XI. Gaukatore og Avrafaste døpes

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Norsk.gif


Oldnorsk lesebok for begynnere


XI. Gaukatore og Avrafaste døpes


Þá flytja þeir her sinn út til Stafs. En er konungr kom á Stafamýrar, þá átti hann dvǫl.[1] Þá spurði hann till sanns[2] at bœndr fóru með her móti honum, ok þat at þá mundi hann orrustu[3] eiga brátt. Þá kannaði[4] konungr lið sitt, ok var skorat[5] manntal; þá funnist í hernum níu hundruð heiðinna[6] manna. En er konungr vissi[7] þat, þá bað hann þá skírast[8] láta, sagði svá, at hann vill eigi heiðna menn hafa í orrustu með sér; munu vér, segir hann, ekki mega[9] treystast[10] liðsfjǫlda; guði skulu vér treystast, því at með hans krapti ok miskunn munu vér sigr fá; en eigi vil ek blanda heiðnu fólki við menn mína. En er þat heyrðu heiðingjar, þá báru þeir saman ráð sín, ok at lyktum[11] létu[12] skírast fjǫgur hundruð (400) manna, en fimm hundruð neittu[13] kristni;[14] ok sneri[15] þat lið aptr til síns lands. Þá ganga þar fram þeir brœðr með sitt lið, Gaukaþórir ok Afrafasti, ok bjóða konungi enn gengi[16] sitt. Han spyrr ef þeir hefði[17] þá skirn[18] tekit. Gaukaþórir segir at þat var eigi. Konungr bað þá taka skirn ok trú rétta, en fara á brott at ǫðrum kosti.[19] Þeir sneru þá frá í brott ok tóku tal[20] sín í milli,[21] ok réðu um hvert ráð upp skyldi taka. Þá mælti Afrafasti: Svá er at segja frá minu skapi[22] at ek vil ekki aptr hverfa;[23] mun ek fara til orrustu; en eigi þykki mér skipta[24] í hvárum[25] flokki ek em. Þá svarar Gaukaþórir: Ef ek skal til orrustu fara, þá vil ek konungi lið veita,[26] því at honum er liðsþǫrf[27] meiri; en ef ek skal á guð nǫkkut trúa, hvat er mér verra at trúa á Hvítakrist en á annat guð. Nú er þat mitt rád at vér látim skírast, ef konungi þykkir þat skipta; fǫrum[28] þá síðan til orrustu með honum. Þessu játa[29] þeir allir; ganga síðan til konungs ok segja at þeir vilja þá skirn taka. Váru þeir þá skírðir af kennimǫnnum[30] ok váru byskupaðir.[31] Konungr tók þá í hirðlǫg[32] með sér ok sagði at þeir skyldu vera undir merki hans í orrustu.


____


Personendelsene i konjunktiv er: -a, -ir, -i, -im, -it, -i.

Presens konj. 1ste pers. ent. er lik infinitiv; f. eks. elska, dœma, drepa.

Imperfekt. konj. i de sterke verber dannes ved i-omlyd av stammen i imperf. ind. flertall; f. eks. ek dræpa (av dráp-um); fœra (av fór-um); brynna (av brunn-um).


Presens konjunktiv:

Ent. 1. elsk-a dœm-a telj-a drep-a tak-a bjóð-a,
  2. elsk-ir dœm-ir tel-ir drep-ir tak-ir bjóð-ir
  3. elsk-i dœm-i tel-i drep-i tak-i bjóð-i
Fl.       1. elsk-im       dœm-im       tel-im       drep-im       tak-im       bjóð-im
  2. elsk-it dœm-it tel-it drep-it tak-it bjóð-it
  3. elsk-i dœm-i tel-i drep-i tak-i bjóð-i


Imperfektum konjunktiv:

Ent. 1. elskað-a dœmd-a teld-a *) dræp-a tœk-a byð-a
  2. elskað-ir dœmd-ir teld-ir dræp-ir tœk-ir byð-ir
  3. elskað-i dœmd-i teld-i dræp-i tœk-i byð-i
Fl.       1. elskað-im       dœmd-im       teld-im       dræp-im       tœk-im       byð-im
  2. elskað-it dœmd-it teld-it dræp-it tœk-it byð-it
  3. elskað-i dœmd-i teld-i dræp-i tœk-i byð-i

*) De (ikke mange) verber som bøies som telja og får vokalforandring i imperf. ind. (se ovenfor Kap. VII.), får altså i imperf. konj. igjen samme vokal som i infinitiv. Således også med y i stammen: spyrja, å spørre; pres. ind. spyr; imperf. ind. spurða; imperf. konj. spyrða.


Imperativ 2nen pers. ent. er lik stammen, undt. i verber som elska, hvor end. er a; flert. 1ste pers. ender på um; 2nen pers. på it; f. eks. far - fǫrum - farit; elska - elskum - elskit. 1ste pers. flert. oversettes: «la oss» (fǫrum la oss fare).


Neste tekst


Fotnoter

  1. hadde han ophold, d. e. stanset han.
  2. spurte for sant, d. e. fikk sikker underretning om.
  3. kamp (orrusta).
  4. undersøkte, mønstret.
  5. eg. «optalt».
  6. hedenske (gen.).
  7. visste.
  8. døpes el. døpe sig (skíra, døpe).
  9. kunne.
  10. stole på (trøste sig til).
  11. tilsist.
  12. lot (láta).
  13. forkastet (neita eg. sie nei).
  14. kristendommen.
  15. vendte (imperf. av snúa).
  16. følge.
  17. hadde (imperf. konj.).
  18. dåp.
  19. «på annet vilkår»; ellers.
  20. samtale.
  21. sig imellem.
  22. sinn.
  23. vende.
  24. være maktpåliggende.
  25. hvilken (av to).
  26. yde hjelp.
  27. trang til hjelp.
  28. la oss fare.
  29. samtykke (si ja).
  30. prestene.
  31. konfirmerte.
  32. «hirdllov»; tok dem i hirdlov, d. e. gjorde dem til sine hirdmenn.