Sigurðarkviða in skamma

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ►

Eddukvæði
Sæmundar-Edda

GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunar

Sigurðarkviða in skamma

1.

Ár var, þats Sigurðr

sótti Gjúka,

Völsungr ungi,

er vegit hafði;

tók við tryggðum

tveggja bræðra,

seldusk eiða

eljunfræknir.

 

2.

Mey buðu hánum

ok meiðma fjölð,

Guðrúnu ungu,

Gjúka dóttur;

drukku ok dæmðu

dægr margt saman

Sigurðr ungi

ok synir Gjúka.

 

3.

Unz þeir Brynhildar

biðja fóru,

svá at þeim Sigurðr

reið í sinni

Völsungr ungi,

ok vega kunni;

hann of ætti,

ef hann eiga knætti.

 

4.

Sigurðr inn suðræni

lagði sverð nökkvit,

mæki málfán,

á meðal þeirra;

né hann konu

kyssa gerði

né húnskr konungr

hefja sér at armi,

mey frumunga

fal hann megi Gjúka.

 

5.

Hon sér at lífi

löst né vissi

ok at aldrlagi

ekki grand,

vamm þat er væri

eða vera hygði;

gengu þess á milli

grimmar urðir.

 

6.

Ein sat hon úti

aftan dags,

nam hon svá margt

um at mælask:

"Hafa skal ek Sigurð,

- eða þó svelta, -

mög frumungan

mér á armi.

 

7.

Orð mæltak nú,

iðrumk eftir þess:

kván er hans Guðrún,

en ek Gunnars;

ljótar nornir

skópu oss langa þrá."

 

8.

Opt gengr hon innan

ills of fylld,

ísa ok jökla,

aftan hvern,

er þau Guðrún

ganga á beð

ok hana Sigurðr

sveipr í rifti,

konungr inn húnski

kván frjá sína.

 

9.

"Vön geng ek vilja,

vers ok beggja,

verð ek mik gæla

af grimmum hug."

 

10.

Nam af þeim heiftum

hvetjask at vígi:

"Þú skalt, Gunnarr,

gerst of láta

mínu landi

ok mér sjalfri;

mun ek una aldri

með öðlingi.

 

11.

Mun ek aftr fara,

þars ek áðan vark

með nábornum

niðjum mínum;

þar mun ek sitja

ok sofa lífi,

nema þú Sigurð

svelta látir

ok jöfurr öðrum

æðri verðir.

 

12.

Látum son fara

feðr í sinni,

skal-at ulf ala

ungan lengi.

Hveim verðr hölða

hefnd léttari

síðan til sátta,

at sonr lifi?"

 

13.

Hryggr varð Gunnarr

ok hnipnaði,

sveip sínum hug,

sat of allan dag;

hann vissi þat

vilgi görla,

hvat hánum væri

vinna sæmst

eða hánum væri

vinna bezt,

alls sik Völsung

vissi firrðan

ok at Sigurð

söknuð mikinn.

 

14.

Ýmist hann hugði

jafnlanga stund:

þat var eigi

afartítt,

at frá konungdóm

kvánir gengi.

Nam hann sér Högna

heita at rúnum,

þar átti hann

alls fulltrúa:

 

15.

"Ein er mér Brynhildr

öllum betri,

of borin Buðla,

hon er bragr kvenna;

fyrr skal ek mínu

fjörvi láta

en þeirar meyjar

meiðmum týna.

 

16.

Vildu okkr fylki

til fjár véla?

Gótt er at ráða

Rínar malmi

ok unandi

auði stýra

ok sitjandi

sælu njóta."

 

17.

Einu því Högni

andsvör veitti:

"Samir eigi okkr

slíkt at vinna,

sverði rofna

svarna eiða,

eiða svarna,

unnar tryggðir.

 

18.

Vitum-a vit á moldu

menn in sælli,

meðan fjórir vér

folki ráðum

ok sá inn húnski

her-Baldr lifir,

né in mætri

mægð á foldu,

ef vér fimm sonu

fæðum lengi,

áttumgóða

æxla knættim.

 

19.

Ek veit görla,

hvaðan vegir standa:

eru Brynhildar

brek ofmikil."

 

Gunnarr kvað:

20.

"Vit skulum Guthorm

gerva at vígi,

yngra bróður,

ofróðara;

hann var fyr útan

eiða svarna,

eiða svarna,

unnar tryggðir."

 

21.

Dælt var at eggja

óbilgjarnan,

stóð til hjarta

hjörr Sigurði.

 

22.

Réð til hefnda

hergjarn í sal

ok eftir varp

óbilgjörnum;

fló til Guthorms

Grams ramliga

kynbirt járn

ór konungs hendi.

 

23.

Hné hans of dolgr

til hluta tveggja,

hendr ok höfuð

hné á annan veg,

en fóta hlutr

féll aftr í stað.

 

24.

Sofnuð var Guðrún

í sæingu

sorgalaus

hjá Sigurði,

en hon vaknaði

vilja firrð,

er hon Freys vinar

flaut í dreyra.

 

25.

Svá sló hon svárar

sínar hendr,

at rammhugaðr

reis upp við beð:

"Grát-a-ðu, Guðrún,

svá grimmliga,

brúðr frumunga,

þér bræðr lifa.

 

26.

Á ek til ungan

erfinytja,

kann-at hann firrask

ór fjándgarði;

þeir sér hafa

svárt ok dátt

enn nær numit

nýlig ráð.

 

27.

Ríðr-a þeim síðan,

þótt sjau alir,

systursonr

slíkr at þingi.

Ek veit görla,

hví gegnir nú:

ein veldr Brynhildr

öllu bölvi.

 

28.

Mér unni mær

fyr mann hvern,

en við Gunnar

grand ekki vannk;

þyrmða ek sifjum,

svörnum eiðum,

síðr værak heitinn

hans kvánar vinr."

 

29.

Kona varp öndu,

en konungr fjörvi,

svá sló hon svárar

sínar hendr,

at kváðu við

kálkar í vá

ok gullu við

gæss í túni.

 

30.

Hló þá Brynhildr

Buðla dóttir

einu sinni

af öllum hug,

er hon til hvílu

heyra knátti

gjallan grát

Gjúka dóttur.

 

31.

Hitt kvað þá Gunnarr

gramr haukstalda:

"Hlær-a þú af því,

heiftgjörn kona,

glöð á gólfi,

at þér góðs viti.

Hví hafnar þú

inum hvíta lit,

feikna fæðir?

Hygg ek, at feig séir.

 

32.

Þú værir þess

verðust kvenna,

at fyr augum þér

Atla hjöggim,

sæir bræðr þínum

blóðugt sár,

undir dreyrgar

knættir yfir binda."

 

Brynhildr kvað:

33.

"Frýr-a maðr þér engi,

hefir þú fullvegit;

lítt sésk Atli

ófu þína;

hann mun ykkar

önd síðari

ok æ bera

afl it meira.

 

34.

Segja mun ek þér, Gunnarr,

- sjalfr veiztu görla, -

hvé er yðr snemma

til saka réðuð;

varð ek til ung

né ofþrungin,

fullgædd féi

á fleti bróður.

 

35.

Né ek vilda þat,

at mik verr ætti,

áðr þér Gjúkungar

riðuð at garði,

þrír á hestum

þjóðkonungar,

en þeira för

þörfgi væri.

 

36.

Þeim hétumk þá

þjóðkonungi,

er með gulli sat

á Grana bógum;

var-at hann í augu

yðr um líkr

né á engi hlut

at álitum,

þó þykkizk ér

þjóðkonungar.

 

37.

Ok mér Atli þat

einni sagði,

at hvárki lézk

höfn of deila,

gull né jarðir,

nema ek gefask létak,

ok engi hlut

auðins féar,

þá er mér jóðungri

eigu seldi

ok mér jóðungri

aura talði.

 

38.

Þá var á hvörfun

hugr minn um þat,

hvárt ek skylda vega

eða val fella

böll í brynju

um bróður sök;

þat myndi þá

þjóðkunnt vera

mörgum manni

at munar stríði.

 

39.

Létum síga

sáttmál okkur

lék mér meir í mun

meiðmar þiggja,

bauga rauða

burar Sigmundar;

né ek annars manns

aura vildak.

 

40.

Unnak einum

né ýmissum,

bjó-at of hverfan

hug men-Skögul;

allt mun þat Atli

eftir finna,

er hann mína spyrr

morðför görva,

 

41.

at þeygi skal

þunngeð kona

annarrar ver

aldri leiða;

þá mun á hefndum

harma minna."

 

42.

Upp reis Gunnarr

gramr verðungar,

ok um hals konu

hendr of lagði;

gengu allir

ok þó ýmissir

af heilum hug

hana at letja.

 

43.

Hratt af halsi

hveim þar sér,

lét-a mann sik letja

langrar göngu.

 

44.

Nam hann sér Högna

hvetja at rúnum:

"Seggi vil ek alla

í sal ganga

þína með mínum,

- nú er þörf mikil, -

vita, ef meini

morðför konu,

unz af méli

enn mein komi;

þá látum því

þarfar ráða."

 

45.

Einu því Högni

andsvör veitti:

"Leti-a maðr hana

langrar göngu,

þars hon aftrborin

aldri verði;

hon kröng of komsk

fyr kné móður,

hon æ borin

óvilja til,

mörgum manni

at móðtrega."

 

46.

Hvarf sér óhróðugr

andspilli frá,

þar er mörk menja

meiðmum deildi.

 

47.

Leit hon of alla

eigu sína,

soltnar þýjar

ok salkonur;

gullbrynju smó,

- var-a gott í hug, -

áðr sik miðlaði

mækis eggjum.

 

48.

Hné við bollstri

hon á annan veg

ok hjörunduð

hugði at ráðum:

 

49.

"Nú skulu ganga,

þeir er gull vili

ok minni því

at mér þiggja;

ek gef hverri

of hróðit sigli,

bók ok blæju,

bjartar váðir."

 

50.

Þögðu allir,

við því orði

ok allir senn

andsvör veittu:

"Ærnar soltnar,

munum enn lifa.

Verða salkonur

sæmð at vinna."

 

51.

Unz af hyggjandi

hörskrýdd kona,

ung at aldri

orð viðr of kvað:

"Vilk-at ek mann trauðan

né torbænan

um óra sök

aldri týna.

 

52.

Þó mun á beinum

brenna yðrum

færi eyrir,

þá er ér fram komið,

neitt Menju góð,

mín at vitja.

 

53.

Sezktu niðr, Gunnarr,

mun ek segja þér

lífs örvæna

ljósa brúði;

mun-a yðvart far

allt í sundi,

þótt ek hafa

öndu látit.

 

54.

Sátt munuð it Guðrún

snemr, en þú hyggir;

hefir kunn kona

við konungi

daprar minjar

at dauðan ver.

 

55.

Þar er mær borin,

- móðir fæðir, -

sú mun hvítari

en inn heiði dagr

Svanhildr vera,

sólar geisla.

 

56.

Gefa muntu Guðrúnu

góðra nökkurum

skeyti skæða

skatna mengi;

mun-at at vilja

versæl gefin;

hana mun Atli

eiga ganga,

of borinn Buðla,

bróðir minn.

 

57.

Margs á ek minnask,

hvé við mik fóru,

þá er mik sára

svikna höfðuð,

vaðin at vilja

vark, meðan ek lifðak.

 

58.

Muntu Oddrúnu

eiga vilja,

en þik Atli mun

eigi láta;

it munuð lúta

á laun saman,

hon mun þér unna

sem ek skyldak,

ef okkr góð of sköp

gerði verða.

 

59.

Þik mun Atli

illu beita,

muntu í öngan

ormgarð lagiðr.

 

60.

Þat mun ok verða

þvígit lengra,

at Atli mun

öndu týna,

sælu sinni,

ok sona lífi,

því at hánum Guðrún

grýmir á beð

snörpum eggjum

af sárum hug.

 

61.

Sæmri væri Guðrún,

systir ykkur,

frumver sínum

at fylgja dauðum,

ef henni gæfi

góðra ráða

eða ætti hon hug

ossum líkan.

 

62.

Ört mæli ek nú,

en hon eigi mun

of óra sök

aldri týna;

hana munu hefja

hávar bárur

til Jónakrs

óðaltorfu.

 

63.

[Ala mun hún sér jóð,

erfivörðu ],

erfivörðu,

Jónakrs sonum;

mun hon Svanhildi

senda af landi,

sína mey

ok Sigurðar.

 

64.

Hana munu bíta

Bikka ráð,

því at Jörmunrekkr

óþarft lifir;

þá er öll farin

ætt Sigurðar;

eru Guðrúnar

græti at fleiri.

 

65.

Biðja mun ek þik

bænar einnar,

- sú mun í heimi

hinzt bæn vera -:

Láttu svá breiða

borg á velli,

at undir oss öllum

jafnrúmt séi,

þeim er sultu

með Sigurði.

 

66.

Tjaldi þar um þá borg

tjöldum ok skjöldum,

valarift vel fáð

ok Vala mengi;

brenni mér inn húnska

á hlið aðra.

 

67.

Brenni inum húnska

á hlið aðra

mína þjóna

menjum göfga:

tveir at höfðum

ok tveir haukar;

þá er öllu skipt

til jafnaðar.

 

68

Liggi okkar enn í milli

malmr hringvariðr,

egghvast járn,

sem endr lagit,

þá er vit bæði

beð einn stigum

ok hétum þá

hjóna nafni.

 

69

Hrynja hánum þá

á hæl þeygi

hlunnblik hallar

hringi litkuð,

ef hánum fylgir

ferð mín heðan;

þeygi mun ór för

aumlig vera.

 

70

Því at hánum fylgja

fimm ambáttir,

átta þjónar,

eðlum góðir,

fóstrman mitt

ok faðerni,

þat er Buðli gaf

barni sínu.

 

71

Margt sagða ek,

munda ek fleira,

er mér meir mjötuðr

málrúm gæfi;

ómum þverr,

undir svella,

satt eitt sagðak,

svá mun ek láta."