Gáta Páls Bjarnasonar

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Har du husket å støtte opp om ditt favoritt kulturprosjekt? → Bli en Heimskringla-venn og gi et bidrag til Heimskringla.no.

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Islandsk.gif


Íslenskar þjóðvísur og kvæði


Gáta Páls Bjarnasonar

Höfundur þessa gátnaflokks bjó í Unnarholti í Hrunamannahreppi á seinni hluta 17. aldar
Íslenskar gátur, safnað hefur Jón Árnason, önnur útgáfa Reykjavik 1951.


Denne mytologiske gåten i diktform er laget av Páll Bjarnason på slutten av 1600-tallet

Kom ég að rúmi
Ránar barna,1
öll voru þau
í útlegð flúin,
þangað, sem Fornjótur
frekur hafði
sinn son2 skikkað
að setja dóma.

Hömlung3 sá ég
á hafnar rúmi
þann, er valslöngur4
vöktuðu á grunni,
rastaður var hann
að rækja þær gjörðir,
sem gæflyndum Kára
gefst að bjóða.

Beima hans sá ég
bergja þarfandi,5
því kramarans byggð
kúgaðist þröngvan,
reiðskjótar voru þar
reifaðir gjörðum,
sem bar fluttu steina6
í byggðir manna.

Reið ég vigferla7
frá vindils jörðu,8
um það alda
örnefni jarðar,9
þar er Ýmis tár
oftlega höfðu
vandræði aukið
volendum mönnum.10

Þær voru grundir
af gylfa stjarna
allar með snilli
útrústaðir,11
en bekkir allir
að botni jarðar
burtu voru færðir
af brautar göngum.12

Valjarðar13 ávöxt14
víða, að nægtum
líkamans, um
litast mátti
sem af móæðum
mánategundar15
ártíðs hafði
af eðli runnið.

Leiðangurs var ég
og leit allmargar
hvitfaldaðar16
á harðbarðs fróni,17
þar sem mæli fornt
var úr minni guma,
höfðu staðið
Heimdalls fætur.18

Þær voru að lesa,
í þumlunga mát19
lyngknappa saman
litlar rúnir,20
og kváðust raunar
ráða illa,
því ofvetur21 þeim
afnám gerði.

Kom úr andfari22
krása lýður23
og knúði ilþornum24
að kjalars meyju,
létu víða
valbartils skálmir25
vaða ofsvæsið
að vini lyngballar.

Undra sá ég þar
eitt dýr jarðar,26
sem allfæstum
yffrar þörfum,27
hverfur í manns skugga,
megnar sjónir
og færir svín moldar28
að fegins degi.29

Hef ég á landi30
hlauparans31 dvalið
og sjö knélýði32
setið til heljar,
og samnefndir
síðar koma
synir þeirra
með sönnum greinum.


1. Sjórinn,
2. vindurinn,
3. skip,
4. akkeri,
5. selja vörur,
6. mjöl og salt,
7. götur,
8. sjór,
9. fjallsháls (háls er á hverri lifandi skepnu),
10. vogestir (vágestir, voðagestir),
11. grónar grasi,
12. þornaðar upp,
13. "grindin, sem fálkinn á stendur, meðan hann er vaninn" (grind = tré = viður = lyng),
14. ber,
15. "af raka og vessa jarðarinnar",
16. konur,
17. heiði (harbarður = steinn),
18. tré = rætur = tré (dallur = askur = viður = skógafætur = tréfætur),
19. vettlingar,
20. ber,
21. frost,
22. loft,
23. hrafnar ("hrafninn segir cras, cras"),
24. klær,
25. nef (valbartill = kjafturinn á krumma = sá, sem ber val),
26. köttur,
27. bætir þarfir (yffra = offra = bæta (fyrir sig),
28. mús,
29. til dauða ("allir hlutir eyðast og farast, en gin fararinnar er dauðinn"),
30. lend,
31. hestur,
32. dagar.


HEIMSKRINGLA er et privat initiativ. Prosjektet mottar ikke noen form for offentlig støtte. Vi har kun utgifter og ingen faste inntekter. Kostnader til teknisk drift og utstyr bæres av privatpersoner. Alle økonomiske bidrag mottas derfor med stor takk. Ønsker du eller ditt foretak å støtte prosjektet økonomisk? Ta gjerne kontakt med oss, eller bruk vårt norske kontonummer 97105024499. Du kan også støtte oss via vårt Vipps-nummer 78431. For utenlandske bidrag bruk vårt IBAN-nummer NO6897105024499, med SWIFT-kode: DNBANOKK eller SEPA-kode: SKIANOBB. En kan også overføre penger til HEIMSKRINGLA via PayPal eller vippse via mobilen til 78431. Vi selger også fast annonseplass på venstre sidemeny til rimelig pris. Alle bidragsytere krediteres med navn for sine bidrag.