VII. Håkon jarls død

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Norsk.gif


Oldnorsk lesebok for begynnere


VII. Håkon jarls død


hjá, hos, ved (styrer dativ); hví, hvi, hvorfor.
milli (millum, á meðal) mellem (styrer gen.).


Bœndr taka Ólaf Tryggvason til konungs yfir sik, ok taka allir eitt ráð, at leita eptir Hákoni jarli, ok fara upp í Gaulardal, ok þykkir þat líkast,[1] at jarl muni vera á Rimul, því at Þóra var þar kærstr vin[2] hans í þeim dal. Fara þeir ok leita jarls úti ok inni ok finna hann eigi. Ok þá átti Ólafr húsþing úti í garðinum; hann stóð upp á stein þann hinn mikla er stóð hjá svínabœlinu.[3] Þá talaði Ólafr fyrir mǫnnum, ok varð þat í rœðu[4] hans, at hann mundi þann mann gœða bæði fé ok virðing[5] er Hákoni jarli yrði[6] at skaða. Þessa rœðu heyrðu jarl ok Karkr; þeir hǫfðu ljós hjá sér. Jarl mælti: Hví ert þú svá bleikr, en stundum svartr sem jǫrð? Er eigi þat at þú vilir svíkja mik? Eigi, segir Karkr. Vit[7] várum fœddir á einni nótt, segir jarl, skamt[8] mun ok verða milli dauða okkars.[9] Þá fór Ólafr konungr á brott, er kveldaði. En er náttaði, þá helt jarl vǫku[10] yfir sér, en Karkr sofnaði ok lét[11] illiliga. Þá vakti jarl hann ok spurði hvat hann dreymdi. Hann sagði: Ek var nú á Hlǫðum,[12] ok lagði Ólafr konnungr gullmen[13] á háls mér. Jarl svaraði: Þar mun Ólafr láta hring blóðrauðan um háls þér, ef þú finnr hann; vara[14] þú þik svá, en af mér muntu gott hljóta,[15] svá sem fyrr hefir verit, ok svík mik eigi. Síðan vǫktu[16] þeir báðir, svá sem hvárr vekti yfir ǫðrum.[17] En í móti degi[18] þá sofnaði jarl, ok brátt lét hann illa, ok skaut undir sik hælunum ok hnakkanum,[19] svá sem hann mundi vilja upp rísa, ok lét[20] hátt[21] ok ógurliga.[22] En Karkr varð hræddr ok greip kníf mikinn af linda[23] sér ok skaut ígegnum barka[24] jarls ok skar út ór. Þat var bani Hákonar jarls. Síðan sneið[25] Karkr hǫfuð af jarli ok hljóp[26] í brott með, ok kom eptir um daginn inn á Hlaðir ok fœrði hǫfuð jarls Ólafi konungi; hann sagði ok þá þessa atburði[27] sem nú er ritat.[28] Síðan lét Ólafr konungr leiða hann í brott ok hǫggva hǫfuð af.


____


Oversikt over de svake verbers personsendelser i presens og imperfektum indikativ samt partisippier og infinitiv.


Pres. ent. 1. ek elsk-a elsker dœm-i dømmer tel teller spyr spør
  2. þú elsk-ar dœm-ir tel-r spyr-r
  3. hann elsk-ar dœm-ir tel-r spyr-r
Fl. 1. vér elsk-um dœm-um telj-um spyrj-um
  2. þér elsk-it dœm-it tel-it spyr-it
  3. þeir elsk-a dœm-a telj-a spyrj-a
Impf. ent.       1. ek elskað-a elsket       dœmd-a dømte       tald-a talte       spurð-a spurte
  2. þú elskað-ir dœmd-ir teld-ir spurð-ir
  3 hann elskað-i dœmd-i tald-i spurð-i
Fl. 1. vér elskuð-um*) dœmd-um tǫld-um*) spurð-um
  2. þér elskuð-ut dœmd-ut tǫld-ut spurð-ut
  3. þeir elskuð-u dœmd-u tǫld-u spurð-u
Fort. part.   elskaðr dœmdr taldr spurðr
    (intkj. elskat) (intkj. dœmt) (intkj. talt) (intkj. spurt)
Pres. part.   elskandi dœmandi teljandi spyrjandi
Inf.   elska dœma telja spyrja


*) a påvirkes av den følgende stavelses u således, at det går over til ǫ; men står a'et i en bøinings- el. avledningsendelse, blir det til u; derfor elskuð-um for elskað-um (ikke: elskǫð-um). Denne vokalforandring kalles u-omlyd.


Neste tekst


Fotnoter

  1. rimeligst.
  2. venn.
  3. svinebølet; svinestien.
  4. tale (ræða).
  5. begave (gæða)både med penger (fé) og ære (virðing).
  6. imperf. konj. av verða; eg. «som blev til skade for H. jarl».
  7. «vi to»; totall av ek.
  8. kort.
  9. vår; eiendomspron.
  10. våking; vakt (vaka).
  11. impf. av láta, late; «bar sig ille».
  12. dat. av Hlaðir, Lade.
  13. gullsmykke.
  14. ta dig i akt.
  15. få.
  16. våket (vaka).
  17. «likesom hver våket over den andre»: d. e. likesom de våket over hverandre.
  18. dag (dat.).
  19. skjøt hælene og nakken under sig.
  20. her: «skrek».
  21. høit.
  22. skrekkelig.
  23. belte (lindi).
  24. «barken»; strupen.
  25. skar (sníða).
  26. løp (hlaupa).
  27. tildragelser.
  28. skrevet.