Det gamle Testamente

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif


Af Bibelen paa norsk-islandsk


Det gamle Testamente[1]



1ste Mosebog

1, 1 (P. 268). Í upphafi skapaði[2] guð himin ok jörð, ok jörðin var auð ok ónyt.

1, 7 (Pr. 65). Á öðrum degi veraldar skapaði guð himin ok skildi vötn þau er yfir himni er frá þeim er í himni eru.

1, 11 (H. I 473). Flyti fram jörðin gras grœnt.


2, 17 (Pr. 65). I Paradíso eru alls kyns aldintré ok eru einna (a)gez þau er annat heitir lífstré en annat var kallat fróðleikstré góðs ok ills.


3, 7 (H. I 473). Þau saumuðu sér hulningar.

3, 19 (B. 27). Jörð ertu ok skaltu í jörð fara.


4, 2-4 (Pr. 68). Gerist Kain akrverkamaðr, en Abel gætti sauða; þá fœrði hvárrtveggi guði fórnir, Kain af akra ávexti, en Abel frumburði hjarðar sinnar.

4, 7 (B. 31). Guð mælti svá við Kain . . . Misgerðir þú, sefask þú.


6, 6 (W. 2). Ok þá lézk guð iðrask er hann hafði skaptan manninn.

6, 13-22 (Pr. 69). Guð mælti við Nóa: þik virði ek mann góðan ok réttlátan í mínu augliti, en ek iðrumz er ek hefi manninn skapaðan, því at alþyðan er höll til illsku ok synda. Nú hefi ek ráðit at drekkja öllu mannkyni ok öllum þeim kykvendum er á jörðu fœðust. En þú Nói skalt gera örk ór trjám ófúgjörnum, þriggja hundraða alna langa ok fimmtigi alna breiða, en 30 alna djúpa; hana skaltu bika alla utan ok innan. Þú sjálfr skalt ganga í örkina ok kona þín ok synir þínir 3 ok konur þeira, ok tvenn kykendi af hverju kyni óæt, en sjau þau er æt eru af tegund. Þú skalt hafa alla kyns mat með þér í örkinni til fœzlu þér ok öllu því er með þér er. Örkin skal vera því mjóri er ofarr er ok eigi ofan meiri en alnar yfir at mæla. Nói gerði alla hluti sem guð bauð honum.


7, 1 (H. II 262). Þik fann ek rettlátastan mann fyrír mér í þessu kyni.


17, 5 (U. 84). [Ek setta þik[3] föður margra þjóða.


19, 24 (H. I 251). Borg sú fyrirfórst, er Sodoma hét, ok dróttinn lét rigna yfir þá eldi ok brennusteini.


22, 17 (H. I 190). Mun ek kyn þitt gera margt[4] svá sem stjörnur himins eðr sjóvar sand.


49, 27 (P. 237). Benjamin man árla dags vera skœðr vargr, en skipta fœzlu með öðrum at kveldi.


2den Mosebog

7, 1 (B. 63). Guð mælti við Moyses: Ek setta þik guð Pharaonis.


12, 7-10 (U. 118). Taka skulu þér af blóði lambs ok ríða hvárntveggja dyrastaf ok umdura húsa yðarra, ok skulu þér eta hold þess um nótt í eldi steikt ok eta við þjarft brauð ok akrsúrur. Ekki skulu þér eta hrátt af því né í vatn soðit, heldr í eldi steikt. Höfuð ok fœtr ok insteri þess skulu þér svelgja ok skal þess ekki eptir vera at morni; en ef nökkut verðr eptir, þá skulu þér þat í eldi brenna.

12, 11 (U. 121). Lendir yðrar skulu þér gyrða, ok hafa stafa í höndum ok skó á fótum, ok eta skyndilega.

12, 17 (B. 83). Hendr Moysi váru þungar, þá var steinn lagðr undir hann, en þeir Aaron ok Ur héldu upp höndum hans.


20, 3, 7-8. 12-17 („tíu laga orð“, Gislasons Prøver, pag. 437). Eigi skaltu trúa á guð önnur en á mik. Eigi skaltu hafa nafn dróttins í hégóma. Minnstu at halda helgan þváttdag hvern. Göfgaðu föður þinn ok móður. Eigi skaltu hórdóm drygja. Eigi skaltu mann vega. Eigi skaltu stela. Eigi skaltu bera ljúgvitni. Eigi skaltu girnask á konu náungs þíns. Eigi skaltu girnask á né eitt eigin náungs þíns.


23, 7 (H. II 100). Eigi skulut þér fyrirdœma saklausan mann ok réttlátan.


32, 6 (B. 42). Lyðr át ok drakk ok síðan risu þeir upp ok léku.


3dje Mosebog

11, 44 (BJ. 93). Verið helgir í verkum yðrum, þvíat ek em heilagr faðir yðar.


24, 17 (El. S. 67). Sá er víg vegr dauða mun hann deyja.

24, 19 (H. I 518). Með þeim hætti skal hvert bœta, sem hann misgørir.


4de Mosebog

24, 5-6 (H. I 81). Heyrðu Jacob, harðla góð eru þín herbergi; heyrðu Israel, harðla góðar eru þínar tjaldbúðir, svá sem skyggjandi skógar, svá sem paradísus yfir rennandi vötnum, svá sem tjaldbúðir af dróttni reistar ok festar, svá sem cedri . . . hjá vötnum vaxandi.


35, 33 (H. II 259). Saurgaðist jörð af blóði ok spiltist jörð af verkum þeira vándra.


5te Mosebog

1, 17 (U. 38). Eigi skaltu líta ásjónu í dómi.


16, 19 (U. 37). Mútur blinda hjörtu spakra ok snúa orðum réttlátra.


18, 15 (P. 517). Guð mun senda yðr mikinn spámann, hánum skulu þér hlyða, hvatki er hann byðr.

(P. 532). Upp mun guð reisa spámann mikinn, hlyði þér því öllu er hann byðr yðr.
(P. 579). Dróttinn mun uppreisa með yðr mikinn spámann, þann er þér munut heyra.


32, 11 (U. 126). Svá sem arinn lokkar unga sína ok flygr yfir þeim.

32, 39 (H. II 285). Séð ér, at ek em einn guð ok er engi annarr guð.

32, 39 (H. II 271). Ek mun drepa[5] ok lífga, ok ek mun berja ok grœða.


Josva Bog

24, 23 (H. I 65). Gørit réttlátt hjarta yðart fyri dróttni guði gyðinga lyðs.


1ste Samuels Bog

2, 6 (H. II 271). Dróttinn lífgar ok deyðir ok leiðir til helvítis ok enn aptr þaðan.


25, 32-33 (P. 915). Sé blezaðr dróttinn guð Israels, sá er í dag sendi þik mér at móti, ok blezat sé þitt mál ok þú sjálf, þvíat þú bannaðir mér í dag at steypa út dreyra ok hefna mín með minni hendi.


2den Samuels Bog

7, 12 (P. 517). Sá mun koma ór þínu kyni, er ek mun setja yfir sess þinn.

(P. 533). Af mætti kviðar þíns er sá er ek man setja yfir sæti þitt.
(P. 580). Ek mun setja yfir sæti þitt at ávexti kviðar þíns.


1ste Kongernes Bog

8, 28-29 (W. 99). Heyrðu dróttinn bœn þá er þræll þinn biðr þik í dag, at augu þín sé opplokin ok eyru þín heyrandi yfir hús þetta dag ok nótt.


14, 8 (M. 552). Fann ek mann mér skaplíkan.


2den Kongernes Bog

2, 14 (H. I 183). Hvar ertu nú guð Helie?


4, 27 (B. 114). Önd hennar er í hryggleik ok leyndi dróttinn mik ok sagði mér eigi hvat henni var.


Jobs Bog

1, 1 (H. I 254). Jób var forðum maðr einfaldr ok réttlátr ok hræddisk guð ok rézk frá illu á alla vega.


7, 20 (H. II 643) Þú guð minn gørðir mik gagnstaðlegan þér, ok varð ek þar fyrir þungr mönnum.


26, 13 (B. 33). Andi guðs pryddi himna.


31, 18 (Th. 2). Frá upphafi minnar æfi vóx með mér miskunn ok af minnar móður kviði gekk mildin út með mér.


40, 20 (W. 75). Munt eigi þú draga miðgarðsorm á öngli eða bora kiðr hans með baugi?


Salmerne

2, 7 (P. 533). Drottinn mælti við mik, sonr minn ertu, í dag gat ek þik.

2, 11 (H. II 642). Þjóni þér guði í otta en fagnit hánum með hræzlu.


4, 3 (BJ. 69). Þér synir manna, . . . firir því hyllizt þér hégómann ok leitið til lyginnar.


7, 17 H. II 93). Prettr hans mun uppsnarast í sjálfs hans höfuð, ok hans ranglæti mun niðr koma í sjálfs hans hvirfli.


8, 2 (B. 27). Upp er hafið dyrð þín drottinn yfir himna.

8, 3 (H. I 558). Af munni barns ok ungmennis gørðir[6] þú þér lof, dróttinn, í gagn óvinum þínum, at þú eyðir óvin.


9, 5 (W. 90). Þú drottinn sitr yfir stóli ok dœmir réttan dóm.


10, 9 (P. 613). Hann umsitr í leyndum stað svá sem leo í sínum helli.


12, 6 (P. 517). Fyrir sút aumra ok vesöld válaðra mun ek upp rísa, kvað dróttinn.


15, 1 (M. 83). Dróttinn, hverr mun ná at byggja í þinni tjaldbuð, eða hverr mun hvílast í fjalli þínu heilögu?


16, 8 (BJ. 210). Ek sá guð jafnan með ásyn minni, ok firir því at hann er iðulega á hœgri hönd mér, þá óttumst ek ekki.

16, 9-10 (P. 517). Likamr minn mun hvílast í friði, þvíat þú lætr eigi önd mína í helvíti.

(P. 533). Hold mitt mun í friði hvílask ok eigi mant þú firirláta önd mína í helvíti.
(P. 580). Í ván man hvílast minn líkami, þvíat þú drottinn munt eigi fyrirláta sál mína í helviti.


19, 2 (W. 162). Himnarnir boða dyrð guðs.

19, 5 (H. II. 128). Hljómr þeirra gekk út á hverja jörð.

19, 5-6 (W. 162). [Í sólu setti hann búð sína ok svá sem brúðgumi ferr hann fram ór brúðhvílu sinni[7].

19, 9 (B. 163). Ljóst er boðorð dróttins, lysir þat augu ór.


20, 8 (H. I 77). Þessir miklast af kerrum ok hestum, en vér munum miklast í nafni dróttins guðs várs.


21, 10 (El. 70). Setja muntu þá í ofn elds á tíð reiði þinnar.


22, 16 (B. 60). Harðnaði kraptr minn svá sem grytu ker.

22, 17-19 (P. 517). Negldu þeir hendr mínar ok fœtr ok stóðu ok sá á mik, ok skiptu með sér fötum mínum ok lögðu hluti yðr klæði mín.

(P. 533). Grófu þeir hendr mínar ok fœtr ok töldu þeir bein mín öll; skiptu þeir klæðum mínum ok lögðu hluti á.
(P. 550). Grófu þeir í gegnum hendr mínar ok fœtr ok reiknuðu þeir öll mín bein, ok skiptu sér til handa klæði mín.


24, 1 (Stjórn 1). Várs herra er jörðin ok öll hennar fylling.

24, 7 (H. II 20). [Lúkit opp hlíð yður, ok hefizt opp eilif hlið[8], ok mun inn ganga konungr dyrðar.

24, 8 (H. II 15). Hvert er þessi konungr dyrðar? . . dróttinn styrkr ok máttugr, dróttinn máttugr í orrostu.


31, 25 (W. 17). Gerið þér drengilega ok styrkið hjörtu yður, allir ér er traust hafið und guði.


32, 5 (U. 19). Sagða ek, játa mon ek fyri dróttni í gegn mér öllu ranglæti mínu, en þú fyrigaft mér úmildleik syndar minnar.


33, 6 (B. 34). Orði dróttins eru himnar festir[9], ok allr kraptr þeira af anda munna hans.

33, 6-7 (H. II 266). Orð guðs er styrkt ok máttugt, í þess krapti er jörð sköpuð, ok himinn með ljósum sínum, ok sær í stöðu sinni.


34, 9 (B. 48). Bergið ér ok séð ér at dróttinn er sœtr.

34, 15 (W. 106). Snúsk þú frá illu ok gør gott.

34, 16 (BJ. 87). Guðs augu eru jafnan yfir rettvísum mönnum ok hans eyru eru upplokin at heyra bœnir þeira.


35, 13 (W. 63). Lægða ek önd mina í föstu.


38, 10 (U. 91). Dróttinn, fyrir þér er öll fysi mín, ok eigi er fólginn fyrir þér stynr minn.

38, 14-15 (H. I 69). Ek svá sem daufr heyrða ek eigi, ek var sem maðr eigi heyrandi ok sem hinn mállausi eigi upplúkandi sinn munn.


41, 10 (P. 518). Sá vélti mik, er át brauð með mér ok ek trúða.

(P. 582). Sá er át mitt brauð, möglaði lymsku ok údygð í móti mér.


42, 2 (Ph. 248). Svá sem hjörtr girnisk til brunna, svá girnisk önd mín til þín, goð.

(BJ. 194). Svá sem móðr hjörtr fysist til vaz rennanda, svá fysist sála mín til þín, dróttinn minn.

42, 3-4 (U. 17). Þystir önd mína til guðs lifanda; hvé nær mon ek koma at vitrask fyrir andliti þínu? Tár mín váru mér fyri brauð á degi ok á nótt.


44, 24-27 (Th. 9). Rís upp þú, dróttinn, hví sefr þú, rís upp þú, rek oss eigi af höndom til lykta; hví snyr þú frá andlit þitt, ok gleymir þú yfirhrygð várri? Fylgir kviðr várr jörðu. Rís opp þú dróttinn ok hjálp oss við ok leys oss.


45, 3 (El. 68). Fegri at áliti en sønir manna.


46, 11 (W. 27). Tœmizk ér ok vitið at ek em guð.


47, 6 (P. 517). Dróyyinn sté upp til himna [í fögnuð[10].


49, 13 (Ph. 247). Maðr, þá er hann var í vegsemð, eigi skilði hann ok er hann samvirðr óvitrum kykvendum ok er þeim orðinn glíkr.

49, 16 (H. I 254). Þú leystir önd mína frá inu neðra helvíti.


50, 3 (P. 517). Guð mun koma synilega[11] ok mun eigi guð várr þegja, eldr mun brenna í augliti hans ok [hríð ógurleg[12] umhverfis hann.

(BJ. 38). Guð várr man koma opinberlega ok eigi mjök þegjandi; eldr man koma brennandi í hans augliti, en umhverfis hann œði stormr.

50, 14-21 (W. 214). Sœfðu guði blót lofs, ok gjaltu enum hæstu heit þín. [Enda kallaðu á degi kvalar; frelsa mon ek þik ok skaldu vegsama mik[13]. Við synðga mælir guð: fyr hví boðar þú réttlæti mín ok tekr upp fyr munn þinn logmál mitt? En þú hataðir læring ok varptu ráðum mínum á bak aptr. Ef þú sátt þjóf, rantu með hánum, ok með saurlífismönnum lagðir þú hlut þinn. Muðr þinn gnœgðisk illsku, ok tunga þín vatt saman vélar. Sitjandi í gøgn brœðr þínum mæltir þú, ok í gøgn syni móður þinnar lagðir þú hnøggving. Þessa hluti gørðir þú, en ek þagða; ætlaðir þú at hefna hörðu vándr, ok hitt at ek muna vera þér glíkr, ávita mun ek þik ok setja í gøgn augliti þínu.


51, 19 (W. 60). Fórn er guði píndr andi.


56, 2 (Sverris saga Kap. 91). Miskunnaðu mér guð, þvíat maðrinn trað mik undir fótum ok barðist allan daginn í gegn mér ok kvaldi mik.


57, 2 (BJ. 122). Miskunna mér guð dróttinn, miskunna mér, þvíat sála mín treystir á þik til hjálpa, ok undir skugga vængja miskunnar þinnar, þá skal ek vænta mér til hlífðar, til þess er þessi illska líðr af.


62, 8 (U. 7). Í guði er þrífsemi mín ok dyrð, guð er fulting mitt, ok ván mín er í guði.

62, 11 (H. I 458). Þó at auðœfi falli til yðar, þá leggið eigi hug á fjár ást.

62, 12-13 (P. 517). Guð mælti um sinn, þessa hlutu tvenna heyrða ek: dróttinn hefir veldi ok þú guð miskunnar, þvíat [þú munt gjalda hverjum sem einum eptir verkum sínum[14].


63, 9 (H. II 547). Samtengdist sál mín þér ok hin hœgri hönd þín tók mik við mér.

(BJ. 195). Festist sála mín við miskunn þína, þvíat hœgri hönd þín tók mik til sín.
(BJ. 210). Sála mín nálgaðist þik, ok firir því tók hœgri hönd þín mik.


68, 19 (B. 27). Upp sté drottinn á hæð ok leiddi aptr þat er hernuma var ok gaf mönnum gjafar.

68, 32 (H. II 394). Bláland mun til Krists koma fyrir hans hendr.

68, 36 (H. II 128). Dásamlegr er guð í sínum helgum mönnum.


69, 2-3 (H. II 487). Heyr þú dróttinn, vinn mik holpinn, þvíat vötn sóttu alt at lífi mínu; fastr em ek í djúpsins leiri, svá at eigi er við vært.

69, 22 (P. 580). Gall gáfu þeir í mína fœðu ok drykkjuðu minn þorsta með vínsyru.

(P. 533). Gáfu þeir mér gall til fœzlu ok byrluðu mér ólyfjan, þá er mik þyrsti.
(P. 517). Þeir . . . gáfu mér eitr at drekka, þá ér mik þyrsti.

69, 29 (U. 68). Másk þeir af lífs bók ok rítask eigi með réttlátum.


72, 1 (W. 162). Guð, gefðu dóm þinn konungi ok réttlæti þitt søni konungs.


73, 27 (El. 67). Glatask hverr frá guði er hórdóm gerir.

73, 28 (B. 39). Þat er mér gott at fylgja guði.


77, 4 (BJ. 203). Mér kom guð í hug ok þegar glöddumst ek.


79, 2-3 (H. I 319). Köstuðu þeir hræum þræla þinna, dróttinn, umhverfis Hierusalem ok var eingi til at grafa.

79, 13 (W. 15). Vér lyðir guðs erum sauðir haga hans.


80, 2 (B. 65). Guð sitr yfir cherubim.

80, 14 (Ph. 249). Glataði hana göltr ór skógi.


82, 6 (El. 78). Ek sagða: Goð eroð ér.


84, 3 (U. 17-18). Önd mín fysisk ok girnisk í garða dróttinns. Hjarta mitt ok [likamr minn[15] fögnuðu með guði lifanda.

84, 5 (W. 34). Sælir eru þeir, dróttin, er búa í húsi þínu, lofa munu þeir þik of allar aldir.

84, 11 (W. 28). Betri er einn dagr í görðum þínum, dróttinn, en margar þúsundir annarra.


87, 3 (B. 198). O hversu dyrðlegir[16] hlutir eru sagðir frá þér, [guðs kaupstaðr[17].


89, 27-28 (P. 533). Sjálfr mun hann kalla mik, faðir minn ert þú, en ek mun setja hann öllum konungum hæra.

(P. 580). Hann sjálfr mun mik kalla ok segja, faðir minn ertu, því mun ek hann setja frumgetinn framarr virðulegan en alla konunga jarðarinnar.


90, 10 (H. I 62). Dagar lífs yðars eru 70 vetra, en ef manns aldr er mikill, eru þat 80 vetra, en alt þat er umfrum gengr, er eigi annat en erfiði, sorg ok sárleikr.


103, 3 (W. 55). Sá er liknar öllum ranglætum yðrum, sá mon græða allar sóttir yðrar.

(U. 85). Sá er þér fyrgefr syndir, hann grœðir allar syndir þínar.


104, 4 (W. 89). Goð gørir anda áru sína.

(El. 58). Sá er gerði engla ór elds loga.


106, 17-18 (P. 518). Jörð opnaðist ok gleypti Datan ok alt lið Abirons, eldr brann í þínghúsi Gyðinga, ok brendi logi synduga menn.


107, 15-17 (H. II 15). Játi þér dróttni ok miskunn hans, þvíat hann gerði dásamlega hluti sonum manna, þvíat hann braut hlið eirleg ok lamdi lokur jarnlegar, tók hann þá af götu illsku þeira.


109, 5 (P. 518). Þeir launuðu mér illu gott ok guldu hatr fyrir elsku mína.

109, 9 (H. I 526). Verði synir hans föðurlausir, en húsfreyja hans ekkja.


110, 1 (P. 517). Sittu til hœgri handar mér.

110, 3 (H. II 266). Með þér er upphaf á degi krapts þíns í ljósi heilagra, fyrir tíðir gat ek þik.

110, 4 (P. 91). Sór dróttin ok mun eigi iðrast, þú ert kennimaðr at eilífu eptir skipan Melchisedech.

110, 7 (W. 75). Af forsi drakk hann á götu, en fyr því hóf hann upp höfuð.


111, 10 (B. 5). Hræzla dróttins er upphaf allrar spekðar.

(M. 411). Otti dróttins er upphaf spekinnar.


112, 4 (U. 73). Upp rann ljós réttlátra eptir myrkr, miskunnsamr ok réttlátr dróttinn.


116, 15 (H. I 691). Í dróttins augliti er dyrlegr dauði hans heilagra manna.

116, 16-17 (W.). Sleizt þú bönd ór, dróttinn, nú munum vér lofa þik.


118, 19-20 (B. 124). Lúkið upp ér mér hlíð réttlætis, ok mon ek inn ganga ok játa dróttni því at réttlátir ganga inn í hlið dróttins.

118, 24 (W. 28). Sjá er dagr sá er dróttinn gerði; fögnum vér ok gleðjumk á hánum.


119, 13 (B. 150). Í vörrum mínum boðaða ek alla dóma munns þíns.

119, 21 (El. 70). Bölvaðir eru þeir er hneigjask af boðorði goðs.

119, 37 (U. 88). Snú þú frá augu mín, dróttinn, at eigi sé þau únytt.

119, 48 (W. 186). Upp hóf ek hendr mínar til boðorða.

119, 62 (W. 62). Á miðri nótt reis ek upp at játa þér yfir dóms réttlætis bragða þinna.

119, 101 (W. 186). Bannaða ek fótum mínum alla illu götu.

119, 103 (U. 8). Sœtri eru brjósti mínu mál þin, dróttinn, en hunang munni mínum.

119, 165 (H. II 337). Heyrðu, dróttinn, margr friðr er elskundum mönnum nafn þitt.


122, 1 (U. 124). Ek fagnaða þeim tíðindum, er mér eru sögð, at vér munum fara ok flytjask til guðs hús.


123, 1-2 (H. II 215). Til þín upp hef ek augu mín, dróttinn minn, er byggvir í himnum! Sé hér svá sem augu þræla í höndum dróttna sinna, ok svá sem ambáttar augu í höndum dróttningar sinnar.


124, 7 (Th. 117). Várt líf er sem titlingr leystr ok af veiðimanna snöru frelstr, snaran er slitin, en vér erum leystir.


125, 1 (H. II 636). Allir þeir sem treystast í dróttni, svá sem friðar synar fjall, munu eigi at eilifu óróast eða hrœrast.


127, 1 (H. II 643). Þarflauslega vakir sá, er borgarinnar gætir, nema guð gæti hennar.


128, 1 (BJ. 192). Allir eru þeir sælir er hræðast guð ok hans veg ok vilja fylgja.


129, 8 (El. 70). Er blezun guðs yfir yðr.


134, 3 (H. I 663). Blezi yðr dróttinn, sá er byggvir í Syon.


138, 6 (U. 15). Hár guð lítr lága hluti, en háva kennir hann um langan veg.


139, 7 (U. 26). Hvert mun ek fara frá anda þínum, eða hvert mun ek flyja af augliti þínu?


141, 2 (W. 59). Greiðisk bœn mín svá sem reykelsi í augliti þínu.

141, 3 (B. 163). Set þú varðhald munni mínum, dróttinn, ok hurð at gæta varra minna.

141, 5 (W. 119). Hirti mik réttlátr maðr ok áviti mik, en viðsmjör synðugs manns skal aldregi mitt höfuð smyrva.


Salomos Ordsprog

1, 10. 15-16 (W. 186). Ef synðgir menn teygja þik með sér at vera saklausan, gakkðu eigi með þeim, ok banna fótum þínum stig þeira, þvíat fœtr þeira renna til ills.

1, 28 (B. 54). Þá monu þeir mik kalla er ek mon eigi heyra ok leita mín þá er þeir monu eigi finna.


2, 14 (B. 70). Þeir gleðjask þá er þeir gera illa ok fagna enum verstum hlutum.


5, 3-8 (U. 32). [Svá sem drjúpanda hunang eru varrar portkonu, ok bjartari viðsmjörvi háls hennar[18]. En hinir eftu hlutir hennar eru bitrir sem eitr ok ólyfjan, ok hvassir sem tvíeggjat sverð. Fœtr hennar stíga niðr til dauða, ok liggja götur hennar til helvítis. Ok gengr hón eigi á stig lífsíns, reikandi[19] eru göngur hennar ok eigi eptirfœrilegar. En nú heyr þú mik, sonr, ok far eigi frá orðum munns míns. Langt ger þú frá henni götu þína, ok nálgask eigi húsdyrr hennar.


6, 27-29 (U. 33). Eigi má maðr fela eld í skauti sínu, svá at eigi brenni klæði hans, eða ganga yfir glœðr, svá at eigi brenni iljar hans. Svá er ok sá er inn gengr til konu náungs síns, eigi verðr hann hreinn, þá er hann tekr á henni.


8, 17 (W. 152). Ek elska þá er mik elska, ok þeir er vöku halda til mér at þjóna munu finna mik.

(W. 62). Elska ek mik elskendr, ok finna monu mik þeir er snimma vaka til mín.


9, 10 (Kongespejlet 4). Þat er upphaf speki at hræðask allmátkan guð.


11, 2 (U. 15). Þar sem verðr ofmetnaðr, þar er ok meinmæli, en þar er lítillæti er, þar er ok speki.

11, 17 (U. 29). Vel getr miskunnsamr maðr önd sinni.


14, 12 (B. 1). Margar götur synask mönnum réttar, þær er of síðir leiða til glötunar.

14, 13 (W. 60). Hlátr mon harmi blandask ok grátr mon þryngva ena efstu hluti fagnaðar.


15, 13 (H. I 98). Asjónan blómgaz af hjartans gleði, en hryggiz, ef hjartat sytir.

15, 18 (U. 43). Reiðr maðr eggjar fram þrætur, en sá er þolinmóðr er, hann stöðvar vakta reiði.


16, 32 (U. 14). Dróttinn hugar síns er sterkri en yfirstigari borga.


19, 5 (U. 39). Skrekváttr mon verða eigi ópindr.


20, 15 (W. 59). Girnileg gersemi hvílisk í munni spaks manns.

(U. 92). Fysileg gullhirzla hvílisk í hjarta spaks manns.


21, 30 (W. 58). Eigi er spekð ok eigi er ráð á móti guði.

(U. 213). Eigi er spekt, ok eigi er horskleikr, ok eigi ráð á móti guði.


28, 9 (B. 94) Sá er eigi vill heyra guðs lög, þess bœn verðr óþæg.

28, 13 (U. 19). Sá er felr glœpi sína, eigi man hann þrifask, en sá er í gegn gengr ok lætr af, hann man fá miskunn.

28, 14 (B. 71). Sæll maðr er sá er ávalt er hræddr of sik, en sá fellr í illa hluti er harðbrystr er.


Salomons Prædiker

2, 2 (W. 60). Hlátr virða ek villu, ok sagða ek fagnaðinum: Hvat tælisk þú at ónytu?


3, 1 (Th. 54). Allir hlutir eru tímalegir ok sínum tímum undir himni um líða.

3, 4 (Th. 54). Timi gráts ok hlátrs.

3, 7 (H. II 190). Nú er tími til at þegja ok tími at segja.

3, 8 (BJ. 122). Tími er til at elska ok tími er til at hata, tími er ok til fríðar ok tími til barðaga.

(Th. 54). Tími elsku ok hatrs, tími fríðar ok tími bardaga.

3, 18-19 (B. 129). Guð reyndi sonu manna ok syndi þá glíka vera dyrum, þvíat einn er dauði manna ok smala ok jafnt øðli hvárstveggja. Svá deyr maðr sem smali ok hefir hann ekki framarr en kykvendi.


5, 2 (H. II 87). Draumar föruneytu miklar áhyggjur.

5, 17 (B. 129). Þat synisk mér gott at maðr eti ok drekki ok njóti fagnaðar af erfiði sínu.


6, 7 (B. 39). Alt erfiði manns er í munni hans, en önd hans fyllisk [eigi].

6, 8 (B. 130). Hvat hefir spakr maðr framarr en heimskr nema þat at hann ferr þangat er líf er.


7, 3 (B. 129). Betra er at fara til hryggleiks hús en til fagnaðar, - - þvíat þar synisk endir allra hluta, ok hyggr lifandi maðr þá at hvílikr hann skal verða.

7, 10 (U. 44). Reiði hvílisk í skauti heimsks.

7, 20 (B. 14). Enga maðr er svá rettlátr á jörðu at eiga misgeri.


9, 10 (B. 130). Vinn þú gott meðan þú mátt, þvíat eigi er verk né skynsemi né speki í helviti þangat er þú hrapar.


11, 9 (B. 129). Gleðsk þú ungr maðr í œsku þinni.

11, 10 (B. 130). Onyt er œska ok munuð.


12, 13 (B. 129). Heyrum vér allir saman enda þessa máls: Hræzk þú guð ok halt boðorð hans, þat er mælt við alla menn.


Salomons Højsang

Høysangen 2,2:
Svá sem lilium rennr upp á miðli þyrna, svá er ok vinkona mín á miðli kvenna.
2, 2 (W. 166). Svá sem lilium rennr upp á miðli þyrna, svá er ok vinkona mín á miðli kvenna.

2, 5 (BJ. 195). Ek em sjúk ok sár af kærleik ástar þinnar.

2, 6 (B. 151). En vinstri hönd hans er undir höfði mínu, en hin hœgri faðmar mik.

2, 8 (U. 126). Sjá megu þér, at sá kømr hlaupandi um fjöll, yfirhlaupandi björg.

(B. 28). Sjá mon kom stórfetr í fjöllum hlaupandi yfir hóla.

2, 14 (BJ. 195). Syn mér andlit þitt ok lát mik heyra rödd þína, þvíat rödd þínn er sœt, en andlit þitt er fagrt.


6, 10 (M. 57). Hver er þessi - er upp stígr svá sem rísandi[20] dagsbrún, fögr sem tungl, valið sem sól, ógurleg[21] sem skipuð fylking hermanna.


Profeten Esaias

1, 16-17 (BJ. 186). Þváið af yðr saur ok syndir ok hreinsið verk yður með réttum vilja. Rekit brott illsku yðra ór augsyn minni ok nemið val at gera.

(BJ. 173). Þvázt ok hreinsið yðr ok rekið brott illsku yðra frá augliti mínu, ok hættið at misgera ok nemið gott at gera.
(W. 62). Þváizk ér ok verið hreinir.


2, 2 (B. 84). Á enum efstum dögum mun - - fjall dróttins hæra öllum fjöllum.


3, 12 (H. II 574). Þeir blekkja yður er yðr segja sæla.


5, 20 (BJ. 37). Vei er þeim þá, er þat skipti gera á, er kalla gott ilt en ilt gott, kalla þat sœtt er beiskt er ok þat beiskt er sœtt er.


6, 3 (W. 125). Heilagr, heilagr, heilagr dróttinn guð Sahaoth, himneskra herja: Fullir eru himnar ok jörð af dyrð þinni.

6, 6-7 (W.91). Einn af serafím fló til min ok hafði glóð í hendi, er hann tók af altari ok brá hann því á munn mér ok mælti: Þetta snart varrar þínar ok mun hreinsask synd þín.

(U. 180). Flaug til mín einn af logöndum ok hafði glóð í hendi, þá er hann tók með töng af altari, ok brá hann því á munn mér ok mælti: Þetta kom við varrar þínar, til þess at syndir þínar hreinsisk.


10, 1-2 (P. 879). Vei verði þeim, er lög setja móti réttindum ok ríta ranglæti til þess at þrøngva mönnum í dómum ok at gera ofrefli litlum mönnum ok lágum í fólki mínu, segir dróttinn, ok at ekkjur verði herfang þeira ok þeir grípi fyrir smásveinum.


11, 1-2 (H. 177). Ut mon ganga vöndr af kyni Jessa, ok blómi af rót hans mun upp stíga, ok hvílask yfir hánum andi dróttins, andi speki ok skilningar, andi ráðs ok styrkðar, andi vizku ok mildi, ok mun fylla hann andi hræzlu dróttins.

(M. 15). Upp mun renna vöndr af rót Jesse ok blómgast, ok yfir þeim blóma mun hvílast andi dróttins, andi spektar, andi skilningar, andi ráðs ok styrktar, andi fróðleiks ok mildi, ok mun hann fylla andi hræzlu dróttins.

13, 9-10 (BJ. 37). Hefndardagr guðs kømr með œði ok reiði, ok skal hann eyða heiminn ok drepa synduga menn ór hánum. Engi himintungl skulu þá gefa ljós ok á miðjum degi skal sól fela geisla sína; tapat hefir ok tungl þá ljómu sínum.


14, 9 (BJ. 168). Helviti gladdist þá er þat mœtti þér niðri.

14, 13 (U. 146). Ek man setja hásæti mitt yfir öll himintungl, ok man ek sitja í vitnis-fjalli guðs ok ráða norðri ok líkjask hinum ágæzta guði.

(H. II 660). Ek mun setja sess minn í norðri ok vera líkr hinum hæsta.
(B. 89). Þú møndir setja stól þinn í norðri ok vera glíkr guði.


26, 19 (P. 517). Upp munu rísa dauðir ok vakna þeir er í gröfum eru.


30, 21 (B. 67). Eyru þín monu heyra rödd dróttins þíns kallanda at baki þér.

30, 26 (EL 72). Sól mun hafa sjau daga ljós.


34, 4 (BJ. 37). Svá skal himinninn saman vefjast allr sem maðr kasti bókar blöðum saman, ok allar stjörnur skolu falla af himninum svá sem lauf af vínviði.


35, 5-6 (P. 905). Dróttinn man koma ok hjálpa oss, þá munu lúkast upp augu blindra manns, ok eyru daufra munu fá heyru, þá mun hinn halti hlaupa sem hjörtr, ok losna man tunga ennu mállausu manna.

(P. 517). Hann mun upp lúka augu blindra ok gefa heyrn daufum.


40, 4 (W. 112). Hverr dalr mon fyllask ok hvert fjall ok hóll mon lægjask.


49, 8 (H. I 252). Á tœkilegri tíð heyrða ek þik, ok á heilsudegi barg ek þik.


53, 2 (El. 68). Vér sám hann eigi hafa fegrð né álit.

53, 6 (B. 1). Allir viltumk vér svá sem sauðir ok hneigðisk hverr sem einn á sína götu.

53, 7 (P. 580). Svá er hann leiddr sem sauðr til dráps.

(P. 517). Svá er hann leiddr til píslar sem sauðr til skurðar.


55, 9 (W. 111). Svá sem langt eru himnar frá jörðu, svá eru ok langt mínar hugrenningar frá yðrum hugrenningum.


56, 10 (B. 38). Þeir eru dumbir hundar ok megu eigi geyja.


57, 1 (B. 122). Réttlátir ok miskunnsamir deyja, þvíat engi vill þat at huga leiða.


58, 6-7 (U. 110). Sú er lasta, er ek valða, kvað dróttinn, brjót þú brauð þitt fyrir hungraðan, ok leið inn válaða ok vistlausa í hús þitt, ok klæð þú nøktan er þú sér hann.


60, 8 (W. 16). Hverir 'ro þessir er fljúga sem sky ok svá sem dúfur við glugga sína?


65, 25 (H. II 393). Vargar munu fœðust með lömbum, hit óargu dýr ok uxi munu báðir samt seðjast sáðum.


66, 1 (B. 78). Himinn er sæti mitt.

(W. 162). Himinn er stóll minn, en jörðina hefi ek at fótborði.

66, 2 (W. 213). Til hvers mun ek líta nema til lítilláts ok kyrs ok ugganda mál mín?

(U. 16). Til hvers mun ek líta nema til lítilláts ok hugværs ok þess er huggir orð min?
(H. II 657). Yfir hverjum mun hvílast andi minn nema yfir lítillátum ok hógværum ok óttanda mín orð?


Profeten Jeremias

3, 1 (B. 84). Ef maðr lætr konu sínu eina, en hón gengr með öðrum manni, þá mun hinn eigi samför hafa við hana síðan. En þú ert saurguð með mörgum unnustu mönnum þínum ok hverfr þú þó aptr til mín kvað dróttinn.


4, 4 (H. II 265). Taki þér skurðarskirn hjarta yðvars.


8, 6 (B. 84). At hugðu ek ok hlyddak, ok var engi sá er gott mælti né at hygði hvat hann gerði.

8, 7 (B. 69). Foglar himins kendu ok varðveittu tíð sína, en lyðr minn kendi eigi dóm guðs.


10, 12 (El. 57). Goð gørði himna í skilningu.


13, 23 (BJ. 169). Þó at blámaðr skipti sínu svarta skinni eða leopardus sinni mislitri húð, þó mátt þú val gera, at þú hafir illa nomit.


17, 9 (B. 49). Maðr er hann en hverr má kenna hann.


31, 15 (Th. 535). Hrytr var heyrðr, grátr ok mikil yling.


Begrædelsernes Bog

3, 14 (M. 743). Ek varð at athlœgi öllum lyð.


Profeten Ezekiel

2, 6 (W. 166). Sunr manns! ótrúir 'ro með þér, ok með eitrormum byggvir þú.


33, 11 (U. 97). Ek lifi, kvað dróttinn várr, en eigi vil ek hins syndfulla manns dauða, heldr vil ek at hann lifi ok [hverfi til mín[22].

(BJ. 173). Ek vil eigi dauða syndugs manns, heldr at hann lifi ok leiðréttist. Snúizt frá yðarri villu ok leiðréttizt.


Profeten Daniel

2, 29 (H. II 87). Þú tókt at hugsa, konungr, í sæng þinni, hvat óorðit mun vera eptir þessa hluti, ok sá sem birtir stórtáknin syndi þér ókomna hluti.

2, 31 (H. II 87). Þú sátt at eins manns líkneskja furðulega þykk ok breið ok stórlega löng stóð fyrir þér.


7, 10 (B. 165). Þúsund þúsundu þjónaði goði ok tíu þúsundum sinna hundrað þúsundu stóðu fyr hánum.

7, 14 (P. 533). Svá mun hann koma sem sonr manns ok man hann øðlask[23] alt veldi ok höfðingskap.


Profeten Hoseas

2, 6-7 (B. 53). Gerða mon ek götu hennar þornum ok setja vegg fyr stigu hennar, ok mun hón leita unnanda sinna ok finna eigi ok vilja fylgja þeim ok mega eigi. Þá mon hon svá mæla: Aptr mon ek hverfa til manns míns, þvíat mér var þá betra en nú.


Profeten Joel

1, 14 (U. 110). Helgi þér föstu yðra.


Profeten Habakuk

3, 11 (B. 27). Upp hrifsk sól ok stóð tungl í stöðu sinni.


Profeten Zefanias

1, 14-18 (BJ. 37). Þat er hefnardagr guðs ok mjök ramr. Þá skal þrøngja styrkum mönnum; sá dagr er reiði dagr, dagr þrøngdar ok eymdar, dagr beiskleiks ok vesaldar, dagr myrkra ok skuma, dagr þoku ok óðs vinds, dagr lúðragangs ok heróps yfir stórborgum ok bœum, kastalum ok turnum. Þat segir hann: Ek skal þrøngva illviljuðum mönnum, þeim sem syndgast í móti mér. Þeir skulu ganga sem blindir menn, gull þeira ok silfr ok öll auðœfi skal eigi mega frjálsa þá á degi reiði minnar.


3, 3 (U. 38). Ranglátir dœmendr, svá sem vargar, þat er þeir grípa at aptni, eigi láta þeir eptir á morni.


Profeten Zakarias

2, 7-8 (B. 64). Engill sá fór er mælt hafði við mik, en annarr engill rann á mot hánum ok mælti við hann: Renn þú ok seg sveini þessum at Hierusalem mon eyðask.

(B. 165) . . . . er mér hafði vitrazk. Þá kom annarr engill á mót hánum ok mælti við hann: Renn þú aptr ok seg sveini þessum at eyðask mon Jorsalaborg.


8, 19 (U. 9). Elski þér frið ok sannleik.


Profeten Malakias

4, 2 (W. 47). Yðr uggundum nafn dróttins („domini“) mon upprenna sól réttlætis.




Fotnoter:

  1. For mer utfyllende tekster, se Stjórn.
  2. gerði (H. I 472)
  3. [Ek lét þik verða (H. I 190).
  4. œxla (H. I 190).
  5. vega (H. II 261).
  6. gerir (H. I 579)
  7. [Sjálfr er svá sem brúðgumi fram farandi ór sæti sínu (B. 78).
  8. [Takit þér hlið höfðingiar yðrir (sic) ok hefit opp hlið eirleg (H. II 14).
  9. styrkðir (W. 189), skapaðir (BJ. 172).
  10. [með gleði (P. 533), meðr skemtan (P. 580).
  11. auðsynilega (P. 581).
  12. [öflug hríð (P. 58l).
  13. [Kallaðu à mik á degi hrellingar þinnar, ok mun ek hjálpa þér, en þú munt göfga mik (H. I 388).
  14. [þú geldr hverjum rétta skuld eptir sínum verðleikum (BJ. 38).
  15. [hold mitt (W. 186).
  16. dyrlegir (U. 125).
  17. [borg guðs (U. 125).
  18. [Varrar pútunnar eru sem drjúpandi seimr hunangsins (H. I 579).
  19. rekkjandi cod.
  20. upprennandi, upprisandi (M. 167).
  21. óttanleg (M. 167).
  22. [snúist til mín (M. 68), snúist áleiðis (P. 427).
  23. eignast (P. 517).