.
  355. um B, b.
  356. herklæðir hann konungr einn. B, b.
  357. herklæddi B, b.
  358. [þenna hjálm kostaði 10 pund B, b.
  359. öllum her B, b.
  360. hljóp B, b.
  361. svá at hann studdist hvárki við ístig (stigreip b) né söðulboga, ok tilf. B, b.
  362. [þat er gört hafði dóttir Ginuers (Gimners b) konungs B.
  363. Oddgeir B, b.
  364. [sýnu betr, ef svá mátti vera B, b.
  365. þar tilf. B, b.
  366. riddarar B, b.
  367. [óvilja Karvels ok Sadoma ok at þeim óvitandum B, b.
  368. [syni Amirals konungs B, b.
  369. [landtjalda sinna B.
  370. fœrt B, b.
  371. [ek veit B, b.
  372. [mgl. B.
  373. [ríki feðr míns, en vér höfum mikit í ábyrgð, ef týnast riddarar báðir, ok þá man oss illa hlýða síðan at halda orrostu móti Karlamagnúsi konungi. B, b.
  374. [fœra B, b.
  375. eigu B.
  376. halloka B; [megi minna b.
  377. [þeim við hjálpa B, b.
  378. verða tilf. B, b.
  379. [þessu B, b.
  380. illa B, b.
  381. [at þeim váru svik gör, fyrir því ef þeir hefði vitað, mundi lengi uppi vera, hversu þeir hefði þess hefnt. B, b.
  382. [þann er fimari var B.
  383. olifutré B.
  384. [þat fagra tré b.
  385. [Persida heitir ok þá borg er Choruscana heitir B, b.
  386. fíflsku B, b.
  387. en nú tilf. B, b.
  388. [þreyta þeir ákafliga B, b.
  389. gylda B, b.
  390. vápnaskipti B, b.
  391. þá af B.
  392. hinn heiðni tilf. B, b.
  393. r. f. Karvels A.
  394. [hart at Karlot, en Karlot í móti röskliga B, b.
  395. her begynner atter a.
  396. vera tilf. a, B.
  397. heimsku a; [underliga, B, b.
  398. hingat tilf. a.
  399. [þína skyld a.
  400. mit B.
  401. [arfi hans at löndum a; hans erfingi B, b.
  402. [talar sem ofdrukkinn maðr B, b.
  403. [lítið kent B, b.
  404. várum tilf. B, b.
  405. væn B, b.
  406. [um þat kveld B; áðr kveld b.
  407. [hefir mik ok dreymt B, b.
  408. [ok hegómi at engu verða a, B, b.
  409. Sadomi B overalt.
  410. sigr tilf. a.
  411. [þú munir yfir mik stíga eðr Oddgeir muni af Karvel bera B, b.
  412. [Karvel sitja a, B, b.
  413. framaliga a; frœknliga B, b.
  414. [mér verði nökkut (til meins tilf. b) a, B, b.
  415. [Eigi trú ek at þú hjálpir honum mikit, er þú mant lítit hjálpa B.
  416. [dagr er allr B, b.
  417. tilf. a, B, b.
  418. liðu b.
  419. [falla skjöld minn a; skjöld minn (falla í gras tilf. B) B, b.
  420. fjórir tilf. B, b.
  421. hjálm hans a, B, b.
  422. á a, B, b.
  423. [Karfel hefði eigi lotit a.
  424. tilf. a, B, b.
  425. nökkut a.
  426. [mgl. B, b.
  427. vit (skiljum ok tilf. B) léttum a, B.
  428. [við skiljum okkarn leik b.
  429. mið B.
  430. þó tilf. a.
  431. saal. a; af A.
  432. [í dag heilendis kveðju ok bað mik hlífa unnusta sínum fyrir hennar sakir, ok skaltu fyrir hennar skyld eigi hljóta stœrri högg af mér en nú hefir þú fengit. En auðsét er þat á hjálmi þínum, at hann hefir hörðu mœtt, því at af honum er höggvinn búnaðr allr sá B, b.
  433. [af harðasta stáli gerr B, b.
  434. frá B, b.
  435. þá tilf. B, b.
  436. fegrð tilf. B, b.
  437. mismæltir a.
  438. ok skal þat vera sýnu gildara tilf. a.
  439. [eptir vilja B, b.
  440. af tilf. a.
  441. [mgl. B, b.
  442. [þá staðar (því at mundriðinn var af stáli görr, elligar hefði hann klofit skjöld hans allan tilf. B, b) a, B, b.
  443. [á brott komast héðan, því at hverr sá er sárr verðr af sverði mínu, þá fær hann engan þann lækni at þat sár grœði. B, b.
  444. saal. a; Tabitalandi A; Persidalandi B; mgl. b.
  445. [tak ráð af mér, gef upp vápn þín ok gakk á hönd mér ok segst yfirkominn, ok þigg í gjöf af mér helming ríkis míns, því at mér þikkir ilt at týna lífi þínu, svá góðs drengs B, b.
  446. ofmikinn tilf. B, b.
  447. [sýndi faðir hennar mikla úvizku B, b.
  448. [þar sem þér mun ekki af veita áðr en skamt líði héðan. En fyrir hennar sakir mun ek gefa þér lítinn fríð. Gæt þín nú vel héðan í frá. En fyrir hennar sakir mun ek gefa þér lítil slag a; [þvi at þér man ekki af ganga er skamt líðr; en gættu þín nú vel, því at fyrir hennar sakir mun ek gefa þér lítinn fríð. B, b.
  449. þetta tilf. B, b.
  450. sinn a, B, b.
  451. [hrutu or b.
  452. Sodome (Sadome B) tilf. a, B.
  453. tilf. a, B, b.
  454. [andlitit alt (andlit hans alt hinum b, B) vinstra megin a, B, b.
  455. auganu B, b.
  456. skorizt B.
  457. [litla stund a; högg B, b.
  458. starf B, b.
  459. saal. a, B, b; taka A.
  460. [meðan þú lifir B, b.
  461. svá búinn a.
  462. [Ammiral konung a, B, b.
  463. komi B, b.
  464. setja B, b.
  465. lítt a, B, b.
  466. [þú eigi svá brátt okkrum skilnaði, þat man enn sýnast áðr kveld komi B, b.
  467. nú hit þriðja sinn tilf. a, B, b.
  468. [allra ákafastr a; samkoma þeirra allra áköfust B, b.
  469. tilf. a, B, b.
  470. [tilf. a, B, b.
  471. er okkr berr vel báðum tilf. a, B, b.
  472. kveldlangt B, b.
  473. eignast B; öðlast b.
  474. breytir B, b.
  475. vil a, B, b.
  476. ek a.
  477. [heyrir ek þik tala næsta æðru; ek em hér kominn at berjast sakir Karlamagnús konungs ok í hans þjónustu, ok er ek dróttins sviki, ef ek eiri þér nökkut í því sem riddaraskap okkrum til heyrir. B, b.
  478. [fylg B, b.
  479. [til Karlamagnús konungs a, B, b.
  480. [mgl. B, b.
  481. lúka B, b.
  482. fjórða a, B, b.
  483. tilf. a, B, b.
  484. björn B, b.
  485. [særast þeir mjök B, b.
  486. [eru nú allmjök (gerast þeir fast b) mœddir B, b.
  487. [þegar at Oddgeiri ok þeim Karlot. En Oddgeir var á fœti staddr B, b.
  488. [berjast B, b.
  489. [saal. a; illa oaufuso A; enga þökk B, b.
  490. [tilf. a, B, b.
  491. [heiðinna manna umhverfis a, B, b.
  492. tilf. a, B, b.
  493. saal. a, B, b; heiðna; A.
  494. Mordant a.
  495. í ákafa B.
  496. [littla bóta a.
  497. [lítilla bóta ávant um þeirra skipti B; þeirra viðskipti mjök hart b.
  498. Oddgeiri, a, B, b.
  499. Mordant a.
  500. tilf. a, B, b.
  501. saal. a, B, b; 30 A.
  502. sem harðast a, B, b.
  503. [saal. a, B, b; Karvel A.
  504. [til fundar við föður þinn B, b.
  505. [honum, ok sá hann hjálp koma á móti sér, eintrjánung einn, ok váru á menn 2 af liði Karlamagnús a; [honum, svá at þá kom honum hjálp, eitt lítit skip ok á tveir menn, þeir váru af liði föður hans B, b.
  506. margra B, b.
  507. sér tilf. a.
  508. erfiði a.
  509. [þá 20 af þeim, ok þá var svá komit, at hann var svá móðr, at hann gat eigi varizt bæði sakir sára ok mœði, enda er þat satt (kom þat fram b) B, b.
  510. ganga a.
  511. [Varð Oddgeir nú handtekinn ok verðr nú fyrst at vera í B, b.
  512. [mgl. a, B; a stiller Cap. 29 foran 28.
  513. [ferr þar til er hann finnr föður sinn a; kemr nú til fundar við Karlamagnús konung B, b.
  514. þau tilf. a, B, b.
  515. [handtekit Oddgeir a; Oddgeir var handtekinn B, b.
  516. þér tilf. a; yðr tilf. B, b.
  517. [Karlamagnús konungr varð þessi sögu úfeginn a, B, b.
  518. skaði a, B, b.
  519. [um Oddgeir a, B, b.
  520. [höfum var jafnröskan dreng eptir, ef vér missum hans B, b.
  521. Vtrent B, b.
  522. Edelun a, B; Odelun b.
  523. [ok síðan skolu vér velja hina frœknustu menn til farar með oss af yðru liði B, b.
  524. náim B, b.
  525. [betr eða verr a, B, b.
  526. þúsunda B, b.
  527. [mgl. B, b.
  528. [mörgum várum mönnum, en náim honum þó eigi heldr en áðr; fyrir því B, b.
  529. mgl. a, B, b.
  530. á leið B, b.
  531. [en ilt er svá fram a, B, b.
  532. komi B, b.
  533. reis B.
  534. [mgl. B, b.
  535. munu a, B, b.
  536. [þeir fái sótt Oddgeir danska á þessa lund a; vér getim sótt Oddgeir á þessa leið B, b.
  537. [at heldr, segir Nemes hertugi, þessarrar farar, ok svá munum vér þessu lúka (sva lýk ek mínu máli B, b) at enskis munu vér hefna (heiðingium tilf. B), ef vér hefnum eigi þessarra svika, því at hefna mundi hann (vár tilf. B, b) a, B, b.
  538. hvetjum a.
  539. fœra a; flytja B, b; a forb. dette Cap. (30) med Slutn. af 28 saal.: undir valdi heiðinna manna ok fœra hann til Rómaborgar ok koma o. s. v.
  540. einn fagr staðr a.
  541. [settu hann síðan niðr í einum fögrum stað ok tóku af honum öll hans hervápn; sat hann þá undir einu olifatré, ok töluðu menn mart um hans ágæta vörn, ok mælti svá hverr við annan: Göngum til ok sjám Oddgeir hinn danska hinn ágætasta B, b.
  542. Torkubus a; mgl. B, b.
  543. mart annat B, b.
  544. saal. ogs. a, B, b.
  545. þinna tilf. a.
  546. áttum a.
  547. [sór Ammiral konungr við góð sín B, b.
  548. móti B, b.
  549. [dauða fá ok B, b.
  550. [í þúngum hug ok mælti B, b.
  551. [þínar sakir a.
  552. [við þenna mann fyrir yðra skyld til þess eins at sœkja lönd undir yðr, ok veitta ek Oddgeiri trygðir ok grið yðvarra vegna, svá at honum skyldi engi maðr granda B, b.
  553. [mgl. B, b.
  554. svikamaðr a; svikari B, b.
  555. [ok kom hann með lið sitt ofbeldisfullr til vígvallar ok at mér úvitanda ok tók Oddgeir góðan dreng brott með svikum ok engum drengskap. En nú biðr ek, herra konungr, at þú gefir Oddgeiri frið ok grið sakir okkarrar vináttu at fara heim til Karlamagnús konungs, ok man þat vel virt fyrir þér þegar af öllum lýð, bæði af kristnum ok heiðnum. B, b.
  556. [þessi mánaðr áðr þat fæst ok B, b.
  557. gull a.
  558. endir a.
  559. heitr a; [ek em kallaðr riddari yfir þúsund riddara ok skolu vér yðr at engu liði verða, ef þér gefit eigi Oddgeiri grið, hvers (hvar b) sem þér þurfit við (vár b). Þá svarar Ammiral konungr: Verði sá níðingr at annzar til hvert þér farit B, b.
  560. veik aptr B, b.
  561. [menn af liði hans B, b.
  562. þér tilf. B.
  563. í móti a; fyrir (honum tilf. b) vilja B, b.
  564. [hann er meiri maðr eða minni b.
  565. Roduam a; Roddan B, b.
  566. mgl. B, b.
  567. [mgl. B, b.
  568. [við alla þína menn B, b.
  569. sendimann B, b.
  570. [Oddgeir danski hafi grið B, b.
  571. þína a.
  572. [segjast or (fylgd ok tilf. B) fylgi við hann ok veita honum aldri síðan lið B, b.
  573. [slíkt (hvat b) sem yðr lízt B, b.
  574. saal. a, B, b; sér A.
  575. [mgl. a, B, b.
  576. [Oddgeir danski er nú fyrir Ammiral konungi, ok gengr margr til at undrast hann, ok töluðu allir eitt at B, b.
  577. saal. a, B, b; aburðar A.
  578. farandi tilf. a, B; þar tilf. b.
  579. [hon sá Oddgeir úglaðan ok mælti vid hann a, b; ok sá Odgeir, úgladdist hon, ok mælti hon við hann síðan B.
  580. [hugsjúkan, úgjörla veit (ek tilf. a) enn nær batna skal (nær batnar B, b) þinn hagr, a, B, b.
  581. [ok er þat nú konungligt at gera (skipa b) B, b.
  582. skipta a, B, b.
  583. snildarbrögðum a, B, b.
  584. [drengskap a, B, b.
  585. [ok honum tjáir ekki at fá hann a; hafðr ok þér vilit eigi fyrir hans orð gefa þenna mann liðugan B, b.
  586. grið a, B, b.
  587. heim tilf. a.
  588. [mín orð, ok man þat vel rómat verða fyrir þér bæði utenlands ok innanlands, ok svá viða sem þat fréttist B, b.
  589. mælt a.
  590. [at þú værir þess verð, at ek saxi þik sundr í smátt B, b.
  591. nökkut óttafull B, b.
  592. við a, B, b.
  593. [ofríki þitt mun eigi jafnan (alla b) yfirvinna B, b.
  594. njósn ok tilf. a.
  595. [sem makligt var, at B, b.
  596. [mgl. a, B, b.
  597. [sóttan einn riddara á fœti, at a, B, b.
  598. skutilsveina B, b.
  599. Elfidalin a, B, b.
  600. Sodin a; Sobim B; Sobni b.
  601. [er þat ykkarr bani B, b.
  602. [geyma hann sem sjálfa okkr B, b.
  603. mgl. a, B, b.
  604. [at þit vaktit hann vel fyrir minn bœnastað (mín orð b) B, b.
  605. [misþyrmit honum eigi (í engri grein B, b) a, B, b.
  606. því tilf. a.
  607. [hann vel plaga ok gera með hann sem þeir kynni bezt B, b.
  608. [görla veiztu a.
  609. [at ek hefi B, b.
  610. orrostu B, b.
  611. [gefir Oddgeir liðugan ok lát hann fara héðan B, b.
  612. [þenna enn næsta mánuð a, B, b.
  613. [þú s. a. París nema þú n. an. m. frœknleiks ok eigi heldr Orliens a; hvárki mantu sœkja París né Orliens, nema þú njótir annarra við B, b.
  614. [kominn með her a; hér kominn með múga manns B, b.
  615. [þér vilit, ok þat hugsa Frankismenn B, b.
  616. [hann skal lauss verða B, b.
  617. [engi er þess ván, því at í dag skal hann hanga, ok eigi fæst hann fyrir hinn mesta dal fullan af gulli, ok aldri vildir þú fá slíkan dauða B, b.
  618. [á sína menn ok biðr þá (bað B) a, B, b.
  619. hers tilf. a.
  620. ebreskir B.
  621. [tilf. B, b.
  622. fra Þessi inn osv. har a: þenna sama berserk er veldr kvölum Oddg. danska skulum vér nú drepa hann.
  623. festa orð a.
  624. [fyrir landtjald a, B, b.
  625. dauða a.
  626. hefi a.
  627. valdit a.
  628. [svíkja, var þat því eigi rétt, at ek sviki a.
  629. fra [til þinnar tignar osv. har B, b: á yðrar náðir með þeim vilja, sem þér skulut heyra, at þvílíkan dauða sem þér heyrit sagt at Ammiral konungr lætr fá Oddgeiri, slíkan dauða fái þér mér; fyrir því at ek vil hvárki, at þér né yðrir menn mistrúi mik um þat, at ek hafi valdit svikum við Oddgeir, ok eigi munu várir menn þat tala, því at þat væri eigi réttligt, at ek hefði hann svikit. Karlamagnús konungr mælti: Vel ferr þér, góðr drengr, segir hann, ok skaltu vera velkominn með oss, meðan þú vill hér vera. Ok vísaði honum til sœmiligs sætis, svá sem vert var.
  630. [Svá segist at þjónustumenn ok alt þat fólk, sem Karvel var höfðingi yfir, bar mikla hrygð af hans brottferð, ok söfnuðust B, b.
  631. [hugsit um hvat rétt er B, b.
  632. [upp Oddgeir a.
  633. liðugan ok frjálsan með öllum sínum eigum tilf. B, b.
  634. maðr B, b.
  635. Galadirin B, Galaditin b, her og senere.
  636. [verðr lauss B, b.
  637. Sadomi B, b.
  638. mikla onosu(!) a.
  639. [gaf hér til orð B; varð reiðr við orð hans b.
  640. ok gang tilf. a.
  641. saal. B, b; elsku a; mgl. A.
  642. váru allir a, B, b.
  643. [drápu ok Constant hinn a, B, b.
  644. saal. ogsaa a, B; helzt b.
  645. griðum B, b.
  646. [eptir þetta hljóp Sodome at Galadirin ok sló með nefa sínum á hans munn, svá at or géngu 3 tennr, ok kom blóðit niðr milli klæða honum B, b.
  647. skildu þá ok sættu þá skjótliga B, b.
  648. 3 a, B, b.
  649. Rodvan a; Roboas B; Rodoas b.
  650. Geosner (Geofreyr B, b) ok Madan a, B, b.
  651. [allir hinir ellztu menn af heiðingjum a; mgl. B, b.
  652. jafnfrœknum höfðingja ok góðum a.
  653. hálfr tilf. a, B.
  654. [líkar oss er þú hefir týnt vináttu Karvels þess höfðingja er frœknastr er með oss ok bezt at sér. Nú vilju vér leggja á með yðr heil ráð, at Karvel komi aptr en Oddgeir fari lauss ok liðugr. Ammiral konungr lézt þeim úþökk kunna fyrir þessa málaleitan, ok þó at þér bregðizt mér allir, þá man ek fengit hafa jafnmikinn her um þat (áðr en b) hálfr mánaðr líði héðan, ok skal ek drepa Karlamagnús konung ok leggja undir mik alt hans ríki B, b.
  655. virðr B, b.
  656. góðan gang ok tilf. a, B, b.
  657. ok af allri hirð hans tilf. a, B, b.
  658. [ró a; frið B, b.
  659. at herja tilf. a.
  660. [at beriast við þá því at þess eru þeir verðir B, b.
  661. né vitat tilf. B, b.
  662. [kasta heiðni B, b.
  663. Muntoloim a; Minthoim B, b.
  664. [en ek bregðist Maumet guði mínum eða ek hafni hans lögum B, b.
  665. [með miklu liði B, b.
  666. [tilf. a, B, b.
  667. [sem leið lá B, b.
  668. [skóg nökkurn B, b.
  669. [vera af fáir a; áðr of fáliðir B, b.
  670. saal. a, B, b; fimar A.
  671. mannfall B, b.
  672. [eigi annat líkara B.
  673. utan borgar tilf. a.
  674. [stóð mjök utarliga í borginni B, b.
  675. sjást B, b.
  676. [mikla dirfð berr á þik a.
  677. saal. a. B, b; þorðir A.
  678. af B, b.
  679. [mgl. B, b.
  680. um hríðar sakir a; um hríð B, b.
  681. saal. a; ok A.
  682. [stund. En seg honum þau mín orð nú, at enduð er ást með okkr, ok tel ek hann því valda; seg honum ok, at Oddgeir danski er í minni geymslu, ok líkar honum nú vel b, B.
  683. [sœkja eptir þér 20 þúsundir heiðingja ok máttu engu mótstöðu veita B, b.
  684. [ok kom farandi til Franz, ok var þá ósómalaust undan at flýja, því at hann hafði þá sigr unnit á heiðingium þann dag, ok hann hafði gefit pipar blóði blandinn, ok fór síðan til Karlamagnús konungs a; [yfir ána Tifr, ok var honum þá ámælislaust aptr at leita, því at hann hafði unnit á þeim degi fagran sigr; kom hann síðan aptr til Karlamagnús konungs B, b.
  685. til tekizt a.
  686. [Danamunt konungs son reið til Rómaborgar með því liði sem undan komst, ok til móts við Ammiral konung föður sinn, ok sagði honum, hvat í hafði gerzt. Konungr lét lítt yfir þeirra férð ok sagði þetta engum manni mega kenna nema Karvel, því at hann hefir oss brugðizt ok géngit á sína trú. B, b.
  687. því a.
  688. Robians a.
  689. þeim a.
  690. [af landi því er Cordes heitir a.
  691. [með her sínum er Sueipr heitir a.
  692. [í mánaði þeim er aprilis heitir a.
  693. [saal. a; jafnhvata A.
  694. [kvámu þeirra til þín a.
  695. Begyndelsen af dette Capital hertil lyder i B og b saaledes: Ok í því er þeir höfðu þetta at tala, kómu fyrir konunginn 7 menn, þeir stigu af hestum sínum ok kvöddu hann sœmiliga, ok eptir þat báru þeir fram sín erendi ok mæltu: Vér höfum herra, sögðu þeir, at segja yðr góð tíðendi, konungr af Cordes, er Feridan heitir, ok Svef konungr af Mondangim koma hér skjótt til liðveizlu við yðr; þeir hafa úflýjanda her, ok váru þeir albúnir heiman fyrsta dag aprilis mánaðar, en vér skildum á Púlslandi í borg þeirri er Bera hét; þeir hafa galeiðr ok drómunda svá mart, at eigi má tali á koma, ok er þat fólk svá ilt viðreignar, at eigi munu grimmari menn, ok því einu kvíða þeir, at Karlamagnús konungr þori eigi bíða þeirra, ok ætla þeir hann þegar flýja munu, er hann spyrr þeirra tilkvámu.
  696. mgl. a.
  697. [háit við Frankismenn þrjár fólkorrostur, ok týndum vér í öllum allmiklu liði, ok hefi ek varla fyrir fundit röskara fólk, ok því man ek heita ok þat efna, at minn skjöld ber ek eigi hit fjórða sinn móti Karlamagnúsi, ok þat ráð gef ek föður mínum B, b.
  698. [viki heim til landa sinna ok ríkis ok týndi a.
  699. á tilf. a.
  700. [fari heim aptr til ríkis síns, ef hann vill eigi týna sínu lífi ok sinna manna, því at engum man hlýða at halda stríð móti Karlamagnúsi konungi. En ef faðir minn vill eigi þessi ráð þekkjast, þá mun hann fá miklu meira skaða en hann hefir áðr fengit. Ammiral konungr svarar syni sínum af reiði mikilli: Þat veit hinn helgi Maumet B, b.
  701. [dáðlauss drengr B, b.
  702. slíkt sem vér viljum tilf. a.
  703. [sem eitt fótmál b.
  704. proventum a.
  705. [mgl. B, b.
  706. berskir a.
  707. í dag tilf. a.
  708. [Mjök úheyriliga talar þú faðir, segir hann, því at ek hygg, at eigi þú ok engi þinna manna hirði fleira at skipa (skipta b) við Frankismenn en ek; ok Frakkland munu þér aldri vinna eða önnur ríki Karlamagnús konungs, því at þegar er þú sér merki Karlamagnús konungs, þá þorir þú eigi svá langt fram at ganga, at þat sá þverr fótr (þvers fótar b). En ek vænti þess, at fleira man við þurfa en dul ok hól, ef þú sigrast á þeim, ok man þat at sönnu verða, at stóryrði þín munu meira mega í sessi en á hesti. En þóat ek hafi opt úsigr farit fyrir Frankismönnum, þá er þat meir af vaskleik þeirra en af hugleysi mínu, ok man ek þat ætla ok mæla, at eigi sé til traustari menn en þeir eru. En þá er þeir töluðust þetta við, þá kómu þeir sömu konungar sem áðr er af sagt. En Ammiral konungr stóð þegar upp í móti þeim ok fagnaði þeim vel ok þakkaði þeim mikilliga sína þarkvámu. En þeir spurðu þegar, hvar hinn hvíthári væri Karlamagnús konungr. Ammiral konungr svaraði: Hann er nú á férð kominn hingat ok vill berjast við oss. Þat er góð saga, sögðu þeir, því at vér ugðum þat eitt, at hann mundi eigi þora at bíða vár, en þó gerði hann sem fól, er hann flýði eigi þegar hann spurði til várra ferða, ok skal hann þat sanna, at þá hit fyrsta skal hann fengit hafa bardaga, er vér finnumst. En viðr þessi orð varð Ammiral konungr svá kátr, at hann vissi varla, hvárt hann hafði sik eða aðra B, b.
  709. Da Capp. 37 og 38 afvige betydelig i B og b, anföres de fuldstændig nedenfor efter disse Haandskrifter.
  710. [er kominn til liðs við Ammiral konung sá maðr er Burnement a.
  711. fylgði a.
  712. þegar tilf. a.
  713. tilf. a.
  714. Berfolinn a.
  715. [mgl. a.
  716. [með þeim hætti a.
  717. [undir honum á sæ eða vötnum a.
  718. saal. a; tók A.
  719. víða tilf. a.
  720. hauka a.
  721. [þeir höfðu klyfjaðan hest af a.
  722. veitt a.
  723. vildu fara a.
  724. [þá bíða a.
  725. hesti sínum tilf. a.
  726. mgl. a.
  727. [tilf. a.
  728. 7 hundruð a.
  729. [hest Jofreys, þá tóku þeir eptir honum or skóginum ok a.
  730. saal. a; frá A.
  731. þeim manni a.
  732. kvikr ok tilf. a.
  733. [eigi koma saman við hann a.
  734. [er beztir váru í öllum herinum a.
  735. mgl. a.
  736. hans a.
  737. vel a.
  738. dróttinn a.
  739. ætluð a.
  740. ok úbundinn maðr tilf. a.
  741. gera a.
  742. [En þat uggum vér nema hinn danski geri drengskaparverk fyrir sakir Karfels, ef hann spyrr þetta, ok svá vel at hann væri þá stund or myrkvastofu a.
  743. mgl. a.
  744. festarkonu a.
  745. [mælta nökkur a.
  746. mgl. a.
  747. nema a.
  748. setti hana niðr hjá sér tilf. B, b.
  749. [gipt þik manni B, b.
  750. saal. a, B, b; telz A.
  751. en hann tilf. B, b.
  752. [því vil ek eigi á móti mæla a, B, b.
  753. [kosti mínum slíkt er þér líkar B, b.
  754. þat b; mgl. B.
  755. hverr B, b.
  756. Burmant her B, ellers Burnament.
  757. [þú skalt eiga B; þik skal eiga b.
  758. brúðkaup B.
  759. [tignar Terogant B, b.
  760. [á morgin at gjöf a; at bekkjargjöf B, b.
  761. [ok Parísborg ok Karlamagnús konung bundinn ok yfirkominn B, b.
  762. heitr B.
  763. B.
  764. [mgl. B, b.
  765. muni a.
  766. [þann er eigi man á hæl hopa B, b.
  767. hefir þú a.
  768. trúar a.
  769. [við hann a.
  770. viðrœðu a.
  771. kurteisliga a.
  772. fra [Þat skulum vit reyna har B og b: Reynt skal þat verða, ef ek em heill, ok skal ek fá lof af Amiral konungi, at hann fari út af myrkvastofunni meðan vit berjumst, ok skolum mið (við b) fremja bardaga sakir ástar þeirrar sem ek hefir á þér, ok ef ek fœri þér eigi höfuð hans í hendr af vígvelli, þá lát þú kasta mér í hina fúlustu myrkvastofu er í Rómaborg er. Þá mælti konungs dóttir við föður sinn: Oddgeir danski vildi tala með yðr, ef þér gæfit orlof til, ok væri mikit happ í, ef hann vildi taka við trú várri, sem mik grunar at vera muni. Ammiral konungr játtaði því skjótt, ok var þá Oddgeir danski framleiddr fyrir hann. En Oddgeir var sem fyrr segir meiri vexti en aðrir menn, ok hafði bjart andlit ok karlmannligt, hár hafði hann rauðgult ok liðaðist alt í lokka; hann var svá sterkr at afli, at honum varð aldri nær aflafátt, ef hann átti við mennska menn, fimr ok frœkn til allrar vígfimi, hvárt sem reyna skyldi í burtreið eða einvígi. Oddgeir var þá fagrliga klæddr ok vel til reika, svá hafði Gloriant konungs dóttir við hann búit.
  773. Capp. 40 og 41 anföres fuldstændig nedenfor efter B og b.
  774. [heitit dóttur þinni a.
  775. ætlat a.
  776. [en héðan sé skamt liðit a.
  777. [ok jáfningjar a.
  778. [mætti a.
  779. skal þiggja af konungi a.
  780. [tilf. a.
  781. [sinn a.
  782. harðast a.
  783. minn tilf. a.
  784. [fengim nökkut at gert, at hann hefði unnustu þína, Karfel a.
  785. [hvat tíðenda hann hefði a.
  786. tíðendi a.
  787. [hingat þegar a.
  788. [bjóst Karvel ok fór a, B, b.
  789. [gékk fjöldi manns, frændr hans ok vinir, eigi færra en 20 þúsundir B, b.
  790. at farit B, b.
  791. hefði B, b.
  792. saal. a; hafði A.
  793. konungliga a.
  794. [Ammiral konungr hafa gert úmerkiliga, er hann hefir játtat B, b.
  795. minni a, B, b.
  796. [Þá segja honum menn hans, at Oddgeir danski hinn bezti drengr hét sik á hólm móti Burn. fyrir þik, ok vildi leggja líf sitt í hættu. B, b.
  797. fyrir tilf. a.
  798. [vinr þinn Burnament B, b.
  799. saal. a, B, b; þik A.
  800. [en þat hugða ek a.[mgl. B, b.
  801. [ef ek má ráða B, b.
  802. [mgl. B, b.
  803. [stafr þinn er brotinn ok á ek af því þetta mál ekki við þik B, b.
  804. saal. a, B, b; buast A.
  805. til einvígis fyrir þik tilf. B, b.
  806. [mgl. B, b.
  807. ganga a, B, b.
  808. leggja a, B, b.
  809. [hann hefir talat B, b.
  810. sína B, b.
  811. [kom B, b.
  812. [váru þar framborin mjök góð herklæði B, b.
  813. [gyldan ok víða gimsteinum settan a, B, b.
  814. [því at ek sé B, b.
  815. sambornum tilf. B, b.
  816. hlaðna tilf. b.
  817. rauðu tilf. B, b.
  818. [sendi þúsund riddara í þann skóg sem næstr var hólmstefnunni, ok bað þá koma (geyma b), ef Oddgeir féngi sigr, at eigi mætti heiðnir menn optar fá vald á honum með svikligum umsátum B, b.
  819. hólms a, B, b.
  820. [beið nú þess er at höndum kom B, b.
  821. víða ok síða B, b.
  822. [Helenus hinn sterki B, b.
  823. Elon a.
  824. [Nabogodonosor konungr B, b.
  825. hjalta b.
  826. var a, B, b.
  827. Befolen a; Befoli B, b.
  828. saal. ogsaa a; brynjaðr B, b.
  829. ok reið síðan til vígvallar tilf. B, b.
  830. þó a.
  831. [herra, segir hon, ok lát þat nú til spyrjast, at þú gangir vel fram í dag, ok hlíf þó hinum danska fyrir mína skuld B, b.
  832. [frú, segir hann, ek veit at ek má drepa Oddgeir í fyrsta höggi, ef ek vil, en fyrir þína bœn skal ek þyrma honum ok B, b.
  833. [til hólms, ok þá hét Gloriant á guð allsvaldandu svá mælandi: Heyrðu hinn máttugi ok mildi guð, er skapat hefir jörð ok sjó (himin ok jörð b) ok alla luti, þá er á jörðunni alast undir himni, ok stýrir ok styrkir með margfaldri miskunn góðs manns vilja til framkvæmdar, en niðrar ok lægir ofmetnað ok illsku vándra manna, steyptu hinni ógorligstu reiði þinni yfir þessa mannfýlu hinn vánda Burnament, ok lát hann aldri aptr koma, nema honum sé þat til hinnar hæðiligstu höfuðskemdar ok hinnar sneypiligstu svívirðingar B, b.
  834. [Nú ríðr Burnament til vígvallar ok sá þegar hvar Oddgeir stóð B, b.
  835. [Nú segst yfirkominn, sem þú ert, ok gef upp vápn þín, því at ek vil þér líf gefa fyrir sakir Gloriant konungs dóttur, því at hon bað mik þyrma þér B, b.
  836. þá a.
  837. [svarar: Varla kann ek upp at gefast at öllu úreyndu, ok munu vit prófa hversu til vill takast, því at vel má ek sjá, hversu sverð þat (þitt b) bítr, þó at þat sé mikit. B, b.
  838. sem hardest tilf. a, B, b.
  839. senn tilf. a, B, b.
  840. tilf. a, B.
  841. [héldu vörð a, B, b.
  842. [um sinn mann a.
  843. vígfimr a.
  844. [vill nú prófa, hversu Kurteinn dugi B, b.
  845. tilf. a, B, b.
  846. [hjálmbrotinu B, b.
  847. [staðar í mundriða skjaldarins B, b.
  848. burtskamt(!) a.
  849. [þat sverð fyrr at mér gerði sárara B, b.
  850. [Skjótt (Skamt b) man B, b.
  851. [ok gerðag þetta fyrir skyld B, b.
  852. [vit (mið B) höggva a, B, b.
  853. tilf. a, B, b.
  854. hjálminum B, b.
  855. þó a, B, b.
  856. saal. a; filmsku A; mikla fólsku B, b.
  857. saal. a, B, b; þó A.
  858. hraut a; stökk B, b.
  859. [varð hann ekki sárr B, b.
  860. [en hinum heiðna varð þat högg jarðgengt mjök, ok hjó síðan til hans ok a.
  861. [öðrum megin með sverðinum B, b.
  862. tók B, b.
  863. Oddgeir a, B, b.
  864. af a.
  865. saal. a; hvárr A.
  866. Oddgeiri a.
  867. [féll þá Burnament dauðr til jarðar. Ok er heiðingjar litu þat urðu þeir hræddir, ok flýði síns vegar hverr. En kristnir menn œptu sigróp. B, b.
  868. saal. B, b; Burnamend A; B a.
  869. slagólar a.
  870. [södni sinn, hann tók ok hest hans B, b.
  871. Dette Capitel og de övrige til Slutningen af denne Fortælling ere tagne af B, b; Cap 46, hvormed denne Episode af Karlamagnús Saga slutter i A og a, meddeles nedenfor efter disse Haandskrifter.
  872. þess tilf. b.
  873. [Serkland b.
  874. tilf. b.
  875. um b.
  876. gefir b.
  877. at b.
  878. klyfja b.
  879. lifa b.
  880. processionem b.
  881. saal. b; a B.
  882. Karvel b.
  883. af tilf b.
  884. hvar b.
  885. [mgl. b.
  886. í várum löndum tilf. b.
  887. [en veit ek þó b.
  888. saal. b; þeir eru B.
  889. þeim er b.
  890. þat tilf. b.
  891. tilf. b.
  892. bregðumst b.
  893. mínum b.
  894. er b.
  895. [skjótt at segja yðr með einu orði b.
  896. kvikan b.
  897. í þvi b.
  898. fara b.
  899. landtjalds b.
  900. saal. b; þá B.
  901. komit b.
  902. saal. b; framkvæmdit B.
  903. [í herhergi þat b.
  904. hann lá tilf. b.
  905. þeir b.
  906. hurðina b.
  907. á leið tilf. b.
  908. [mínu b.
  909. [saal. b; um biðja B.
  910. skundir b.
  911. [eiga annan mann b.
  912. [vil ek segja b.
  913. Lif b.
  914. varð b.
  915. harðla b.
  916. hafði b.
  917. [á bréfinu stóð b.
  918. [mgl. b.
  919. [þessa er b.
  920. þat b.
  921. þik tilf. b.
  922. [Karvel þakkaði konungi vel boð sitt, en segir þó seint b.
  923. saal. b; beina B.
  924. [með gæfu þinni b.
  925. Feridan b.
  926. tilf. b.
  927. eldr logandi b.
  928. af b.
  929. með b.
  930. vinna b.
  931. [Konungi bað Karvel svá með fara b.
  932. [Nú búast þeir b.
  933. [bar svá búnaðr þeirra af annarra manna búnaði sem þeir váru framar b.
  934. [mgl. b.
  935. ok sárr mjök tilf. b.
  936. [saal. b; Karvel segir hann til bæði hvaðan hann kœmi eðr hann B.
  937. leikinn b.
  938. svikin tilf. b.
  939. saal. b; ok B.
  940. þér tilf. b.
  941. [þeim at nökkurri hjálp b.
  942. [slíkra manna b.
  943. saal. b; reða B.
  944. hafði verit b.
  945. [hleyptu b.
  946. [mgl. b.
  947. hina b.
  948. mikit tilf. b.
  949. Feridan b.
  950. Jaskomin b.
  951. ættaðr b.
  952. [hann kallaðr beztr b.
  953. saal. b; fyrskt B.
  954. sonu b.
  955. Zoilas b.
  956. menn tilf. b.
  957. danski tilf. b.
  958. við b.
  959. Zoilas b.
  960. skjótskapt hans b.
  961. Zoilas b.
  962. [at af gékk b.
  963. tilf. b.
  964. Zoilas b.
  965. [þá er hann reiddi upp sverðit, ok í því hjó hann af honum höndina b.
  966. Karvel b.
  967. Karlot b.
  968. Jaskomin b.
  969. fauk b.
  970. mgl. b.
  971. Feridan b.
  972. [Suef konungr, er fyrr var getit, var náfrændi Feridan konungs af Cordes b.
  973. saal. ogsaa b.
  974. engis b.
  975. saal. b; væri B.
  976. svá sem tilf. b.
  977. ertu tilf. b.
  978. samanballaðr b.
  979. höfuðklækjum b.
  980. [aldri þorðir þú b.
  981. svarar b.
  982. [hálsinn b.
  983. váru b.
  984. [Karlot ok Karvel b.
  985. mœtir b.
  986. saal. b; Damunt B, saal. ogsaa senere.
  987. hann b.
  988. Suef b.
  989. [í hjálminn svá hart, at sverðit gékk í sundr undir fremra hjáltinu, ok b.
  990. [mgl. b.
  991. er tilf. b.
  992. hann svá b.
  993. tilf. b.
  994. Kurteinn b.
  995. mgl. b.
  996. [mgl. b.
  997. [bað eigi b.
  998. eru b.
  999. [várir menn b.
  1000. saal. b; snýst B.
  1001. [inni læst b.
  1002. [af nýju b.
  1003. [komin frá þeim b.
  1004. [þeir lifðu báðir, ok er hann því jafnan við sögu Karlamagnús konungs. En nú lúkum vér hér þessum þætti b.
  1005. [lifa án b.
  1006. hrátt b.
  1007. lönd b.
  1008. [bak honum b.
  1009. snúa tilf. b.
  1010. Jofreys tilf. b.
  1011. [haussinn br. í honum ok b.
  1012. var lamit tilf. b.
  1013. ráða b.
  1014. undan tilf. b.
  1015. smá mola b.
  1016. til vitnis tilf. b.
  1017. um b.
  1018. væri b.
  1019. léku b.
  1020. himinn roðnar b.
  1021. [féngi framgang b.
  1022. brott tilf. b.
  1023. við b.
  1024. við b.
  1025. [þikir þat illa b.
  1026. konungr b.
  1027. reið a.
  1028. [til landa várra ok síðan heim til ríkis várs, ok berizt a.
  1029. annarra a.
  1030. [Nú vil ek biðja þik þess er vera skal a.
  1031. gang a.
  1032. [mgl. a.
  1033. í friði a.
  1034. hann tilf. a.
  1035. [Oddgeir skíldust með vináttu, ok gáfu þau konungs dóttir honum sœmiligar gjafir, ok svá Ammiral konungr. a.
  1036. aðrar tilf. a.
  1037. [mgl. a.

HEIMSKRINGLA er et privat initiativ. Prosjektet mottar ikke noen form for offentlig støtte. Vi har kun utgifter og ingen faste inntekter. Kostnader til teknisk drift og utstyr bæres av privatpersoner. Alle økonomiske bidrag mottas derfor med stor takk. Ønsker du eller ditt foretak å støtte prosjektet økonomisk? Ta gjerne kontakt med oss, eller bruk vårt norske kontonummer 97105024499. Du kan også støtte oss via vårt Vipps-nummer 78431. For utenlandske bidrag bruk vårt IBAN-nummer NO6897105024499, med SWIFT-kode: DNBANOKK eller SEPA-kode: SKIANOBB. En kan også overføre penger til HEIMSKRINGLA via PayPal eller vippse via mobilen til 78431. Vi selger også fast annonseplass på venstre sidemeny til rimelig pris. Alle bidragsytere krediteres med navn for sine bidrag.