Uphaf Inga konungs(FJ)

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ►

Snorri Sturluson

Heimskringla

Nóregs konunga sǫgur

udgivet af

Finnur Jónsson

G. E. C. Gads Forlag
København
1911 (1925)

Uphaf Inga konungs.

K. 1.

Ingiríðr drótning ok með henni lendir menn ok hirðin, sú er Haraldr konungr hafði haft, réðu þat, at hleypiskip var gǫrt ok sent norðr til Þrándheims at segja fall Haraldz konungs ok þat með, at Þrœndir skyldu taka til konungs son Haraldz konungs Sigurð, er þá var norðr þar ok Sáða-Gyrðr Bárðarson fóstraði, en Ingiríðr drótning fór þegar austr í Vík. Ingi hét sonr þeira Haraldz konungs, er var at fóstri þar í Víkinni með Ámunda Gyrðarsyni Lǫgbersasonar. En er þau kómu í Víkina, var stefnt Borgarþing; þar var Ingi til konungs tekinn, — þá var hann á annan vetr, — at því ráði hurfu Ámundi ok Þjóstólfr Álason ok margir aðrir stórir hǫfðingjar. En er þau tíðendi kómu norðr til Þrándheims, at Haraldr konungr var af lífi tekinn, þá var þar til konungs tekinn Sigurðr, sonr Haraldz konungs, ok hurfu at því ráði Óttarr birtingr ok Pétr Sauða-Úlfsson ok þeir brœðr Gothormr af Reini Ásólfsson ok Óttarr balli ok fjǫldi annarra hǫfðingja, ok snørisk undir þá brœðr náliga allr lýðr ok allra helzt fyrir þess sakar, at faðir þeira var kallaðr heilagr, ok var þeim svá land svarit, at undir engan mann annan skyldi ganga, meðan nǫkkurr þeira lifði sona Haraldz konungs.

K. 2. Frá Sigurði slembidjákn.

Sigurðr slembidjákn sótti norðr um Stað, ok þá er hann kom á Norð-Mœri, váru alt komin fyrir honum bréf ok jartegnir ráðamanna þeira, er snúizk hǫfðu undir hlýðni við sonu Haraldz konungs, ok fekk hann þar enga viðrtǫku eða upreist; en með því at hann var sjálfr liðfár, þá réðu þeir þat, at stefna inn í Þrándheim, þvíat hann hafði áðr gǫrt orð fyrir sér inn þannug til vina sinna ok til vina Magnús konungs, er blindaðr hafði verit. En er hann kom tíl kaupangs, røri hann upp í ána Nið, ok kómu festum á land í konungsgarði ok urðu þá undan at leita, þvíat lýðr allr stóð í móti. Þeir lǫgðu síðan til Hólms ok tóku þar út ór klaustranum Magnús Sigurðarson af nauðgum munkunum; hann hafði tekit áðr munksvígslu. Sú er fleiri manna sǫgn, at Magnús fœri at sjálfs sín vilja, þótt þetta væri gǫrt til bótar um mál hans; ok vænti af þessu sér liðsafla, ok svá gerðisk ok gafsk, ok var þetta þegar eptir jól. Fóru þeir Sigurðr út eptir firðinum. Síðan sótti eptir þeim Bjǫrn Egilsson, Gunnarr af Gimsum, Haldórr Sigurðarson, Áslákr Hákonarson ok þeir brœðr, Benedikt ok Eiríkr, ok hirð sú, er verit hafði fyrr með Magnúsi konungi, ok fjǫldi annarra manna. Þeir fóru með flokkinn suðr fyrir Mœri ok alt fyrir Raumsdalsminni. Þeir skiptu þar liði sínu, ok fór Sigurðr slembidjákn vestr um haf þegar um vetrinn, en Magnús fór til Uplanda ok vænti sér þar mikils liðs, sem hann fekk; var hann þar um vetrinn ok um sumarit alt á Uplǫndum ok hafði þá mikit lið; en Ingi konungr fór með liði sínu, ok hittusk þeir sem heitir í Mynni; varð þar mikil orrosta, ok hafði Magnús konungr meira lið. Svá er sagt, at Þjóstólfr Álason hafði Inga konung í kiltingu sér, meðan orrosta var, ok gekk undir merki, ok kom Þjóstólfr í mikla nauð af erfiði ok atsókn; ok er þat mál manna, at þá hafi Ingi fengit vanheilendi þat, er hann hafði allan aldr síðan, ok kvnýtti hrygginn, en annarr fótrinn var skemiri en annarr ok svá afllítill, at hann var illa gengr, meðan hann lifði. Þá snøri mannfallinu á hendr Magnús konungs mǫnnum, ok fellu þessir í ǫndurðri fylking, Haldórr Sigurðarson ok Bjǫrn Egilsson, Gunnarr af Gimsum ok mikill hluti liðs Magnús, áðr hann vildi flýja eða undan ríða; svá segir Kolli:

211. Unnuð austr fyr Mynni

oddhríð, en brátt síðan,

hilmir, fekk, und hjalmi,

hrafns verðar lið sverðum.

Ok enn þetta:

212. Fyrr lá hans, en harri

hringmildr fara vildi,

verðung ǫll á velli;

vígfimr konungr himni.

Magnús flýði þaðan austr á Gautland ok þaðan til Danmerkr. Í þenna tíma var Karl jarl Sónason í Gautlandi; hann var ríkr ok ágjarn. Magnús blindi ok hans menn segja svá, hvar sem þeir kómu fyrir hǫfðingja, segja, at Nóregr myndi liggja lauss fyrir, ef nǫkkurir stórir hǫfðingjar vildi til sœkja, er engi var konungr yfir landinu ok lendra manna forráð var þar yfir ríkinu, en þeir lendir menn, er fyrst váru til forráða teknir, þá var nú hverr ósáttr við annan fyrir ǫfundar sakir. En með því at Karl jarl var ágjarn til ríkis ok áhlýðinn um fyrirtǫlur, þá samnar hann liði ok ríðr austan í Víkina, ok gekk mart fólk undir hann fyrir hræzlu sakir. En er þetta spyrja þeir Þjóstólfr Álason ok Ámundi, þá fóru þeir í móti með því liði, er til feksk, ok hǫfðu með sér Inga konung. Þeir hittu Karl jarl ok her Gauta austr á Krókaskógi ok áttu þar aðra orrostu, ok fekk Ingi konungr sigr. Þar fell Munán ǫgmundarson, móðurbróðir Karl jarls. ǫgmundr, faðir Munáns, var sonr Orms jarls Eilífssonar ok Sigríðar, dóttur Finnz jarls Árnasonar; Ástríðr ǫgmundardóttir var móðir Karls jarls. Mart fell á Krókaskógi, en jarl flýði austr af skóginum; Ingi konungr rak þá alt austr ór ríki sínu, ok varð þeira ferð in herfiligsta; svá segir Kolli:

213. Lýsa munk, hvé ljósa

laut hrafn í ben Gauta;

ǫrn fyldit sik sjaldan;

sárísa rauð vísi;

goldit varð, þeims gerðu

glaumherðǫndum sverða

(raun 's at ríki þínu)

róg, á Krókaskógi.

K. 3. Ferð Eiríks konungs í Nóreg.

Magnús blindi sótti þá til Danmerkr á fund Eiríks eimuna ok fekk hann þar góðar viðtekjur; bauð hann Eiríki at fylgja honum í Nóreg, ef Eiríkr vildi leggja undir sik landit ok fara með Dana-her í Nóreg, ok segir, ef hann kømr með styrk hers, at engi maðr í Nóregi mun þora at skjóta spjóti í móti honum. En konungr skipaðisk við ok bauð út leiðangri; hann fór með vi. hundruð skipa norðr í Nóreg, ok var Magnús blindi ok hans menn í þessi ferð með Dana-konungi. En er þeir kómu í Víkina, þá foru þeir til hófs nǫkkurs með spekð ok friði austan fjarðar, en er þeir kómu liðinu til Túnsbergs, var þar fyrir samnaðr mikill lendra manna Inga konungs. Vatnormr Dagsson, bróðir Grégóríí, réð mest fyrir þeim. Þá máttu Danir eigi á land komask ok eigi vatn sér taka; var mart manna drepit af þeim. Þá lǫgðu þeir inn eptir firði til Óslóar, ok var þar fyrir Þjóstólfr Álason. Svá er sagt, at þeir vildu láta bera skrín Hallvarðz ins helga ór býnum um aptaninn, ok gengu svá margir undir, sem við máttu komask, ok fengu þeir eigi lengra borit en útar á kirkjugólfit; en um morgininn, er þeir sá, at herrinn fór útan at Hǫfuðey, þá báru iiii. menn skrínit upp ór býnum, en Þjóstólfr ok alt býjarfólkit fylgði skríninu.

K. 4. Bœr brendr í Ósló.

Eiríkr konungr ok hans menn sóttu upp í býinn, en sumir runnu eptir þeim Þjóstólfi. Þjóstólfr skaut broddi at þeim manni, er Áskell hét, hann var stafnbúi Eiríks konungs — ok laust undir kverkina, svá at yddi út hnakkann, ok þóttisk Þjóstólfr eigi hafa skotit betra skot, þvíat ekki var bert á honum nema þat eitt. Skrín ins helga Hallvarðz var flutt upp á Raumaríki ok var þar iii. mánaði. Þjóstólfr fór um Raumaríki, ok samnaði hann liði um nóttina ok kom ofan til býjarins um morguninn. Eiríkr konungr lét leggja eld í Hallvarðzkirkju ok víða um býinn ok brendi alt upp með hringum. Því næst kom Þjóstólfr ofan með lið mikit, en Eiríkr konungr lagði í brot skipaliði sínu, ok máttu þeir eigi á land koma fyrir norðan fjǫrðinn fyrir samnaði lendra manna, en hvar sem þeir leituðu til landgǫngu, þá lágu eptir v. eða vi. eða fleiri. Ingi konungr lá í Hornborusundum með liði miklu. En er Eiríkr konungr spurði þat, þá snýsk hann aptr suðr til Danmerkr. Ingi konungr fór eptir þeim ok hendi af þeim alt þat, er þeir máttu; ok er þat mál manna, at eigi hafi verit verri ferð farin í annars konungs veldi með miklu liði, ok líkaði Eiríki konungi illa við Magnús ok hans menn, ok þóttu þeir hafa mjǫk spottat sik, er hann hafði komit í þessa ferð, lézk ekki síðan skyldu vera þeira vinr slíkr sem áðr.

K. 5. Frá Sigurði slembidjákn.

Sigurðr slembidjákn kom þat sumar vestan um haf til Nóregs; en er hann spurði um farar Magnús frænda síns, þóttisk hann vita, at þá myndi hann eiga lítit traust í Nóregi; siglði hann þá alt útleiði suðr með landi ok kom fram í Danmǫrk; hann helt í Eyrarsund; en suðr fyrir Erri hitti hann Vinðasnekkjur nǫkkurar ok lagði til bardaga við þá ok fekk sigr, hrauð þar viii. snekkjur ok drap þar mart manna, en hengði suma. Hann átti ok orrostu við Mǫn, við Vinði, ok hafði sigr; þá helt hann sunnan ok lagði upp í Elfi í eystri kvísl ok vann þar iii. skip af liði þeira Þóris hvínantorða ok Óláfs, sonar Haraldz kesju, systursonar síns; móðir Óláfs var Ragnhildr, dóttir Magnús konungs berfœts; hann elti Óláf á land. Þórir var í Konungahellu ok hafði samnað fyrir. Sigurðr helt þannug, ok skutusk þeir á, ok fellu menn af hvárumtveggjum, ok mart varð sárt. Þeir Sigurðr fengu eigi upgǫngurnar. Þar fell Úlfheðinn Sǫxólfsson, norðlenzkr maðr, stafnbúi Sigurðar; Sigurðr lagði í brot ok helt norðr í Víkina ok rænti viða. Hann lá í Portyrju á Limgarðzsíðu ok sætti þar skipum, er fóru í Víkina eða ór, ok rænti. Túnsbergs-menn gerðu lið at honum ok kómu á óvart, svá at þeir Sigurðr váru á landi ok skiptu fengi sínu; kom sumt líð ofan at þeim, en sumu lǫgðu þeir um þvera hǫfnina fyrir útan þá. Sigurðr hljóp á skip sitt ok røri út at þeim, en skip Vatnorms var þar næst, ok lét hann síga á hǫmlu; en Sigurðr røri út hjá þeim ok komsk undan einu skipi, en mart fell af liði hans; því var þetta ort:

214. Varðat vel við styrju

Vatnormr í Portyrju.

K. 6. Dráp Benteins.

Sigurðr slembidjákn siglði síðan suðr til Danmerkr, ok týndisk maðr af skipi hans, sá er hét Kolbeinn Þorljótsson ór Bataldri; hann var á eptirbáti, er bundinn var við skipit, en þeir siglðu mikinn. Sigurðr braut skipit, er þeir kómu suðr, ok var hann um vetrinn í Álaborg. En um sumarit eptir þá fóru þeir Magnús sunnan vii. skipum, ok kómu á Lista á óvart um nótt ok lǫgðu skipum sínum at landi. Þar var fyrir Benteinn Kolbeinsson, hirðmaðr Inga konungs ok inn hraustasti maðr. Þeir Sigurðr gengu þar upp í elding nætr ok kómu á óvart ok tóku hús á þeim ok vildu leggja eld í býinn, en Benteinn komsk út í búr nǫkkut með herklæðum ok vel búinn at vápnum, ok stóð fyrir innan dyrrin við brugðit sverð ok hafði skjǫld fyrir sér ok hjálm á hǫfði, var þá búinn til varnar; dyrrnar váru heldr lágar. Sigurðr spurði, hví þeir gengi eigi inn; þeir svǫruðu, at engi var einn fúss til; en þá er þeir rœddu þetta tíðast, hljóp Sigurðr inn í húsit um hann. Benteinn hjó eptir honum ok misti; síðan snørisk Sigurðr at honum, ok skiptusk þeir fám hǫggum við, áðr Sigurðr drap hann ok bar hǫfuð hans út í hendi sér. Tóku þeir fé alt, þat er var í býnum; fóru síðan til skipa sinna. En er Ingi konungr ok hans vínir spyrja dráp Benteins ok þeir Kolbeinssynir, Sigurðr ok Gyrðr, brœðr Benteins, þá gerði konungr lið at þeim Sigurði, ok fór sjálfr ok tók skip undan Hákoni pungeltu Pálssyni ok dóttursyni Ásláks Erlingssonar af Sóla, systrungi Hákonar maga. Ingi elti Hákon á land upp ok tók hvert fat þeira. Þeir flýðu í fjǫrðinn undan Sigurðr storkr, sonr Eindriða í Gautdali, ok Eiríkr hæll, bróðir hans, ok Andrés kelduskítr, sonr Gríms ór Vísti; en Sigurðr ok Magnús ok Þorleifr skjappa siglðu norðr it ýtra v. skipum á Hálogaland. Var Magnús um vetrinn í Bjarkey með Víðkunni Jónssyni; en Sigurðr hjó stafna af skipi sínu ok hjó á raufar ok søkði niðr í Ægisfirði innanverðum; en Sigurðr sat um vetrinn í Tjaldasundum í Hinn, þar sem heitir Gljúfrafjǫrðr. Í innanverðum firðinum er hellir í bjarginu; þar sátu þeir Sigurðr um vetrinn meirr en xx. menn, ok settu fyrir hellisdyrrnar, svá at eigi mátti sjá dyrrnar ór fjǫru. Þeir fengu Sigurði vistir um vetrinn Þorleifr skjappa ok Einarr, sonr ǫgmundar af Sandi ok Guðrúnar Einarsdóttur Arasonar af Reykjahólum. Þann vetr er sagt at Sigurðr léti Finna gera sér skútur ii. inn í fjǫrðum, ok váru sini bundnar ok engi saumr í, en viðjar fyrir kné, ok røru xii. menn á borð hvárri. Sigurðr var með Finnum, þá er þeir gerðu skúturnar, ok hǫfðu Finnar þar mungát ok gerðu honum þar veizlu. Síðan kvað Sigurðr þetta:

215. Gótt var í gamma,

er vér glaðir drukkum

ok glaðr grams sonr

gekk meðal bekkja;

vara þar gamans vant

at gamans drykkju;

þegn gladdi þegn

þar lands sem hvar.

Skútur þær váru svá skjótar, at ekki skip tók þær á vatni. svá sem kveðit er:

216. Fátt eitt fylgir

furu háleyskri;

svipar und segli

sinbundit skip.

En um várit fóru þeir Sigurðr ok Magnús norðr með skútur þær ii., er Finnar hǫfðu gǫrt; en er þeir kómu í Vága, drápu þeir Svein prest ok sonu hans tvá.

K. 7. Hernaðr Sigurðar slembidjákns.

Sigurðr helt þá suðr í Víkar ok tók þar Viljálm skinnara — hann var lendr maðr Sigurðar konungs —, annan Þóralda kept, ok drápu þá báða. Þá fór Sigurðr suðr með landi ok hitti þar Styrkár glæsirófu suðr við Byrðu, þá er hann fór sunnan ór kaupangi, ok drápu hann. En er Sigurðr kom suðr til Valsness, þá hitti hann Svína-Grím ok lét hǫggva af honum hǫnd. Þá fór hann suðr á Mœri fyrir útan Þrándheims-mynni ok tók þar Heðin harðmaga ok Kálf kringluauga, ok lét hann Heðin undan ganga, en þeir drápu Kálf. Sigurðr konungr ok Sáða-Gyrðr, fóstri hans, spurðu til fara Sigurðar ok hvat hann hafðisk at. Þá sendu þeir menn at leita hans; fengu þeir þá til forráða Jón kǫðu, son Kálfs ins ranga, bróður Ívars byskups, ok annan Jón prest smyril. Þeir skipuðu Hreininn, er var xxii. rúm ok allra skipa skjótast. Þeir fóru at leita Sigurðar ok funnu hann eigi ok fóru aptr við lítinn orðztír, þvíat menn segja svá, at þeir sæi þá ok þørði eigi at leggja at þeim. Sigurðr fór suðr á Hǫrðaland ok kom í Herðlu. Þar átti bú Einarr, sonr Laxa-Páls, ok var hann farinn í Hamarsfjǫrð inn til gagndagaþings. Þeir tóku fé alt, er heima var, ok langskip hálfþritøgt, er Einarr átti, ok son hans iiii. vetra gamlan, er lá hjá verkmanni hans; vildu sumir drepa sveininn, en sumir hafa brot með sér; verkmaðrinn segir þeim: »ekki mun yðr happ at drepa svein þenna, ok engi tilslœgja er yðr at hafa hann í brot; þetta er minn sonr, en eigi Einars« — ok af hans orðum létu þeir eptir sveininn, en þeir fóru brot. En er Einarr kom heim, þá gaf hann verkmanninum fé til ii. aura gullz ok þakkaði honum sitt tiltœki ok lézk skyldu vera vinr hans jafnan síðan. — Svá segir Eiríkr Oddzson, ér fyrsta sinn reit þessa frásǫgn, at hann heyrði í Bjǫrgyn segja frá þessum atburðum Einar Pálsson. — Sigurðr fór þá suðr með landi ok alt í Vík austr ok hitti Finn Sauða-Ulfsson austr á Kvildum, er hann fór heimta landskyldir Inga konungs, ok létu hengja hann. Þeir fóru síðan suðr til Danmerkr.

K. 8. Bréfsending Inga konungs.

Víkverjar ok Bjǫrgynjar-menn mæltu, at þat var ósómi, er Sigurðr ok vinir hans sátu kyrrir norðr í kaupangi, þótt fǫðurbanar hans fœri þjóðleið fyrir útan Þrándheims-mynni, en Ingi konungr ok hans lið sat í Vík austr við háskann ok varði landit ok hafði átt margar orrostur. Þá sendi Ingi konungr bréf norðr til kaupangs; þar stóðu þessi orð á: »Ingi konungr, sonr Haraldz konungs, sendir kveðju Sigurði konungi, bróður sínum, ok Sáða-Gyrð, ǫgmundi svipti, Óttari birtingi ok ǫllum lendum mǫnnum, hirðmǫnnum ok húskǫrlum ok allri alþýðu, sælum ok veslum, ungum ok gǫmlum, guðs ok sína. ǫllum mǫnnum eru kunnug vandræði þau, er vér hǫfum, ok svá œska, at þú heitir v. vetra gamall, en ek þrévetr. Megum vit ekki at fœrask, nema þat, er vit njótum vina okkarra ok góðra manna. Nú þykkjumk ek ok mínir vinir vera nær staddir vannkvæði ok nauðsyn beggja okkarra, en þú eða þínir vinir. Nú gerðu svá vel, at þú far til fundar míns sem fyrst ok fjǫlmennastr, ok verum báðir saman, hvat sem í gerisk. Nú er sá okkarr mestr vinr, er til þess heldr, at vit sém æ sem sáttastir ok jafnast haldnir í ǫllum hlutum; en með því at þú afrœkisk ok vill eigi fara at nauðsynligri orðsending minni enn sem fyrr hefir þú gǫrt, skaltu við því búask, at ek mun fara á hendr þér með lið; skipti þá guð með okr, þvíat eigi megum vér hafa lengr svá búit, at sitja með svá miklum kostnaði ok fjǫlmenni, sem hér þarf fyrir ófriðar sakir, en þú tekr hálfar allar landskyldir ok aðrar tekjur í Nóregi. Líf í guðs friði«. Þá svarar Óttarr birtingr ok stóð upp á þinginu ok mælti.

K. 9. Tala Óttars birtings.

»Pat er mál Sigurðar konungs at mæla til Inga konungs, bróður síns, at guð þakki honum góða kveðju ok svá starf ok torveldi, er þú hefir ok þínir vinir í ríki þessu at beggja okkarra nauðsyn. En þótt sumt þykki heldr ǫrðigt í orðum Inga konungs til Sigurðar konungs, bróður síns, þá hefir hann mikit til máls síns í marga staði. Nú vil ek lýsa yfir mínu skapi ok heyra, hvárt þar fylgi vili Sigurðar konungs eða annarra ríkismanna, at þú, Sigurðr konungr, búisk ok þat lið, er þér vill fylgja, at verja land þitt, ok far sem fjǫlmennastr á fund Inga konungs, bróður þíns, sem fyrst máttu, ok styrki hvárr ykkarr annan í ǫllum farsæligum hlutum, en almáttigr guð báða ykkr. Nú viljum vér heyra orð þín, konungr«. Pétr, sonr Sauða-Úlfs, bar Sigurð konung á þingit, er síðan var kallaðr Pétr byrðarsveinn. Þá mælti Sigurðr konungr: »vitu þat allir menn, ef ek skal ráða, at ek vil fara á fund Inga konungs, bróður míns, sem fyrst má ek«. En þar talaði annarr at ǫðrum ok hóf sinsig hverr, en lauk í sama stað sínu máli, sem svarat hafði Óttarr birtingr, ok var þá þat ráðit, at stefna liði saman ok fara austr í land. Síðan fór Sigurðr konungr austr í Vík ok hitti þar Inga konung, bróður sinn.

K. 10. Orrosta við Hólm inn grá.

Sama haust kómu þeir Sigurðr slembidjákn ok Magnús blindi sunnan ór Danmǫrk með xxx. skipa, bæði Dana-lið ok Norðmanna; þat var nær vetrnóttum. En er þetta spyrja konungar ok þeira lið, fara þeir austr í móti. Þeir hittusk í Hvǫlum við Hólm inn grá; þat var inn næsta dag eptir Marteinsmessu; þá var sunnudagr. Ingi ok Sigurðr konungr hǫfðu xx. skip ok ǫll stór; var þar orrosta mikil, en eptir ina fyrstu hríð flýðu Danir með xviii. skipum heim suðr. Þá hruðusk skip þeira Sigurðar ok Magnús. En er mjǫk var hroðit skip Magnús, en hann hvílði í hvílu sinni, Hreiðarr Grjótgarðzson, er lengi hafði fylgt honum ok verit hirðmaðr hans, hann tók Magnús konung í fang sér ok vildi hlaupa á skip annat; þá var Hreiðarr skotinn spjóti milli herðanna ok þar í gǫgnum; en svá segja menn, at þar fengi Magnús konungr bana af því sama sári, ok fell Hreiðarr á bak aptr á þiljurnar, en Magnús á hann ofan; en þat mælir hverr maðr, at hann þœtti vel ok prúðliga hafa fylgt sínum lánardrótni; gott er hverjum, er slíkan orðróm getr. Þar fell Loðinn saupprúðr af Línustǫðum á skipi Magnús konungs ok Bersi Þormóðarson, stafnbúi Sigurðar slembidjákns, ok Ívarr Kolbeinsson ok Hallvarðr fægir, fyrirrúmsmaðr Sigurðar slembidjákns; sá Ívarr gekk inn at Haraldi konungi ok vann fyrstr á honum. Þá fell mikill hluti liðs þeira Magnús, þvíat Inga menn létu ekki undan ganga, þat er þeir máttu ná, þótt ek nefna fá menn til. Þeir drápu í einum hólma meirr en lx. manna; þar váru ii. íslenzkir menn drepnir, Sigurðr prestr, sonr Bergþórs Mássonar, ok annarr Klémet, sonr Ara Einarssonar. Ívarr skrauthanki, sonr Kálfs ins ranga, er síðan var byskup í Þrándheimi norðr, hann var faðir Eiríks erkibyskups; Ívarr hafði óvalt fylgt Magnúsi; hann komsk á skip Jóns kǫðu, bróður síns; en Jón átti Cécilíu, dóttur Gyrðar Bárðarsonar, ok váru þeir í liði Inga konungs ok Sigurðar, ok þeir kómusk á skip Jóns; ii. Arnbjǫrn ambi, er síðan átti dóttur Þorsteins í Auðsholti; iii. var Ívarr dynta Starason, hann var bróðir Helga Starasonar, en þrœnzkr at móðurkyni, inn vænsti maðr. En er liðsmenn urðu varir við þetta, at þeir váru þar, þá gripu þeir til vápna sinna ok gengu at þeim Jóni, en þeir bjoggusk við, ok var við sjálft, at þar myndi alþýða berjask. En þat var at sætt með þeim, at Jón leysti undan Ívar bróður sinn ok Arnbjǫrn ok festi fé fyrir þá, en þat fé var honum gefit síðan. En Ívarr dynta var leiddr á land upp ok hǫggvinn, þvíat þeir Sigurðr ok Gyrðr Kolbeinssynir vildu eigi taka fé fyrir hann, þvíat þeir kendu honum, at hann hefði verit at vígi Benteins, bróður þeira. Þat segir Ívarr byskup, at þat hefði svá yfir hann gengit, at hafði verst þótt, er Ívarr var leiddr á land upp undir øxi ok hvarf áðr til þeira ok bað þá heila hittask. Svá sagði Guðríðr Birgisdóttir, systir Jóns erkibyskups, Eiríki Oddzsyni, en hon lézk Ívar byskup heyra þat mæla.

K. 11. Sigurðr slembidjákn handtekinn.

Þrándr gjalkeri hét maðr, er stýrði skipi í Inga liði. En þá var svá komit, at Inga menn røru á smábátum at þeim mǫnnum, er á sundi váru, ok drápu hvern, er þeir náðu. Sigurðr slembidjákn hljóp á kaf af skipi sínu, þá er hroðit var, ok steypði brynjunni af sér í kafi, svam síðan ok hafði skjǫld yfir sér; en menn nǫkkurir af skipi Þrándar tóku á sundi mann einn ok vildu drepa hann, en sá bað sik undan ok lézk mundu segja þeim, hvar Sigurðr slembir var, en þeir vildu þat; — en skildir ok spjót ok menn dauðir ok klæði flutu víða hjá skipunum —, »sjá munuð þér, segir hann, hvar flýtr einn rauðr skjǫldr; þar er hann undir«. Síðan røru þeir þannug ok tóku hann ok fluttu til skips Þrándar, en Þrándr gerði orð Þjóstólfi ok Óttari ok Ámunda. Sigurðr slembir hafði haft á sér eldzvirki, ok var fnjóskrinn í valhnotarskurn innan, ok steypt um útan vaxi. Því er þess getit, at þat þótti hugkvæmligt at búa svá um, at aldri vættisk. Því hafði hann skjǫld yfir sér, er hann svam, at þá vissi engi, hvárt sá skjǫldr var eða annarr, er margir flutu á sænum. Svá sǫgðu þeir, at aldri mundu þeir hitta, hann, ef eigi væri þeim sagt til hans. Þá er Þrándr kom til landz með hann, þá var sagt liðsmǫnnum, at hann var tekinn; þá sló ópi á herinn af fagnaðinum. En er Sigurðr heyrði þat, þá mælti hann: »margr vándr maðr mun hér verða feginn af hǫfði mínu í dag«. Þá gekk Þjóstólfr Álason til, þar er hann sat, ok strauk af hǫfði honum silkihúfu, hlǫðum búna; þá mælti Þjóstólfr: »hví vartu svá djarfr, þrælssonrinn, at þú þorðir at kallask sonr Magnús konungs?«. Hann segir: »eigi þarftu jafna fǫður mínum við þræl, þvíat lítils var þinn faðir verðr hjá mínum fǫður«. — Hallr, sonr Þorgeirs læknis Steinssonar, var hirðmaðr Inga konungs ok var við staddr þessi tíðendi; hann sagði Eiríki Oddzsyni fyrir, en hann reit þessa frásǫgn; Eiríkr reit bók þá, er kǫlluð er Hryggjarstykki; í þeiri bók er sagt frá Haraldi gilla ok tveimr sonum hans ok frá Magnúsi blinda ok frá Sigurði slembi, alt til dauða þeira. Eiríkr var vitr maðr ok var í þenna tíma lǫngum í Nóregi. Suma frásǫgn reit hann eptir fyrirsǫgn Hákonar maga, lendz mannz þeira Haraldzsona. Hákon ok synir hans váru í ǫllum þessum deilum ok ráðagørðum. Enn nefnir Eiríkr fleiri menn, er honum sǫgðu frá þessum tíðendum, vitrir ok sannreyndir, ok váru nær, svá at þeir heyrðu eða sá atburðina, en sumt reit hann eptir sjálfs sín sýn eða heyrn.

K. 12. Píning Sigurðar slembidjákns.

Hallr segir svá, at hǫfðingjar vildu drepa hann láta þegar, en þeir menn, er grimmastir váru ok þóttusk eiga at reka harma sinna á honum, réðu píslum hans, ok váru til þess nefndir þeir brœðr Benteins, Sigurðr ok Gyrðr Kolbeinssynir, ok Pétr byrðarsveinn vildi hefna Finnz, bróður síns, en hǫfðingjar ok flest fólk annat gekk frá. Þeir brutu fótleggi hans í sundr með øxarhǫmrum ok handleggi, þá flettu þeir hann af klæðum ok ætluðu flá hann kykvan ok klufu svǫrð í hǫfði honum; þat máttu þeir eigi gera fyrir blóðrás. Þá tóku þeir svarðsvipur ok bǫrðu hann lengi, svá at vandliga var ǫll húðin af, svá sem flegin væri. En síðan tóku þeir ok skutu stokki á hrygginn, svá at sundr gekk. Þá drógu þeir hann til trés ok hengðu ok hjoggu síðan af hǫfuðit ok drógu brot líkama hans ok reyrðu í hreysi nǫkkut. Þat er allra manna mál, vina hans ok óvina, at engi maðr í Nóregi hafi verit betr at sér gǫrr um alla hluti en Sigurðr í þeira manna minnum, er þá váru uppi, en ógæfumaðr var hann um suma hluti. Svá segir Hallr, at hann mælti fátt ok svaraði fá, þótt menn orti orða á hann; en þat segir Hallr, at hann brásk aldri við, heldr en þeir lysti á stokk eða á stein; en þat lét hann fylgja, at þat mátti vera um góðan dreng, þann er vel væri at þrek búinn, at sá mátti standask píningar at því, at maðr heldi munni sínum eða brygði sér lítt við, en þat sagði hann, at aldri brá hann máli sínu ok jafnlétt mæltr sem þá, at hann væri á ǫlbekk inni, hvárki mælti hann hæra né lægra, eða skjálfhendra, en sem vanði hans var til; mælti hann alt til þess, er hann andaðisk, ok sǫng þriðjung ór psalterió, ok lézk honum þat þykkja umfram eljan ok styrk annarra manna. En prestr sá, er þar hafði kirkju skamt frá, lét lík Sigurðar fœra þannug til kirkju; sá prestr var vinr þeira Haraldzsona. En er þetta spurðisk, þá kostuðu þeir reiði á hann ok létu aptr flytja líkit, sem áðr hafði verit, ok varð þó prestr fé fyrir gjalda. En vinir Sigurðar fóru síðan eptir líkinu ór Danmǫrk sunnan með skip ok fœrðu til Álaborgar ok grófu at Máríukirkju þar í býnum. Svá sagði Eiríki Ketill prófastr, er varðveitti Máríukirkju, at Sigurðr væri þar grafinn. Þjóstólfr Álason lét fœra lík Magnús konungs til Óslóar ok grafa at Hallvarðzkirkju hjá Sigurði konungi, fǫður hans. Loðin saupprúð fœrðu þeir til Túnsbergs, en alt annat lið grófu þeir þar.

K. 13. Eysteinn Haraldzson kom í Nóreg.

Sigurðr ok Ingi hǫfðu ráðit Nóregi vi. vetr. Þat vár kom Eysteinn vestan af Skotlandi; hann var sonr Haraldz gilla. Árni sturla ok Þorleifr Brynjólfsson ok Kolbeinn hrúga, þeir hǫfðu farit vestr um haf eptir Eysteini ok fylgðu honum í land ok heldu þegar norðr til Þrándheims, ok tóku Þrœndir við honum, ok var hann til konungs tekinn á Eyraþingi um gagndaga, svá at hann skyldi hafa þriðjung Nóregs við brœðr sína. Sigurðr ok Ingi váru þá austr í landi; fóru þá menn í milli þeira konunganna ok sættu þá svá, at Eysteinn skyldi hafa þriðjung ríkis. Engi váru skírsli gǫr Eysteini til faðernis, nema því var trúat, er Haraldr konungr hafði til sagt. Bjaðǫk hét móðir Eysteins konungs, ok kom hon í Nóreg með honum.

K. 14. Dráp Óttars birtings.

Magnús hét inn iiii. sonr Haraldz konungs; hann fóstraði Kyrpinga-Ormr; hann var ok til konungs tekinn ok hafði sinn hluta af landi. Magnús var veill á fótum ok lifði lítla hríð ok varð sóttdauðr; hans getr Einarr Skúlason:

217. Auð gefr Eysteinn lýðum,

eykr hjaldr Sigurðr skjaldar,

lætr Ingi slǫg syngva,

semr Magnús frið bragna;

fjǫldýrs, hafa fjórir,

folktjald, komit aldri,

rýðr bragnings kyn blóði,

brœðr und sól en œðri.

Eptir fall Haraldz konungs gilla var Ingiríðr drótning gipt Óttari birtingi; hann var lendr maðr ok hǫfðingi mikill, þrœnzkr at ætt; hann var mikill styrkðarmaðr Inga konungs, meðan hann var í barnœsku. Sigurðr konungr var ekki mikill vinr hans ok þótti hann alt hallr undir Inga konung, mág sinn. Óttarr birtingr var drepinn norðr í kaupangi í einvígi um kveld, er hann skyldi ganga til aptansǫngs; en er hann heyrði hvininn af hǫgginu, þá brá hann upp hendi sinni ok skikkju í móti ok hugði, at kastat væri snjákekki at honum, sem títt er ungum sveinum; hann fell við hǫggit; en Álfr hroði, sonr hans, kom þá gangandi í kirkjugarðinn; hann sá fall fǫður síns, ok svá, at maðr sá, er vegit hafði, hljóp austr um kirkjuna. Álfr hljóp eptir honum ok drap hann við sǫnghúshornit, ok mæltu menn, at honum hefði vel gefit hefndina, ok þótti hann miklu meiri maðr en áðr.

K. 15. Uphaf Eysteins konungs Haraldzsonar.

Eysteinn konungr Haraldzson var þá inn í Þrándheimi, er hann spurði fall Óttars, ok stefndi til sín bóndaliði; hann fór út til bœjar ok varð allfjǫlmennr. En frændr Óttars ok aðrir vinir kendu ráðin mest Sigurði konungi, en hann var þá í kaupangi, ok váru bœndr mjǫk geystir á hendr honum; en hann bauð fyrir sik skírslur ok festi járnburð, at svá skyldi sanna mál hans, ok varð þat at sætt. Fór Sigurðr konungr eptir þat suðr í land, ok urðu þessar skírslur aldrigi af hǫndum greiddar.

K. 16. Uphaf Orms konungsbróður.

Ingiríðr drótning gat son við Ívari sneis; sá hét Ormr, er síðan var kallaðr konungsbróðir; hann var inn fríðasti sýnum ok gerðisk mikill hǫfðingi, sem enn mun síðarr getit verða. Ingiríðr drótning var gipt Árna á Stoðreimi; hann var síðan kallaðr konungsmágr; váru þeira bǫrn Ingi, Níkolás, Philippús í Herðlu, ok Margrét, er átti Bjǫrn bukkr, en síðan Símun Kárason.

K. 17. Útferð Erlings ok Rǫgnvaldz jarls.

Erlingr hét sonr Kyrpinga-Orms ok Ragnhildar, dóttur Sveinka Steinarssonar. Kyrpinga-Ormr var sonr Sveins Sveinssonar, Erlendzsonar ór Gerði. Móðir Orms var Ragna, dóttir Orms jarls Eilífssonar ok Sigríðar, dóttur Finnz jarls Árnasonar. Móðir Orms jarls var Ragnhildr, dóttir Hákonar jarls ins ríka. Erlingr var vitr maðr ok var vinr mikill Inga konungs, ok með hans ráði fekk Erlingr Kristínar, dóttur þeira Sigurðar konungs ok Málmfríðar drótningar. Erlingr átti bú á Stuðlu á Sunn-Hǫrðalandi. Erlingr fór ór landi ok með honum Eindriði ungi ok enn fleiri lendir menn, ok hefðu frítt lið. Þeir bjuggusk til Jórsalaferðar ok fóru vestr um haf til Orkneyja. Þaðan fór Rǫgnvaldr jarl, er Kali var kallaðr, ok Viljálmr byskup; þeir hǫfðu allz af Orkneyjum xv. langskip ok siglðu til Suðreyja ok þaðan vestr til Vallandz ok þá leið síðan, er farit hafði Sigurðr konungr Jórsalafari, út til Nǫrvasunda ok herjuðu viða út um Spán heiðna. Lítlu síðarr en þeir siglðu um sundin, skildisk brot Eindriði ungi ok þeir, er honum fylgðu, með vi. skipum, ok fóru síðan sér hvárir. En Rǫgnvaldr ok Erlingr skakki hittu á drómund einn í hafi ok lǫgðu til ix. skipum ok bǫrðusk við þá; en at lykðum lǫgðu þeir snekkjurnar undir drómumdinn; báru þá heiðnir menn ofan á þá bæði vápn ok grjót ok grýtur fullar af vellanda biki ok viðsmjǫrvi. Erlingr lá sínu skipi næst þeim, ok bar fyrir útan þat skipit vápnaburðinn heiðinna manna. Þá hjoggu þeir Erlingr raufar á drómundinum, sumar í kafi niðri, sumar uppi á borðunum, svá at þeir fóru þar inn; svá segir Þorbjǫrn Skakkaskáld í Erlingsdrápu:

218. Hjoggu øxar eggjum

ugglaust hvatir glugga

(því vas nent) á nýju

Norðmenn í kaf borði;

eyðendr sǫ́u yðrar

arnar hungrs á, jǫrnum,

vágfylvingi, vélar,

vigskǫrð ofan bǫrðuð.

Auðun rauði hét sá maðr, stafnbúi Erlings, er fyrst gekk upp á drómundinn; þeir unnu drómundinn ok drápu þar ógrynni manna, tóku þar ófamikit fé ok unnu þar fagran sigr. Rǫgnvaldr jarl ok Erlingr skakki kómu í þeiri ferð til Jórsala-landz ok út til árinnar Jórðánar; snøru þá aptr fyrst til Miklagarðz, létu þar eptir skip sín, fóru útan landveg ok heldu heilu ǫllu, þar til er þeir kómu í Nóreg, ok var þeira ferð allmjǫk lofuð. Þótti Erlingr nú miklu meiri maðr en áðr, hvártveggja af ferð sinni ok kvánfangi sínu; var hann ok spekingr at viti, auðigr ok ættstórr, snjallmæltr ok var mest hallr at allri vináttu til Inga þeira brœðra.

K. 18. Fœddr Hákon.

Sigurðr konungr reið at veizlum í Vík austr með hirð sína ok reið um bý þann, er ríkr maðr átti, er Símun hét; en er konungr reið gǫgnum býinn, þá heyrði í hús nǫkkut kveðandi svá fagra, at honum fanzk um mikit, ok reið til hússins ok sá þar inn, at þar stóð kona ein við kvern ok kvað við forkunnar fagrt, er hon mól. Konungr sté af hestinum ok gekk inn til konunnar ok lagðisk með henni; en er hann fór í brot, þá vissi Símun bóndi, hvat ørendi konungr hafði þannug; en hon hét Þóra ok var verkakona Símunar bónda. Síðan lét Símun varðveita kost hennar. En eptir þat ól sú kona barn, ok var sá sveinn nefndr Hákon ok kallaðr sonr Sigurðar konungs; fœddisk Hákon þar upp með Símuni Þorbergssyni ok Gunnhildi, konu hans. Fœddusk þar ok upp synir þeira Símunar, ǫnundr ok Andréás, ok unnusk þeir Hákon mikit, svá at þá skildi ekki nema hel.

K. 19. Frá Eysteini ok Hísings-búum.

Eysteinn konungr Haraldzson var staddr austr í Vík nær landzenda; hann var ósáttr við bœndr, Reni ok Hísings-búa; gerðu þeir samnað at honum, en hann helt við þá orrostu ok hafði sigr. Þar heitir Leikberg, er þeir bǫrðusk; hann brendi ok mjǫk víða í Hísing. Síðan gengu bœndr til handa ok guldu gjǫld stór, en konungr tók gísla af þeim; svá segir Einarr Skúlason:

219. Víkverjum galt

(vas þannug halt)

gǫrræði gramr

gjǫfmildr ok framr;

flest fólk vas hrætt,

aðr fengi sætt,

en gísla tók

sás gjǫldin jók.

220. Vann siklingr sótt

við snarpa drótt

(leyfð es lýðum bær)

Leikbergi nær;

Renir flýðu ríkt;

ok reiddi slíkt,

ǫld festi auð,

sem ǫðlingr bauð.

K. 20. Herferð Eysteins konungs Haraldzsonar.

Lítlu síðarr byrjaði Eysteinn konungr ferð sína ór landi vestr um haf ok siglði til Kataness; hann spurði til Haraldz jarls Maddaðarsonar í Þórsá; hann lagði til með iii. smáskútur, ok kómu á þá óvara; en jarl hafði haft xxx. skip, ok á lxxx. manna. En er þeir váru óbúnir við, þá fengu þeir Eysteinn konungr þegar upgǫngu á skipit ok tóku hǫndum jarl ok hǫfðu með sér á skip; hann leysti sik út með iii. mǫrkum gullz, ok skildusk þeir at svá búnu; svá segir Einarr Skúlason:

221. Váru (sogns) með (sára)

syni Maddaðar staddir

(mágrennir fremsk) manna

(máttigr) tigir átta;

þrimr skútum tók þreytir

þann jarl drasils hranna;

hraustr gaf hræskúfs nistir

hǫfuð sitt frǫmum jǫfri.

Eysteinn konungr siglði þaðan suðr fyrir austan Skotland ok lagði til kaupstaðar þess á Skotlandi, er heitir Apardjón, ok drap þar mart manna ok rænti staðinn; svá segir Einarr Skúlason:

222. Frétt hefk, at fell

(folk- brustu -svell),

jǫfurr eyddi frið,

Apardjónar lið.

Aðra orrostu átti hann suðr við Hjartapoll við riddaralið, ok kómu þeir á flótta; hruðu þeir skip nǫkkut þar; svá segir Einarr:

223. Beit buðlungs hjǫrr,

blóð fell á dǫrr,

hirð fylgðisk holl,

við Hjartapoll;

hugin gladdi heit,

hruðusk Engla beit,

(óx vitnis vín)

valbasta rín.

Þá helt hann enn suðr á England ok átti iii. orrostu við Hvítabý ok fekk sigr, en brendi býinn; svá segir Einarr:

224. Jók hilmir hjaldr,

þar vas hjǫrva galdr,

(hjósk hildar ský)

við Hvítabý;

ríkt lék við rǫnn,

(rauzk ylgjar tǫnn),

feksk fyrðum harmr,

fyriskógar garmr.

Eptir þat herjaði hann víða um England. Þá var Stefnir konungr á Englandi. Því næst átti Eysteinn konungr orrostu við Skarpasker við riddara nǫkkura; svá segir Einarr:

225. Drap dǫglingr gegn,

dreif strengjar regn,

við Skǫrpusker

skjaldkœnan her.

Þar næst barðisk hann í Pílavík ok fekk sigr; svá segir Einarr:

226. Rauð siklingr sverð,

sleit gyldis ferð

prútt Parta lík,

í Pílavík;

vann vísi alt,

fyr vestan salt

brandr gall í brún,

brent Langatún.

Þeir brendu þar Langatún, mikit þorp, ok segja menn, at sá býr hafi lítla upreist fengit síðan. Eptir þat fór Eysteinn konungr brot af Englandi ok um haustit aptr í Nóreg, ok rœddu menn um þessa ferð allmisjafnt.

K. 21. Frá Haraldzsonum.

Friðr góðr var í Nóregi ǫndurða daga sona Haraldz konungs, ok var þeira samþykki til nǫkkurrar hlítar, meðan it forna ráðuneyti þeira lifði, en þeir Ingi ok Sigurðr váru bernskir; hǫfðu þeir þá eina hirð báðir, en Eysteinn einn sér; var hann maðr fullroskinn at aldri. En er andat var fóstrneyti þeira Inga ok Sigurðar, Sáða-Gyrðr Bárðarson, Ámundi Gyrðarson, Þjóstólfr Álason, Óttarr birtingr, ǫgmundr sviptir ok ǫgmundr dengir, bróðir Erlings skakka, — lítils þótti vert um Erling, meðan ǫgmundr lifði —, síðan skildu þeir hirð sína Ingi ok Sigurðr, ok réð þá til fulltings við Inga konung Grégóríús, sonr Dags Eilífssonar ok Ragnhildar, dóttur Skopta ǫgmundarsonar. Grégóríús hafði auð fjár, ok var sjálfr inn mesti skǫrungr; gerðisk hann forstjóri fyrir landráðum með Inga konungi, en konungr veitti honum at taka af sinni eign slíkt er hann vildi. Sigurðr konungr gerðisk ofstopamaðr mikill ok óeirinn um alla hluti, þegar er hann óx upp, ok svá þeir Eysteinn báðir, ok var þat nǫkkuru nærr sanni, er Eysteinn var, en hann var allra fégjarnastr ok sínkastr. Sigurðr konungr gerðisk maðr mikill ok sterkr, vaskligr maðr sýnum, jarpr á hár, munnljótr, ok vel at ǫðrum andlitsskǫpum; allra manna var hann snjallastr ok gǫrvastr í máli; þess getr Einarr Skúlason:

227. Snild berr, snarpa elda

sárflóðs þess 's rýðr blóði,

(gefit hefr goð sjalfr jǫfri

gagn) Sigurðar magni;

svá 's, ef Rauma ræsir

reiðorðr tǫlur greiðir,

(rausn vinnr gramr) sem gumnar

(glaðmæltr) þegi aðrir.

K. 22.

Eysteinn konungr var svartr maðr ok døkklitaðr, heldr hár meðalmaðr, vitr maðr ok skynsamr: en þat dró mest ríki undan honum, er hann var sínkr ok fégjarn. Hann átti Rǫgnu, dóttur Níkolás mása. Ingi konungr var manna fegrstr í andliti, hann hafði gult hár ok heldr þunt, ok hrǫkk mjǫk; lítill var hans upvǫxtr, ok tregliga mátti hann ganga einn samt, svá var visinn annarr fótrinn, en knýttr var hann á herðum ok á bringu; hann var blíðmæltr ok dæll vinum sínum, ǫrr af fé, ok lét mjǫk hǫfðingja ráða með sér landráðum, vinsæll við alþýðu, ok dró þat alt saman mjǫk undir hann ríki ok fjǫlmenni. Brígiða hét dóttir Haraldz konungs gilla; hon var gipt fyrst Inga Hallsteinssyni Svía-konungi, en síðan Karli jarli Sónasyni, en þá Magnúsi Svía-konungi; þeir Ingi konungr Haraldzson váru sammœðra. Síðarst átti hana Birgir jarl Brosa; þau áttu iiii. dœtr þeira Ingigerðr, er átti Sørkvir konungr; þeira sonr Jón konungr; ǫnnur Kristín, iii. Margrét. Mária hét ǫnnur dóttir Haraldz gilla; hana átti Símun skálpr, sonr Hallkels húks; Níkolás hét sonr þeira. Margrét hét in iii. dóttir Haraldz gilla; hana átti Jón Hallkelsson, bróðir Símunar. Nú gerðisk mart þess í með þeim brœðrum, er til sundrþykkis var, en ek mun þó hins eins geta, er mér þykkir mestum tíðendum sætt hafa.

K. 23. Níkolás karðináli kom til landz.

Níkolás karðináli af Rúmaborg kom í Nóreg á dǫgum þeira Haraldzsona, ok hafði pávinn hann sent í Nóreg. En karðinálinn hafði reiði á þeim Sigurði ok Eysteini, ok urðu þeir at ganga til sættar við hann, en hann var afarvel sáttr við Inga ok kallaði hann son sinn. En er þeir váru allir sáttir við hann, veitti hann þeim at vígja Jón Birgisson til erkibyskups í Þrándheimi ok fekk honum klæði þat, er pallíum heitir, ok mælti svá, at erkibyskupsstóll skyldi vera í Niðarósi at Kristskirkju, þar er Óláfr konungr inn helgi hvílir, en áðr hǫfðu ljóðbyskupar einir verit í Nóregi. Karðinálinn kom því við, at engi maðr skyldi með vápnum fara í kaupstǫðum at ósekju, nema xii. menn þeir, er fylgð áttu með konungi. Hann bœtti at mǫrgu sið manna í Nóregi, meðan hann var þar í landi. Eigi hefir sá maðr komit í Nóreg útlendr, er allir menn mæti jafnmikils eða jafnmiklu mætti ráða við alþýðu sem hann. Hann fór suðr síðan með miklar vingjafir ok lézk ofvalt mundu vera inn mesti vinr Norðmanna. En er hann kom suðr til Rúmaborgar, þá andaðisk bráðliga pávinn, sá er áðr var, en allr Rúmaborgar-lýðr vildi taka Níkolaúm til páva; þá var hann vígðr til páva með nafni Adríánús. Svá segja þeir menn, er um hans daga kómu til Rúmaborgar, at aldri átti hann svá skylt ørendi við aðra menn, at eigi mælti hann við Norðmenn fyrst ofvalt, er þeir vildu hafa mál hans. Hann var eigi lengi pávi, ok er hann kallaðr heilagr.

K. 24. Jartegnir Óláfs konungs.

Á dǫgum þeira sona Haraldz gilla varð atburðr, at maðr er Haldórr nefndr, er varð fyrir Vinðum, ok tóku þeir hann ok veittu honum meizlur, skáru kverkrnar ok drógu þar út tunguna ok skáru af í tungurótunum. Síðan sótti hann til ins helga Óláfs konungs, rendi hugnum fastliga til þess helga mannz ok bað mjǫk grátandi Óláf konung ljá sér máls ok heilsu. Því næst fekk hann mál ok miskunn af þessum góða konungi ok gerðisk þegar hans þjónostumaðr um alla sína lífdaga ok varð dýrligr maðr ok trúfastr. Þessi jartegn varð hálfum mánuði fyrir Óláfsmessu ina síðarri, á þeim degi, er Níkolás karðináli varð landfastr.

K. 25. Jartegnir Óláfs konungs við Ríkarð prest.

Brœðr ii. váru á Uplǫndum, kynstórir menn ok fjáðir vel, synir Gothorms grábarðz, Einarr ok Andrés, móðurbrœðr Sigurðar konungs Haraldzsonar, áttu þar óðal ok eignir allar. Systur áttu þeir fríða heldr at yfirsýn, en eigi þó til forsjálá við vándra manna orði, sem síðan reyndisk. Hafði hon blíðlæti mikit við prest einn enskan, er Ríkarðr hét, er þar var heimilisvistum með brœðrum hennar, ok gerði hon honum mart í vilð ok opt mikit gagn fyrir sakir góðvilja. Þat bar eigi betr at, en um konu þá fór ok flaug ferligt orð; síðan er þat var á málreið komit, þá hugðu þat allir menn á hendr prestinum ok svá brœðr hennar; þegar þeir urðu þess varir, þá létu þeir hann líkligstan til fyrir alþýðu í þeiri miklu blíðu, er þeira varð á meðal. Varð þeim síðan mikill ófarnaðr, sem eigi var ørvænt, er þeir þǫgðu um leyndri vél ok létu ekki á sér finna. En um dag nǫkkurn kǫlluðu þeir prestinn til sín; hann varði enskis af þeim nema góðs eins; teygðu hann heiman með sér ok kváðusk fara skyldu í annat herað at sýsla þar nǫkkut, þat er þeir þurptu, ok báðu hann fylgja sjer; hǫfðu með sér heimamann sinn, er vissi þessi ráð með þeim. Fóru þeir á skipi eptir vatni því, er Rǫnd heitir, ok fram með vatsstrǫndinni ok lendu við nes þat, er Skiptisandr heitir; þeir gengu þar á land upp ok léku stund nǫkkura. Þá fóru þeir í nǫkkurn leyndan stað, þá báðu þeir verkmanninn ljósta hann øxarhamarshǫgg. Hann sló prest, svá at hann lá í svima; en er hann vitkaðisk, mælti hann: »hví skal nú svá hart við mik leika?«. Þeir svǫruðu: »þótt engi segi þér, þá skaltu nú finna, hvat þú hefir gǫrt« — báru síðan sakir á hendr honum. Hann synjaði ok mælti, bað guð skipta milli þeira ok inn helga Óláf konung. Síðan brutu þeir sundr fótlegg hans; þá drógu þeir hann milli sín til skógar ok bundu hendr hans á bak aptr; síðan lǫgðu þeir strengi at hǫfði honum ok þilju undir herðar ok hǫfuðit ok settu í sneril ok snøru at strenginn. Þá tók Einarr hæl ok setti á augat presti, ok þjónn hans stóð yfir ok laust á með øxi ok hleypði út auganu, svá at þegar stǫkk niðr á kampinn; en þá setti hann hælinn á annat augat ok mælti við þjóninn: »ljóstu mun kyrrara«. Hann gerði svá; þá skauzk hællinn af augasteininum ok sleit frá honum hvarminn. Síðan tók Einarr hvarminn með hendi sinni ok helt af upp ok sá, at augasteinninn var þar. Þá setti hann hælinn við kinnina út, en þjónninn laust þá, ok sprakk augasteinninn á kinnarbeinit niðr, þar er þat var hæst. Síðan opnuðu þeir munn hans ok tóku tunguna ok drógu út ok skáru af, en síðan leystu þeir hendr hans ok hǫfuð. Þegar er hann vitkaðisk, þá varð honum þat fyrir, at hann lagði augasteinana upp við brýnnar í stað sinn ok helt hann þar at báðum hǫndum, sem hann mátti; en þá báru þeir hann til skips ok fóru til bœjar þess, er heitir á Sæheimruð, ok lendu þar; þeir sendu mann til bœjarins at segja, at prestr lá þar at skipi á strǫndu. Meðan sá maðr var upp farinn, er sendr var, þá spurðu þeir, ef prestr mætti mæla, en hann blaðraði tungunni ok vildi við leita at mæla. Þá mælti Einarr við bróður sinn: »ef hann réttisk við ok grœr fyrir tungustúfinn, þá kømr mér þat í hug, at hann myni mæla«. Síðan klípðu þeir tungustúfinn með tǫng ok toguðu ok skáru tysvar þaðan frá ok í tungurótunum it þriðja sinn ok létu hann þar liggja hálfdauðan. Húsfreyja þar á bœnum var fatœk, en þó fór hon þegar ok dóttir hennar með henni ok báru hann heim til húss í mǫtlum sínum; síðan fóru þær eptir presti; en er hann kom þangat, þá batt hann sár hans ǫll, ok leituðu þau honum hœgenda, slíkra sem þau máttu. Hann lá þá, inn sári prestr, aumliga búinn, vilnaðisk jafnan guðs miskunnar ok tortryggði þat aldri, bað guð mállauss með hugrenningum ok sútfullu hjarta, því ǫllu traustara, er hann var sjúkari, ok rendi huginum til þess milda konungs, Óláfs ins helga, guðs dýrlings, ok hafði hann áðr heyrt mart sagt frá hans dýrðarverkum ok trúði því ǫllu hvatara á hann af ǫllu hjarta til allrar hjálpar í sínum nauðum. En er hann lá þar lami at ǫllu megni numinn, þá grét hann sárliga ok stundi, bað með sáru brjósti þann dýrling, Óláf konung, duga sér. En eptir miðja nótt þá sofnaði prestr inn sári; þá þóttisk hann sjá mann gǫfugligan koma til sín ok mæla við sik: »illa ertu nú leikinn, Ríkarðr félagi; sé ek, at eigi er nú máttrinn mikill«. Hann þóttisk sanna þat. Þá mælti sá við hann: »miskunnar ertu þurfi«. Prestr segir: »ek þyrpta miskunnar guðs almáttigs ok ins helga Óláfs konungs«. Hann segir: »þú skalt hafa ok«. Því næst tók hann tungustúfinn ok heimti svá hart, at prestinum varð sárt við; því næst strauk hann hendi sinni um augu honum ok um bein, svá um aðra lími, er sárir váru. Þá spurði prestrinn, hverr þar væri. Hann leit við honum ok mælti: »Óláfr er hér norðan ór Þrándheimi« — en síðan hvarf hann í brot, en prestr vaknaði alheill ok þegar tók hann at mæla — »sæll em ek, segir hann, guði þǫkk ok inum helga Óláfi konungi; hann hefir grœddan mik. En svá hǫrmuliga sem ek var áðr leikinn« — svá bráðar bœtr fekk hann allrar þeirar óhamingju, ok svá þótti honum, sem hann hefði hvárki orðit sárr né sjúkr, tungan heil, augun bæði í lag komin, beinbrotin gróin ok ǫll ǫnnur sár gróin eða verklaus, fengit ina beztu heilsu, en til jarteina var, at augu hans hǫfðu verit út stungin, þá grøri ǫrr hvítt á hvarmi hvárum tveggja, til þess at sjá mætti dýrð þess ins gǫfga konungs at þeim manni, er svá var aumliga búinn.

K. 26. Ingi konungr ok Sigurðr konungr áttu þing í Hólmi.

Eysteinn ok Sigurðr hǫfðu verit ósáttir fyrir þá sǫk, at Sigurðr konungr hafði vegit hirðmann Eysteins konungs, Harald inn víkverska, er hús átti í Bjǫrgyn, ok annan Jón prest tábarð, son Bjarna Sigurðarsonar. Fyrir þá sǫk lǫgðu þeir með sér sættarstefnu um vetrinn á Uplǫndum. Þeir sátu lengi ii. á máli, en þat kom upp ór hjali þeira, at þeir skyldu hittask í Bjǫrgyn allir brœðr eptir um sumarit; þat fylgði því máli, at þeir vildu, at Ingi konungr hefði bú ii. eða iii. ok svá mikil ǫnnur auðœfi, at hann hefði xxx. manna með sér, ok lézk þykkja hann eigi hafa heilsu til at vera konungr. Ingi ok Grégóriús spurðu þessi tíðendi ok fóru til Bjǫrgynjar ok fjǫlmentu mjǫk. Sigurðr kom lítlu síðarr, ok hafði hann lið sýnu minna. Þá hǫfðu þeir Ingi ok Sigurðr verit xix. vetr konungar yfir Nóregi. Eysteinn var seinni austan ór Víkinni en þeir norðan. Þá lét Ingi konungr blása til þings í Hólm, ok koma þeir þar Sigurðr ok Ingi konungr ok fjǫlmenni mikit. Grégóríús hafði ii. skip, ok vel lxxxx. manna, er hann fekk allar vistir; hann helt betr húskarla sína en aðrir menn lendir, þvíat hann drakk aldri svá í skytningum, at eigi drykki húskarlar hans allir með honum. Hann gekk með hjálm gullroðinn á þingit, ok alt hans lið var hjálmat. Ingi konungr stóð upp ok segir mǫnnum frá, hvat hann hafði spurt, hvernug brœðr hans vildu við hann skipa, ok bað sér liðs, en alþýða manna gerði góðan róm at máli hans ok létusk honum vilja fylgja.

K. 27. Frá Grégóríó Dagssyni.

Þá stóð Sigurðr konungr upp ok talar, segir þat ósatt, er Ingi kendi þeim, kvað Grégóríúm slíkt upp setja, ok kvað eigi skyldu langt til, at sá fundr þeira skyldi verða, ef hann mætti ráða, at hann myndi steypa hjálminum þeim inum gullroðna, ok lauk svá sínu máli, at hann kvað þá eigi lengi ganga báða. Grégóríús svarar, kvazk þat ætla, at hann þyrpti litt at fýsask þess, ok lézk við því búinn. Fám dǫgum síðarr var veginn húskarl Grégóríi úti á stræti, ok vá húskarl Sigurðar konungs. Þá vildi Grégóríús ganga at þeim Sigurði konungi, en Ingi konungr latti ok mart annarra manna. En er Ingiríðr, móðir Inga konungs, gekk frá aptansǫng, þá kom hon at, þar er veginn var Sigurðr skrúðhyrna; hann var hirðmaðr Inga konungs ok var gamall ok hafði mǫrgum konungum á hendum verit; en þeir hǫfðu vegit hann menn Sigurðar konungs, Hallvarðr Gunnarsson ok Sigurðr, sonr Eysteins trafala, ok kendu menn ráðin Sigurði konungi. Þá gekk hon þegar til Inga konungs ok segir honum, kvað hann lengi mundu lítinn konung, ef hann vildi ekki at fœrask, þótt hirðmenn hans væri drepnir, annarr at ǫðrum, svá sem svín. Konungr reiddisk við átǫlur hennar, ok er þau hnipðusk við, kom Grégóríús inn gangandi, hjálmaðr ok brynjaðr, bað konung eigi reiðask, kvað hana satt mæla — »en ek em hér kominn til liðs við þik, ef þú vilt veita Sigurði konungi atgǫngu, ok hér er meirr en c. manna út í garðinum, húskarla minna, hjálmaðir ok brynjaðir, ok munu vér þaðan at þeim sœkja, er ǫðrum þykkir verst«. En flestir lǫttu ok kváðu Sigurð mundu vilja bœta óhapp sitt. En er hann sá, at letjask myndi, mælti Grégóríús við Inga konung: »svá bleðja þeir af þér, drápu minn húskarl fyrir skǫmmu, en nú hirðmann þinn, en þeir mundu vilja veiða mik eða annan lendan mann, þann er þeim þykkir þér mest afnám at vera, en þeir sjá, at þú fœrisk ekki at, en taka þik af konungdóminum, eptir þat er vinir þínir eru teknir. Nú hverngan veg sem aðrir lendir menn þínir vilja, þá vil ek eigi bíða nauthǫggsins, ok skulu vit Sigurðr kaupa saman þessa nótt, at því kaupi, sem þá má verða; en þat er bæði, at þú ert illa at tekinn fyrir vanheilsu sakir, enda ætla ek lítinn viljann at halda vini þína; en ek em nú albúinn at ganga til fundar við Sigurð heðan, þvíat hér er merki mitt úti«. Ingi konungr stóð upp ok kallaði til klæða sinna, bað hvern mann búask, er honum vildi fylgja, ok kvað ekki tjá at letja sik, lézk lengi hafa undan ært, lét þá verða sverfa til stáls með þeim.

K. 28. Fall Sigurðar konungs.

Sigurðr konungr drakk í garði Sigríðar sætu ok bjósk við ok ætlaði, at ekki myndi af atgǫngunni verða. Síðan gengu þeir at garðinum, Ingi konungr ofan frá smiðabúðum, Árni konungsmágr útan frá Sandbrú, Áslákr Erlendzson ór garði sínum, en Grégóríús af strætinu, ok þótti þaðan verst. Þeir Sigurðr skutu mjǫk ór loptgluggum ok brutu ofna ok báru grjótit á þá. Þeir Grégóríús brutu upp garðzhliðit, ok fell þar Einarr, sonr Laxapáls, í hliðinu af liði Sigurðar konungs ok Hallvarðr Gunnarsson; hann var skotinn í loptit inn, ok harmaði hann engi maðr. Þeir hjoggu húsin, ok gekk lið Sigurðar af hendi honum til griða. Þá gekk Sigurðr á loptit eitt ok vildi beiða sér hljóðs, en hann hafði gullroðinn skjǫld, ok kendu menn hann ok vildu eigi hlýða honum; menn skutu at honum, svá sem í drífu sæi, ok mátti hann eigi þar vera. En þá er liðit var gengit af hendi honum ok menn hjoggu húsit mjǫk, þá gekk hann út, Þórðr húsfreyja með honum, hirðmaðr hans, víkverskr maðr, ok vildu þannug, sem Ingi konungr var fyrir, ok kallaði Sigurðr á Inga, bróður sinn, at hann skyldi selja honum grið; en þeir váru þegar hǫggnir báðir, Þórðr húsfreyja með orðlofi miklu. Þar fell mart manna, þótt ek nefna fátt, af liði Sigurðar, ok svá af Inga líði, en iv. menn af Grégóríús liði ok svá þeir, er með hvárigum váru, ok urðu þeir fyrir skotum á bryggjum niðri eða á skipum úti. Þeir borðusk xiiii. nóttum fyrir Jónsmessu baptista, en þat var fǫstudagr. Sigurðr konungr var jarðaðr at Kristskirkju inni fornu í Hólmi út. Ingi konungr gaf Grégórió skip þat, er Sigurðr konungr hafði átt. En tveim nóttum eða þrimr síðarr kom Eysteinn konungr austan með xxx. skipa ok hafði þar Hákon bróðurson sinn í ferð með sér ok fór eigi til Bjǫrgynjar ok dvaldisk í Flóruvágum, en menn fóru í meðal ok vildu sætta þá; en Grégóríús vildi, at þeir legði út at þeim, ok kvað eigi síðarr betra, kvazk hann mundu vera hǫfðingi at því — »en þú, konungr, far eigi; er nú eigi vant liðs til«. En margir lǫttu, ok tóksk af því eigi ferðin. Eysteinn konungr fór austr í Víkina, en Ingi konungr norðr í Þrándheim, ok váru þeir þá sáttir at kalla ok hittusk eigi sjálfir.

K. 29. Frá Grégóríó Dagssyni.

Grégóriús Dagsson fór austr lítlu síðarr en Eysteinn konungr ok var uppi á Hǫfundi á Bratsbergi at búi sínu. Eysteinn konungr var inn í Ósló ok lét draga skip sín meirr en ii. vikur sjávar at ísi, þvíat íslǫg váru mikil inn í Víkinni. Hann fór upp á Hǫfund ok vildi taka Grégóriúm, en hann varð varr við ok fór undan upp á Þelamǫrk með xc. manna ok þar norðr um fjall ok kom ofan í Harðangri ok fór síðan í Eðni til Stuðlu; þar átti Erlingr skakki bú, en hann var farinn norðr til Bjǫrgynjar, en Kristín, kona hans, dóttir Sigurðar konungs, var heima ok bauð Grégórió slíkt, er hann vildi hafa þaðan. Fekk Grégóriús þar góðar viðtǫkur; hann hafði langskip þaðan, er Erlingr átti, ok alt þat, er hann þurpti. Grégóríús þakkaði henni vel ok lét henni hafa orðit stórmannliga, sem ván var at. Þeir fóru síðan til Bjǫrgynjar ok funnu Erling, ok þótti honum hon vel hafa gǫrt.

K. 30. Sætt Inga konungs ok Eysteins konungs.

Síðan fór Grégórius Dagsson norðr til kaupangs ok kom þar fyrir jól. Ingi konungr varð inn fegnasti honum ok bað hann hafa slíkt alt af sinni eign, sem hann vildi. Eysteinn konungr brendi bœ Grégóríí ok hjó búit; en naust þau, er Eysteinn konungr inn ellri hafði gera látit norðr í kaupangi, er mestar gørsimar váru, þá váru brend um vetrinn ok skip góð með, er Ingi konungr átti, ok var þat verk it óvinsælsta, en ráðin váru kend Eysteini konungi ok Philippó Gyrðarsyni, fóstbróður Sigurðar konungs. Um sumarit eptir fór Ingi norðan ok gerðisk inn fjǫlmennasti, en Eysteinn konungr austan, ok samnaði hann sér ok liði. Þeir hittusk í Seleyjum fyrir norðan Líðandisnes, ok var Ingi konungr miklu fjǫlmennari; var við sjálft, at þeir mundu berjask. Þeir sættusk, ok varð þat at sætt, at Eysteinn skyldi festa, at gjalda hálfan v. tøg marka gullz; skyldi Ingi konungr hafa xxx. marka fyrir þat, er Eysteinn hafði ráðit skipabrunanum ok svá naustanna, en þá skyldi Philippús vera útlagr ok svá þeir allir, er at brennunni hǫfðu verit, þar er skipin váru brend; þeir menn skyldu ok vera útlagir, er sannir váru at áverkum við Sigurð konung, þvíat Eysteinn konungr kendi þat Inga konungi, at hann heldi þá menn; en Grégóríús skyldi hafa xv. merkr fyrir þat, er Eysteinn konungr brendi upp fyrir honum. Eysteini konungi líkaði illa ok þótti nauðungarsætt vera. Ingi konungr fór austr í Vík frá stefnunni, en Eysteinn norðr í Þrándheim. Síðan var Ingi konungr í Víkinni, en Eysteinn konungr norðr, ok hittusk þeir ekki; en þau ein fóru orð í milli, er ekki váru til sætta, ok svá lét hvártveggi drepa vini annars, ok varð ekki af fégjaldinu af Eysteins hendi; kendi ok hvárr ǫðrum, at ekki heldi þat, er mælt var. Ingi konungr ok þeir Grégóríús spǫndu mjǫk lið undan Eysteini konungi, Bárð standala Brynjólfsson ok Símun skálp, son Hallkels húks, ok mart annat lendra manna, Haldór Brynjólfsson ok Jón Hallkelsson.

K. 31. Frá Inga konungi ok Eysteini.

Þá er liðnir váru ii. vetr frá falli Sigurðar konungs, drógu konungar her saman, Ingi austan ór landi ok fekk hann lxxx. skipa, en Eysteinn konungr norðan ok fekk hálfan v. tøg skipa. Þá hafði hann dreka inn mikla, er Eysteinn konungr Magnússon hafði látit gera, ok hǫfðu þeir allfrítt lið ok mikit. Ingi konungr lá skipum sínum suðr við Mostr, en Eysteinn konungr lítlu norðarr í Grœningasundi. Eysteinn sendi suðr til Inga Áslák unga Jónsson ok Árna sturlu Sæbjarnarson; þeir hǫfðu eitt skip. En er Inga menn kendu þá, lǫgðu þeir at þeim ok drápu mart manna af þeim, tóku skipit ok alt þat, er á var, ok hvert fat þeira. En Áslákr ok Árni ok nǫkkurir menn með þeim kómusk á land upp ok fóru til fundar við Eystein konung ok segja honum, hvernug Ingi konungr hefði fagnat þeim. Eysteinn konungr hafði þá húsþing ok segir mǫnnum, hvern ófrið þeir Ingi vildu gera, ok bað liðsmenn, at þeir skyldu honum fylgja — »ok hofum vér lið svá mikit ok gott, at ek vil hvergi undan flýja, ef þér vilið fylgja mér«. En engi varð rómr at máli hans. Halfkell húkr var þar, en synir hans báðir með Inga, Símun ok Jón. Hallkell svaraði, svá at mjǫk margir heyrðu: »fylgi gullkistur þínar þér nú ok veri land þitt«.

K. 32. Dráp Eysteins konungs.

Um nóttina eptir røru þeir í brot mǫrgum skipum á laun, sumir til lags við Inga konung, sumir til Bjǫrgynjar, sumir í Fjǫrðu inn. En at morni, er lýst var, þá var konungr x. skipum einum eptir; þá lét hann þar eptir dreka inn mikla, þvíat hann var þungr undir árum, ok fleiri skipin, ok hjoggu drekann mjǫk, ok svá hjoggu þeir niðr mungát sitt ok alt þat, er þeir máttu eigi með sér hafa, spiltu þeir. Eysteinn konungr gekk á skip Endriða Jónssonar mǫrnefs, ok fóru þeir norðr ok inn í Sogn ok þaðan it øfra austr til Víkr. Ingi konungr tók skipin ok fór austr it ýtra í Víkina. En fyrir austan Fold þá var þar Eysteinn ok hafði nær ddcc. manna. Þá sá þeir skipalið Inga konungs ok þóttusk eigi lið við hafa ok hljópu á skóg undan; þá flýði á sinn veg hvat, svá at konungr var við annan mann. Þeir Ingi urðu varir við farar Eysteins ok svá þat, at hann var fámeðr; þeir fóru at leita hans. Símun skálpr hitti hann, er hann gekk undan hrísrunni einum at þeim. Símun heilsaði honum — »heill lávarðr« segir hann. Konungr segir: »vetka ek nema þú þykkisk nú minn lávarðr« segir hann. »Er nú sem gerisk« segir Símun. Konungr bað, at hann skyldi honum undan skjóta, kvað honum þat byrja — »þvíat lengi hefir með okr vel verit, þótt nú sé annan veg«. Símun kvað þá ekki mundu af því verða. Konungr bað, at hann skyldi hlýða messu áðr, ok þat var. Síðan lagðisk hann niðr á grúfu ok breiddi hendr frá sér út ok bað sik hǫggva í kross á milli herðanna, kvað þá skyldu reyna, hvárt hann myndi þola járn eða eigi, sem þeir hǫfðu sagt lagsmenn Inga. Símun mælti við þann, er hǫggva skyldi, bað hann til ráða, kvað konung hølzti lengi hafa kropit þar um lyng; hann var þá hǫggvinn ok þótti verða við prúðliga. Lík hans var flutt til Fors, en fyrir sunnan kirkju undir brekkunni var lík hans nátsætt. Eysteinn konungr var jarðaðr at Forskirkju, ok er leg hans á miðju kirkjugólfi ok breiddr yfir kǫgurr, ok kalla menn hann helgan. Þar sem hann var hǫggvinn ok blóð hans kom á jorð, spratt upp brunnr, en annarr þar undir brekkunni, sem lík hans var náttsætt; af hváru tveggja því vatni þykkjask margir menn bót hafa fengit. Þat er sǫgn Víkverja, at margar jartegnir yrði at leiði Eysteins konungs, áðr óvinir hans steypði á leiðit hundzsoði. Símun skálpr var it mesta óþokkaðr af verki þessu, ok var þat alþýðumál, en sumir segja, þá er Eysteinn konungr var handtekinn, at Símun sendi mann til fundar við Inga konung, en konungr bað Eystein eigi koma í augsýn sér; svá hefir Sverrir konungr rita látit, en þannug segir Einarr Skúlason:

228. Mun, sás morði vandisk

margillr ok sveik stilli,

síð af slíkum rǫ́ðum

Símun skalpr of hjalpask.