Sigurðar saga slembidjákns (Codex Frisianus)

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif


Noen spesialtegn vises ikke på iPhone/iPad.


Codex Frisianus


Sigurðar saga slembidjákns


Vpphaf Sigurþar slembidiacns ok skirslvr til faðernis ser

|[1] Sigvrðr het maðr er vpp fæddiz i Noregi. hann var sagðr son Aþalbrictz prestz. Moðir Sigvrðar var Þora dottir Saxa or Vik. systir[2] Sigridar moðvr þeirra Olafs konvngs Magnussonar ok Kara konvngs broðvr. er atti Borghilldi dottvr Dags Eilifssonar. Þeirra seynir voro þeir Sigvrðr a Avstrátt ok Dagr. Seynir Sigvrðar voro þeir Jon a Avstrátt ok Þorsteinn dꜹfi. Jon atti Sigriþi systvr Jnnga konvngs ok Skvla hertoga. Sigvrðr var i barnæsko settr til bokar ok varþ hann klerkr. ok vigðr til diakns. Enn er hann gerþiz fvllkominn at alldri ok afli. þa var hann allra manna vaskligaztr. ok stercr. micill maðr. ok a alla atgervi var hann vmfram aðra iamnalldra sina. ok naliga hvern annan i Noregi. Hann var snimma ofsamaðr mikill ok veirar. hann var kallaðr Sigvrðr slembidiakn. manna friþaztr synom ok helldr þvnnhárr. ok þo vel hærðr. Þa kom þat vpp af Sigvrði. at moðir hans sagði at hann væri son Magnus konvngs berfættz. ok þegar er hann reð sialfr hattom sinom þa afræktiz hann klerkasiðo. for þa af landi brót. J þeim ferðom dvalþiz hann langa hrið. Þa byriaði hann ferþ sina vt til Jorsala. ok kom til Jordanar. ok sotti helga dóma. sva sem palmarom er titt. Ok er hann kom aptr dvalþiz hann i kꜹpferðom. Einn vetr var hann staddr nockveria hrið i Orkneyiom. hann var með Haralldi iarli at drapi Þorkels fostra Svmarliðssonar. Hann var ok vppi a Skotlandi með David Skotakonvngi. var hann þar virþr mikils. Siðan for hann til Danmerkr. ok var þat hans sꜹgn ok hans manna. at þar hefði hann flutt skirslur til faðernis ser. ok bar sva at hann væri son Magnus konvngs berbeins. ok væri þar við .v. byskvpar. Sva segir Jvarr Jnngimvndarson i Sigvrðarhelki.


Geyrðo skirslur
vm skiolldvngs kyn
fimm byskvpar
þeir er framazt þotto.
sva bar rꜹn
at riks konvngs þess
var hins millda
Magnus faðir.


Vinir Haralldz sogðo at þat væri lygi ok svik Dana.


Sigurðr a Jslandi

2. Þat er sagt at hann hafðiz i kꜹp(f)erðom við. Einn vetr var hann a Jslandi með Þorgisli Oddaseyni a Staðarholi i Sꜹrbæ. ok visso fair hverr hann var. Þat var vm hꜹstit er sꜹðir voro reknir i rétt ok ætlaðir til skvrðar. ok er þeir hendo sꜹðina hliop einn sꜹðrinn at honom Sigvrði sem hann leitaði þangat hialpar. Sigvrðr kippir honom vt or rettinni. ok lætr hann hlꜹpa i fiallit vpp. ok mællti. Eigi leita fleiri til trꜹstz til vár enn þeim skal at hialp verþa. Þat gerþiz enn vm vettrinn at kona ein hafði tekit. ok varþ Þorgils henni reiðr ok vill refsa henni. hon hliop þar til hialpar sem Sigvrðr var. hann setti hana hia ser i pallinn. Þorgils bað hann selia hana fram. enn Sigvrðr bað henni friþar. er þo hefir hon mitt trꜹst sótt. ok gef henni vpp sꜹkina. Þorgils svaraði. at hon skal viti fyrir taka. Ok er Sigvrðr sa at |[3] hann vill eigi heyra bæn hans. hleypr hann vpp ok bra sverþi ok bað hann til sækia. Ok er Þorgils sa at (hann) vill vigi veria hana. þa leizt honom maðrinn með miklu yfirbragði. ok grvnar hverr vera mvn. ok lætr við beraz at gera a hlut hennar. ok gaf henni friþ. Þar voro fleiri vtlendir menn ok hafði Sigvrðr minnzt yfirlæti. Einn dag er Sigvrðr kom i stofv. tefldi ꜹstmaðr við einn heimamann Þorgils. sa var skartzmaðr mikill ok barst a mikit. Avstmaðrinn kallaði a Sigvrð. at hann reði vm taflit með honom. enn Sigvrði þotti farit miog taflit. Enn sa maðr er tefldi við ꜹstmanninn hafði saran fót. ok þrvtnaði tain ok vægði. Sigvrðr setz i pallinn ok tekr eitt stra ok dregr eftir golfino. enn kettlinngar hliopo vm golfit. hann dregr fyrir þeim strait. þar til er einn þeirra kom við fot hins sara mannz. hann spratt vpp ok qvaþ við. enn taflit svarfaðiz. Þeir gera nv or þrætomal hvarr þeirra hefði. Ok þvi er þessa getið at Sigvrðr þotti nær ser tekit hafa þetta bragð. Eigi visso menn fyrri at hann væri lærðr enn þvattdag fyrir paska. þa sꜹng hann yfir vatni. ok æ þotti hann þess meira verþr er lengr hafði hann verit. Ok vm svmarit eftir aðr þeir skilþo. mællti Sigvrðr. at Þorgils skylldi kvnnliga senda menn til Sigvrðar slembidiakns. Þorgils svaraði. Hvat er þer at honom langt. Hann svaraði. Ek em Sigvrðr slembidiakn son Magnus konvngs. For hann siðan vttan.


(Frá svikum við Sigurð slembi)

3. J þenna tima var Haralldr einn konvngr i Noregi. ok var þat mal manna. at hann væri ecki vitr maðr. ok eigi iafngrimr sem Magnus konvngr frænði hans son Sigvrðar konvngs. Nv kemr Sigvrðr slembir i Noreg. þa gafo menn honom þat rað at hann færi a fvnd Haralldz konvngs ok birta fyrir honom frændsemi þeirra. ok freista hverso þa skipaðiz mal hans. Siðan sotti Sigvrðr a fvnd Haralldz konvngs til Biorgyniar ok geck bratt a konvngs valld. ok let hann vita sitt eyrinndi. Enn er raðgiafar konvngs vrðo varer þessa. mællto þeir þat ef Sigvrðr væri til rikis leiddr. at hann mvndi þeim verþa ofstórr. sva sem Magnus konvngr hafði verit. enn þeir sato nv miog i kyrrsæti ok reðo lendir menn landraðom miog. ok feckz þat rað at með konvngi at lata drepa Sigvrð ok finna honom þa sꜹk. er hann hafði verit at vigi Þorkels fostra vestr i eyiom. Þessi raðagarð for fram. Eitt kvelld siþ gengo til gestir nockvrir þar sem Sigvrðr var ok kollvðo hann með ser. toko skvto nockvra ok reyro með Sigvrð brot or bænom norðr vm Holldhello. Sigvrðr sat aftr a kisto einni ok hvgsaði sitt mal. grvnaði at þetta mvndi vera svik. Hann var sva buinn at hann hafði brækr blár ok skyrto. mottvl með tvglom at |[4] yfirhofn. Hann sa niðr fyrir sig ok hafði hendrnar at tvglum mottvlsins. setti stvndom tvglana a hꜹfvð ser. stvndom let hann þa niðr af. Ok þa er þeir koma naliga inn til Miolkrár. þa stoð hann vpp ok geck a borð. enn .ij. menn þeir sem til gæzlo voro fengnir við hann gengo með honom v́t at borðino. þeir toko mottvlinn ok helldo fra honom sem titt er at gera við rika menn. enn hann grvnaði at þeir helldi fleirom klæðom vm hann. þa tok hann sinni henndi hvarn þeirra ok steypiz fyrir borð með alla þa. enn skvtan renndi langt fram. ok var seint at ykva ok long dvꜹl aðr enn þeir gæti tekit sina menn. Enn Sigvrðr tok sva langt kafsvnd i brot. at hann var fyrr a landi vppi enn þeir fengi snvit skvtonni eftir honom. Hann var allra manna fóthvataztr. stefnir hann i fiall vpp. enn konvngsmenn leitoðo hans alla nottina. ok fvndo hann eigi. foro heim siþan. ok matto eigi leyna sinom ofꜹrom. Sigvrðr lagðiz niðr i fiallzskor nockvrn. ok svalaði honom miog. for hann þa af brokonvm ok skar rꜹf a setgeiranom ok smeygði a sig ok tok v́t hondonom. ok hialpaði með þvi lifino at sinni. ok þottiz nv finna at ecki mvndi til hialpar at leita oftar a fvnd Haralldz konvngs. ferr siðan til Danmerkr. At hꜹsti for hann aftr til Noregs með lꜹnongo ok var með presti nockvrom. Haralldr konvngr var þar i bænom ok mart rikismanna með honom.


(Dráp Haralds konungs)

4. Nv leitaði Sigvrðr vm með tilstilli vina sinna. ef hann mætti við komaz at raða Haralldi konvngi svikræði ok liflat. ok voro i þessom raðom eiðsvarar konvngs sialfs. ok þeir er iamnan sato yfir borðom hans i miclo yfirlæti. Ok a eino kvelldi er þeir ætloðo at fremia þetta vélræði. þa ræddoz við .ij. menn er sato ofir(!) konvngs borði. ok mællti annarr til konvngs. Herra segir hann. Nv hofvm við felagar skotit þræto ockarri til yðarra orslita herra. ok hofom við veðiat her vm aski hvnangs hvarr satt segir. ok segi ek at þv mvnir i nott liggia hia Jnngiriði drottning. enn hann segir at þer mvnit liggia hia Þoro Gvthormsdottvr. Konvngr svaraði hlægianndi ok var miog vvitanndi nockvrra velræða. ok mællti. Hann man eiga veðfeit. Ok af þvi þottvz þeir vita hvar hans mvndi at vitia a þeirri nótt. Enn hofvtvꜹrðr var þo halldinn yfir þvi herbergi er flestir menn hvgðo at konvngr mvndi sofa ok drottning var i. Vm nottina fyrir Luciomesso kom Sigvrðr ok þeir menn sem i raðom voro með honom til herbergis þess er Haralldr konvngr svaf i. ok drapo fyrst varþmenn. siðan brvto þeir vpp hvrðina. ok gengo inn með brvgðnom vopnom. Enn konvngr hafði drvckinn |[5] niðr lagiz. ok svaf fast. ok vaknaði við þat er menn vnno a honom. Hann mællti þat i ovitino. Sárt byr þv nv við mig Þóra. Enn hon liop vpp ok mællti. Þeir bva við þig er verr vilia þer enn ek. Lætr þar Haralldr konvngr lif sitt. Þessir menn gengo inn at honom með Sigvrði. Avgmvndr son Þrandar skaga. Kolbiorn Þorliotzson af Batalldri. Erlendr islendingr. Enn Sigvrðr með sina menn gengr a brꜹt. ok lætr hann kalla þa menn til sin. er hofðo heitizt til fꜹroneytis við hann. ef hann fengi Haralld af lifi tekit. Taka þeir Sigvrðr þa skvto nockvra ok hans menn ok róa vt a vaginn fyrir konvngsgarð. tok þa at lysa af degi. Þa stoð Sigvrðr vpp ok talaði við þa er stoðo a bryggionom. ok lysti vigi Haralldz konvngs ser a hendr ok beiddiz þa af þeim viðtoko. ok þeir tæki hann til hofðinngia. sva sem hann atti bvrði til. Þa dreif a bryggiornar mart lið or konvngsgarði. ok svꜹroðo allir sem einom mvnni mællti. at þat skylldi alldri verþa at þeir veitti honom lyðni ok þionvsto þeim manni. er myrt hafði broðvr sinn. Enn ef eigi hefir Haralldr konvngr þinn broðir verit. þa er ok ofallit at kalla þig konvng. þvi at þa átt þv onga ætt til þess. ne til konvnga at telia. Ok æpto vpp allir með vapnataki. at þeir skylldi allir vera vtlagir ok friþlꜹsir. Ok þvi næst var blasit konvngs luðri. ok stefnt saman lendom monnom ok hirðmonnom. Enn Sigvrðr ok hans menn sa sinn kost þann vænztan at verþa a brꜹtto. ok hellt hann þa norðr a Hꜹrðaland ok atti þar þing við bændr. ok gengo þeir vndir hann.[6] Þaþan for hann i Sogn ok norðr vm fiall. ok sva inn i Fiorðo. ok toko flestir vel hans mali.


(Upphaf Sigurðar ok Jnga konungs)

5. Jnngir(i)þr drottning ok hirðmenn ok lendir menn bera rað sin saman. ok er henni fylgt ꜹstr i Vik til Jnnga sonar sins. er Amvndi Gyrðarson hafði at fostra. ok hefia hann til konvngs a Borgarþingi. ok var hann þa a annan vetr. Voro i þessom raðom Amvndi ok Þiostolfr Alason ok margir aðrir stórir hofðinngiar. Enn þeir er i Þrandheimi voro toko til konvngs Sigvrþ Haralldzson a Eyraþingi. er Gyrðr fæddi Barðarson. var hann þa a fiorða vetr. Voro i þessom raðom Ottarr birtingr. Petr Vlfsson. Gvthormr a Reini. Ottarr balli. ok fiolþi annarra manna. Ok sneriz þa vndir þa bræðr naliga allr landzlyðr. ok allra hellzt fyrir þess sakir er faðir þeirra var kallaðr heilagr ok var þeim sva landit svarit at vndir ongan mann annan skylldi ganga konvngdomr meðan nockvrr lifði Haralldz sona. Sva segir Jvarr Jngimvndarson.


Toko margir
við Magnus seyni
Hꜹrðar ok Sygnir
at Haralld fallinn.
svꜹrðoz margir
menn a þingi
bvðlvngs |[7] seyni
i broðvr stað.


Wilhelm Wetlesen:
Orrosta við Mynni


(Frá Sigurði konungi slembi)

6. Haralldr konvngr var .vi. vetr at Noregi .ij. siðan þeir borðoz a Fyrileif. Sigvrðr slembir sotti norðr vm Stað. ok þa er hann kom a Norðmæri voro allt kominn fyrir hann bref at raði manna þeirra er snviz hofðo til hlyðni við sono Haralldz. ok feck hann þar onga viðtoko. Ok með þvi at Sigvrðr var liðlitill. gerðo þeir þat rað fyrir ser at fara vndan þeim norðr i Þrandheim ok leita a fvnd Magnus blinnda. ok toko hann or klꜹstri or Holmi. af nꜹðgom mvnkom. Enn sv er frasꜹgn fleiri manna. at Magnus færi at sialfs sins vilia. þott hitt væri gert til vmbotar hans mals. ok vænto ser af þesso liðzafla. ok sva gafz. Þa var Sigvrðr konvngr Haralldzson inn i bænom. ok með honom margir rikismenn. ok var Sigvrði slembi ecki þangat færiligt at leita. Sigvrðr hafði þa með ser marga vini sina ok sva Magnus vini. ok reyro inn i ána. ok koma festom i konvngsgarð. ok vrðo siðan vndan at leita. þvi at lyðr allr stoð a móti. Flvttoz þeir Sigvrðr ok Magnus þa i brꜹt eftir jolin þegar ok vænto ser liðsinnis af frændom sinom ok vinom Magnus. Enn eftir þeim sótti Þorbiorn Erlingsson. Aslakr Hakonarson ok þeir bræðr Benedict ok Eirikr. ok hirðin sv er verit hafði með Jnnga konvngi ok fiolþi annarra manna. ok fara þeir með flockina svðr fyrir Mæri. ok allt fyrir Rꜹmsdalsmynni. ok sva svðr. Þeir Sigvrðr ok Magnus skipto liði sino. for Sigvrðr slembir vestr vm haf. enn Magnus for til Vpplanda. ok vænti ser þar mikils trꜹstz sem hann feck. var hann þar vm vettrinn ok vm svmarit. Enn Jngi með liði sino bioz a moti. ok hittoz þar sem heitir i Mynni. varþ þar mikil orusta ok hafði Magnus konvngr meira lið. Sva er sagt at Þiostolfr Alason hafði Jnnga konvng i killtinngo ser. meðan bariz var. ok geck vndir merkiom ok kom i mikla rꜹn ok nꜹð af erfiði ok atsokn. Ok er þat mal manna. at þa hafi Jngi konvngr fengit vanheilinndi. þat er hann hafði allan alldr siðan. at knytti hrygginn ok annarr fotrinn skemri enn annarr. ok sva afllitill at alldri var hann gengr meðan hann lifði. Enn þo sneri mannfallino a hendr Magnusi blinnda. ok fello þessir i ondverþri fylkinngo. Þorkell. Halldórr Sigvrðarson ok Biorn Erlingsson ok Gvnnar af Gimsom ok micill hluti liðz Magnus. aðr enn hann flyði. Sva segir Kolli hinn prvþi.


Vnnot ꜹstr fyrir Mynni
oddhriþ ok bratt siðan
hilmir fect vnd hialmi
hrafns ferþar lið sverþom.
logðot þer enn eirar
ꜹrsyniaði brynio
vngr varðir þv þengill
þitt land saman randir.


Fyrr lá hans enn hárri
hringmilldr þaðan villdi
ver|[8]þvng oll a velli
vigfimr konvngr himni.
svndr klꜹf siklingr Þrænnda
soknfv́ss enn Magnusi
þer fekkz halfo hæri
herskriptr iofvrr gipta.


Magnus flyði þaðan ꜹstr a Gꜹtland til Karls iarls Sꜹrkvissonar. hann var rikr maðr ok agiarn. Magnus ok hans menn sogðo sva hvar sem þeir komv fyrir hofðingia. at Noregr mvndi nv lꜹss vera. ef nockvrir storir villdo til sækia. er engi var konvngr i landi. ok lendra manna forrað ok stiorn stoð yfir. ok þeir sem nv ero hellzt til raða teknir ofvnndar hverr þeirra annan. Enn með þvi at Karl var agiarn til rikis ok ahlyðinn of fortolur. þa samnar hann herliði ok riðr a Vikina ꜹstan. ok geck mart folk vndir hann fyrir hræzlo sakir. Ok er þetta fretta þeir Þiostolfr Alason ok Amvndi. þa fara þeir a moti með þvi liði er þeir fa. ok hofðo með ser Jnga konvng. Þeir hitta Karl iarl ok her Gꜹta ꜹstr a Krokaskógi. ok atto þar aðra orusto. varþ þar mikit mannspell. ok feck Jngi konvngr sigr. Enn þar fell Mvnan Ogmvndarson ok mart annarra manna af Gꜹtom. ok flyði iarl ꜹstr af skoginom. allt or riki sino. ok var þeirra ferþ hin hæðiligzta. Sva segir Kolli.


Lyss mvn ek hve liosa
lꜹt hrafn i ben Gꜹta
ꜹrn fylldi sig sialldan
sárisa rꜹð visi.
golldit varþ þeim er gerðo
glꜹm herðondom sverða
rꜹn er af riki þino
róg a Krokaskógi.


Magnus blinndi sotti til Danmerkr a fvnd Eiriks eimvna. ok feck þar goðar viðtokvr. bað hann Eirik konvng. ef hann villdi fara til Noregs með Danaher ok leggia vndir (sik) landit. ok hann mvndi fylgia honom. ok sagði ef hann kemr með afl hersins. at engi maðr mvn þora at skiota spioti a moti þer. Enn konvngr skipar liði ok stefnir v́t leiðangri. ok ferr með .cc. skipa norðr i Noreg. ok var Magnus blindi ok hans menn i þessi ferþ með Danakonvngi. Ferr Eirikr konvngr ꜹstan vm Vikina ok foro til hófs[9] með friþi. Enn er þeir komv liðino ꜹstan til Tvn(s)bergs. var þar fyrir samnaðr[10] lendra manna Jnga konvngs. Þar matto þeir eigi a land komaz. ok eigi vatn at taka ser. var þar mart drepit af þeim. ok þaðan helldo þeir inn til Oslóar. ok þar var fyrir Þiostolfr Alason. Sva er sagt at þeir villdo bera vt skrin hins helga Halfvarðz or bænom. vm aptaninn er þeir vrðo varir við liðit. ok toko sva margir vndir sem við matto komaz. enn sva þvngt var skrinit. at þeir matto eigi lengra bera enn a kirkiogolfit vtarr. Enn vm morgininn eftir þa sa þeir skipaliðit. er vttan sigldi hia Hofvtey. þa baro .iiij. menn skrinit or bænom. Enn Þiostolfr geck or bænom ok allt liðit með skrinino. enn skrinit for vpp a Rꜹmariki til Fors. ok var |[11] þar .iij. manvðr. Þiostolfr nam staðar fyrir ofan bæinn. ok rvnno menn Eiriks konvngs eftir þeim. enn stafnbvi hans varð skiotaztr. sa het Askell. Þiostolfr skꜹt broddi til hans ok lꜹst vndir kverkina sva at vt kom of hnackann. ok þotti alldri betra skot skotið hafa verit. þvi at ecki var bert a honom annat. Enn Þiostolfr for vpp a Rꜹmariki ok samnaði liði vm nóttina. Enn þeir Eirikr konvngr logðo elld i Hallvarðzkirkio ok sva i bæinn ok brenndo vpp allan. Þvi næst komv þeir Þiostolfr ofan með miclo liði. enn Eirikr konvngr lagði brot skipaliði sino. ok matto þeir hvergi a land komaz þeimmegin fiarðarins fyrir samnaði lendra manna. Enn Jngi konvngr var i Hornborosvndom með herinn. ok Amvndi fostri hans Gyrðarson. ok borðoz við Eirik konvng þar ok drapo mart af honom. ok flyði hann vndan svðr til Danmerkr. Þat mæla menn at eigi hafi verri fꜹr farin verit i Noreg með iamnmiclo liði. Enn Eiriki konvngi þotto þeir Magnus hafa logit at ser at Noregr mvndi ꜹðr fyrir ok letz alldri mvndo slikr vin þeirra siðan sem aðr.


(Frá sonum Haralds konungs)

7. Nv er at segia fra sonom Haralldz ok Sigvrði slembi sem sagt hefir vitr maðr ok skynsamr Eirikr Oddzson. ok er þessi frasꜹgn Hakonar maga lendz mannz. hann sat yfir ok sagði fra þessom tiþindom er ritoð voro fyrsta sinni. enn hann sialfr ok seynir hans voro i ollom þessom ferðom ok orustom. ok voro allar aðrar ferðir kvnnar.


(Frá Sigurði)

8. Sigvrðr slembir kom þat svmar i Danmork ok atti þar .ij. orustor i Eyrarsvndi við Vinðr. aðra svðr við Æri. ok hrꜹð þar .viij. skip (ok drap mart manna). enn hann hengði svma. Flackaði Sigvrðr i Svðrlondom vm hriþ. enn hann vissi ongan sinn afla i Noregi. ok var þar mest (um motstoðu) þar sem voro Þrændir ok Mærir. Sva segir Jvarr.


Riso við visa
vestan komnom
Þrændir ok Mærir
þeir er þrifom nitto.
brvgðoz hꜹlþar
i hvga sinom
mennzko milldom
Magnus seyni.


Ok þat segir hann þa er Sigvrðr for af Noregi at hann kom i Sviakonvngs riki.


Drifo til reipa
i rꜹðo veðri
reyndir at risno
ræsis þegnar.
vrðo seggir
segls at gæta
þa var svalt a sia
enn svmir iosv.


Hratt hvast skipi
i hvotv veðri
rꜹst riðanndi
ok ramir strꜹmar.
festo seggir
sneckio langa
kynstors iofvrs
við Kalmarsnes.


Þa var hann kominn i Danakonvngs riki. ok gerþi ser þar marga at vinom hofþingia. konvnginn sialfan fyrst. sem her segir.


Ser framliga
friðar leitaði
ilrioðr ara
við Jota gram.


þaðan hellt hann i Elfina i eystri kvisl ok tok þar .vi. skip af liði Þoris hvinandtorða ok Olafs Haralldzsoner kesio. enn ellti þa a land vpp. Sva segir Jvarr.


|[12] Vann i Elfi
þar er iofvrr barðiz
fall folkstara
til fꜹðvrleifðar.
skvlfo skeyti
skot mꜹgnoðoz
hnigo hringviðir
hvarratveggio.


Enn Þiostolfr var i Konvngahello ok skylldi þar veria landit. enn Sigvrðr slembir hellt þangat liði sino. ok skvtvz þeir a ok matto eigi a land ganga. fello menn af hvaromtveggiom ok mart varþ sárt. Þar fell Vlfheðinn Soxolfsson norðlendzkr maðr stafnbvi Sigvrðar. Enn er Sigvrðr lá i hofn þeirri er Portyria hét a Limagarþzsiðo. ok sætti þar skipom er foro i Vikina eða brot þaðan ok rænti. enn Tvnsbergsmenn gerþo lið at honom ok komv a ovart sva at þeir Sigvrðr voro a landi ok skipto fengi sino. kom svmt liðit ofan at þeim. ok logðo þeir vm þvera hofnina fyrir vtan þa. Þar fell mart manna af liði Sigvrðar. þar fell Fiðr geit ok Askell Smiðzson. enn Sigvrðr komz a skip sitt ok reyri v́t at þeim. enn skip Vatnorms var þar næst ok let hann siga vndan a homlo. Reyri Sigvrðr þar v́t til hafs einskipa. Þa var þetta kveþit.


Varð eigi vel við styrio
Vatnormr i Portyrio.


Sigldo þeir Sigvrðr siðan i haf. ok er siglt var miog forst maðr af skipi hans. sa het Kolbeinn Þorliotzson. Sigvrðr brꜹt skipit er hann kom svðr ok var vm vettrinn i Alaborg. Enn of svmarit eftir foro þeir svnnan baðir saman ok Magnus blindi með[13] .vij. skipom. ok komv a Lista a ovart vm nótt. ok logðo þar skipom sinom at landi. Þar var fyrir Benteinn Kolbeinsson hirðmaðr Jnnga konvngs rꜹskr maðr. Þeir Sigvrðr gengo þar vpp i nætrellding. ok kom a vvart. ok tok hvs a þeim. ok villdo leggia elld i bæinn. enn Benteinn komz v́t i bv́r nockvt með herklæðom sinom ok bioz at veriaz. Þa mællti Sigvrðr. Hverr vill sveina ganga inn at Benteini. þat er nv kvrteisi. Enn engi varð skiott til bvinn. Benteinn heyrði hvat þeir toluðo ok sagði sva. Hverr yðarr er inn gengr þa skal vapn fyrir finna. Enn myrk(t) var i hvsino ok stoð hann við dyrrin með brvgðit sverþ. skiolld hafði hann fyrir ser. enn hialm a hofði. Sigvrðr stoð brꜹt fra noccot ok sa at engi varþ til bvinn. hann tok grafelld einn ok vafði vm hond ser. hann bra sverþi ok sneri vpp at hvsino. hann var i skyrto einni ok hafði ecki a hofði. Hann hleypr inn i hvsit sva snart sem kolfi skyti. sva at hann var þegar i innanverþo hvsino ok sneri vttar þegar at Benteini. ok hio hann banahogg. ok kom sva vt at hann hafði hofoðit i hendi ser. ok var maðrinn einkar hvatligr. þvi at allra manna var hann snofvrmannligaztr. Sva segir.


Hellt a Lista
lofðvngr skipom
ꜹrr fyrir Agðir
ꜹstan af nesiom.
hue hersa (kyn)
|[14] herr var i landi
brvnno bygðir
fyrir bvðlungi.


Dreif til skogar
fyrir skiolldvngi
landmanna lið
þar er logar brvnno.
vocto drengir
með dꜹrr roðinn
bloð Beinteini
aðr bana fengi.


Siðan foro þeir til skipa sinna ok helldo brot. Enn er Jnngi konvngr fretti drap Benteins ok bræðr hans Sigvrðr ok Gyrðr. for Jnngi konvngr með mikit lið at þeim Sigvrði slembi. ok tok skip vndan Hakoni pvngellto seyni Pals ok dottvrseyni Aslaks Erlingssonar af Sóla. ok systrvnngi Hakonar maga. Enn Jngi konvngr ellti Hakon a land vpp ok lið hans allt ok tok hvert fat þeirra. Enn þeir flyðo i fiorðo inn vndan. Þeir flyðo ok vndan Jnga konvngi Sigvrðr storkr son Eindriþa i Gꜹlardal. ok Eirikr hæll broðir hans. ok Andres kelldoskitr son Grims or Visti. Enn Sigvrðr slembir ok Magnus blindi ok Þorleifr skiappa sigldo norðr hit yttra þrimr skipom a Halogaland. ok var Magnus þann vetr i Biarkey. norðr með Vidkvnni Jonsseyni broðvrseyni Knvtz. Enn Sigvrðr var a Finnmork þann vetr a lꜹn. ok meirr enn .xx. menn með honom. enn hann hio stafna af skipi sino ok rꜹfar a ok sꜹckti niðr i Ægisfirði innanverþom. Enn þat var mællt at þeir Þorleifr skiappa fengi honom vistir ok Einarr Ogmvndarson af Sandi ok Gvðrvnar Einarsdottvr Arasonar af Reykiaholum. Þat er sagt þann vetr at Sigvrðr orti viso þessa.


Gott var i gamma
þars ver glaðir drvckom
ok glaðr grams son
geck meðal beckia.
vara þar gamans vant
at gaman dryckio
þegn gladdi þegn
þar landz sem var.


Ok vm varit eftir for hann norðan ok hafði skvtvr .ij. er Finnar hofðo gert honom. ok var engi sꜹmr i enn með sini bvndnar. ok viðiar fyrir kné. reyro .xij. menn a borð. sva skiotar at ecki skip tok þær a vatni. sva sem kveðit er.


Fátt eitt fylgir
fvro haleyskri
svipar vnd segli
sinbvndit skip.


Sigvrðr kom norðan i Vága ok tok þar Svein prest ok sonv hans tva ok let drepa þa alla.


(Dráp Vilhjálms skinnara)

9. Sigvrðr hellt þa svðr i Vikar ok tok þar Vilhialm skinnara lendan mann Sigvrðar konvngs. annan Þorallda keppt ok drapo þa baða. Þa for Sigvrðr svðr með landi ok hitti þar Styrkar[15] glæsirófv svðr fyrir Byrðo. þa er hann for svnnan or kꜹpangi ok drapo hann. Enn er Sigvrðr kom svðr til Valsness[16] hitti hann Svinagrim ok let hoggva af honom hina hægri hond. Þa for hann svðr a Mæri fyrir vttan Þrandheimsmynni. tok þar Heðin harðmaga ok Kalf kringloꜹga. ok let Heðin vndan ganga. enn þeir drapo Kalf. Sigvrðr konvngr ok Saðagyrðr fostri hans spvrðo til fara Sigvrðar slembis ok hvat hann hafðiz |[17] at. þa sendo þeir menn til at leita hans. fengo þeir fyrir Jon kꜹko son Kalfs hins ranga. broðvr Jvars byskvps. ok annan Jon prest smyril. Þeir skipoðo Hreininn. allra skipa skiotaztr .ij. rv́m ok .xx. Þeir leitoðo Sigvrðar ok fvnndo hann eigi. ok foro aftr við litinn orðztir. þvi at menn sogðo sva. at þeir sæi þa. ok þeyrði eigi at leggia at þeim. Sigvrðr for svðr a Hꜹrðaland. ok kom i Herðlo. þar atti bv Einarr son Laxapals. ok var hann farinn inn i Hamarsfiorð til Gagndagaþings. Þeir toko fe allt er heima var ok langskip .xxv. er Einarr atti ok son hans .iiij. vettra gamlan er la hia verkmanni hans. villdo svmir drepa sveininn. enn svmir hafa i brot með ser. (Verkmaðrinn sagði þeim.) Ecki mvn yðr þat happ at drepa svein þenna. ok engi tilslægia er yðr at hafa hann i brot. þvi at hann er son minn enn eigi Einars. Ok af hans orðom leto þeir sveininn eftir. enn þeir foro i brot. Enn er Einarr kom heim gaf hann verkmanni fe til .ij. ꜹra gvllz. ok bað hann hafa þꜹck fyrir sitt orræði. Sva segir Eirikr Oddzson. at hann var þa i Biorgyn er Einarr Palsson sagði fra þessom tiðindom. ok hann let rita þessa sꜹgo. Sigvrðr for þa svðr með landi. ok allt i Vik ꜹstr. ok hitti Finn Sꜹðavlfason ꜹstr i Kvilldom er hann for at heimta landskylldir Jnga konvngs ok let hengia hann. Siþan for hann svðr til Danmerkr.


(Bréfsending Jnga konungs)

10. Vikveriar ok Biorgyniar(menn) mællto. at þat var osomi er Sigvrðr konvngr ok vinir hans sáto kyrrir norðr i Kꜹpangi. þott fꜹðvrbani hans færi þioðleið fyrir vtan Þrandheimsmynni. enn Jngi konvngr ok hans lið sat i Vik ꜹstr við haskann. ok varþi landit ok hafði átt margar orustor. Þa sendi Jngi konvngr bref norðr til kꜹpangrs. þar stoðo þessi orð a. Jnngi konvngr son Haralldz konvngs sendir qveðio Sigvrþi konvngi broðvr sinom ok Saðagyrði. Ogmvndi svipti. Ottari birtinngi. ok ollom lendom monnom. hirðmonnom. ok hvskꜹrlom. ok allri alþyðo sælom ok veslom vngom ok gomlum. gvðz ok sina. Ollum monnom ero kvnnig venndreði þꜹ er ver hofom ok sva æska. þv ert .v. vettra. enn ver .iiij. vettra. megom við ecki atfæraz nema þat sem við niotvm vina ockarra. ok goðra manna. Nv þickiomz ek ok minir menn vera nærr staddr vendreþi ok nꜹðsyn beggia ockar. enn þv eða þinir vinir. Geyr nv sva vel at þv far til fvnndar við mig. ok sem fiolmennaztr. ok verom baðir saman hvat sem i geriz. Nv er sa ockarr mestr vin at til þess helldr at við sém vel sáttir. ok sem iafnaz halldnir i ollum lutom. Enn með þvi at þv afrækiz ok villt eigi fara at nꜹðsynligri orðsennding minni. enn sem fyrr hofir(!) þv gert. skalltv við þvi bvaz at ek mvn fara a hendr þer með lið skipti þa gvð með ockr. þvi at eigi mvno ver lengr hafa |[18] sva bvit at sitia með sva miclom kostnaði ok fiolmenni sem her þarf fyrir vfriþar sakir. Enn her þarf margs við. tekr þv allar landskylldir at helmingi ok aðrar tekior i Noregi. Lifit i gvðz friþi. Þa svaraði Ottarr birtingr. ok stoð vpp a þingino.


(Tala Óttars birtings)

11. Þat er mal Sigvrðar konvngs til Jnga konvngs broðvr sins at gvð þacki honom goða kveðio sina ok sva starf ok torvelldi. er þv hefir ok þinir vinir i riki þesso at beggia ockarra nꜹðsyn. Enn þott svmt þicki helldr orðigt i orðom Jnga konvngs til Sigvrðar konvngs broðvr sins. þa hefir hann mikit til sins mals i marga staði. Nv vil ek lysa fyrir yðr mitt lyndi. ok heyra hvart þvi fylgir lyndi Sigvrðar konvngs eða annarra rikismanna. at þv Sigvrðr konvngr bv þig ok þat lið sem þer vill fylgia at veria land þitt. ok far sem fiolmennaztr a fvnd Jnga konvngs broðvr þins sem fyrst matto. ok styrki hvarr yckarr annan i ollom farsælligom lutom. enn almattigr gvð baða yckr. Nv viliom ver heyra orð þin konvngr. Petr Sꜹðavlfsson bar Sigvrð konvng a þingit. er siðan var kallaðr Petr byrðarsveinn. Þa mællti konvngr. Vito þat allir menn ef ek skal raða. at ek vil fara a fvnd Jnga konvngs broðvr mins sem fyrst ma ek. Talaði þetta ok hverr at odrom. sem Ottarr hafði fyrst vpp kveþit. ok var þat þa raðit at stefna liði saman. ok fara ꜹstr i land. Siþan for Sigvrðr konvngr ꜹstr i Vik ok hitti þar Jnga konvng broðvr sinn.


(Fall Magnús blinda)

12. Sama hꜹst komv þeir Sigvrðr slembir ok Magnus blinndi svnnan or Danmork með .xxx. skipa. bæði Danaher ok Norðmanna. Þat var nær vetrnottvm. Enn er þetta spyria konvngarnir ok þeirra lið. fara þeir ꜹstr i moti. þeir hittoz i Hvꜹlom við Holm hinn gra. þat var hinn næsta dag eftir Marteinsmesso a svnnodaginn. Þeir Jngi konvngr ok Sigvrðr konvngr hofðo .xx. skip ok oll stór. varþ þar orusta mikil. Ok eftir hina fyrsto hrið flyðo Danir með .xviij. skipom heim svðr. þa rvddvz skip þeirra Sigvrðar ok Magnus. Enn er miog var hroðit skip Magnus. la hann i hvilo sinni. Hreiðarr Griotgarþzson er lengi hafði verit með honom. hann tok Magnus konvng i fang ser. ok villdi lꜹpa a skip annat. þa var Hreiðarr skotinn spioti millom herþanna. ok þar i gegnom. Enn sva segia menn at þar fengi Magnus bana af þvi sama skoti. ok fell Hreiðarr a bak aftr a þiliornar. enn Magnus a hann ofan. Mælir þat hverr maðr at hann þotti vel hafa fylgt sinom lánardrottni. Þar fell Loðinn sꜹprvðr af Linostoðom a skipi Magnus. ok Bersi Þormvðarson stafnbvi Sigvrðar slembis ok Jvarr Kolbeins(son). Havarðr fægir. Sia Jvarr geck inn at Haralldi konvngi ok vann fystr a honom. Fell þa mikill luti liðz Magnus ok Sigvrðar. |[19] þvi at engi geck vndan þann er þeir matto ná. Þeir drapo i einom holma meirr enn .lx. manna. þar voro .ij. islenndzkir menn drepnir. Sigvrðr son Bergþors Marssonar ok Klæmit son Ara Einarssonar. Jvarr skrꜹthanki son Kalfs hins ranga. er siðan var byskvp i Þrandheimi norðr. hann var faðir Eiriks erkibyskvps. Jvarr hafði iamnan fylgt Magnusi. hann komz a skip Jons kꜹko broðvr sins. enn Jon atti Cecilio dottvr Gyrðar Barðarsonar. þeir .iij. komvz a skip Jons. annarr Arnbiorn ambi. er siþan atti dottvr Þorsteins i Avðzhollti. þriði Jvarr dvnnta Stárason. broðir Helga Stárasonar. enn þrænskr at moðvrkyni. hinn vænsti maðr. Enn er liðzmenn vrðo varir við at þeir voro þar þa gengo þeir at þeim Joni. enn þeir bioggvz við. var þa bvit við at alþyða mvndi beriaz. Enn þat varþ at sætt með þeim[20] at Jon leysti vndan Jvar[21] broðvr sinn ok Arnbiorn. ok festi fe fyrir þa. enn þat fe var honom gefit siðan. enn Jvarr dvnnta var leiddr a land vpp ok hꜹggvinn. þvi at þeir Sigvrðr ok Gyrðr Kolbeinsseynir villdo eigi taka fe fyrir hann. þvi at þeir kenndo honom at hann hefði verit at vigi Benteins broðvr þeirra. Þat sagði Jvarr byskvp. at þat hefði sva yfir hann liðit at honom þotti verst. er Jvarr var leiddr a land vpp vndir oxi. ok hvarf aðr til þeirra. ok bað þa heila hittaz. Sva sagði Gvðriðr Birgisdottir systir Jons erkibyskvps Eiriki Oddzseyni at hon heyrði Jvarr byskvp þetta segia.


Rofinn bardagi

13. Þranndr giallkeri styrði skipi i liði Jnga konvngs. Enn þa var sva komit at Jnnga menn reyro a smábatom at þeim monnom er a svnndi voro ok drapo hvern er þeir naðo. Sigvrðr slembir liop a kaf af skipi sino. þa er hroðit var. ok steypti brynio af ser i kafi. svam siþan ok hafði skiolld yfir ser. Enn menn nockvrir af skipi Þrandar toko einn mann af svnndi. ok villdo drepa hann. enn sa bað sig vndan ok qvaz mvndo segia þeim hvar Sigvrðr slembir svam. þeir villdo þat. Enn skilldir ok menn dꜹðir ok vopn ok klæði fluto viða a sianom hia skiponom. Sia mvnvt þer segir hann hvar flytr rꜹðr skiolldr. þar er hann vndir. Siþan reyro þeir þannig ok toko hann ok flutto vp i skip Þranndar. Enn Þrandr gerði orð Þiostolfi ok Ottari. Amvnda. ok Gyrði. Sigvrðr hafði haft a ser elldzvirki. ok var fnioskrinn i valhnotarskvrn innan ok stevpt vm vtan vaxi. Þvi er þessa getit at þat þotti hvgkvæmligt at bva sva vm at alldri matti vætazt. Þvi hafði hann skiolld yfir ser. er hann svam at þa vissi engi hvart sa skiolldr var eða annarr. er margir fluto a sianom. Sva sogðo þeir at alldri mvndo þeir finna hann ef þeim væri eigi sagt til hans. Enn er Þrandr kom til landz með hann. þa var sagt liðzmonnom |[22] at hann var tekinn. þa slo opi a herinn af fagnaðinom. Enn er Sigvrðr heyrði þat mællti hann. Margr vandr maðr man her verþa feginn af hofði mino i dag. Þa geck Þiostolfr Alason til þar er hann sat. ok strꜹc silkihvfo hlaðbvna af hofði honom ok mællti. Hvi vartv sva diarfr þrælsson einn. at þv þorðir at kallaz son Magnus konvngs. Hann svaraði. Eigi þarfto at iamna fꜹðvr minom við þræl. þvi at litils var þinn faðir verþr hia minom fꜹðvr. Hallr son Þorgeirs læknis Steinssonar hirðmaðr Jnga konvngs var við staddr þessi tiðindi. hann sagði Eiriki Oddzseyni fyrir. enn hann reit eftir bok þa er kollvð er Hryggiarstycki vm þessa atbvrði. Eirikr var vitr maðr ok var i þenna tima longom i Noregi.


Drap ok qualar Sigvrðar slembis

14. Hallr sagði sva at hofðinngiar villdi lata drepa Sigvrð þegar. enn þeir er grimaztir voro at reka harma sinna a honom reðo pislom hans. ok voro til þess nefndir bræðr Benteins Sigvrðr ok Gyrðr seynir Kolbeins. ok Petr byrðarsveinn villdi hefna Finnz broðvr sins. Enn hofdinngiar ok flest folk geck fra. Þeir brvto i svnðr fótleggi hans með oxarhomrom. ok handleggi. þa fletto þeir hann af klæðonom. ok ætloðo at fla hann kvikvan. ok klufv svꜹrð i hofði honom. þat matto þeir eigi gera fyrir bloðrás. Þa borðo þeir hann með svarþsvipom lengi. sva at naliga var oll hvð af honom flegin. Siþan skvto þeir stocki a hrygginn sva at i svnðr geck hioggv siðan af honom hofvðit. ok drogo brꜹt likama hans. ok reyrðo i hreysi nockverio. Þat er allra manna mal vina hans ok ovina. at engi maðr i Noregi hafi betr verit gerr at ser of alla luti. enn Sigvrðr i þeirra manna minni. er þa voro vppi. enn ogæfomaðr var hann of svma luti. Sva sagði Hallr at hann mællti fatt i pislonom ok svaraði fa þott menn eyrti orða a hann. enn hann braz alldri við. helldr enn þeir lysti a stock eða stein. Enn þat let hann fylgia at þat matti vel vera vm goðan dreng. þann er vel væri at þrek bvinn at sva mætti standaz pinningar at þvi at maðr helldi mvnni sinom eða brygðiz litt við. Enn þat sagði hann at alldri bra hann mali sino ok iamnléttmællt væri honom sem þa at hann væri a olbeck inni. hvartki mællti hann hæra ne lægra eða skelf(hen)dra enn vandi hans var til. ok mællti allt til þess er hann andaþiz ok sꜹng þriþiong psalltara. ok letz honom þat þickia vmfram of elion annarra manna eða styrk. Enn prestr sa er þar hafði kirkio skamt i fra. let lik Sigvrðar færa þannig til kirkio. Þessi prestr var vin þeirra Haralldzsona. Enn er þetta spvrðiz kꜹstvðo þeir reiði a hann. enn leto aftr flytia likit þar sem hafði verit. |[23] varþ þa prestr fe fyrir giallda. Enn vinir Sigvrðar foro eftir liki hans or Danmorko. ok flutto hann til Alaborgar. ok grofv at Mariokirkio þar i bænom. Þiostolfr Alason let færa lik Magnus blinda til Osloar ok grafa at Hallvarðzkirkio hia Sigvrði konvngi fꜹðvr hans. Loðin sꜹprvð færðo þeir til Tvnsbergs. enn annat liðit grofo þeir þar.




Fotnoter:

  1. 276
  2. systvr Cd.
  3. 277
  4. 278
  5. 279
  6. Saa rettet i Cd. for opr. hans
  7. 280
  8. 281
  9. hóps Cd.
  10. fyrir tilf. Cd.
  11. 282
  12. 283
  13. med i Ungers tekst (trykkfeil?).
  14. 284
  15. Styrkarr Cd.
  16. Saa rettet i Cd. for opr. Hvalsness
  17. 285
  18. 286
  19. 287
  20. þat Cd.
  21. Jvarr Cd.
  22. 288
  23. 289