Hákonar saga herðibreiðs (FJ)

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ► Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Original.gif Norsk.gif


Heimskringla


Uphaf Hákonar herðibreiðs


K. 1.

Hákon konungr, sonr Sigurðar konungs, var tekinn til hǫfðingja yfir flokk þann, er áðr hafði fylgt Eysteini konungi, ok gáfu flokks-menn honum konungsnafn; þá var hann x. vetra. Þar váru þá með honum Sigurðr, sonr Hallvarðz hǫldz af Reyri, ok þeir Andréás ok Ǫnundr, fóstbrœðr Hákonar, Símunarsynir, ok mart annarra hǫfðingja ok vina Eysteins konungs ok Sigurðar konungs. Þeir fóru fyrst upp á Gautland. Ingi konungr kastaði sinni eigu á þat alt, er þeir áttu í Nóregi, ok gerði þá útlaga. Ingi konungr fór norðr í Víkina ok var þar, en stundum norðr í landi. Grégóríús var í Konungahellu við háskann ok varði þar landit.


K. 2. Frá Grégóríó Dagssyni

Eptir um sumarit kómu þeir Hákon ofan af Gautlandi ok fóru til Konungahellu ok hǫfðu allmikit lið ok frítt. Grégóríús var þar í býnum ok stefndi þing fjǫlment við bœndr ok býjar-menn ok krafði sér liðs; honum þóttu menn lítt rœma ok lézk hann illa trúa þeim. Hann fór í brot tveim skípum ok inn í Víkina ok var allóglaðr; hann ætlaði til fundar við Inga konung; hann hafði spurt, at Ingi konungr fór við her mikinn norðan um Víkina. En er Grégóríús var skamt norðr kominn, þá mœtti hann þeim Símuni skálp ok Halldóri Brynjólfssyni ok Gyrði Ámundasyni, fóstbróður Inga konungs. Grégóríús varð þeim feginn mjǫk; hann hvarf þá aptr, ok þeir allir samt, ok hǫfðu xi. skip. En er þeir røru upp til Konungahellu, þá hǫfðu þeir Hákon þing fyrir útan býinn ok sá fǫr þeira. Þá mælti Sigurðr af Reyri: »nú er Grégóríús feigr, er hann ferr í hendr oss með fá liði«. Grégóríús lagði at landi gagnvart býnum, ok vildi bíða Inga konungs, þvíat hans var ván, en hann kom eigi. Hákon konungr bjósk við í býnum ok lét Þorljót skaufuskalla vera hǫfðingja í liði því, er var á kaupskipum þeim, er flutu fyrir bœnum, hann var víkingr ok ránsmaðr; en Hákon ok Sigurðr ok allr herrinn var í býnum ok fylkðu á bryggjunum. Allir menn hǫfðu þar gengit undir Hákon.


K. 3. Flotti Hákonar

Þeir Grégóríús røru upp eptir ánni ok létu hefja skipin ofan fyrir straumi at þeim Þorljóti. Þeir skutusk á um hríð, þar til er Þorljótr hljóp fyrir borð ok hans félagar, váru sumir drepnir, en sumir komusk á land. Þá røru þeir Grégóríús at bryggjum, ok þegar lét Grégóríús skjóta upp bryggjum af sínu skipi undir fœtr þeim Hákonar mǫnnum. Þá fell sá maðr, er merki hans bar, er hann ætlaði til upgǫngu; þá kvaddi Grégóríús til at taka upp merkit Hall, son Auðunar Hallzsonar; hann gerði svá ok bar síðan merkit upp á bryggjur, en Grégóríús gekk þegar eptir honum ok skaut skildi fram yfir hǫfuð honum. En þegar er Grégóríús kom á bryggjurnar ok Hákonar menn kendu hann, þá hopuðu þeir, ok gafsk rúmit þegar ii. vega. En er fleira kom liðit upp af skípum, þá sótti Grégóríús ok hans menn fram, en Hákonar menn hopuðu fyrst ok runnu því næst upp í býinn, en þeir Grégóríús fylgðu þeim ok ráku þá tysvar upp ór bœnum ok drápu mart. Engi var fǫr skorǫligri en sú at máli manna, er Grégóríús fór, fyrir því at Hákon hafði meirr en xl. hundraða manna, en Grégóríús eigi ǫll cccc. Þá mælti Grégóríús við Hall Auðunarson eptir orrostu: »margir menn þykki mér mjúkari í sóknum en þér Íslendingar, því at þér eruð óvanari en vér Nóregs-menn, en engir þykkja mér vápndjarfari en þér«. Þá kom Ingi lítlu síðarr ok lét drepa marga menn, þá er við Hákoni hǫfðu tekit, en suma lét hann fé gjalda, en hann brendi býi fyrir sumum, en suma rak hann ór landi ok gerði þeim mart ilt. Hákon fór um vetrinn it øfra norðr í Þrándheim ok kom fyrir páskir, ok tóku Þrœndir hann þar til konungs at hafa fǫðurleifð sína, þriðjung Nóregs við Inga konung. Ingi var í Vikinni ok Grégóríús, ok vildi Grégóríús fara norðr at þeim, en margir lǫttu, ok varð ekki ór á þeim vetri.


K. 4. Dráp Gyrðar ok Hávarðz

Hákon fór norðan um várit ok hafði nær xxx. skipa. Víkverjar fóru af liði Hákonar með viii. skipum ok herjuðu á Mœri hvára tveggju. Engi maðr munði fyrr herjat hafa verit milli kaupanganna. Jón, sonr Hallkels húks, samnaði bóndaliði ok fór at þeim ok tók Kolbein óða ok drap hvert barn af skipi hans; síðan leitaði hann hinna ok hitti þá við vii. skípum, ok bǫrðusk þeir, en Hallkell, faðir hans, gerði eigi fara til móts við hann, sem þeir hǫfðu mælt; þar fell mart bónda góðra, ok varð sárr sjálfr. Hákon fór suðr til Bjǫrgynjar með liði sínu, ok er þeir kómu til Stjórnveltu, spurðu þeir, at Ingi konungr var áðr austan kominn fyrir fám nóttum ok Grégóríús til Bjǫrgynjar, ok þorðu þeir þá eigi þannug at halda. Þeir siglðu suðr um Bjǫrgyn it ýtra ok hittu þá iii. skípum lagsmenn Inga konungs, er seinni hǫfðu orðit austan. Þar var Gyrðr Ásmundason, fóstbróðir Inga konungs, - hann átti Gyríði, systur Grégóríús, - en annarr Gyrðr lǫgmaðr Gunnhildarson, iii. Hávarðr klíningr. En Hákon lét drepa Gyrð Ámundason ok annan Hávarð klíning, en hann hafði Gyrð lǫgmann með sér ok fór austr í Víkina.


K. 5. Frá ráða-gørðum

En er Ingi konungr spurði þat, þá fór hann austr eptir þeim; þeir hittusk austr í Elfi. Ingi konungr lagði upp í ána eptir inni nørðri kvísl ok gerði njósn fyrir sér um þá Hákon; en Ingi konungr lagði at landi út við Hísing ok beið þar njósnarinnar; ok er njósnarmenn kómu aptr, þá gengu þeir til konungs ok segja, at þeir hefði sét lið Hákonar konungs ok alla skipan þeira, segja, at þeir lágu uppi við stikin ok hǫfðu tengt skutstafna sína upp í stikin; - »þeir hafa ii. austrfararknǫrru ok hafa þá lágt yzt skipanna«; á knǫrrunum váru húnkastalar, ok svá frammi í stafni á báðum. En er þetta spurði konungr, hvern viðbúnað þeir hǫfðu, þá lét hann blása til húsþings ǫllu liðinu: en er þings var kvatt ok sett, þá leitar konungr ráðs við lið sitt ok kveðr Grégóríús Dagsson ok Erling skakka, mág sinn, ok aðra lenda menn ok skipstjórnarmenn ok segir allan umbúnað þeira Hákonar manna. Grégóríús svaraði fyrst ok birti sinn vilja, segir svá: »fundir várir Hákonar hafa at borizk nǫkkurum sinnum, ok hafa þeir haft optust meira lið ok fengit þó minna hlut í várum skiptum. En nú hǫfum vér miklu meira lið, ok mun þat nú þykkja líkligt þeim mǫnnum, er fyrir skǫmmu hafa mist fyrir þeim góða frændr sína, at hér myni vel bera til um hefnð, þvíat þeir hafa lengi nú áðr rekizk undan oss í sumar; hǫfum vér þat opt mælt, ef þeir biði vár, svá sem nú er sagt at vera myni, at vér myndim hætta til fundar við þá. Nú er þat at segja frá mínu skaplyndi, at ek vil leggja til orrostu við þá, ef þat er eigi í mót konungs vilja, þvíat ek ætla enn, sem fyrr hefir verit, at þeir myni fyrir verða láta, ef vér leggjum skéleggliga at; mun ek þar til leggja, er ǫðrum þykkir torvelligast.« At rœðu Grégóríí varð mikill rómr ok létusk allir búnir at leggja til orrostu við þá Hákon. Var þá róit ǫllum skipunum upp eptir ánni, til þess er hvárir sá aðra; þá viku þeir Ingi konungr af árstraumínum út undir eyna; átti konungr þá tal við stýrimenn alla ok bað þá skipa til atlǫgu ok kvaddi þá at Erling skakka, segir, sem satt var, at engi var í því liði vitrari maðr ok kœnni í orrostu, þó at sumir væri enn meiri ákafamenn; veik konungr þá enn rœðunni til fleiri lendra manna, nefndi suma á nafn, en lauk svá rœðu sinni, at hann bað þat hvern til leggja, er hann sá at ráði gegndi, en síðan alla saman verða á eitt sátta.


K. 6. Tala Erlings

Erlingr skakki svaraði rœðu konungs: »skyldr em ek, konungr, at þegja eigi við rœðu yðarri; en ef þér vilið forvitnask, hvat mín ráðagørð mun vera, þá skal ek yðr láta þat heyra. Þessi ætlan, er nú er sett, er þvert frá mínu skapi, þvíat ek kalla þetta vera ófœru, at berjask við þá at svá búnu, þótt vér hafim lið mikit ok frítt; ef vér skolum veita þeim atlǫgu ok róa á straum þenna í móti, þar er iii. menn eru í hálfrymi, þá verðr einn at róa, en annarr at hlífa þeim, hvat er þá nema einn þriðjungr liðs várs myni til vera at berjask? Lízk mér svá, sem óvígliga myni þeir komask við orrostu, er við árarnar eru ok bǫkum horfa við óvinum sínum. Gefið mér tómstund til ráðagørðar, en ek heit því þar í mót, at ek skal þat ráð þar til finna, fyrr en iii. dagar sé liðnir, at hógligarr skolu vér við komask at leggja á fund þeira«, - ok fannzk þat mjǫk í rœðu Erlings, at hann latti atlǫgunnar, ok eigi at síðr eggjuðu margir aðrir, ok kváðu þá Hákon mundu hlaupa á land upp enn sem fyrr - »ok hǫfum vér þá þeira ekki, segja þeir, en þeir hafa nú lítit lið, ok hǫfum vér ráð þeira alt í hendi«. Grégóríús rœddi um fám orðum ok sneiddi svá til, sem Erlingi gengi mjǫk þat til, er hann latti atlǫgunnar, at hann vildi þau ráð ónýta, er Grégóríús lagði til, heldr en hitt, at hann kynni þetta gǫrr at sjá en allir aðrir.


K. 7. Frá liði Hákonar konungs

Ingi konungr mælti þá til Erlings: »mágr, segir hann, nú viljum vér þínum ráðum fram fara, hvernug hátta skal atlǫgunni: en fyrir því, at þess eru ráðamenninir fúsari, þá skulum vér nú at þeim leggja í dag«. Þá mælti Erlingr: »skútur allar ok léttiskip skulu róa út um eyna ok upp ina eystri kvísl ok svá ofan at þeim ok freista, at þeir megi leysa þá frá stikunum, en þá skulu vér róa stórskipunum neðan at þeim, ok veit eigi, áðr en reynt er, hvárt þeir leggja því betr at en ek, sem þeir eru óðari«. Þetta ráð líkaði ǫllum vel. Nes nǫkkut gekk fram milli þeira Hákonar, ok sá hvárgi skipin frá ǫðrum. En er skútna-herrinn røri ofan eptir ánni, þá sá þeir Hákon þat, en áðr hǫfðu þeir verit á talí ok ráðit ráðum sínum; gátu sumir, at þeir Ingi konungr mundu at leggja, en margir ætluðu, at þeir mundu eigi treystask, er mjǫk þótti seinkask atlagan, en þeir treystusk vel viðbúnaði sínum ok liði. Í þeira flokki var mart stórmenni; þar var Sigurðr af Reyri ok þeir Símunar-synir ii.; þar var ok Níkolás Skjaldvararson ok Eindriði, sonr Jóns mǫrnefs, er þá var ágætastr maðr ok vinsælstr í Þrœndalǫgum: margir aðrir váru þar lendir menn ok sveitarhǫfdingjar. En er þeir sá, at Inga menn røru mǫrgum skipum út eptir ánni, þá hugðu þeir Hákon, at þeir Ingi mundu flýja vilja, ok hjoggu tengslin frá skipunum, gripu þá til ára ok røru eptir þeim ok vildu reka þá. Skipin rendu skjótt fyrir straumi, ok er þau bar ofan eptir ánni fyrir nesit, er áðr var milli, þá sá þeir, at meginliðit Inga lá út við eyna Hísing. Lags-menn Inga sá þá, hvar skip Hákonar fóru, ok hugðu, at þeir myndi at leggja; var þar þá þyss mikill ok vápna-brak ok eggjan, ok lustu þeir upp herópi, en þeir Hákon snøru skipum sínum at norðrlandinu, ok er þar víkhvarf nǫkkut, ok kómusk af strauminum. Þeir bjoggusk þar um, báru upp á land skutfestar ok snøru út framstǫfnum, ok tengðu saman ǫll skipin, létu austrfararknǫrruna liggja út frá ǫðrum skipum, annan fyrir ofan en annan fyrir neðan, ok tengðu þá við langskipin; en í miðjum flotanum lá konungsskipit ok þar næst Sigurðar skip, en á annat borð konungs skipinu lá Níkolás, en þar næst Endriði Jónsson; ǫll in smæri skip lágu útarr meirr; þeir hǫfðu náliga ǫll hlaðit skip sín af grjóti ok vápnum.


K. 8. Tala Sigurðar

Sigurðr af Reyri talaði ok mælti svá: „þat er nú vænt at fram myni koma, er oss hefir lengi heitit verit, at fundr várr Inga myndi verða; hǫfum vér nú ok mjǫk lengi við búizk, ok hafa margir várir félagar stórt berkt um, at eigi myndi flýja eða fálma fyrir Inga konungi eða Grégóríó, ok er nú gott at minnask þeira orða; en vér megum með minna trausti um þat rœða, er fyrr hǫfum orðit nǫkkut tannsárir í várum viðrskiptum, ok er þat, sem hverr hefir heyrt, at vér hǫfum mjǫk opt svaðilfǫrum farit fyrir þeim; en eigi at síðr er oss nauðsyn at verða við sem mannligast ok standa sem fastast, þvíat þann eigum vér útveginn til þess, at vér mynim sigrinn hafa. En þótt vér hafim lið nǫkkuru færa, þá má þó auðna ráða, hvárir gagn skulu hafa; er sú ván bezt í váru máli, at guð veit, at vér mælum réttara. Ingi hefir áðr hǫggvit niðr brœðr sína ii.: en þat er engum manni blint, hverjar fǫðurbœtr hugðar eru Hákoni konungi, þær at hǫggva hann niðr sem aðra frændr sína, ok mun þat sýnask þenna dag. Hákon beiddisk eigi meira frá uphafi af Nóregi en þess þriðjungs, er faðir hans hafði átt, ok var honum þess varnat; en at minni virðing er Hákon betr til kominn at taka arf eptir Eystein, fǫðurbróður sinn, heldr en Ingi eða Símun skálpr eða aðrir þeir menn, er Eystein konung tóku af lífdǫgum. Mǫrgum myndi svá lítask, þeim er sálu sinni vildi þyrma ok hefði þvílíkir stórglœpir á hendr borizk sem Inga, at eigi myndi þora fyrir guði at kallask með konungsnafni, ok þat undrumk ek, er guð þolir honum þá ofdirfð, ok þat mun guð vilja, at vér steypim honum. Berjumk vér djarfliga, þvíat guð mun oss sigr gefa; en ef vér fǫllum, þá mun guð þat ǫmbuna oss við margfǫldum fagnaði, ef hann lér vándum mǫnnum valdz at ganga yfir oss. Fari menn stilliliga ok felmti eigi, ef orrosta teksk; gæti hverr sín ok sinna sveitbúa, en guð allra vár«. Góðr rómr var gǫrr at máli Sigurðar, ok hétu allir góðu um at verða vel við. Hákon konungr gekk upp á austrfararknǫrrinn, ok var þar sett skjaldborg um hann, en merki hans var á langskipinu, því er hann hafði áðr á verit.


K. 9. Frá liðsmǫnnum Inga konungs

Nú er at segja frá Inga mǫnnum, þá er þeir sá, at Hákonar menn bjoggusk til orrostu, var þá áin ein milli þeira, þá gerðu þeir hleypiskip út eptir liði sínu, því er brot hafði róit, at þeir skyldi aptr snúa, en konungr ok annat liðit beið þeira ok skipuðu liði sínu til atlǫgu. Þá tǫluðu hǫfðingjar ok segja liðinu fyrirætlan sína, þat fyrst, hver skipin skyldu næst liggja. Grégóríús mælti: »ver hǫfum mikit lið ok frítt; nú er þat mitt ráð, at þér, konungr, verið eigi í atlǫgunni, þvíat þá er allz gætt, er yðar er, ok eigi veit, hvár óskytja ǫr geigar. Þeir hafa þann viðbúnað, at ór húnkǫstulum á kaupskipunum er borit grjót ok skot; þá er þeim lítlu óhættara, er fjarran eru. Þeir hafa lið eigi meira, en þat er við várt hœfi lendra manna at halda orrostu við þá. Ek mun leggja mitt skip at því skipi þeira, er mest er; vænti ek enn, at skǫmm raun sé at berjask við þá; svá hefir enn optast verit á várum fundum, þótt annan veg hafi liðsmunr verit en nú er«. Þetta líkaði ǫllum vel, er Grégóríús mælti, at konungr sjálfr væri eigi í orrostu. Þá mælti Erlingr skakki: »því ráði vil ek fylgja, at þér, konungr, farið eigi til orrostu; lizk mér svá á viðbúnað þeira, sem vér mynim þurfa viðsjá at gjalda, ef vér skulum eigi fá mikit manntjón af þeim; þykki mér bezt um heilt at binda. Sú raðagørð, er vér hǫfðum fyrr í dag, þá mæltu þar margir í mót því, er ek réð, ok sǫgðu, at ek vilda eigi berjask; en mér þykkir oss nú hafa snúizk til mikilla hœgenda, er þeir eru í brotu frá stikunum; en nú er svá komit, at ek mun eigi letja at leggja til orrostu, þvíat ek sé þat, er allir mega vita, hversu mikil nauðsyn á er, at stǫkkva óaldarflokki þessum er farit hefir um land alt með rán ok rifs, ok mætti menn eptir þat byggva land í friði ok þjóna einum konungi, þeim er svá er góðr ok réttlatr, sem Ingi konungr er, ok hefir þó lengi haft válk ok vendræði af ofsa ok ójafnaði frænda sinna, ok borit brjóst fyrir allri alþýðu ok lagt sik í margfaldan háska til at friða landit«. Mart talaði Erlingr ok snjalt, ok enn fleiri hǫfðingjar, ok kom í sama stað niðr, at allir eggjuðu atlǫgunnar. Þeir biðu þess, er alt kom saman lið þeira. Ingi konungr hafði þá Bœkisúðina ok lét hann at bœn vina sinna, at hann lagði eigi til orrostu, ok lá hann eptir við eyna.


K. 10. Uphaf orrostu

Nú er liðit var búit, þá greiða þeir atróðrinn, ok ljósta upp hvárirtveggju herópi, tengðu þeir Inga menn ekki sín skip ok fóru ekki samfast, þvíat þeir røru þveran hvern strauminn, ok sveif mjǫk stórskipum. Erlingr skakki lagði at skipi Hákonar konungs ok stakk stafni at milli ok Sigurðar skips; tóksk þá orrosta; en skip Grégóríús sveif upp á grunninn ok hallaði mjǫk, ok komusk þeir í fyrstu ekki við atlǫguna. En er Hákonar menn sá þat, þá lǫgðu þeir til ok sóttu at þeim, en skip Grégóríús lá fyrir. Þá lagði at Ívarr, sonr Hákonar maga, ok sveif saman lyptingunum. Ívarr krœkði stafnljá um Grégóríúm, þar sem hann var mjóstr, ok hnykði at sér, ok hǫrfaði Grégóríús at borðinu út, en léinn upp eptir síðunni, ok var við sjálft, at hann myndi krœkja hann fyrir borð. Grégóríús varð lítt sárr, þvíat hann hafði spangabrynju. Ívarr kallaði á hann ok kvað hann þykbyrt hafa. Grégóríús segir, kvað hann svá um búa, at þess þurpti við, ok gekk þó ekki af. Þá var við sjálft, at þeir Grégóríús mundu verða fyrir borð at ganga, áðr en Áslakr ungi kom akkeri í skip þeira ok dró þá af grunninu. Þá lagði Grégóríús at skipi Ívars, ok áttusk þeir þá við langa hríð; var skip Grégóríús meira ok fjǫlmennara; fell mjǫk lið á Ívars skipi, en sumir hljópu fyrir borð. Ívarr varð sárr mjǫk, svá at hann var óvígr; en er skip hans var hroðit, þá lét Grégóríús flytja hann til landz ok kom honum undan ok váru þeir vinir síðan.


K. 11. Flótti Hákonar konungs

En er Ingi konungr ok hans félagar sá, at Grégóríús var á grunninu, þá hét konungr á liðit, at þeir skyldu til róa; hann mælti: »þetta var it ósnjallasta ráð, er vér skyldum hér eptir liggja, en vinir várir fóru til bardaga; vér hǫfum þat skip, er mest er ok bezt skipat í ǫllum herinum; nú sé ek, at Grégóríó er liðs þǫrf, þeim manni, er ek á bezt at launa, ok leggjum til bardaga sem harðast; er þat ok réttast, at ek sjá í orrostu, þvíat ek vil sigrinn eignask, ef fæsk; en þótt ek vissa fyrir, at várir menn mundu ósigr hafa, þá væri oss þó sá einn til, at vera þar sem aðrir eru várir menn, þvíat ek má ekki at fœrask, ef missi þeira manna, er brjóst eru ok rǫskvastir eru ok lengi hafa verit forstjórar fyrir mér ok mínu ríki« - bað þá setja upp merkin, ok var svá gǫrt ok røru þeir yfir ána. Þá var bardagi sem óðastr, ok fekk konungr eigi rúm til atlǫgunnar; svá lágu skipin þrøngt fyrir; þá lǫgðu þeir undir austrfararknǫrruna; þar var borit á þá ofan kesjur ok pálstafir ok grjót svá stórt, at ekki helt við, ok máttu þeir ekki vera þar. En er liðsmenn sá þat, at konungr var kominn, þá ruddu þeir fyrir honum, ok lagði hann þá at skipi Eindriða Jónssonar. Þá eyddu Hákonar menn smáskipin ok gengu upp á knǫrruna, en sumir á land. Erlingr skakki ok hans menn áttu harða sókn; hann var í fyrirrúmi; hann kallaði á stafnbúa sína ok bað þá ganga upp á konungsskipit; þeir svǫruðu, at þar var eigi dælt ok þar var járn á trjám fyrir. Erlingr gekk fram í stafninn ok dvalðisk þar lítla hríð, áðr en þeir greiddu upgǫngu á konungsskipit ok hruðu þat skip; tók þá at flýja allr herrinn; eptir þat hljóp á kaf mart liðit ok mart flýði, en allr fjǫlðinn komsk á land, svá sem Einarr Skúlason segir:


229.
Margr fell maðr af dreyrgu
marblakks á kaf saxi
(gnógt elði feksk gýgjar
glaum), rak ná fyr straumi;
elfr varð unda gjálfri
eitrkǫld roðin heitu,
vitnis fell með vatni
varmt ǫlðr í men Karmtar.


230.
Mǫrg flutu auð, á úrga
(alm sveigði lið) hjalma
rauð flugu stǫ́l, í stríðri
stafnblóðug skip móðu,
áðr á grund af grœðis
gœðinga lið flœði,
sveit varð í rym rítar
rýr Hákonar, dýrum.


Einarr orti um Grégóríúm Dagsson flokk þann, er kallaðar eru Elfarvísur. Ingi konungr gaf grið Níkolási Skjaldvararsyni, þá er skip hans var hroðit, ok gekk hann þá til Inga konungs ok var með honum síðan, meðan hann lifði. Eindriði Jónsson hljóp á skip Inga konungs, þá er hans skip var hroðit, ok bað sér griða; konungr vildi gefa honum grið, en sonr Hávarðz klínings hljóp til ok hjó hann banahǫgg, ok var þat verk mjǫk lastat, en hann segir, at Eindriði hafði ráðit drápi Hávarðz, fǫður síns; Eindriði var mjǫk harmaðr ok þó mest í Þrœndalǫgum. Þar fell mart af liði Hákonar, en eigi fleiri hǫfðingjar; fátt fell af Inga liði, en mart var sárt. Hákon flýði á land upp, en Ingi fór norðr í Vikina sínu liði; hann var í Vikinni um vetrinn ok Grégóríús. En er þeir kómu til Bjǫrgynjar frá orrostu menn Inga konungs, synir Ívars af Eldu, Bergljótr ok þeir brœðr, þá drapu þeir Níkolás skegg, er gjaldkeri hafði verit, ok fóru síðan heim norðr í Þrándheim. Hákon konungr kom norðr fyrir jól, en Sigurðr var stundum heima á Reyri. Grégóríús hafði tekit honum grið af Inga, at skyldi hafa eignir sínar allar, þvíat þeir Grégóríús ok Sigurðr váru náfrændr. Hákon konungr var í kaupangi um jólin, ok bǫrðusk menn hans einn aptan um jólin í hirðstofunni snimma jólanna ok hǫfðu vii. menn bana ok margir urðu sárir. En eptir inn viii. dag jóla þá fóru þeir lagsmenn Hákonar inn á Eldu, Álfr hroði, sonr Óttars birtings, ok nær lxxx. manna, ok kómu þar ǫndurða nótt, þá er hínir váru druknir, ok lǫgðu eld í stofuna, en þeir gengu út ok vǫrðusk; en þar fell Bergljótr, sonr Ívars, ok Ǫgmundr, bróðir hans, ok mjǫk mart manna. Þar hǫfðu verit nær xxx. manna inni. Um vetrinn í kaupangi norðr andaðisk Andrés Símunarson, fóstbróðir Hákonar konungs, ok var it mesta harmaðr. Erlingr skakki ok menn Inga konungs, þeir er í Bjǫrgyn váru, létu sem þeir mundu fara norðr þá um vetrinn ok taka Hákon, ok varð ekki af. Grégóríús sendi þau orð austan ór Konungahellu, ef hann sæti jamnær sem þeir Erlingr, at hann myndi eigi sitja kyrr í Bjǫrgyn, ef Hákon léti drepa vini Inga konungs í Þrándheimi ok lǫgunauta þeira.


K. 12. Bardagi á bryggjum

Ingi konungr ok Grégóríús fóru austan um várit til Bjǫrgynjar; en þegar er Hákon spurði þat ok þeir Sigurðr, at Ingi var farinn ór Vikinni, þá fóru þeir austr it øfra í Víkina. En er þeir Ingi konungr kómu til Bjǫrgynjar, þá gerðisk ósætt milli Halldórs Brynjólfssonar ok Bjarnar Níkolássonar, ok spurði húskarl Bjarnar, hví hinn væri svá bleikr, þá er þeir mœttusk á bryggjum niðri, en hann kvað sér látit blóð. »Eigi vilda ek svá verða við blóðlatit fisbleikr sem þú ert«. »En ek ætla, kvað hinn, at þú myndir verr við verða ok ódrengiligarr« - ok varð eigi uphaf meira at en svá; þá óx orð af orði, þar til er þeir deildu ok bǫrðusk því næst. Þá var sagt Halldóri Brynjólfssyni, at húskarl hans var særðr á bryggjum; en Halldórr drakk þar hjá í garðinum: gekk hann þá þangat til; en áðr váru þeir komnir húskarlar Bjarnar, ok þótti Halldóri þeir ójafnt skilit hafa, ok stǫkuðu þeir Bjarnar húskǫrlum ok knúskuðu þá. Þat var sagt Birni bukk, at Víkverjar bǫrðu húskarla hans á bryggjum niðri. Þá tóku þeir Bjǫrn vápn sín ok fóru til ok vildu hefna sinna manna; urðu þá áverkar miklir. Þá var sagt Grégóríó, at Halldórr, mágr hans, þurpti liðs, ok húskarlar hans váru hǫggnir niðr á stræti úti. Þá hljópu þeir Grégóríús í brynjur sínar ok fóru til. Þá spurði Erlingr skakki, at Bjǫrn, systurson hans, barðisk við þá Halldór ok Grégóríúm á bryggjum inn ok honum var liðs þǫrf; þá fór hann til þannug ok var allfjǫlmennr ok bað menn veita sér lið, kvað mǫnnum klæki í vera - »ef einn víkverskr maðr skal yfir oss ganga hér í frændhaga várum, ok mun oss þat æ ok æ uppi«. Þar fellu xiiii. menn, ok hǫfðu ix. þegar bana, en v. ǫnduðusk síðarr ór sárum, en mart varð sárt. Þá kómu Inga konungi orð, at þeir bǫrðusk inn á bryggjum Grégóríús ok Erlingr, ok fór hann til ok vildi skilja þá ok mátti engu á orka, þvíat þeir váru svá óðir hvárirtveggju. Þá kallaði Grégóríús á Inga konung, bað hann frá fara, kvað hann engu mundu mega á orka at svá gǫru, kvað hinn mestan geig, ef honum yrði nǫkkut - »þvíat eigi kann vita, hverr sá er, er eigi sparir óhapp við sik, ef hann þykkisk í fœri komask«. Þá fór konungr í brot. En er þurru hlaup in mestu, þá gengu þeir Grégóríús upp til Níkoláskirkju, en þeir Erlingr eptir, ok kǫlluðusk þá á. Síðan kom Ingi konungr í annat sinn ok sætti þá, ok vildu þeir þá hvárirtveggju, at hann skipaði einn milli þeira. Þá spurðu þeir, at Hákon var í Víkinni, ok fór Ingi konungr ok Grégóríús austr, ok hǫfðu mjǫk mart skipa. En er þeir kómu austr, þá stukku þeir Hákon undan, ok varð engi orrosta. For þá Ingi konungr inn til Óslóar, en Grégóríús var í Konungahellu.


Erik Werenskiold:
Ingi konungr, Erlingr skakki ok Grégóríús.


K. 13. Drap Munáns

Grégóríús spurði til þeira Hákonar lítlu siðarr, þar sem heita Saurbýir, þat er uppi við markirnar. Hann fór þangat ok kom um nótt ok hugði, at þeir Hákon ok Sigurðr mundu vera á inum meira býnum, ok lǫgðu þar eld í hús. Þeir Hákon váru á inum minna bœnum, lǫgðu þeir til, þar er þeir sá eldinn, ok vildu duga hinum. Þar fell Munán, sonr Ála óskeyndz, bróðir Sigurðar konungs, fǫður Hákonar: þeir Grégóríús drápu hann, þegar hann vildi duga þeim, er inni váru brendir; þeir gengu út, ok var þar mart manna drepit. Ásbjǫrn jalda komsk af bœnum, hann var víkingr inn mesti, ok var sárr orðinn; en bóndi einn hitti hann, ok bað Ásbjǫrn, at bóndi skyldi hann láta undan ganga, ok lézk honum mundu gefa fé til. Bóndi lézk þat mundu gera, er hann var fúsari til, lézk opt hafa gengit hræddr fyrir honum ok hjó hann banahǫgg. Þeir Hákon ok Sigurðr kómusk undan, en mart var drepit lið þeira. Síðan fór Grégóríús austr til Konungahellu. Lítlu síðarr fóru þeir Hákon ok Sigurðr til bús Haldórs Brynjólfssonar á Vettaland ok lǫgðu eld í húsin ok brendu. Haldórr gekk út ok var hǫggvinn þegar, ok húskarlar hans með honum; váru þeir drepnir nær xx. menn allz. Sigríðr kona hans, systir Grégóríí, hana létu þeir ganga til skógar í brot í náttserk einum. Þar tóku þeir Ámunda, son Gyrðar Ámundasonar ok Gyríðar Dagsdóttur, systurson Grégóríí, ok hǫfðu með sér; hann var þá v. vetra.


K. 14. Fall Grégóríús Dagssonar

Grégóríús spurði þessi tíðendi, ok þótti honum mikit at; hann frétti vandliga at, hvár þeir væri. Grégóríús fór ór Konungahellu ofarla jólanna með miklu liði, ok kómu þeir til Fors inn xiiii. dag jóla ok váru þar um nóttina ok hafði þar óttusǫng affaradag jólanna, ok var honum lesit guðspjall eptir; þat var laugardag. Ok er þeir Grégóríús sá lið Hákonar, þá sýndisk þeim lið þeira Hákonar miklu minna en sitt lið. Á ein var í milli þeira, er þeir hittusk; hon heitir Befja; íss var illr á ánni, þvíat flóð gekk undir ísinn útan; þeir Hákon hǫfðu hǫggnar vakar á ánni ok mokat yfir síðan, svá at ekki mátti til sjá. Þá er Grégóríús kom at ánni, mælti hann, lézk illr sýnask íssinn, kvað þeim þat ráð at fara til brúar, er lítlu ofarr var á ánni. Bóndaliðit segir ok kváðusk eigi vita, hví gegndi, er hann skyldi eigi þora at sœkja at þeim um ísinn, eigi meira lið en þeir hǫfðu fyrir, létu ís fullgóðan ok kvazk horfinalda þykkja. Grégóríús svarar, kvað sjaldan hafa þess þurpt at frýja sér allmjǫk áræðis ok kvað eigi enn þat skyldu, bað þá fylgja vel ok standa eigi á landi, ef hann gengr á ísinn, ok bað þeira ráð vera, at ganga á ís vándan, en hann lézk ófúss - »en þeygi vil ek sitja yðr frýju« segir hann, ok bað bera merki sitt fram; gekk hann þá út á ísinn; en þegar er bóndaliðit fann, at íssinn var vándr, þá hvarf liðit aptr. Grégóríús lá í isnum, ok eigi mjǫk; hann bað menn varask við, en eigi gekk fleira eptir honum en nær xx. menn, en annat lið hvarf aptr alt. Maðr skaut at honum ǫr ór flokki Hákonar ok laust undir kverk honum. Grégóríús fell þar ok xx. menn með honum, ok er þar nú lokit ævi hans. En þat var almæli, at hann hafi verit mestr hǫfðingi lendra manna í Noregi í þeira manna minnum, er þá váru uppi, ok bezt verit við oss Íslendinga, síðan er Eysteinn konungr andaðisk inn ellri. Lik Grégóríí var fœrt á Hǫfund upp ok grafit í Gimsey at nunnusetri, því er þar er. Þar var þá Baugeið abbadis, systir Grégóríí.


K. 15. Frá Inga konungi

Ármenn ii. fóru með tíðendin at segja Inga konungi inn í Ósló; en er þeir kómu þar, þá heimtu þeir konung á mál. Hann spurði, hvat þeir segja tíðenda. »Fall Grégóríí Dagssonar« sǫgðu þeir. »Hví bar svá illa at?« segir konungr. Þeir sǫgðu honum. Konungr svarar: »þeir réðu þar þá, er verr kunnu«. Þat er svá sagt, at hann kunni því svá illa, at hann grét sem barn; en er þat gekk af honum, mælti hann þetta: »ek vilda fara til fundar við Grégóríúm, þegar ek spurða dráp Haldórs, þvíat ek þóttumk vita, at Grégóríús myndi eigi sitja svá lengi, at hann myndi eigi til hefndar ráða; en þetta fólk lét, sem ekki væri jamskylt sem jóladrykkja sjá ok eigi mætti henni bregða; þvíat ek veit víst, ef ek væra þar, at annat tveggja myndi at meira ráði fram farit, eða vit Grégóríús myndim fara til einnar gistingar báðir ella. En þar er sá maðr farinn, er mér hefir beztr verit ok mest hefir landinu haldit í hendr mér; en þat hugða ek til þessa, at skamt myndi milli okkar verða. Nú skal ek einn við leggja, at fara til við Hákon, ok skal annat tveggja, at ek skal hafa bana, eða stíga yfir þá Hákon ella; en eigi er slíks mannz at hefndra, sem Grégóríús var, þótt þeir komi allir fyrir«. Maðr svarar, lét hann lítt mundu þurfa at leita þeira, kvað þá þannug ætla til fundar hans. Kristín var þar í Ósló, dóttir Sigurðar konungs, brœðrunga Inga konungs. Hann spurði, at hon ætlaði ór bœnum brot ok sendi henni orð ok spurði, hví hon vildi ór bœnum; en henni lézk agasamligt þykkja ok kvað eigi kvinna vist þar vera. Konungr bað, at hon skyldi eigi í brot fara - »með því at vér hafim gagn, sem ek ætla, þá muntu hér vel haldin, en með því at ek falla, þá munu vinir mínir eigi ná at búa um lík mitt, en þó skaltu biðja, at þér sé lofat at búa um líkit; máttu mér svá helzt launa þat, er ek hefi verit vel við þik«.


K. 16. Frá Inga konungi

Blásíúsmessu at kveldi kom njósn Inga konungi, at Hákonar væri þá ván til býjarins. Þá lét Ingi konungr blása liðinu upp ór bœnum, ok var þar þá skorat nær xl. hundraða manna. Konungr lét vera fylkingina langa ok eigi meirr en v. menn á þykðina. Þá mæltu menn við konung, at hann skyldi eigi vera í orrostu, lézk þykkja mikil ábyrgð á honum »ok veri Ormr, bróðir þinn, hǫfðingi fyrir liðinu«. Konungr segir: »þat ætla ek, ef Grégóríús lifði ok væri hann hér nú, en ek væra fallinn ok skyldi mín hefna, at hann myndi eigi liggja í fylsknum ok myndi vera í orrostu sjálfr; en þótt ek sjá verr atskjótaðr fyrir vanheilsu sǫkum en hann var, þá skal ek eigi verr viljaðr við hann; ok er engi ván, at ek muna eigi í orrostu vera«. Svá segja menn, at Gunnhildr, er Símun hafði átt, fóstra Hákonar, léti sitja úti til sigrs Hákoni; en þat vitraði, at þeir skyldi berjask við Inga um nótt, en aldrigi um dag, kvað þá hlýða mundu; en Þórdís skeggja er sú kona nefnd, er sagt er at úti sat, en eigi veit ek sann á því. Símun skálpr hann hafði gengit í býinn ok lagzk niðr at sofa ok vaknaði við herópit. En er á leið nóttina, kom njósn til Inga konungs; var honum sagt, at þeir Hákon fóru þá útan á ísinn, en íss lá alt frá býnum út til Hǫfuðeyjar.


K. 17. Tala Inga konungs

Ingi konungr með sinn her gekk þá út á ísinn ok setti fylking sína fyrir býinn. Var Símun skálpr í þann arminn, er út vissi til Þrælaborgar, en í þann arminn, er inn var fyrir Nunnusetr, var Guðrøðr Suðreyja konungr, sonr Óláfs klínings, ok Jón, sonr Sveins Bergþórssonar bukks. En er þeir Hákon kómu at fylking Inga konungs. þá œpðu hvárirtveggju heróp. Þeir Guðrøðr ok Jón báknuðu til þeira Hákonar ok létu þá vita, hvar þeir váru fyrir. Síðan snøru Hákonar menn þar at, en þeir Guðrøðr flýðu þegar, ok myndi þat vera nær xv. hundruð manna. En Jón ok mikil sveit með honum hljópu í lið Hákonar ok barðisk með þeim. Þetta var sagt Inga konungi. Hann svarar svá: »mikit hefir skilt vini mína; aldri myndi Grégóríús svá fara, meðan hann lífði«. Þá mæltu menn, báðu konunginn, at hesti skyldi skjóta undir hann, ok riði hann ór orrostu ok upp á Raumaríki - »muntu þar fá gnógt lið þegar í dag«. »Engi hugr er mér á því, segir konungr; opt hefi ek heyrt yðr þat mæla, ok þykki mér satt, at lítit lagðisk fyrir Eystein konung, bróður minn, síðan er hann lagðisk á flótta, ok var hann vel at sér gǫrr um alla hluti, þá er konung fríða. Nú kann ek þat sjá við vanheilendi mitt, hversu lítit fyrir mik mun leggjask, ef ek tek þat til, er honum skyldi svá mjǫk vefjask, jammikit sem atferð okra skilði ok heilsu ok alt eljan. Ek var þá á annan vetr, er ek var til konungs tekinn í Nóregi, en nú em ek vel xxv. Ek þykkjumk vandræði ok ábyrgðir hafa meirr haft í konungdómínum, heldr en skemtan ok inndæli; ek hefi margar orrostur áttar, stundum með meira liði, stundum minna; hefir sú mín gæfa mest verit, at ek hefi aldri á flótta komit; ráði guð lífi mínu, hversu langt vera skal, en aldri mun ek á flótta leggjask«.


K. 18. Fall Inga konungs

En er þeir Jón ok hans félagar er hǫfðu rofit fylking Inga konungs, þá flýðu þeir ok margir, er þar hǫfðu næst staðit; ok skilðisk þá ok riðlaðisk fylkingin, en er þeir Hákon sóttu þá fast - þá var ok komit at dagan -, þá var sótt at merki Inga konungs; í þeiri hríð fell Ingi konungr, en Ormr, bróðir hans, helt þá upp orrostu. Flýði þá mart fólkit upp í býinn. Ormr fór týsvar í býinn, síðan er konungr var fallinn, ok eggjaði liðit, ok hvártveggja sinn gekk hann út á ísinn ok helt upp orrostu. Þá sóttu þeir Hákon þann fylkingararminn, er Símun skálpr var fyrir, ok í þeiri atgǫngu fell af Inga liði Guðbrandr Skafhǫggsson, mágr konungs, en Símun skálpr ok Hallvarðr hikri gengusk á ok bǫrðusk með sveitir sínar ok ókusk út fyrir Þrælaborg; í þeiri hríð fellu þeir báðir Símun ok Hallvarðr. Ormr konungsbróðir fekk allgott orð ok flýði þó at lykðum. Áðr um vetrinn hafði Ormr fastnat sér Rǫgnu, dóttur Níkolás mása, er átt hafði Eysteinn konungr Haraldzson, ok skyldi þá ganga at brullaupinu sunnudaginn eptir. Blásíúsmessa var á frjádegi. Ormr flýði á Sviþjóð til Magnús, bróður síns, er þá var þar konungr, en Rǫgnvaldr var þar jarl, bróðir þeira; þeir váru sýnir Ingiríðar ok Heinreks halta; hann var sonr Sveins Sveinssonar Danakonungs. Kristín konungsdóttir bjó um lík Inga konungs, ok var hann lagðr í steinvegginn í Hallvarðzkirkju útar frá kór inum syðra megin; þá hafði hann verit konungr xxv. vetra. Í þeiri orrostu fell mart manna af hvárumtveggjum, en þó miklu fleira af Inga liði. Árni Fríreksson fell af Inga liði; en þeir Hákonar menn tóku upp brullaupsveizluna ok stórmikit hlutskipti annat.


K. 19. Frá Kristínu konungsdóttur

Hákon konungr lagði þá land alt undir sik ok skipaði allar sýslur sínum mǫnnum ok svá kaupstaði. Þeir Hákon konungr ok hans menn hǫfðu stefnur sínar í Hallvarðzkirkju, er þeir réðu landráðum. Kristín konungsdóttir gaf fé til presti þeim, er kirkjulukla varðveitti, at hann leyndi manni hennar í kirkjunni, svá at sá mætti heyra hjal þeira Hákonar; en er hon varð vǫr við, hvat þeir réðu, sendi hon orð til Bjǫrgynjar Erlingi skakka, bónda sínum, þau at hann skyldi aldri trúa þeim.


K. 20. Jartegn Óláfs konungs

Sá atburðr varð á Stiklarstǫðum í orrostu, sem fyrr var ritat, at Óláfr konungr kastaði frá sér sverðinu Hneiti, þá er hann fekk sár. En einn hverr maðr, sœnskr at ætt, hafði brotit sverð sitt, ok tók sá upp sverðit Hneiti ok vá með því. En sá maðr komsk brot ór bardaga ok fór með ǫðrum flóttamǫnnum: kom hann fram í Svíþjóð ok fór heim til bús síns. Hafði hann sverð þat um alla sína ævi, en síðan hans sonr, ok tók hverr eptir annan þeira frænda, ok fylgði þat jafnan eign sverðzins, at hverr sagði ǫðrum nafn sverðzins ok svá þat, hvaðan þat var komit. En þat var miklu síðarr á dǫgum Kirjalax Miklagarðz keisara, at þar váru í garði stórar sveitir Væringja; þá bar svá at á einu sumri, þá er keisarinn var í herferð nǫkkurri, ok lágu þeir í herbúðum, Væringjar heldu vǫrð ok vǫkðu yfir konungi, lágu þeir á vǫllunum fyrir útan herbúðir; þeir skiptu nóttinni með sér til vǫku, en þeir, er áðr hǫfðu vakat, lǫgðusk þá niðr ok sváfu; þeir váru allir með alvæpni. Þat var siðr þeira, þá er þeir lǫgðusk til svefns, at hverr hafði hjálm á hǫfði ok skjǫld yfir sér ok sverð undir hǫfði, ok skyldi leggja hœgri hǫnd á meðalkafla. Einn hverr þeira félaga, sá er hlotit hafði vǫrð inn øfsta hluta nætr, þá vaknaði hann í dagan; þá var sverð hans í brotu; en er hann leitaði, þá sá hann sverðit, hvar lá á vellinum langt frá honum. Hann stóð upp ok tók sverðit, ætlaði hann, at félagar hans, þeir er vakat hǫfðu, mundu hafa gǫrt til spots at véla frá honum sverðit; þess synjuðu þeir fyrir sik. Slíkir atburðir urðu þrjár nætr. Þá undraðisk hann mjǫk sjálfr ok svá aðrir, þeir er þetta sá eða heyrðu, ok spurðu menn hann eptir, hverju þat myndi gegna. Þá segir hann, at sverð þat var kallat Hneitir ok Óláfr inn helgi hafði átt ok borit sjálfr í orrostu á Stiklastǫðum; hann segir, hvernug síðan hafði farit sverð þat. Síðan var þetta sagt Kirjalax konungi; þá lét hann kalla til sín mann þann, er með sverð þat fór, fekk honum gull, þrenn jafnvirði sverðzins; en konungr lét sverðit bera í Óláfskirkju, þá er Væringjar halda; var þat þar síðan yfir altera. Eindriði ungi var þá í Miklagarði, er þessir atburðir gerðusk; sagði hann þessa sǫgu í Nóreg, svá sem Einarr Skúlason váttar í drápu þeiri, er hann orti um Óláf konung inn helga, ok er þar kveðit um þenna atburð.


K. 21. Jartegnir Óláfs konungs

Sá atburðr varð á Gríklandi, þá er þar var Kirjalax konungr, at konungr fór herferð á Blǫkumannaland; en er hann kom á Pézínavǫllu, þá kom þar á móti honum heiðinn konungr með óvígjan her. Þeir hǫfðu þangat haft hestalið ok vagna stóra mjǫk ok ofan á vígskǫrð. En er þeir bjoggu náttból sitt, þá skipuðu þeir vǫgnum, hverjum við annan, fyrir útan herbúðir sínar, en þar fyrir útan grófu þeir mikit díki; var þat þá alt saman vígi svá mikit, sem borg væri. Konungr inn heiðni var blindr. En er Grikja-konungr kom, þá settu heiðingjar fylking sína á vǫllum fyrir vagnaborg. Þá settu Grikir sína fylking þar í móti, ok riðu hvárirtveggju ok bǫrðusk; fór þá illa ok óheppiliga; flýðu þá Grikir ok hǫfðu fengit mikit manntjón, en heiðingjar fengu sigr. Þá skipaði konungr fylking af Frǫkkum ok Flæmingjum, en síðan riðu þeir fram móti heiðingjum ok bǫrðusk við þá, ok fór sem inum fyrrum, at margir váru drepnir, en allir flýðu, þeir er undan komusk. Varð þá Grikja-konungr reiðr mjǫk hermǫnnum sínum, en þeir svǫruðu honum, báðu hann þat taka til Væringja, vínbelgja sinna. Konungr segir svá, at hann vill eigi spilla gørsimum sínum svá, at leiða fá menn, þótti þeir væri hraustir, móti svá miklum hér. Þá svaraði orðum konungs Þórir helsingr, er þá réð fyrir Væringjum: »þótt þar væri fyrir eldr brennandi, þá mynda ek ok mínir liðar þegar í hlaupa, er ek vissa, at þat keyptisk í at þér, konungr, hefðið þá frið eptir«. En konungr svarar: »heitið þér á inn helga Óláf konung yðarn til fulltings ok sigrs yðr«. Væringjar hǫfðu hálft v. hundrað manna: Þá tóku þeir heit sitt með handfesti ok hétu því, at reisa kirkju í Miklagarði með sinum kostnaði ok góðra manna stoðum ok láta þá kirkju vígja til vegs ok dýrðar inum helga Óláfi konungi. Síðan runnu Væringjar fram á vǫllinn, en er þat sá heiðingjar, þá segja þeir konungi sínum, at þá fór enn lið af Grikja-konungs her - »ok er þetta, segja þeir, hǫnd full manna«. Þá svarar konungr: »hverr er sá inn tíguligi maðr, er þar ríðr á þeim hvíta hesti fyrir liði þeira?« »Eigi sjám vér þann« segja þeir. Þar var eigi minni liðsmunr en svá, at lx. heiðingja væri í móti einum kristnum manni, en eigi síðr heldu Væringjar til bardaga alldjarfliga. En þegar er þeir kómu saman, þá slo ótta í lið heiðingja ok hræzlu, svá at þeir tóku þegar at flýja, en Væringjar ráku þá ok drápu brátt mikinn fjǫlða; en er þat sá Grikir ok Frakkar, þeir er áðr hǫfðu flýit fyrir heiðingjum, sóttu þá til ok ráku flóttann með þeim; váru þá Væringjar komnir upp í vagnaborgina; varð þar it mesta mannfall. En er heiðingjar flýðu þá varð handtekinn inn heiðni konungr, ok hǫfðu Væringjar hann með sér. Tóku þá kristnir menn herbúðir heiðingja ok vagnaborgina.