Haralds saga hárfagra (Fagrskinna)

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ►

Noen spesialtegn vises ikke på iPhone/iPad.

Fagrskinna

K. 2. Vm Haʀalld harfagra

Haralld hinn harfagra

Haʀalldr sunr hans toc konongdom æftir faður sinn Halfdan svarta. hann var þa ꝍsco maðr at vætra tale en fullkomenn til mannanar allrar. þæirrar er kurteisum kononge byriaðe at hafa. hans harvoxtr var mikill með undarlegom lit. þui licastr at sia sem fagrt silki. hann var allra manna friðastr oc stærcastr. oc sva mikill sem sia ma a legstæini hans þæim er i Haugasundum er. Hann var spæki maðr mikill oc langsyn oc agiarn. her með styrði hann hamingiu oc firir ætlan. at hann scylldi vera ifirmaðr Norðmanna rikis er af hans ætt hæfir tignaz þat lannd her til oc sva man vera iamnan. Hanum þyddust gamler menn með spæki raðom oc asio firir ætlanar. vngir drengir oc rꝍysti menn girndust til hans firir sacar virðilegra fegiafa oc hirðpryði. sva sem sægir Hornklofe skalld gamall vinr kononga. er iafnan hafðe i hirðum veret fra barnꝍsko.

1.

Lyði ringberendr

meðan ec fra Harallde sægi

odda iþrottar

enom harfagra

fra malom man ec sægia

þæim er ek mꝍy hꝍyrða

hvita haddbiarta

ser við ramn dꝍmde.

2.

Vitr þottez valkyria

verar ne varo

þækkir suamo enne framsotto

er fuglsrodd kunni

cvadde en kværk hvita

oc en glꝍgg arma

hymiss haus rꝍya

er sat a horne vinbiarga.

3.

Hvat er yðr ramnar

hvaðan ero þer comner

með dræyrgu nefi

at degi anndværðum

holld loðer yðr i klom

ræs þæfr giængr or muni

nær hygg ec yðr i nott bioggu

þui er vissu at nar liggia

4.

Rꝍyfðizk hinn hausfiaðri

oc um hyrnu þerði

annar æið broðer

oc at annsvorum hugði

Harallde ver fylgðum

syni Halfðanar

ungum ynglingi

siðan or æggi comom.

5.

Kunna hugða þic konong myndu

þann er a Kvinnum byr

drottenn Norð manna

diupum ræðr hann kiolom

roðnum rondum

rauðum skiolldum

tiorgum arom

tialldum drifnum.

6.

Vti vill iol drecca

ef scal æinn raða

fylkir enn framlyndi

oc Frꝍys læik hæfia

Ungr læiddiz elld velli

oc inni sitia

varma dyngiu

eða vattu dunsfulla.

Her er þat synt i þesse frasagu hværr siðr var Harallz konongs þa rið er hann ruddi firir ser. Ðetta er ænn cveðet i sama cvæðe oc spurt a þessa lunnd æftir milldi hans.

7.

Hversso er hann fegiafa

þæim er folld væria

itra ogn flytr

við iþrottar menn sina.

8.

Miok ero rꝍyfðir

rogbirtingar

þæir er i Harallz tuni

hunum værpa

i fe ero þess beðner

oc fagrum mæcom

malme hunlenzkum

oc mane austrꝍno.

9.

Ða ero þæir ræifir

er vitu romo væne

orvir upp at laupa

oc arar at svægia

homlur at briota

en hae slita

ræikulega hygg ec þa vorru þꝍysa

at visa raðe.

10.

At skallda rꝍðo vil ec þic spyria

Allz þu þykkis skil vita

greppa ferðir

þu mannt gorla kunna

þæirra er með Haralldi hafaz.

11.

A giærðum ser þæira

oc a gullbaugum

at þæir ero i kunnlæicum við konong

felldum raða þæir rauðum

vaðom rondum

sverðum silfr vofðum

særkium ringofnom

gylltum annfetlum

oc grꝍnom hialmum

ringum handberom

er þæim Haralldr valde.

Ðetta ber vitni milldi konongs. Hann tignaðu i sinni fylgð oc firir gongu kappar hans er varo sva agiarner oc uræddir at þæir varðu anndværða fylking i orrostu. halðu vargstakka firir bryniur. sva sem her sægir

12.

At bersærkia ræiðu vil ec spyria

bærgir ræsævar

hversso er fenget

þæim er i folk vaða

vig diorfum verom.

13.

Vlf heðnar hæita

þæir er i orrastu

bloðgar rander bera

vigrar rioða

er til vigs coma

þæim er þar sist saman.

Aræðesmonnum æinum

hygg ec þar undir felaz,

skyli sa en skilvisi

þæim er i skiolld hoggva.

Her er oc sagt at Haralldr konongr hafðe læicara i hirð sinni.

14.

At læicarum oc truðum

hæfi ec þic lit freget

hværr er ꝍrg at i þæira

Anndaðar at husum Harallz.

15.

At hundi ælskar Anndaðr

oc hæimsku drygir

ꝍyrnalausum

oc iofur lꝍgir

Hinir ero oc aðrer

er um ælld sculu

brennanda spon bera

logandum hufum

hafa ser undir linda drepet

hældræipir haler.

Með þesso allu værðr hann agiætr oc halldsamr a sinni faður læifð. oc ænn ꝍykr hann rikit a marga lunnd. sva sem dꝍme finnaz. sumt með orrostum. sumt með fagrmæle oc vingan við þa er aðr stiornaðu. sumt með hamingiu lutum. sumt með diupræðom oc langre firirætlan eða nockors atburðar. Ða er Haralldr hafðe tækit faður læifð sina. þa gaf hann Atla miofa iarlsnafn oc þui likar væizlur sem aðr hafðe hann haft af Halfdane feðr hans. En þat var Sygnafylki oc Fialer. hans hafuð bu var a Gaulum. Haralldr konongr. þa er hann toc væizlur. oc æigi var ofriðr. hafðe með ser .lx. hirðmanna. oc firir talder aller tignar menn oc otalder aller er þionaðu at væizlum. En firir sakar starfs oc nauðsynia matte hann ægi comaz æftir ætlaðre stund. at taca væizlur i Sogne af Atla iarle sinum. Sendi til menn sina at taca væizlur. oc var sva .iii. sumor. at hann toc æigi sialfur. Conongs menn buðu með ser frendom sinum oc vinum oc toco væizlur aukit hundrað manna. Ðæir þago illa oc gerðo við drykiu marga ospækt. Fiorða sumar þa er konongs menn komo til væizlu rak Atle iarll þa a braut með usꝍmd oc villdi æigi hafa ofsa þæirra. bað konong taca sialfan væizluna eða væizlu fe. Ðesser menn fundu Haralld konong at væizlu norðr i Þrondhæimi a Laðum með liði sinu at Haconar gamla. oc sagðu hanum sina svivirðing. konongr varð ræiðr er hann fra þesse tiðende. Hacon beiddizk þa lens af konongi ifir Sygnafylki með þæim hætte sem Atle iarl hafðe oc þat væitir konongr hanum. A þui sama are fær Hacon gamle. með Þrꝍnda hær oc Halꝍygia suðr með lande. Nu mꝍtte hanum Atle iarl oc hittuz þæir a Fialum i Stafa nes vage. oc bæriaz með kappe oc mikilli rꝍysti. Ðar fell Hacon iarl oc fara hans menn osigr. Sva sægir Ꝍyvindr scallda spillir. faðer Hareks i Þiotto. i cvæðe þui er callat er Halꝍygia tal.

16.

Varð Hacon

Haugna mꝍyar

við vopn bær

er vega skylldi

oc siðan alldrigi

odda gny

Frꝍys ottungr

a Fialum lagðe.

17.

Oc þar varð

er vinir fello

magar Harallz

manna bloðe

Stafanes

við storan gny

vinar Loðors

vagr um blandenn.

Atle iarl varð sar oc anndaðezk .v. nottom siðar þar sem siðan hæitir Atlꝍy. Eftir þenna skilnað iarlanna flya synir Atla or lande. En Sigurðr Haconar sunr gamla vingaðest við Haralld konong oc toc af hanum iarls nafn. Eftir þetta æignaðest Haralldr konongr Þrondhæim allan oc norðr allt til Finnmærkr. gengo sumir undir hann með villd oc vinatto. sumir með otta. Ða strængir Haralldr konongr hæit. at æigi scal skera har hans. aðr en hann hæfir skatt af hværium uppdal sem af utnese. sva vitt sem Noregr er austr til marka oc norðr til hafs. Her æftir gerast orrostur margar langar riðir. Ena ꝍfsto oc hina mesto orrosto atte hann i Hafrs firði firir norðan Iaðar við .ii. kononga af lannde ofan. Kiotvan auðga oc Haclang. Ðar como með þæim marger rikismenn með miklum skipa hær. sva sem sægir Þioðolfr scalld or Hvini.

18.

Hꝍyrðu i Hafrsfirði

hve hizug barðez

konongr kynstor

við Kiotvan auðlagða

knerrir como austan

kapps um lystir

með ginandum hofðum

oc grofnum tinglum.

19.

Laðner varo þæir haullda

oc hvitra skiallda

vigra vestrꝍnna

oc valscra sværða

græniaðu bersærkir

grunr var þæim a sinnum

ænn uðu ulfheðnar

oc isar duðu.

20.

Fræistaðu ens framraða

er þæim flya kændi

allvallz Austmanna

er byr a Utstæini

stoðom nockva bra stillir

er hanum var styriar væne

glommon var a lifðum

aðr en Haklangr felle.

21.

Leiddiz þa firir lufo

lanndi at hallda

hilminum halsdigra

holm let ser skilldi

slogoz undir sess þiliur

er sarer varo.

leto upp stiolu stupa

stungu i kiol hofðum.

22.

A bake leto blikia

barðer varo griote

Svafnis salnæfrar

sæggir hyggiendi

Ꝍstoz austkylgur

oc um Iaðar liopo

hæim or Hafrsfirði

oc hugðu a miaðar drykkiu.

Her minnisk Hornklofe þessarar orrostu.

23.

Rioðr let hæstrar tiðar

harðraðr skipa barðum

baro faks ens blæica

barnungr a laug þrungit

þar sva at banz at borðe

borð hꝍlkvi rac norðan

lifar valdr firir hilldar

rægg doglinga tvæggia.

24.

Oc orð nꝍfir iofrar

orðalaust at morðe

enndiz rauðra rannda

rauð dunskotom cvadduz.

25.

Haðe gramr þar er gnyði

geira rægg við seggi

rauð fnystu bæn bloðe

bryngogl i dyn skoglar

þa er a rausn firir ræse

reð ægglituðr sæggia

æfr gall hiorr við lifar

nigu forvaner sigri.

Her æftir siðaðezk lanndet. gullduz skattar hit ꝍfra sem et ytra. Nu er hann orðen fullgerr maðr um afl. voxt oc raðagiærð. Har hans var sitt oc floket. firir þa sok var hann lufa callaðr. Ða scar Ragnvalldr iarl a Mꝍre har hans oc gaf hanum nafn oc callaðe Haralld hinn harfagra. Ða var hann mæir en tvitugr at alldre. hann atte mart barna. oc af hans ætt ero komner aller Noregs konongar. Ðat var .x. vetr er hann barðez aðr til lannz. en hann yrði æinvallz konongr at Noreghi. hann friðaðe væl land sitt oc siðaðe. Haralldr atte .xx. sono oc með margum conom. oc urðu .ij. æinir konongar i Norege. Æirikr bloðꝍx oc Hacon goðe. var Æirikr bloðꝍx i ællzta lage suna hans. en Hacon i yngsta lage .iij. var Olafr digrbæinn .iiij. var Biorn caupmaðr er sumir menn kallaðo bunu .v. var Guðormr .vi. var Halfðan svarte .vij. var Dagr .viij. var Ringr .ix. var Guðroðr skiria .x. Ragnvalldr .xi. Sigtryggr .xij. Froðe .xiij. Rꝍrekr .xiiij. Tryggvi .xv. Gunroðr .xvi. Ꝍystæinn .xvij. Sigurðr risi .xviij. Guðroðr liome .xix. Halfðan hyrbæinn er sumir calla Hafꝍto .xx. Ragnalldr rykill er sumir calla Ragnar.

K. 3. Vm viðrskifti Harallz konongs hins harfagra oc Aðalsteins goða konongs i Engllande

(A) þæim tima reð Ænglande ungr konongr. Aðalstæinn goðe. er þa var tignar maðr æinn hinn meste i norðr londum. hann sendir menn sina til Noregs a fund Harallz konongs við þesconar sending. at sendi maðr giek firir konong. sælur hanum sværð gullbuit. bæðe með hiolltum oc meðalcafla. oc oll umgiærð var buin gulli oc silfri. oc sætt dyrleghom stæinum. Hellt sendi maðrenn sværz hiolltunum firir konongi oc mælte sva. her er sværð þat er Aðalstæinn Englakonongr sendi yðr með giof hærra konongr. Conongrenn tok um meðal kaflann. oc þegar mælte sendimaðrenn. Nu toko þer sva sem var konongr villdi. oc skalltu nu vera þegn hans oc sværðtakare. Haralldr konongr fann at þetta var með spotte sænt. Hugsar firir ser vannlega. oc spurði spækinga sina. hvart drepa skylldi sendimannen eða næisa konong a aðra lund. Eigi villdi hann vera þegn hans oc ænskis mannz i verolldu. þa mintiz Haralldr konongr með fortalum sinna manna. at þat var æigi kononglegt. at drepa sendimenn annars konongs. þa er bera oaukit ærende sins hærra. hælldr at lata coma rað raðe i mote oc orð orðe. lætr a braut fara menn Ængla konongs i friði. Annat sumar sendir Haralldr konongr skip væstr til Ænglanz. oc fær til hinn bæzta vin sinn Hauk habrok at styra. Haralldr konongr fær i hond hanum svæinn æinn er fꝍt hafðe Þora morstong ambot hans. hon var æzkað i Mostr a Sunn horða lannde. Ðesse svæinn hæitir Hacon oc callar moðeren. at hann være sunr Harallz konongs. En Haukr kom væstr til Ænglanz. oc fann Aðalstæin konong i Lundunum oc giek firir hann. þa er borð varo a brotto oc kvadde konongen. Conongr bað hann vælcomen. Ða mælte Haukr. hærra. Haralldr konongr Norðmanna sendi yðr goða cvæðiu. þar með sendi hann yðr æinn hvitan fugl. væl vandan. oc bað yðr vænia ænn bætr heðan i fra. tok barnet or skauti sinu oc sætti i kne kononge. konongr læit til. En Haukr stoð firir kononge oc næig hanum æcki. hann hafðe við vinstri lið ser snarpt sværð undir skikkiu. oc sva varo bunir aller menn hans. oc varo saman .xxx. manna. þa mælte Aðalstæinn konongr. Hværr a barn þetta. Ða svaraðe Haukr. Ambot æin i Norege. oc mællte Haralldr konongr at þu scylldir henne barn upp fꝍða. konongr svaraðe. æigi hæfir svæin þesse þræls augu. Haukr svaraðe. ambot er moðeren. oc sægir hon at Haralldr konongr se faðerenn oc er nu svæinnen þinn knesætningr konongr. oc er þer nu iam vannt við hann sem við þinn sun. konongr svaraðe. hvi minda ec fꝍða Harallde barn. þo at þat være æigin cono barn. en holfu siðr ambotar barn. Ðræif annarre hende til sværðz er la hia hanum en annarre hende barnet. Ða mælte Haukr. Fostrat hæfir þu nu konongr barn Harallz konongs oc cnesætt. oc mattu myrða þat nu ef þu villt. oc mantu æigi atvoro með þui mega ꝍyða allum sunum Harallz konongs. oc man þat mællt heðan a fra. sem her til. at sa er ogofgare er aðrum fꝍðer barn. Eftir þetta snyr Haukr a braut oc snarar mottulenn a vinstri hond ser. oc hæfir hann brugðit sværð i hꝍgre hende. Gek sa ut fyrstr hans manna er siðarst hafðe inn gengit. oc fara þæir við sva buit til skips sins. oc var veðr hagstꝍtt vndan lande i haf. oc þæss nꝍytu þæir. oc sigldu til Noregs. Oc er þæir como a fund konongs. þaccaðe hann Hauki væl sina færð. En Aðalstæinn konongr let þar upp fꝍðaz Hacon i hirð sinni. oc er hann callaðr siðan Aðalstæins fostre. I þui licum viðr skiftum kononga fannz þat at hvar þæira villdi hæita mæiri en annar. oc er ækki gort misdæili þæirar tignar. firir þessa sok. oc var hvar þæira konongr ifir sinu riki til dauða dags.

K. 4. Vm Eirik bloðꝍxi

(E)IRIKR bloðꝍx sunr Harallz konongs. er konongr unni mest. oc með þui at Haralldr konongr var þungfꝍr af ælli. tignaðe hann Eirik i þui at hann læiddi hann i hasæte sitt. oc sætti hann hofðingia innan hirðar. oc let hann hæita konong. gaf hanum at stiorna hirð sina oc valld at skifta konongs malom oc dꝍma lanz logh. Með þema hætte stoð rikit .iij. vætr. aðr en Haralldr konongr anndaðezk. hann varð sottdauðr a Rugalannde oc er hꝍygr i Haugasundi. þa hafðe hann værit .iij. vætr oc .lxx. vætra konongr. Eftir Haralld tok Æirikr bloðꝍx riki. en Hacon var væstr a Englande. Æirikr konongr atte Gunnilldi er callað var kononga moðer. dottor Azorar tota eða lafskꝍgs norðan af Holꝍygia lande. Eirikr konongr var maðr mikill oc stærkr. oc rꝍysti maðr. friðr sionom. alyðin. harðuðegr. oc fegiarn. oforsiall oc sigrsæll. oc orrostumaðr mikill. Gunnilldr cona hans var fogr sionom oc tigurleg. ecki mikil cona diuphugað. margmalog. oc grimlundað. æigi vinholl. ꝍret giorn til fiar oc landa. Ðau atto noccor born er sva heto. Gamle. Guðormr. Haralldr. Erlingr. Rangfrꝍðr. Sigurðr sleva. Ragnilldr var dottor þæira. er giftiz i Orkꝍyiar. þesse olld var scom oc þotte þo lannz mannum ꝍret long. firir þui at þæir callaðu konong alyðinn. en drotningu illgiarna. þat lystiz með þui at Æirikr let drepa Biorn kaupmann. Olaf digrbæin oc flæiri brꝍðr sina. þat var mal margra manna. at hann myndi vilia ꝍyða brꝍðrom sinum. oc raða æinn konongdomenom oc hæfia sva sunu sina til rikis æftir sinn dag. oc varo hann ovinsæll firir þat við alla alþyðu.

Tekst med fotnoter

K. 2. Vm Haʀalld harfagra

Haʀalldr [sunr hans toc konongdom æftir [faður sinn Halfdan svarta. [hann var þa ꝍsco maðr at vætra tale en fullkomenn til mannanar allrar. þæirrar er kurteisum kononge byriaðe at hafa. hans harvoxtr var mikill með undarlegom lit. þui licastr at sia sem fagrt silki. hann var allra manna friðastr oc stærcastr. oc sva mikill sem sia ma a legstæini hans þæim er i Haugasundum er. Hann var spæki maðr mikill [oc langsyn oc agiarn. her með [styrði hann hamingiu oc firir ætlan. at hann scylldi vera ifirmaðr Norðmanna rikis er af hans ætt hæfir tignaz þat lannd her til oc sva man vera iamnan. Hanum þyddust gamler menn með spæki raðom oc asio firir ætlanar. vngir drengir oc rꝍysti menn girndust til hans firir sacar virðilegra fegiafa oc hirðpryði. sva sem sægir Hornklofe skalld gamall vinr kononga. er iafnan hafðe i hirðum veret fra barnꝍsko.

1.

Lyði ringberendr

meðan [ec fra Harallde sægi

odda iþrottar

[enom harfagra

fra malom man ec sægia

þæim er ek mꝍy hꝍyrða

hvita haddbiarta

ser við ramn dꝍmde.

---

Nedenfor gengives versenes formentlig rigtige form her og i det følgende.

---

Hlýði hringberendr,

meðan frá Haraldi segik

odda íþróttir

enum afarauðga;

frá mǫ́lum munk segja

þeims ek mey heyrða,

hvíta, haddbjarta,

es við hrafn dœmði.

2.

Vitr þottez valkyria

verar ne varo

[þækkir suamo enne framsotto

er fuglsrodd kunni

cvadde en kværk hvita

oc en [glꝍgg arma

hymiss haus rꝍya

er sat a horne vinbiarga.

Vitr þóttisk valkyrja,

verar né vǫ́ru

þekkir svá enni fránleitu,

es fogls rǫdd kunni;

kvaddi en glæhvarma

ok en kverkhvíta

Hymis hausreyti,

es sat á horni vinbjarga.

3.

Hvat er yðr ramnar

hvaðan ero þer comner

með dræyrgu nefi

at degi anndværðum

holld loðer yðr i klom

ræs þæfr giængr or muni

nær hygg ec yðr i nott bioggu

þui er [vissu at nar liggia

Hvat es yðr hrafnar?

hvaðan eroð ér komnir

með dreyrgu nefi

at degi ǫndverðum?

hold loðir yðr í klóum,

hræs þefr gengr ór munni

nær hykk í nótt bjogguð

þvís vissuð nái liggja.

4.

Rꝍyfðizk hinn hausfiaðri

oc um hyrnu þerði

annar æið broðer

oc at annsvorum hugði

Harallde ver fylgðum

syni Halfðanar

ungum ynglingi

siðan or æggi comom.

Hreyfðisk enn hǫsfjaðri

ok of hyrnu þerði,

arnar eiðbróðir,

ok at andsvǫrum hugði:

Haraldi vér fylgðum

syni Halfdanar,

ungum ynglingi,

siðan ór eggi kómum.

5.

Kunna hugða þic konong myndu

[þann er a Kvinnum byr

drottenn Norð manna

diupum ræðr hann kiolom

roðnum rondum

rauðum skiolldum

tiorgum arom

[tialldum drifnum.

Kunna hugðak þik konung,

þanns á Kvinnum býr,

dróttin Norðmanna,

djúpum ræðr kjólum,

roðnum rǫndum,

rauðum skjǫldum,

tjǫrguðum ǫ́rum,

tjǫldum drifnum.

6.

Vti vill iol drecca

ef scal æinn raða

fylkir enn framlyndi

oc Frꝍys læik hæfia

Ungr læiddiz elld velli

oc inni sitia

varma dyngiu

eða vattu dunsfulla.

Úti vill jól drekka,

ef skal einn ráða,

fylkir enn framlyndi,

ok Freys leik heyja

ungr leiddisk eldvelli

ok inni sitja

varma dyngju

eða vǫttu dúns fulla.

Her er þat synt i þesse frasagu hværr siðr var Harallz konongs þa rið er hann ruddi firir ser. Ðetta er ænn cveðet i sama cvæðe oc spurt a þessa lunnd æftir milldi hans.

7.

Hversso er hann fegiafa

þæim er folld væria

itra ogn flytr

við iþrottar menn sina.

Hversu es fégjafall,

þeims fold verja,

ítra ógnflýtir

við íþróttarmenn sína?

8.

Miok ero rꝍyfðir

rogbirtingar

| [þæir er i Harallz tuni

hunum værpa

i fe ero [þess beðner

oc fagrum mæcom

malme hunlenzkum

oc mane austrꝍno.

Mjǫk eru reifðir

rógbirtingar,

þeirs í Haralds túni

húnum verpa;

féi eru gœddir

ok fǫgrum mækum

malmi húnlenzkum

ok mani austrœnu.

9.

Ða ero þæir ræifir

er vitu romo væne

orvir upp at laupa

oc arar at svægia

homlur at briota

en hae slita

ræikulega hygg ec þa vorru þꝍysa

at visa raðe.

Þá eru þeir reifir,

es vitu rómu væni,

ǫrvir upp at hlaupa

ok árar at sveigja,

hǫmlur at slíta,

en hái brjóta

ríkula hykk þá vǫrru

þeysa at vísa ráði.

10.

At skallda rꝍðo vil ec þic spyria

Allz þu þykkis skil vita

greppa ferðir

þu mannt gorla kunna

þæirra er með Haralldi hafaz.

At skalda reiðu vilk spyrja.

alls þykkisk skil vita;

greppa ferðir,

þú munt gǫrla kunna,

þeira 's með Haraldi hafask.

11.

A giærðum ser þæira

oc a gullbaugum

at þæir ero i kunnlæicum við konong

felldum raða þæir rauðum

[vaðom rondum

sverðum silfr vofðum

særkium ringofnom

gylltum annfetlum

oc grꝍnom hialmum

ringum handberom

er þæim Haralldr valde.

Á gerðum sér þeira

ok á gollbaugum

at eru í kunnleikum við konung;

feldum ráða rauðum

vel fagrrenduðum.

sverðum silfrvǫfðum,

serkjum hringofnum,

gyltum andfetlum

ok grǫfnum hjǫlmum,

hringum handbærum

es þeim Haraldr valði.

Ðetta ber vitni milldi konongs. Hann tignaðu i sinni fylgð oc firir gongu kappar hans er varo sva agiarner oc uræddir at þæir varðu anndværða fylking i orrostu. halðu vargstakka firir bryniur. sva sem her sægir

12.

At bersærkia ræiðu vil ec spyria

bærgir ræsævar

hversso [er fenget

þæim er i folk vaða

vig diorfum verom.

At berserkja reiðu vilk

bergir hræsævar, [spyrja,

hversu es fengit

þeims í folk vaða,

vígdjǫrfum verum?

| 13.

Vlf heðnar hæita

þæir er i orrastu

bloðgar rander bera

vigrar rioða

er til vigs coma

þæim er þar sist saman.

Aræðesmonnum æinum

hygg ec þar undir felaz,

skyli sa en skilvisi

þæim er i skiolld hoggva.

Ulfheðnar heita,

þeirs í orrostum

blóðgar randir bera;

vigrar rjóða

es til vígs koma;

þeim 's þar sýst saman;

áræðismǫnnum einum

hykk þar undir felisk

skyli sá enn skilvísi,

þeims í skjǫld hǫggva.

Her er oc sagt at Haralldr konongr hafðe læicara i hirð sinni.

14.

At læicarum oc truðum

hæfi ec þic lit freget

hværr er [ꝍrg at i þæira

Anndaðar at husum Harallz.

At leikurum ok trúðum

hefk þik lítt fregit:

hverr es ǫrgáti

þeira Andaðar

at húsum Haralds?

15.

At hundi ælskar Anndaðr

oc hæimsku drygir

ꝍyrnalausum

oc iofur lꝍgir

Hinir ero oc aðrer

er um ælld sculu

brennanda spon bera

logandum hufum

hafa ser undir linda drepet

hældræipir haler.

At hundi elskar Andaðr

ok heimsku drýgir

eyrnalausum,

ok jǫfur hlœgir;

hinir eru ok aðrir,

es of eld skolu,

brennanda spón bera:

logǫndum húfum

hafask und linda drepit

hældræpir halir.

Með þesso allu værðr hann agiætr oc halldsamr a sinni faður læifð. oc ænn ꝍykr hann rikit a marga lunnd. sva sem dꝍme finnaz. sumt með orrostum. sumt með fagrmæle oc vingan við þa er aðr stiornaðu. sumt með hamingiu lutum. sumt með diupræðom oc langre firirætlan eða nockors atburðar. Ða er Haralldr hafðe tækit faður [læifð sina. þa gaf hann Atla miofa iarlsnafn oc þui likar væizlur sem aðr hafðe hann haft af Halfdane feðr hans. En þat var Sygnafylki oc Fialer. hans hafuð bu var a Gaulum. Haralldr konongr. [þa er hann toc væizlur. oc æigi var ofriðr. hafðe með ser .lx. hirðmanna. oc firir talder aller tignar menn oc otalder aller er þionaðu at væizlum. En firir sakar starfs oc nauðsynia matte hann ægi comaz æftir ætlaðre stund. at taca væizlur i Sogne af Atla iarle sinum. Sendi til menn sina at taca væizlur. oc var sva [.iii. sumor. | [at hann toc æigi sialfur. Conongs menn buðu með ser frendom sinum oc vinum oc toco væizlur aukit hundrað manna. Ðæir þago illa oc gerðo við drykiu marga ospækt. Fiorða sumar þa er konongs menn komo til væizlu rak Atle iarll þa a braut með usꝍmd oc villdi æigi hafa [ofsa þæirra. bað konong taca sialfan væizluna eða væizlu fe. Ðesser menn fundu Haralld konong at væizlu norðr i Þrondhæimi a Laðum með liði sinu at Haconar gamla. oc sagðu hanum sina svivirðing. konongr varð ræiðr er hann fra þesse tiðende. Hacon beiddizk þa lens af konongi ifir Sygnafylki með þæim hætte sem Atle iarl hafðe [oc þat væitir konongr hanum. A þui sama are fær Hacon gamle. með Þrꝍnda hær oc Halꝍygia suðr með lande. Nu mꝍtte hanum Atle iarl oc hittuz þæir a Fialum i Stafa nes vage. oc bæriaz með kappe oc mikilli rꝍysti. Ðar fell Hacon iarl oc fara hans menn osigr. Sva sægir Ꝍyvindr scallda spillir. faðer Hareks i Þiotto. i cvæðe þui er [callat er Halꝍygia tal.

16.

Varð Hacon

Haugna mꝍyar

við vopn bær

er vega skylldi

oc [siðan alldrigi

odda gny

Frꝍys ottungr

a Fialum lagðe.

Varð Hǫ́kon,

Hǫgna meyjar

viðr, vápnberr,

es vega skyldi,

ok sinn aldr

í odda gný

Freys ǫ́ttungr

á Fjǫlum lagði.

17.

Oc þar varð

er vinir fello

[magar Harallz

manna bloðe

Stafanes

við storan gny

vinar Loðors

vagr um blandenn.

Ok þar varð,

es vinir fellu

magar Hallgarðs,

manna blóði

Stafaness

við stóran gný

vinar Lóðurs

vágr of blandinn.

Atle iarl varð sar oc anndaðezk .v. nottom siðar þar sem siðan hæitir Atlꝍy. Eftir þenna skilnað iarlanna flya synir Atla or lande. En Sigurðr [Haconar sunr gamla vingaðest við Haralld konong oc toc af hanum iarls nafn. Eftir þetta æignaðest Haralldr konongr Þrondhæim allan oc norðr allt til Finnmærkr. gengo sumir undir hann með villd oc vinatto. sumir með otta. Ða strængir Haralldr konongr hæit. at æigi scal skera har hans. aðr en hann | hæfir skatt af hværium uppdal sem af utnese. sva vitt sem Noregr er austr til marka oc norðr til hafs. Her æftir gerast orrostur margar langar riðir. Ena ꝍfsto oc hina mesto orrosto atte hann i Hafrs firði firir norðan Iaðar við .ii. kononga af lannde ofan. [Kiotvan auðga oc Haclang. Ðar como með þæim marger rikismenn með [miklum skipa hær. sva sem sægir Þioðolfr scalld or Hvini.

18.

Hꝍyrðu i Hafrsfirði

hve hizug barðez

[konongr kynstor

við Kiotvan auðlagða

knerrir como austan

kapps um lystir

með ginandum hofðum

oc grofnum tinglum.

Heyrðu (rett. heyrði) í

hvé hizig barðisk [Hafrsfirði,

konungr enn kynstóri

við Kjǫtva enn auðlagða;

knerrir kómu austan,

kapps of lystir,

með gínǫndum hǫfðum

ok grǫfnum tinglum.

19.

Laðner varo þæir haullda

oc hvitra skiallda

vigra vestrꝍnna

oc valscra sværða

græniaðu bersærkir

grunr var þæim a sinnum

[ænn uðu ulfheðnar

oc isar duðu.

Hlaðnir vǫ́ru hǫlða

ok hvítra skjalda,

vigra vestrœnna

ok valskra sverða;

grenjuðu berserkir,

guðr vas á sinnum,

emjuðu Ulfheðnar

ok ísǫrn dúðu.

20.

Fræistaðu ens framraða

er þæim flya kændi

allvallz Austmanna

er byr a Utstæini

stoðom nockva bra stillir

er hanum var styriar væne

glommon var a lifðum

aðr en Haklangr felle.

Freistuðu ens framráða,

es þeim flýja kendi,

allvalds Austmanna,

es býr at Útsteini;

stóðum Nǫkkva brá,

es var styrjar væni,

hlǫmmun vas á hlífum

áðr Haklangr felli.

21.

Leiddiz þa firir lufo

lanndi at hallda

hilminum halsdigra

holm let ser skilldi

slogoz undir sess þiliur

er sarer varo.

leto upp stiolu stupa

stungu i kiol hofðum.

Leiddisk þa fyr Lúfu

landi at halda

hilmi enum halsdigra,

holm létsk at skildi,

slógusk und sessþiljur.

es sárir vǫ́ru,

létu upp stjǫlu stúpa,

stungu í kjǫl hǫfðum.

22.

A bake leto blikia

barðer varo griote

Svafnis salnæfrar

sæggir hyggiendi

Ꝍstoz austkylgur

oc um Iaðar liopo

hæim or Hafrsfirði

oc hugðu a miaðar drykkiu.

Á baki létu blíkja,

barðir vǫ́ru grjóti,

Sváfnis salnæfrar.

seggir hyggjandi;

œstusk austkylfur

ok of Jaðar hljópu

heim ór Hafrsfirði.

ok hugðu á mjǫðdrykkju.

Her minnisk Hornklofe þessarar orrostu.

23.

Rioðr let hæstrar tiðar

harðraðr skipa barðum

baro faks ens blæica

barnungr a laug þrungit

þar sva at banz at borðe

borð hꝍlkvi rac norðan

lifar valdr firir hilldar

rægg doglinga tvæggia.

Hrjóðr lét hæstrar tíðar

harðráðr skipa bǫrðum

bǫ́ru fáks ens bleika

barnungr á lǫg þrungit;

þar svát barsk at borði,

borðhǫlkvi rak norðan,

hlífar valdr til hildar,

hregg, dǫglinga tveggja.

24.

Oc [orð nꝍfir iofrar

orðalaust at morðe

enndiz rauðra rannda

[rauð dunskotom cvadduz.

Ok orðnœfrir jǫfrar

orðalaust at morði

(endisk rauðra randa

rǫdd) dynskotum kvǫddusk.

25.

Haðe gramr þar er gnyði

geira rægg við seggi

rauð fnystu bæn bloðe

bryngogl i dyn skoglar

þa er a rausn firir ræse

reð ægglituðr sæggia

æfr gall hiorr við lifar

nigu forvaner sigri.

Háði gramr, þars gnúðu,

geira hregg við seggi,

(rauð fnýstu ben blóði)

bryngǫgl í dyn Skǫglar,

þás á rausn fyr ræsi

(réð egglituðr) seggja

- æfr gall hjǫrr við hlífar -

hnigu fjǫrvanir (sigri).

Her æftir siðaðezk lanndet. gullduz skattar hit ꝍfra sem et ytra. Nu er hann orðen fullgerr maðr um afl. voxt oc raðagiærð. Har hans var sitt oc floket. firir þa sok var hann lufa callaðr. Ða scar Ragnvalldr iarl a Mꝍre har hans oc gaf hanum nafn oc callaðe Haralld hinn harfagra. Ða var hann mæir en tvitugr at alldre. [hann atte mart barna. oc af hans ætt ero komner aller Noregs konongar. Ðat var .x. vetr er hann barðez [aðr | til lannz. en hann yrði æinvallz konongr at Noreghi. hann friðaðe væl land sitt [oc siðaðe. Haralldr atte .xx. sono oc með margum conom. oc urðu .ij. æinir konongar i Norege. Æirikr bloðꝍx oc Hacon goðe. var Æirikr bloðꝍx i ællzta lage suna hans. en Hacon i yngsta lage .iij. var Olafr digrbæinn .iiij. var Biorn caupmaðr [er sumir menn kallaðo bunu .v. var Guðormr .vi. var Halfðan svarte .vij. var Dagr .viij. var Ringr .ix. var Guðroðr skiria .x. Ragnvalldr .xi. Sigtryggr .xij. Froðe .xiij. Rꝍrekr .xiiij. Tryggvi .xv. Gunroðr .xvi. Ꝍystæinn .xvij. Sigurðr risi .xviij. Guðroðr liome .xix. Halfðan hyrbæinn er sumir calla Hafꝍto .xx. Ragnalldr rykill er sumir calla Ragnar.

K. 3. Vm viðrskifti Harallz konongs hins harfagra oc Aðalsteins goða konongs i Engllande

(A) þæim tima reð Ænglande ungr konongr. Aðalstæinn goðe. er þa var tignar maðr æinn hinn meste i norðr londum. hann sendir menn sina til Noregs a fund Harallz konongs við þesconar sending. at sendi maðr giek firir konong. sælur hanum sværð gullbuit. bæðe með hiolltum oc meðalcafla. oc oll umgiærð var buin gulli oc silfri. oc sætt dyrleghom stæinum. Hellt sendi maðrenn sværz hiolltunum firir konongi oc mælte sva. her er sværð þat er Aðalstæinn Englakonongr sendi yðr með giof [hærra konongr. Conongrenn tok um meðal kaflann. oc þegar mælte sendimaðrenn. Nu toko þer sva sem var konongr villdi. [oc skalltu nu vera þegn hans oc sværðtakare. Haralldr konongr fann at þetta var með spotte sænt. Hugsar firir ser vannlega. oc spurði [spækinga sina. hvart drepa skylldi sendimannen eða næisa konong a aðra lund. Eigi villdi hann vera þegn hans oc ænskis mannz i verolldu. þa mintiz Haralldr konongr með fortalum sinna manna. at þat var æigi kononglegt. at drepa sendimenn annars konongs. þa er bera oaukit ærende sins hærra. hælldr at lata coma rað raðe i | mote oc orð orðe. lætr a braut fara menn Ængla konongs i friði. Annat sumar sendir Haralldr konongr skip væstr til Ænglanz. oc fær til hinn bæzta vin sinn Hauk habrok at styra. Haralldr konongr fær [i hond hanum [svæinn æinn er fꝍt hafðe [Þora morstong ambot hans. hon var æzkað i Mostr a Sunn horða lannde. Ðesse svæinn hæitir Hacon oc callar moðeren. at hann være sunr Harallz konongs. En Haukr kom væstr til Ænglanz. oc fann Aðalstæin konong i Lundunum oc giek firir hann. þa er borð varo a brotto oc kvadde konongen. Conongr bað hann vælcomen. Ða mælte Haukr. hærra. Haralldr konongr Norðmanna sendi yðr goða cvæðiu. þar með sendi hann yðr æinn hvitan fugl. væl vandan. oc bað yðr vænia ænn bætr heðan [i fra. tok barnet or [skauti sinu oc sætti i kne kononge. konongr læit til. En Haukr stoð firir kononge oc næig hanum æcki. hann hafðe [við vinstri lið ser snarpt sværð [undir skikkiu. oc sva varo bunir aller [menn hans. oc varo saman .xxx. manna. þa mælte Aðalstæinn konongr. Hværr a barn þetta. Ða svaraðe Haukr. Ambot æin i Norege. oc mællte Haralldr konongr at þu scylldir henne barn upp fꝍða. konongr svaraðe. æigi hæfir [svæin þesse þræls augu. [Haukr svaraðe. ambot er moðeren. oc sægir hon at Haralldr konongr se faðerenn oc er nu svæinnen þinn knesætningr [konongr. oc er þer nu iam vannt við hann sem við þinn sun. konongr svaraðe. hvi minda ec fꝍða Harallde barn. þo at þat være æigin cono barn. en holfu siðr ambotar barn. Ðræif annarre hende til sværðz er la hia hanum en annarre hende barnet. Ða mælte Haukr. Fostrat hæfir þu [nu konongr barn Harallz konongs oc cnesætt. [oc mattu myrða þat nu ef þu villt. oc mantu æigi atvoro með þui mega ꝍyða allum sunum Harallz konongs. oc man þat mællt heðan a fra. sem her til. at sa er ogofgare er aðrum fꝍðer barn. Eftir þetta snyr Haukr [a braut oc snarar mottulenn a vinstri hond ser. oc hæfir hann brugðit sværð i hꝍgre hende. Gek sa ut fyrstr hans manna er siðarst hafðe inn gengit. oc fara þæir við sva buit til skips sins. oc var veðr hagstꝍtt vndan lande i haf. oc þæss nꝍytu þæir. [oc sigldu til Noregs. Oc er þæir como a [fund konongs. þaccaðe hann Hauki væl sina færð. En Aðalstæinn konongr let þar [upp fꝍðaz Hacon i hirð sinni. oc er hann callaðr siðan Aðalstæins fostre. I þui licum viðr skiftum kononga fannz þat at hvar þæira villdi hæita mæiri en annar. oc er [ækki gort misdæili þæirar tignar. firir þessa sok. [oc var hvar þæira konongr ifir sinu riki til dauða dags.

| K. 4. Vm Eirik bloðꝍxi

(E)IRIKR bloðꝍx sunr Harallz konongs. er konongr unni mest. [oc með [þui at Haralldr konongr var þungfꝍr af ælli. tignaðe hann Eirik i þui at hann læiddi hann i hasæte sitt. oc sætti hann hofðingia innan hirðar. oc let hann hæita konong. gaf hanum at stiorna hirð sina oc valld at skifta konongs malom oc dꝍma lanz logh. Með þema hætte stoð rikit .iij. vætr. aðr en Haralldr konongr anndaðezk. hann varð sottdauðr a Rugalannde oc er hꝍygr i Haugasundi. þa hafðe hann værit .iij. vætr oc .lxx. vætra konongr. Eftir Haralld tok Æirikr bloðꝍx riki. en Hacon var væstr a Englande. Æirikr konongr atte Gunnilldi er callað var kononga moðer. dottor Azorar [tota eða lafskꝍgs norðan af Holꝍygia lande. Eirikr konongr var maðr mikill oc stærkr. oc rꝍysti maðr. friðr sionom. alyðin. harðuðegr. oc fegiarn. oforsiall oc sigrsæll. oc orrostumaðr mikill. Gunnilldr cona hans var fogr sionom oc tigurleg. [ecki mikil cona diuphugað. margmalog. oc grimlundað. æigi vinholl. ꝍret giorn til fiar oc landa. Ðau atto noccor born [er sva heto. Gamle. Guðormr. Haralldr. Erlingr. Rangfrꝍðr. Sigurðr sleva. Ragnilldr var dottor þæira. er giftiz i Orkꝍyiar. þesse olld var scom oc þotte þo lannz mannum ꝍret long. firir þui at þæir callaðu konong alyðinn. en [drotningu illgiarna. þat lystiz með þui at Æirikr let drepa Biorn kaupmann. Olaf digrbæin oc flæiri brꝍðr sina. þat var mal margra manna. at hann myndi vilia ꝍyða brꝍðrom sinum. oc raða æinn konongdomenom oc hæfia sva [sunu sina til rikis æftir [sinn dag. oc varo hann ovinsæll firir þat við alla alþyðu.

---

Noter: