Viðræða æðru ok hugrekki, likams ok sálar

Noen spesialtegn vises ikke på iPhone/iPad.

Hauksbók

Viðræða æðru ok hugrekki, likams ok sálar

Finnur Jónsson og Eiríkur Jónsson

Det kongelige nordiske Oldskrift-selskab

København 1892-1896

Viðrꝍða likams ok salar

BOk þersa gerði meistari Valltíʀ af samburð tveɢia manna ok rꝍðir hvaʀ við annan af sinv efni [hvaʀ. annaʀ skyniar heim þenna ok þa er hann byɢia. hann hefir þekt svndrþycki manna at [anaʀ stvndar til friðar ok giꝍzkv við alla menn ok villdi vm sitt bua vnna ollvm rettinda ok veita ollvm vingan ok sva vill hann þiɢia. Annaʀ hefir hatt annan fagar illzkv elskar vfrið vnir eigi sinv tekr ok rænir hvat er hann kann fa otar ollvm grimleik ok fiandskap ok vvingan. Nv vndir stoð sa er þetta setti saman at eigi hafa allir menn eina nattvrv. Ef ein er styrkr annaʀ er breyskr. Ef annaʀ er harðr þa er annaʀ blavðr ok þvi skipar hann tveimr i þersa við rꝍðv vm veralldlegt angr ok atbvrði. Ok talaz við æðra ok hvgrecki annat með kveínan en anað með hvɢan. En siþan talar maðr við sal sina hversv virk hon var sinvm drottni meðan hon hellt fegrð sinni ok hversv fogr ok frið hon var skapað ok hveria ast er vaʀ drottinn hefir lagt við hana [er hann hefir þo sinni miskvn til hennar vent at hon hafi siolf sig savrgat ok af þvi baki við hanvm snvið ok at hans miskvn er henni æ heimol ok buin. Ok birtiz þar hversv sakir falla mein slockvaz syndir fyridiarfaz ef sonn iðran kemr ok hellz hon með staðfestv. hefr æðra kvein sina fyrst vm andlat sem þat se heimsens anmarkí er hans ollvm anmarkvm lycter sem er vart liflat. Æðra gripr sva til orðs við elli hvern þrekv mann með ognir ok segir sva Deyia skalltv. Hvgrecki svarar Ecki er þetta nymæli. með þeim hætti geng ek i flest hvs at ek ætla mer vt at ganga. Sva var mer ok skipað i heimen at ek skyllda or hanvm fara. En mælir æðra Deyia skalltv. Hvgrecki svarar Nattvra manz er þat en eigi pinsl. æðra mælir Deyia skalltv. Hvgrecki svarar þat erv allra landa log at lán se golldit. með laní er mer þersi heimr en eigi með giof. æðra mælir Deyia skalltv. H(vgrecki) svarar þat er flestra siðr er gongv taka at venda heim þa er fvllgengit er. Orlendi er manz lif a iarðriki ok a fostrlandi at vera með fystum en vtlegð með leiðv ok er eigi rett at maðr kveini vm þat at hanvm se heim visað or vtlegt. æðra mælir Deyia skalltv. Hvgrecki svarar til þers kom ek ok til þers stvnda ek ok þangat draga mik allir minir dagar. þenna stefnv dag setti mer nattvra ok verð ek hann sva at hallda sem hann se með eiðvm bvndin þvi at hann ma engin aflaga. Æðra mælir D(eyia) skalltv. H(vgrecki) svarar heimska er at ottaz þat er maðr ma eigi forðaz hversv lengi sem fyri ferst. Æðra mælir D(eyia) skalltv. H(vgrecki) s(varar) eigi em ek sa en fysti ne en siðasti margir hafa fyrir mer farið ok margir mvnv eftir. Æðra mælir deyia skalltv. H(vgrecki) s(varar) Allt þat er vpphaf hefir þat skal hafa niðrlag. Æðra mælir Heyri ek at litið er þer vm nattvrv davða. Nv lat sva [til bera at hofoð se af þer hoɢit. H(vgrecki) s(varar) pinsl er at skemri en andlat at skiotara. æðra mælir Sva kan til bera at margir vinni a þer ok verðir þv fyri margra manna sarvm. Hvgrecki svarar eigi varðar hve morg sar erv eitt man vera bana sar enda ma ek eigi meira afla en einvm davða. Æðra mælir fysiligra man þer þickia at deyia a þinv fostrlandi en a vkvnnv landi en þv mant þo vtlegð sæta ok vtan lanz deyia. H(vgrecki) svarar þvi missi ek eigi fostr lanz | mins at ein er ollvm gata til himna ein framkvoma.' engi er hinvm davða vheimol gata. æðra mælir Utanlanz mantv deyia. h(vgrecki) svarar Slik þicki mer sꝍmð min vti sem heima. æðra mælir I ꝍskv mantv deyia ok man þer þat hormvng þickia. Hvgrecki s(varar) Sam skyllda a nattvra a envm vnga sem a envm gamla hon avkar eða vanar vetra tal eftir villd sinni. aller bva vndir einni skylldv. Enda er myklv betra vngr at deyia en sva lengi at lifa at þv ꝍskir at deyia. Spekingr ein Seneca at nafne mælir sva a latinv Meðan er bezt at deyia er mann lystir at lifa Hec datur pena diu uiuentibus ut renouata clare domus multis ín luctibus ínque perpetuo memore et nigra ueste senescat. Þat er heimollt þeim er lengi lifa at æ se hvs þeira vndir nyiv meini ok æ sorg i eilifvm grat ok at þat elldiz i svortvm klæðnaðe. Þat var siðr forðvm at davða menn ok aðrar skapravnir skylldi grata i svortvm klæðnaði. Æðra mælir deyia skalltv. H(vgrecki) s(varar) þat er mer margra meina lavsn ok væri þo mikit at eigi væri meira en ek þyrfti eigi elli at ottaz. Ivvenalis segir Eígi þarf at ottaz skiotan davða ne harðan elli þarf at ottaz eigi davða þvi at elli kvelr en eigi davði ok er betra er vanðræðvm lyktir en þat er nꝍrir vanðræði. Æðra mælir vngr mantv deyia. H(vgrecki) s(varar) sv er min elli er ek fæ. Æðra mælir D(eyia) skalltv ok missa graftar. H(vgrecki) s(varar) Virgilivs segir lett er graftar at missa. Hímin hyl þann er eigi hyl legstein. litlv varðar hvart dyr eða elldr svndrleysa mann þvi at allt sꝍkir i iorð hon gat ok hon við tekr. Æðra mælir missa mantv graftar. H(vgrecki) s(varar) ef ek kenni þers ecki þa er mer þat ecki mein. Æðra mælir vgrafin mantv ligia dyr mvnv slita þig eða vrð man kiæfa þig. H(vgrecki) s(varar) En hvat þo þv liɢr iarðaðr inni byrgðr fvll ok snykiaðr með fvnvm kvið gnagaðr ok gang smogin moðkvm sva hatrs fvllr at eigi vilia vinir sia þig. Æðra mælir Allt lætr þv þetta litið hvart er davði er með nattvrv eða með vapnvm ok hvar likame er kastað enda mantv ok missa iarðarinar. En hvat mantv þa segia ef sott kvelr þig lengi. Hvgrecki svarar þo at ek missa iarðanar þa missi ek eigi iarðar. Snvðarlavst er hinvm framfarna groft að oðlaz. þeim er lifa er þat til gagns ok hvganar til gagns at þeir dragi eigi með nosvm vþefian þar af at spilla heilsv sini til hvɢanar at þeir sia eigi navng sin svivirðlega liɢia. minkar ok harm þvi skiotara er likamr er fyʀi folgin. En langæ sott er manne freistni. eigi ma i þvi env reyna mannen hversv harðr hann er i anmarka eða ravstr i bardaga. eigi reynir siðr mannin sott en orrosta. þrek manz reyna b&#42829ði vapn ok reckia. Æðra mælir hvern þrek mantv þa hafa ef riða skelfer þig. H(vgrecki) s(varar) annað tveɢia lætr hon mik eða ek hana eigi megv vit eiliflega saman bva. Æðra mælir litils virðir þv en þetta. En ef sva kemr til af þrai þinv ok einlyndi at menn tali illa til þin. H(vgrecki) s(varar) Engi ma orðlax missa en hormvng er mer þat er ek hefir fyri gort sva at ek veit eigi retta vorn orðvm þeira ef goðir menn ok staðfestv menn tala illa til min. En vera kann at [eigi sva illa sem vondir þvi at þat er svmvm hvndvm holldgroið at oft geygia þeir saklavst ok er þat meiʀ af illri venív en af nattvrv. sva gera ok vondir menn af illri sinni veniv veita þeir meiʀ illyrði en af til verkvm ok er þat þeira svivirding en eigi min. Æðra mælir litils virðir þv en þetta. En hvat ef þv verðr vtlægr gerr. H(vgrecki) s(varar) | her villiz þv. hverivm dvganda manne er hvert land sem fostrland. staðr einhverr ma mer fyri boðin vera en eigi fostrland. hvert er ek kem þa kem ek æ i fostrland. Skipti ek fostrlondvm en engv tyni ek. ef nockot er vel með manninvm þa skiptiz þat eigi með staðnvm. Æðra mælir æ man þer harmr vera i brottvisan þinni. H(vgrecki) s(varar) hvat skiptir þat. Ef litill harmr er þa er lett at bera en ef mikill er þa er sꝍmð at viðfrægri en ombvn at meiri. æðra mælir margir alla ser mikin harm af slikv. H(vgrecki) s(varar) eigi ener beztv ne enir vitrvztv. æðra mælir fair erv aðrir þvi at harðr lvtr er orlending. H(vgrecki) s(varar) eigi er harðr en ef fair megv bera þa vervm i þeira tali. Æðra mælir þat er eigi lett ver ervm breyskir af sialfri nattvrv. H(vgrecki) svarar kenvm engan veykleik nattvrv styrkia gerði hon ors. Æðra mælir hversv þꝍtti þer ef ek mætta flyia harmin. H(vgrecki) s(varar) fella mattv en eigi flyia hvgga sialfan þig með gleði skal harme rinda. Æðra mælir mer er þvngt fátꝍki mitt. H(vgrecki) svarar þyngri er(tv) fatꝍke en þer fatꝍket. lítið er þat er nattvra kvedr ok henni vinz ok er fyri þvi með þer litið en eigi með fatꝍkino'. hvgr þin er fatꝍkr en eigi sialfr þv. með minna komtv i heimen en enn hefir þv ok minna mantv a brott bera. Ef þv hefir þat sem nattvra beiðiz þa erttv eigi fatꝍkr en ef þat þrotar þig þa er heimili þitt fyri hondvm er við þer tekr til ævens vistar. lifa fvglar ok onnvr kvikvendi ok kvnnv engar iþrottir ok er kynligt er maðren kviðir þar sem hann ser hin kreatyr hialpaz. Æðra mælir fair erv þeir er eigi vilia fe hafa ok hefir margr mikit. H(vgrecki) s(varar) Margir hafa ser fé til mikilla meína þvi at morgvm veitir þat dramb ok ofrhvga syndir ok savrlifi. Æðra mælir Ryggir mik þat er ek hefir eigi fe mikit ok ʀiki. H(vgrecki) s(varar) þv segir rangt þvi at mikit fe ok ʀiki mætti þér rikri maðr af þer taka ok margr annaʀ atbvrðr ok væri þa með hinvm synd en með þer skom ok vanvirðing. En nv ma þig eigi sv svivirðing henda. Æðra mælir En megv mer mattvgir menn sneypv vinna. H(vgrecki) s(varar) glez af þvi at þv hafir litið megin til illz. Æðra mælir mikil gleði er þeim er feið hafa. H(vgrecki) s(varar) ʀangt segir þv þvi at fiargeym(s)la er með hvgsott ok ihvga en ef geytlanar maðr hefir þa minkar skiott en ef agiarn maðr hefir þa er nytialavst þvi at hann neytir eigi ok er æ þystr at afla en otti at tyna. Æðra mælir Orlyndr maðr má ok fe hafa ok gleðr hann með fe hvskarla sina. H(vgrecki) s(varar) ætlar þv at menn fylgi manninvm. eigi er sva. flvgvr fylgia hvnangi mavrar hveite vargar ræfange fylgia þersir en eigi manne. Æðra mælir hvat velldr þvi at flester menn harma fetion ok sva harma ek. H(vgrecki) s(varar) Bettra er at þv hafir fe tynt en fe þer. haski lifir þer nv at minni (at) vela þig ef þv hefir tynt fe ok fiarfystvm. En ef fe er farið ok fyst lifir kvnn þo offvssv at efnvm er vndan kipt þo at fegraði life. þin lvtr er at betri þvi at þv hefir fe tynt en fe hefir morgvm tynt. Æðra mælir fari þat fe sem ma. ryɢir mik feleysi ok þat annað at ek hefir eigi erfingia með fenv. H(vgrecki) s(varar) ef þv harmar erfingialeysi þa glezt af þvi er þv þarft eigi hann at ottaz er þv missir. Morgvm hefir erfingi otta fengit þvi at hann er með miklvm ihvga ok vendir þat oft til hormvngar er menn venta ser til hvgganar. Nv virð eigi letti til skaða ne hialp til harms. Æðra mælir litið vinn ek i orðrꝍðv við þig en fina man ek þat er mer þickir hormvng vera. hvat villtv vm þat tala ef ek hefir avgvm tynt | ok er þa sem tynt se nytsemð allra tima annaʀa. H(vgrecki) s(varar) Mikit illrar synar efni ok mikils hegoma er snvið af þer. slokt avgv dreckia morgv meine en heil morgvm manne. ᴀvgvn hafa morgvm manne a stvlð visað hordom ok annað savrlifi ok a marga aðra misverka ok væri margr sæll ef hann hefþi sialfr avgv sin vt stvngit en (eigi) þvi fylgt er þav hafa a visað ok aðrir limir hafa með þeim samþykt. Æðra mælir ɢagn mæli lyt ek nv sem fyʀ. litils virðir þv likams límí þina en hvat vm born þin er alin erv af likam þinvm grata mantv frafall þeira. H(vgrecki) s(varar) heimskr er sa er manna missi grætr rangt er þat at syrgia at helldr hafi Kristr en ek. meira er at virða hans viðr tokv en brott tokv. Slik er senna æðrv ok hvgreckis sem nv er talt. En sa hefir vel i ollvm malvm er sva gerir sem spekingr ein mæler þat hꝍfir dvganda manne at kiosa ser rett efni ok vera siþan staðfastr a þvi at eigi skekr fastan hvg freka borgar manna er rangt vilia eigi grimt viðrlit rangs yfirboða þvi at sva segir Lvkanvs Otti vkomins meins hefir margan dregit i mikin haska ok er þvi sa styrkaztr er hann er með staðfestv bvin at (taka) við þvi er hann ottaz. Tvllivs segir þat byriar staðfostvm manne at drepa eigi þegar er nockot gengr i moti lata helldr hvarki ymian eða vmgnaddan visa ser af rettv. Seneka segir Margir erv þeir lvtir er ors þrongva. opt er otti vaʀ eftir ætlan vaʀi ok sialfsmiði en eigi af sonvm efnvm ok hꝍfir eigi at maðr geri sig avðkvisv vm fram þorf þvi at opt fyri verðs þat er sva þotti sem fyri dvrvm stꝍði. þetta erv spekínga orð ok er þat likara at varla megi gott efní leɢiaz vndir vandar lyktir þar er mal er með rettv reist með drengskap halldit ok með staðfestv fylgt. Nv af þvi at vti er viðrꝍða æðrv ok hvgreckis þa byriaz her onnvr rꝍða er maðr talar við sal sina ok byriar þar eð siðaʀa sem eð fyʀa lettir af.

Likamr mæler

Nv vil ek vingiarnlega ok kvnlega tala við salo mína ok með astar ansvorvm kveðia margs þers er mik forvitnar vm hennar hatt. skal sia við rꝍða vera með goðo tome sva at fyri mege hvgsa bꝍði spvrdaga ok ansvór. Engi skal ok en þriði hia vera þvi at oft dvel goð rað fiolmenn yfirseta ok verðr sem orskvrðr þvi at sitt þickir hverivm satt ok þvi vil ek við hana eina tala þvi at þa man mer eigi i avgv bita sanz at spyria. veit ek hana þa eigi skamfyllaz satt at segia. Ok þvi bið ek þig sala min at seg mer hvat þv elskar bez ella ef nockor er sa lvtr er þv lofar vm fram alla aðra ok þer þickir sa ein ollvm avðrvm betri þvi at ek veit at þv matt ecki elskvlavs vera þvi at hvers lif stendr í nockori elskv ok þvi vil ek at þv segir mer vtan alla skamfylli hvat þat er (er) þv hefir kosið þer at elska vm fram alla lvti ok af þvi at ek vil avgliosan gera spvrdaga mín Rꝍðvm nv vm heimen ok vm alla þa lvti er i heimenvm erv. þv finnr þar marga fagra lvti ok asynilega ok þo at eigi se sva goð ravn a sem morgvm þickir þa vera með bloma þa er þo fiolð þeira er teygia mannin til astar við sig teygia með fystvm hallda með mvnvgðvm. Gvll skin með mvnvgðvm sva dyrir steinar pell ok fogr klæði gefa fegrð þat er seint er at telia þvi at þv kant ok hefir kannað alla þersa lvti með iðvlegri syn ok sonnvm ravndaga. Nv bið ek þig at þv seg mer hvat þv hefir þer einkat af ollv(m) þersvm lvtvm er erv.

Sala mællti

Nv er farið lyndi minv at allt þat sem ek se ynnilig(t) mer fyrir avgvm þvi ann ek en til þeira |lvta sem mer erv vsynilegir kann ek siþr at skipa elskvga min ok þvi er sa engi lvtr er ek hefir mer til astar einkad. en þat finn ek at þersa heims elska er með flærð ok svikvm ok þvi verð ek i annan stað til astar at leita ok em ek þvi i þeiri reikan at ek veit eigi hvert ek skal til astar leita þvi at bꝍði er sem þv segir at ek man eigi astar lavs vera enda finn ek eigi sva sanna ast at meðr fvllri se staðfestv.

Likamr talar

A þvi er mer gleði er ek skil at þv hefir hvergi staðfest hvg þin a veralldar lvtvm en þat er mer meðr hármí er þv hefir eigi speki fvlla eilifs fagnaðar ok þvi er hvgr þin i reikan ok ner eigi fvllri hvilld. Nv meðan þv hefir eigi allan hvg þin til veralldar snvið þa ertv i galeysi ok verðr fyri þvi at visa þer aleiðis. en þa værir þv avm ef þv hefþir til veralldar snvið þinni ast þvi at þa hefðir þv fyri tapað fostrland þitt ok kosið þer vtlægð þvi at enga hofv ver her heimilldar vist sem Pall postoli segir Non habemus hic manentem cíuítatem set futuram ínquíramus Enga hofv ver her ævens borg helldr leitv ver hinnar er vkomin er. Orlendvmz ver fra Kristi meðan ver byɢivm þenna heim ok hefðir þv þig þa vtlægia gerva fra Kristi ef þv hefðir með ollv til heimsens vikið þinni ast. En þat er gott vpphaf þer til hialpar at þv kant at skipta ast þinni ok flytia til ens betra þvi at þv matt en slitatz or veralldar ast þegar kyniz meiri frægð ok sannari sæla er þv att ef þv mátt allan hvg til fella.

Sala talar

Hveʀ fær mer þat synt er eigi ma sia eða hversv ma ek þvi vnna er ek spyr at eins til. Veralldlegir lvtir er ek se ok ek ma vnna erv skriðaler ok hverfa bratt ok erv þvi slikir lvtir með eymðvm. En hitt er en vndarligra ef ek skal vm alla mina lifdaga visa ast minni til vsynilegra lvta ok þeira leita ok þo eigi finna. Veit ek at engi ma við astar leysi bva æ verðr minzta lagi sialfvm ser at vnna ok mætti þann þo varla mann kalla er sva hefþi menzkv fyri latið at við sig ein hefþi elskv en við engan annan. Nv með þvi at vant er til vsynilegra lvta ast sinni at venda þa ger annað hvart at syn mer ast þeira lvta er ek se eða hitt ella at kip þeim fra mer ok syn mer aðra þa er mer vinni meiri hialp ok elskv.

Ansvor

Ef þv ætlaz þvi at fella ast a þersa lvti at þv ser þa ok þer þickir mvnleg vera fegrð þeira hvi anttv eigi sialfri þer meiʀ en nockorvm lvt oðrvm þvi at þv ert fegri en nockor lvtr annaʀ ok ein sigraðir þv með þinvm venleik fegrð ok bloma allra synilegra lvta ok allz heims. En hvat hyɢr þv ef þv mættir sia sialfa þig hverra avita þv værir verð ef þv skipaðir til nockors veralldar lvtar ast þinni en til sialfrar þinnar þvi at þv ert bꝍði mætri i skipan ok fegri i asion.

Sala mællte

Avga ser allt ok ser þo eigi sialft sig ok þo at avga se i andlit skipat þa fær þo eigi anlit seð. ᴀnlit vart kynnir ors annaʀa manna til sogn ok vitv ver viðrlit vart af sogn en eigi af syn ma ok skvgsion nockot vitra ors af varv viðrliti. mættir þv finna þa skvgsion er ek mætti sia viðrlit hvgskotz mins eða fegrð mina þa væri þat vndarlegt nymæli. En þo at þat væri þa mvndi þvigit betr virðaz ef ek | skyllda ast mína draga or einni skvgsion ok þar a sproga meiʀ at vnna þvi er hon visaði mer a.' Nv með þvi at þat ma ecki vera ok eigi fæ ek sialfa mik seð þvi vendi þangat sem kem syninni við ok fyri þvi at ek (veit) at ast ma eigi einsaman hvarfa ok eigi er ast ef hon dreifir eigi sinv megne ok miðlar framaʀ en við sig eina.

Capitulum

Sᴀ hvarfar ecki ser ein er Gvð er með ok eigi slockiz með þvi astar megin at maðr vendi fystvm sinvm fra vandvm lvtvm ok svivirðlegvm til dyrmætri lvta. Sa gerir helldr rangt við sialfan sig er vsꝍmelega lvti leggr i virðing ok tekr við sialfan sig i astar felag ok er þvi vitanða hver rett er astar grein. sa er hann stvndar a retta ast þa skal hann i fystv skynia sialfs sins tign hvat hanvm beʀ eða hvat eigi þvi at hanvm beʀ eigi at hann geri rangynði sialfs sins astar. En sa gerir rangyndi sialfs sins astar er hann fyri litr eð betra en kýss eð herfilega. En þat er rett ast at handvetta tva goða lvti ok hinvm vnna er ꝍfri er þvi at lytr ein goðr lvtr fyri oðrvm betra Ok hꝍfir þer fyrir þvi sala ef þv villt at eigi hvarfi ást þin einsaman. ger hana þo eigi sva viðrefa sem illkvende gera bioðaz ollvm en vnna engvm. Ef þv ser þig eigi sialfa spyr aðra hver þv ert ok trv tilsogn þeira. vik allri ast þinni til eins vnnasta. Pvta er sv er ollvm er heimol. þv att þer festar mann ok kenner hann eigi hann er ollvm fegri ok veiztv eigi. Ef hann hefþi eigi seð þig þa ynni hann þer eigi. En ef þv hefir eigi set hann þo hefir þv kent giafir hans hann hefir þo gefit þer festar penning. þat er ast hans ok margfolld miskvn ok margr annaʀ beiner þat er hans astar mark. Ok ef þv mættir sva han sia sem hann þig ecki ifaðiz þv siþan vm hans fegrð Mættir þv sia hve friðr ok fagr hann er ok agiætlegr ok ollvm ꝍðri. En hvat ef hann frestar sinni syn við þig skalltv fyri þvi fyrilita hans ast. Ef þv matt eigi en sia hverr hann er skynia þo festar feið er hann hefir gefit þer. agiæt er hans festar fe ok gofvgleg er hans giof enda byriar eigi sva miklvm litið at gefa Enda hꝍfþi eigi sva litils verðvm sva mikilla giafa vnnað. Mikils hefir hann virt þig er hann hefir skefnv veitt þer ok vit með skefnvnni. En er i þvi meira veitt er hann ann þer en allra hellz er hann lætr þer heimolan sialfan sig ok sitt ʀiki. lit yfir allan heimen ok sæ at allt þat er i heimenvm er þionar þer. Oll nattvra vikr vndir þina þionkan himin ok iorð loft ok votn ok sior. or himninvm byriaz oll giæzka loft veitir regn sol þvrkv iorð avox(t) votn fꝍzlv. Vetr ok svmar var ok havst lvta vndir þitt embꝍtti með likams nꝍring en hverr ætlar þv at sva hafe skipað ok boðit nattvrvnni at hon skal þer oll þiona. Eigi leynaz hvg giafarnar þo at sa se vsyniligr er veitir. Mikils er sa verðr er sva storvm gefr ok veiter. með astvm er þeim vnanda er sva mikit matti gefa ok sva storvm villdi miðla ok er allt i mote leɢiandi þvi at með astvm var gefit. giofin synir hverr gefr ok með hverri ast er hann gefr ok er þat ꝍrsla at draga vndan at elska þann er sva mikit ann ok sva storvm gefr. Se a nv en heimska sala hvat þv vinnr meðan þv leɢr ast við heimen ok ventir þaðan naða. ʀangt sér þv þa þvi at allr heimr þíonar en þv elskar litin lvt af hanvm er hvarki er fagr at sia ne þarflegt til nytia. Sala tak heillt rað ef þv ant veralldar lvtvm vnn sem þinvm þvi at þat (er) þer aðr iattað til þionvstv ok vn þo eigi framaʀ en til navðsynia ok | skylldra lvta. Elska þat sem gefit er elska sem festar fe vnnasta þins sem giafir vínar þins sem velgerninga drottins þins. Mvn æ hvat þv att þeim er veitir ok vn eigi giofvm i stað hins er gaf. hanvm skalltv vnna en eigi þersv með hanvm. Vnn þerssv fyri hans sakir ok af þersv vnn hanvm með yfir alla lvtí. Skipa sva at þv megir festar mær heita ok vera en eigi pytlingr sem þa ertv ef þv virðir meira giafirnar en ast gefanda. Ekki mattv meiri rangyndi leɢia fram við þann en taka við giofvnvm ok draga astina. Ef þv matt ok lyðir þer at níkvæða giofvm hans þa nikvæð en ef þer lyðir eigi at nikvæða leɢ ast ok þackir a mote. Vnn hanvm ok þer vnn ok giofvm hans elska hann at þv megir nalgaz hann. vn þvi sialfri þer at hann an þer vn þvi giofvm hans at hann gaf. Sia er rett ok rein astsemð ok flecklavs. Sia er sv forn er ɢvð kveykir vili flytr viðr leitni styrkir giæzla varðveitir til þers er gott vpphaf liðr til avmbvna með goðvm lyktvm.

Capitulum

Oʀð þin hafa mikit vnnið þvi at nv þiðnar briost mítt ok leysir þelan ok er komin i staðin astar ylr. Ok af þinvm fortolvm kviknar briost mítt ok kveykiz ast þo at ek mega en eigi þan sia er þv segir mer af. se ek at ek verð þeim at vnna er við mek hefir sva mikin elskvga haft ok mer sva margfallda giæzkv veitta en þo vantar mik enn a fvlla skynsemð vm þersa ast ok þvi bið ek at þer greinið mer en framaʀ þar af þvi at ek minnvmz a orð nockor er þv mælltir at þann ein skal maðr einka ser til astar fvllrar ok ollvm framaʀ vnna er ors hefir sva mikla giæzkv veitta. En ef ek skal hanvm einvm vnna þa þꝍtti mer fallið at hann ynni mer einni þvi at eigi se ek voxt mins rettar ef hann gefr til margra slikt festar fe sem til min. Ok en er eigi sem þersi giof taki til manna einna iamvel breidiz hon yfir dyr ok fvgla ok oll onnvr kvikvendi. hvat veitir mer sol meira en froskvm eða poddvm. ollvm gefr hon lif ollvm andar dratt. hans giof er matr ok dryckr allra. Nv þꝍtti mer þa einkennelega hanvm vnnandi ef hann vendi einkenelega til einshvers sinv lane en eigi til allra.

Capitulum

Sva heyraz mer orð þin sem skiott takir þv retta ast þvi at þv stvndar a þat at fa ok vita. En i þrimr lvtvm skalltv finna orskvrð þersa spvrdaga. Svmir lvtir erv ollvm at iomnv iattaðir svmir morgvm ok eigi ollvm svmir færvm. þeir lvtir erv at iomnv iattaðir ollvm er þer ok ollvm þiona at iomnv sem himin loft ok iorð votn ok vtallegir aðrir lvtir. þat er mart er þer er iát með morgvm en eigi með ollvm. Svmt er þat ok er þer einni er iað en villtv þvi minna vnna hanvm at hans lán tekr yfir marga eða værir þv þa sælli at hann hefþi þer einni veitt heímín. en hvar er þat er þv segir at eigi er ast nema miðlað se enda erv margir menn ok villtv ein allt eiga. hvar er nv samband við aðra menn. lit a hitt at mikit veitti hann þer þa er hann skop marga men þer til hvɢanar þo at eigi se þer einni allt iatt ok morg dyr þer til þionvstv. Se ok skil hversv allir lvtir erv gervir þer til gagns svmir til þionvstv svmir til hvɢanar. þeim mvn meiri er hans miskvn er fleiri niota. En hverr er sa hvsbondi er ein etr bravð sitt ein veler vm dryk sin klæðir ein sig sitr ein við arin sin eða er einbvi i hvsi sinv. engi er sa þvi at fleiri niota ok er þo allt hans kallað þo at við hina se miðlað er hanvm þiona með ast eða með skylldv. Nv se a þat at hvart sem þeir lvtir er gvð hefir iatt þiona þer eða hinvm er þer þiona avllv er þer þersv iatt ok allt þionar þetta i þínar navðsyniar ok þítt embꝍtti. |

Kvistað hefir þv spvrdaga min en eigi hefir þv ivan mína með rotvm vpp slitið. Ek fvrða þat ef ek ann einvm ef ek hefir eigi einsaman hans ast. En þv segir mer þat vera iatt er þeim lvtvm er veitt er mer þiona ok hefir þv sanlega svarað en eigi fvlliga. Se ek at meiri er ast skaparans við menn en við avnnvr kvikvendi ok eigv allir menn af þvi at iomnv at gleðiaz. En ecki finn ek einvirðingv mer iatt þvi at þeir gleðiaz at iomnv af mínv felagi ok þeira. enga virðingar giof finn ek mer einkennilega veitta helldr svivirðingar samneyti þvi at i þvi felagi erv svmir vkristnir ok þo illivir horðoms menn ok meinsvarar þiofar ok rans menn ok margir aðrir glꝍpa fvller ok bva aller vm eitt lán. Nv syn þat mer hvat mer er einvirðingv iátt er ek skal einvm vnna með þvi at hans miðlan tekr yfir alla sva illa sem goða.

Capitulum

Eigi skal ryɢia þíg ef veralldlegir lvtir erv at iomnv eða framaʀ iattaðir hinvm vanda en hinvm goða ok skalltv eigi fyri ætla at gvð miðli sva ast sinni sem efnvm þvi at allt þat er illvm er veitt þa er þat veitt goðvm monnvм til gagns en vandvm monnvм til doms nema þeir vendi sinv skapi til goðs ok þiggi með þockvm ok vendi ser til nytia þegit lán. Er vandvm her þvi valld veitt eða fe at hin goði skal eigi travst a þat leɢia er gvði er eigi meiri virkt á. slikv iattar hann vinvm sem vvínvm ok af þvi at þeir finna þat þa fyri lita þeir þetta ok heliaz æ a betr ok betr at gera. Oft er goðvm manne myklv ʀiki iað ok storvm eignvm til þers at goðr maðr er mikit gott hefir mege mikit gott vinna. Oft gerir vandr maðr mikit goðs af sinv ok þo eigi með rettvm kiærleik til skaparans ok þvi ma hanvm eigi þat at fvllv vinna. En ecki gott skal vera vlavnað ok taka þeir þvi her avmbvnir ok missa þar sem þeir þvrfa meiʀ. Oft er envm goða sliks syniað þvi at þat skal eigi leiða hann i ofmikla freistni ok er þat þar en með liknvm at ef hin goði vill vinna gott ok ma eigi þa vinnr vili iamna ombvn sem efni ef gefit væri. Oft megv vandir menn mikit gott en villdv eigi ok stendr þeim þat til tions at þeir mattv gott en gerðv daligt. stvndvm er hvarvmtveɢivm (i)átt ok ef hinvm illa einvm væri veítt þa mvndi hann miklaz af ok avka sva sakir sinar. En ef hinvm goða einvm væri veitt þa mvndi hann ottaz at þvi minna mvndi hann hafa af anars heims sælv at vitia er veralldar æra væri her meiʀ miðlaþ við hann. Nv er engvm travst a þat legianði hverivm sem heimrin gengr með er bratt liðr ok meðan er i er þa fylgir minni nytsemð en vandi. En bꝍði ma maðr hafa fe ok valld abyrgðar lavst en þat er fyri boðit at hafa þar travst a sem prophetin mælir þo at avðꝍfi falli til yðar þa leɢið eigi hvg á fear ast. þat fyri byðr hann en eigi fiar eign. Nv skalltv sala min enga kviðv fyri þvi bera at vandir menn hafe fe eða farsælv þvi at þeira æra liðr bratt en þin stendr með eilifvm fagnaði. Hár er þin rettr ef þv kant sanlega at sia er þv byr við eilifa ast ok biðr eilifra avmbvna. er her skamætt lán ok liðr sem vndir avgabragði. En þo at margir menn svmir goðer en svmir illir erv i einv samneyti ok vndir samre gvðs miðlan þa skal þig þat eigi ryɢia þvi at goðir menn (erv) þer til hvɢanar illir til frama hvarer tveɢiv til bata. tekr þv af hinvm goða dꝍme til goðra verka þv leitar ok við at gera enn vanda að goðvm manne ok tekr af envm illa viðrsio illra verka. Ok hefir gvð fyri þvi ollv þersv (snvit) þer til hialpa þvi ef þv likiz hinvm goða þat er þitt gagn sva ef þv fiʀiz en illa af illvm dꝍmvm | bꝍtir þv ok en vanda þa snyz þat þer til hialpa. Alldri veitir ɢvð valld envm vanda vtan goðvm monnvм til nytia. Ok þvi þoler gvð vanðra manna framgang ok ofʀiki at a bardaga degi verðr reynt hverir gvðs vinir erv. En hversv reynaz berserkir eda kappar ef engi byðr þeim holmgongv. Ner reynir iarðlegr konvngr hirð sina vtan þa er vvinir ganga a ʀiki hans. Ner gefr ok gvð meira ravnar efni vinvm sinvm en þa er fiandr vilia fyri koma sꝍmðvm hans. Rav́n skal vin profa. Sa er sannr vin er i navðsynivm hans er bvin til hialpar eftir megni sva himna konvngs sem iarðlex konvngs. Með falsi er vinar nafn nema ravn fylgi með sannri vingan. Ok skal þer sala min vera fagnaðr i allra samneyti at hin goði er i navðsynivm bꝍði til styrks ok hvgganar en hin vandi skiʀiʀ goðan mann fra vandvm verkvm ok er ast vars drottins þvi betri er hon dreifiz til fleiri goðra manna ok vandra. hvgsa ecki at ast hans se þvi minni við þig at margir nioti þvi at þat er mikit at hann ann ollvm fyri þínar sakir ok þer fyri allra sakir ok ma þer þat nꝍgíaz þvi at hverr er hann ann þa er hann hvergi vti byrgðr af hanvm þvi at hans ast er ein með ollvm ok minkar með engvm þo at veitt se ollvm enda er eitt vart havfvð þat er vaʀ drottin En ver ervm allir hans limir ok eigv ver þvi aller at vera sem ein maðr ok er þvi sem hans ast dreifiz þa til eins er til allra ok þa til allra er til eins. Ok er þvi sem þat taki til þin eínar sem til allra tekr þvi at hann fellir hvergi sina ast sva við annan at hon se eigi með fvllv með þer. Nv likz hanvm ok ger sem hann gerir vn sialfri þer ok ollvm oðrvm heilagri ast. Vn sliks oðrvm sem þer allrar giæzkv ok eilifs fagnaðar. þersor er einka ast ok þo engvm einvm eignað ne einkanað hon er miðlað en eigi svndrað oll með ollvm ok hvergi heft. hon minkar eigi með miðlan ne þrotnar með aftokv. hon fyrniz eigi með tima ok er hon forn ok ny. Sia ast er girndar verð i fystvm mvnleg i ravndaga eilif til vegsemðar fvll fagnaðar. Sia ast fꝍðir mann ok seðr stendr æ með fystvm ok meirvm girndvm ok er til hennar losti þvi meiri er meiri er aftaka þvi at hon stendr æ með lívfv en alldri með leiðv.

Capitvlum

Með fagnaði koma mer sannvr þinar ok meðr miklv gagni þvi at sva sem mer blindri var engi vili til þeirar astar þa vex mer þar nv storvm girnð til þeirar astar. þa leys mer ein spvrdaga. Sa en reini vnasti er alla elskar ok krefr af ollvm astar hversv ma hann vilia sinn ok ast af ollvm fa með fvllnaði. eigi er mer ifan vm vilian en framkvꝍmð verðr mer myrkri.

Cap(i)tvlum

Spvrdagi þin er goðr þvi at hann stendr af navðsynivm ok goðvilia er þv spyʀ hversv hans ast ma taka til allra með fvllv lani en sia spvrdagi er sem leystr se ef þv kenner invirðilega hans verk ok skipan við þig. Fyst at þa er þv vart eigi þa var þat hans giof er þv vart skapað. eigi gaftv hanvm til þers ok ecki matter þv þvi at þv vart ecki þa. Með miskvn hans vartv. mikit megin var þat at gera mann af engv en þat var meira til hvers hann gerði mannen ok væri hann þo lofs verðr ok þacka at hann hefþi eigi meira veitt þer. En hann hefir þo stꝍʀvm til lagt. hann gaf þer at þv værir. hann gerði þig sva fagra at ollvm iarðlegvm skepnvm venni ok ollvm mætri ok ollvm ertv ok tignari þvi at hann gerði þig eftir sialfs sins likneskiv. hann gaf þer vit ætlan ok minni þat er oðrvm veralldar skepnvm eigi veitt þat er þer iatt ok mart annað svmt með ollvm svmt með svmvm. þat er þer með ollvm skepnvm iatt solar embꝍtti iarðar ok siofar lopz ok vatz en með monnvм at hafa trv ván ok astsemð er allt gott riss af. þar með er þer gefin kening ok vizka. | i ollvm þersvm lvtvm hefir hann elskat þig vm fram flesta lvti. Nv goða sal min margar storgiafir hefir þv af hanvm þegit ok enga þersa aflaðir þv siolf. Allt hefir þv með miskvn þegit ok af hans orlyndi ok ertv þvi i mikilli skylldv bvndin við hann. hyɢ at hvat þv hefir moti leɢia hans sva mikilli giꝍzkv. Ek ræð þer leɢ ast i mote þat hefir þv til ok þat vinz þer. Vn gvði þinvm ok ollvm samkristnvm þinvm midla ast þina við alla sem lavarðr þín gerir. Ok trv þvi at sá ma vinnaz at ꝍrnv avllvm at hialpa sa er alla skapaði af engv ok ollvm styrir ollvm vpphelldr gefr boðorð ok byðr fagnað.

Capitulum

Sva skipaz nv at þeim mvn lengr er ek heyri þina fortolv þvi meiri fyrst er mer a at heyra pín orð. Nv hvat er þv talar þa vil ek heyra nema ok mer i nyt fꝍra þvi at eigi er rett at hafa eyrað til nytrar keningar en hiartað i oðrvm stað. litið dvgir eyrað ef hvgrin reikar þvi at sva mælir prophetin við gvð sialfan Viðrbvnað hiarta mins heyrði gvð eyra þitt. Moyses la ein tima þegiandi ok bað þo til gvðs með hiartanv þa kom rodd af gvðs halfv ok mællti hvat kallar þv til min. ma af þvi marka at gvð virðir bꝍ́n akall i hiarta en þogn i mvnni. Nv rꝍð slikt er gvð kennir þer en ek skal við taka bꝍði með hvg ok hiarta.

Capitvlum

Gvð gaf þer skepnv ok lif með skefnv fegrð með lifi skyn með venleik ok væri litið allt anað ef skyn skorti. hann hefir eigi siðr likaman sk(r)ytt með giofvm en sialfa þig. þv ser með avgvm heyrir með eyrvm bergir með mvnni ilmar með nosvm handlar með hondvm. geym sala min hve haleit ok frið þv ert en hvert ætlar þv at stvnda skili þersi en tigni bvnaðr ok en agiæti. Ek segi þer sa enn same er þig hefir skrydda hann hefir þig kosit ser til vnnastv þv ert hans festar mær. Ok sva sem hann hefir gefit þer festar fe ok heimanfylgiv sva hefir hann bvið þer heimilldar hvs með sialfvm ser. hann vissi en þv eigi til hvers þv vart skopvð hann vissi til hvers hann skryddi þig hann ann skepnv sinni ok sinv skrvði hann hefir vtan skrydda þig með likams kenzlvm en innan með viti. Er likams atf&#42829rsla sem enn ytri bvnaðr en vizka sem en innri. Innan ertv bvin með skyn ok goðvm kroftvm. ᴇn hinn ytri bvnaðr þin prydir þig sem dyrir steinar fegra eitt hvert smíði. bvnaðr þin sigrar allt smellt ok alla veralldlega fegrð. Enda hꝍfþi þat at sva væri sv festar mær skrydd er ganga skal i faðmlag sialfs sins drottins. haleit er sv giof ok eigi ollvm iatt. þeiri einni er iatt er elskar. Glez nv af sva miklv lane. vel attv at geyma þersa bvnaðar at eigi savrgiz ne tyniz ok eigi kome spell a fegrð þína þvi at en avmazta vettr ertv ef þat hendir þíg. En ertv vesalli ef þv tynir þersv er þv hefir sva agiætlega þegit en þv værir þa ef þer hefþi eigi með ollv veítt verið ok verðr þa myklv svivirðlegaʀ vt rekin en þv værir þa ef eigi væri með ollv i fyrstvnni við þer tekit. Ek veit verk þin sala min ok þv mín. þvi er verr at latið hefir þv festar mann þinn ok snviz fra hanvm ok savrgatz með morgvm. skert er nv reinlæti þitt spillt er fegrð þin brottv er nv bvnaðr þín nv ertv sva líot sva savrvg ok vrein at þv ert eigi nv verð at sꝍkia i faðmlag vnasta þins gleymt hefir þv nv hanvm ok hans velgiorníngvm. eigi dvgir þer nv staðfesta til með makleik at þacka hanvm sina dyrlega skipan við þig. baki hefir þv við hanvm snvið ok lagz vndir hans anskota savrgaz með vvínvm gerz | pytlingr avllvm heimol sva leikin ok sva hondlað i þinv savrlifi at rockið er andlit a þer kínnr bleikar davð avgvn en blar vaʀar visnir spenar hvð skorp megin þrotið. nv ertv eigi i bettra hátt komin at nv hefir þv tynt en fysta vnasta. hormenn þinir sla nv leiðv a þig. hormvlegt er þat at sva fritt vpphaf hefir flvtz vndir sva liotar lyktir.

Capitulum

Nestvnni er þv hoft erindi þitt þa hvgpa ek at þv friddir mik ok min bvnað ok þv mvndir glaða harta mítt með fagnaði. En er þv bratt erindi þinv i hatt verra þa kenda ek at orð þin sannaðv skomm mina at ek man nv hatri sæta i stað astar þvi at ek kvnna eigi goðs at geyma ok ek lagða vþock moti goðri ok agiætri tilgiorð. Nv villdi gvð at vgort væri þat er gert er eða gleymð mætti a falla alla mina ofdirfð ok þav mein er þv hefir nv mer til neyxla fram borin vm mina vgiftv er ek skal bokvm hafa snvið við minvm drottne.

Capitvlum

Til kenningar ok aminningar hefir ek þetta fram borið en eigi til neyxla þvi at ek vil at þv skilir hver þin skyllda er við gvð er þig skop ok leysti þig þa er þv siolf hafþir tynt þer. til þers stvndar hvgr mín at kenna þer hversv mikin elskvga þin vnnasti hefir haft við þig i þinni tion þig at frelsa. sva haleitr sem hann er i sinv ʀiki sva litill syndiz hann her. hizvg veitti hann þer mikla lvti af sinv mikla valldi her þolþi (hann) harðar viðfarar með litillæti þvi at þv hafþir fellda þíg en hann steig niðr þangat er þv latt ok leysti þig. Ok til þers at þv megir na þeiri sælv er þv tynder þa þolþi hann eigi þina pinsl með sinni milldi. han steig niðr or sinv ʀiki tok a sig mandom þolþi pinsl sigraði davða frelsti þig. Skynia sala sva mikla giꝍzkv þer veitta geym hversv mikla elskv hann hefir þer teð. fogr vartv i fystv ok af hans laní fv́l gerðiz þv ok af sialfrar þinnar illzkv en hann tok af þer savrleik ok gallt þer fegrð þina með sinni milldi. Ok af þeiri ast er hann hafþi lagt við þig vnni þer nv enn savrvgri ok lagþi fram lif sitt þig at frelsa. Nv eftir sva mikinn kostnað ok sva mikla framlogv eigi brigðr hann þer pinv afbroti ok þvi vill hann siþr misgerðir mvna til hefnda at hann vill at hans vili standi allr vskerðr við þig ok en heitr hann iamstorvm giofvm sem fyʀ hafþir þv ef þv vendir þig til nytz ok helldr með staðfestv.

Sala mællti

Svms kostar man ek nv kynlega til orðs taka. Nalega er nv sem ek vnna glꝍpvm minvm þvi at mer syniz at gagn hafi at verið þar sem drottin min var með glꝍpvm minvm kvaddr til minnar lavsnar. Enda hefþa ek alldri hans ast sva gerla vitað ne sva fvllega reynt ef ek hefþa eigi aðr i misgerðir fallið. Með sælv syniz mer fall mitt þar sem ek riss sælli vpp en ek fell ok velldr þvi hans ast. engi ma meiri vingan vera ok engi ast skirari engi elska helgari en sia. Do hin meinalavsi mer til lavsnar ser til dyrðar þar sem (hann) fann ecki þat með mer er astar væri vert. Nv se lof gvði ok þer drottin min er sva mikit vant fyri minar sakir.

Likamr talar

Avita þig sala min fyri gvði at þv hafir her til avfvssv lavs verið mot sva morgvm ok storvm velgiorningvm ok villdir eigi kennaz við hans miskvn sva mikla sem þv hefir þegit. þv hafþir horfit fra hanvm ok tynt sialfri þer þv vart selld fra hanvm brott með sialfrar þinar syndvm hann leysti þig með sialfs sins bloði ok frelsti þig or navð ok or herleiðing.

Sala mællti

Eigi a ek heðan af at svivirða mik ne leɢia mik vnder spell þar sem ɢvð lagþi sva mikin þocka vpp a mik at hann þolþi davða fyri mínar saker. |

Fyrir avgvm mætti þer vera sala min hversv margir fyri litnir hafa verið ok af þvi tyndir þa mvndir þv vera i þockvm vidð gvð. heyrt hefir þv hversv margar ættir hafa til tions stigit ok þo þegið þat er þær mistv. nyt þer þersa dyrlega þegv. Mikil er sv virðing at lata þig kiosa þa en ætlar þv at nockor gangi þinn verðleikr til þersa. Vartv þeim styrkri vitrari eða agiætari avðgari eða mattkari. Nei мargir varv þar vitrer avðgir ok agiætir. En allt þetta dvgþi hvarki þeim ne þer. Miskvn ein ok milldi leysti þig en engi þin til verki. hann kavs þig vm fram alla gaf þer nafn af nafni sinv sva sem hann heitir Kristr sva heitir þv kristin. mikil er sia tign en meira er allt saman þat er hann hefir veitt þer. hallt nv ok tyn eigi.

Capitulum

Storvm hefir þv nv hvɢað mik. En með þvi at hanvm er ast a mer þa seg mer hvi helldr hann mer sva lengi i fiarska ok tekr mik eigi helldr til sín vm siþir at ek mætta vrvɢlega hvilaz ok gleðiaz i hans faðmlagi.

Capitvlum

Ek bið sala min at þv kvnnir andsvorvm ok eigi siþr sannsogvm. Veiztv eigi hve fvl ok savrvg ok liot þv vart. Vilnar þig nockot þers at þv mvner fa sva dyrlegt faðmlag nema þv leɢer fyʀi rꝍkt a at faga þig ok manna þig ok reinsa ok endrnyia bvnað þín ok afla aftr þeirar fegrðar er nv hefir þv mist. þetta velldr er þv missir hans navistar kviðiar hann þer kors ok faðmlag með ast þvi at eigi ma sva savrvg reínan handla ne sva liot sva fagran lita. En þegar er hans viðr taka bvin er lyti erv af fꝍrð. nv leɢ a allan hvg at fegra viðrlit þitt skreyta bvnað þín þva lyti þin endrnyia reinlæti bꝍta athꝍfi fylgia keningvm ok koma sva i sætt við þin vnasta. Stig i engan ofsa ne of mikit dramb af þvi at þv hefir verið kosin tak eigi orvilnan af þvi at aðrir vorv sakaðir en þv eigi ok her til vil ek segia þer sogv eína þar til.

Ævintyr

Konvngr ein var forðvm sa er Asvervs het hann atti drottning þa er Vastes het. hon gerðiz mikillat af gnot fear ok metorða fylldiz hon vpp drambs ok ofsa. ok ein tima er konvngr sendi henni boð at hon skylldi koma til hans borðs er hann hafþi gort ollvm envm hæstvm monnvм af ollv ʀiki sinv ok villdi syna sialfs sins agiæti ok sva hennar þa fyri leit hon hans boð ok vilia ok hann i reiði sinni fyri leit hana ok sagþi hana af drottningar nafni ok or hivnskaps bandi. Orlendiz hon ok gerði þat hennar dramb ok ofrhvgi at hon misti konvngs sins ok metorða fiar ok fostrlandz. Bavð konvngr sinvm monnvм at samna ollvm meyivm af hans ʀiki þeim er venstar varv i borg hans vndir giæzlv gelldings þers er Egenvs het. En er þær vorv þar komnar þa pryddi hver sig eftir mætti sva sem hver skylldi sem betz þoknaz fyri konvngs avgvm. lit a her sala min hversv margar varv kvaddar en ein var kosin sv er konvngi syndizt fegrst. fysti kosningr var eftir konvngs boðorði en annaʀ eftir vilia hans. nv geym ef þersi dꝍme saga megi nockorn stað nema i þinv mali.

Capitvlum

Svn himna konvngs kom í heim þenna er hann hafþi skapað kono ser at festa einvalða ok þa er verð væri konvngs faðmlax en Gyðinga lyðr er fyri hafþi spáð hans herkvamv þvi at þeir sa hann litil latan þa fyri litv þeir hann ok varð hann þvi fyri litín. Bavð siþan konvngs svn postolvm sínvm at fara yfir allan heimen salvm at samna ok flytia þær til borgar sinnar þat er vndir helga kirkiv ok retta kristni. Drottningar skalltv her skilia reínar salvr þat er borg vars drottins sem Pall postoli segir þat er ɢvðs mvsteri segir hann við ors kristna menn er þer sialfir ervð. en þær salvr velr Kristr ser er eigi erv vbyria þær er bꝍði megi | geta ok ala en þat er bꝍði at byria goð verk ok vinna ok avka sva hímín rikis folk en eigi veralldar ok er þo goðr getnaðr veralldar ok gvði þeckr ef með rettvm getnaði er getin eftir gvðs skipan. þær salvr erv gvði þeckiar er hanvm þiona með ast en eigi með otta ok ala fyri þvi frialslega vndir elði goðra verka en þær erv eigi allar. Margir erv menn qvaddir til kristninnar ok margir koma. fiolði sꝍkir helga kirkiv með viðtokv trvar ok taka þar alla skyllda þionvstv ok erv þar dyr smyrsl til salv hialpar. En þo at margir se kvadder þa er sem drottin segir i gvðspiallinv at faer erv kosnir þvi at þeir einir erv valðir til eilifs fagnaðar er her leɢia alla stvnd a sitt mal at reinsa ok sik at pryða með goðvm verkvm at þeir finiz slikir þa er þeir erv heðan kvadder at þeir se verðir at vera kosnir. Nv se hvar þer er skipat ok mattv þa skilia hvat þer er skyllt at vinna. Vnnasti þin sem Asvervs konvngr gerði hefir skipað þer i hvs þat er triklínívm heitir ok skalltv þar bva þig ok avka þina fegrð með goðv allt þat er þer er til þvrfta. Ver nv iðin sala min vm bvnað þin ver hvarki lot ne vrꝍkin at verðleiki þin megi visa þer i faðmlag þins dyrlega vnnasta þa er þv verðr heðan kvodd. Nv bv þig sem hefir konvngs vnnvstv ok eigi iarðlex konvngs einshvers nema vnnastv himin rikis konvngs. bv þig þeim konvngi til handa er fyri þer þolði davða ok sigraði davða ok er þo sialfr vdavðlegr.

Capitulum

Nv hefir þv annan tima visað mer i mikin otta ok sva sem ek skil orð þin þa hefir ek ætlan skipt sva at ek hefir slitið mik fra veralldar ast er æ er hverfvl ok hvgðv(m)z ek flytiaz til rettrar astar. en i þvi hefir ek eigi haska forðaz at þv kveðr mik eigi mega nalgaz nyt þersaʀar astar nema ek gera mik með allz kyns hætti verða hennar at oðlaz. En ek se at þat er með starfi ok meinlæti. en þo bid ek at þv þyð mer hvat er triklínivm er eða hvat cubiculum ok allt þat annað er þar til heyrir þvi at allr vili mín stendr nv þangat at vinna aftr tynda ast. Ok vnní mer gvð sva aftr at heimta min venleik ok en fyʀa bvnað at mín vnasti megi segia mer fogr ertv nv ok vel bvin ok verð mins faðmlax. Sæl em ek þa ef þat hender mik. litils er vert allt þat er ek ma mik pína hia þvi er ek skal moti taka. lat þer eigi fyri þickia at tia mer alla þa hialp er ek ma til mins mals fella þeim at þocknaz er mer hefir sva mikla ast ok giæzkv veitta.

Capitulum

Nv ertv a rettri gotv ok ger sem þv mælir ok sa veiti þer megin til f(ra)mkvꝍmðar er vilia þin kveykir til frambvrðar. En þv leitar hvat triclíníum er eða cubiculum. þat er hvs þat er konvr bva sig í. cubiculum er þat er brvllavp er í veitt. En at skyra þat gerr þa er Triklinivm i þyðing kristní vár ok heilvg kirkia þar er goðar salvr bvaz i til giftv giftingar en þa er þær hafa bvið sig ollvm bvnaði þa sꝍkia þær i brvllavps hvsið þvi at þa er þær hafa her þionað i goðvm verkvm þa taka þær með gvði eilif giolld sinna verka. Ok er kristni var kallað triclinivm þat þyðir þriskipað eða þriskift hvs þvi at þriar erv kristina manna skipanir. einir erv kvangaðir aðrir þo at eigi se mogr eða meyiar kiosa ser reinlifi .ííj. erv meyiar ok allir gvði þeckir hverr i sinni tigvnd ok þo þeir fremstir er vbrvgþit hafa sinvm meydome. Ok er þo gvði kiæʀ hivskapr sa er með rettv er bvndin ok siþan loglega varðveittr en sv er þar rett varðveizla a ok samkvama at hvart varðveiti trvnað oðrv | ok við engan anan af bregþi vm likam sinn. Se ok samkvama þeira fyri getnaðar sakir en eigi losta þo at til mikilla likna se lagt þo at mvnvgð skrefi stvndvm vm fram getnaðar sok. Nv bva þersir allir i triclinio þat erv kvangaðir ok vspilltir ok hinir er nv hallda sig þo aðr væri í hivnskap eða i oðrvm horvndar losta. En nv rꝍðvm vm þav en dyrmætv smyrls er betri erv vár i iartegnvm en þeira i bvðkvm ok hefir þat af skirn vaʀi. þogv ser konvr i brvðar hvsi Asveris konvngs ok minkadi með þvi likams sav́r. En ver ervm þvegnir i fontinvm ok falla þar allar syndir. allmyklv er þa betra vart vatn en hvat velldr þvi. navist enss helga anda trv var ok yfir songr kennimannz þvi at aðr þersir lvtir koma til hvat er þat meira en vatn en er þersir lvtir koma til þa er þat skirnar vatn. ver sigvm savrgir i ok komvm vpp reinir ok syndalavser. aðr matti ser vatn litið til storra lvta en nv sendir þat mann til himin rikis.

Capitvlum

Smyrls er her ok til taknanar ok til reinsanar Crisma ok oleum sanctum þvi at þv ert nv kanaðr Cristi með hans nafní ertv nv k(r)istin kallaðr ok sva ertv. Goð erv þersi smyrsl þvi at þav binda þig við himna konvng.

Capitvlum

Myrra erv vistir þær er vaʀ konvngr gefr af sinv borði þat er af sinv helga alltari. þat er holld hans ok bloð þat er hann sialfr. hin vistin fꝍddi likamin sia fꝍdir salína ok visar henni til himin ʀikis. Mikit megin er at þeiri helgv fꝍzlv er syndir slockvir fꝍðir salv veiter himin ʀiki.

Capitulum

Klæðnað gaf hann ok þv verðr at klæðaz. hann er eigi sva dyʀ sem hann er at ravn goðr. þat erv olmvsvr fostvr ok vokvr ok oll onnvr miskvnnar verk er þin bvnaðr skvlv vera ef þv villt til hans faðms ok fagnaðar koma. Ok þv skallt hafa dyrmæt gros með þer ok þav er fyrri kome til hans en siolf þv. Maðr ma gera goð verk ok erv þav eigi gvði þeck. maðr ma gera olmvsv fyri fræ(g)ðar sakir fasta ma maðr at afla ser orðs þers at hann se trvr maðr. þat kann ok vera at log þrysti hanvm til fostv en eigi sialfs hans vili. fasta ma maðr fyri sinkv sakir at spara mat sín. Sva er vm onnvr verk i hvan tveɢia stað a rvm til goðs ok hegoma ok ef til hegoma horfa þa taka þav verk eigi til gods. tion er þat eða likams æðra ok allt þetta avfvssv lavst ok avmbvnar. En þat er allt fyri gvds sakir gort er reinlega er gort ok til salv þvrftar. Nv skipa vel verkvm þinvm þa gengr goðr ilmr af ok klifr sa ilmr allt vpp til hímna ok vattar þin verk ok þegar þv staðfestiz í þersv athꝍfi ok með þersvm hætti at oll verk þin lita til gvðs þa te(k)z af savʀin er aðr var a þer fellr snykr ok vþefian ok man þer þickia at þv ser hin sama ok þv vart ok man nv allt þitt athꝍfi snvaz i goða gleði ok helga teiti ok i rett hvgskot ok allt þat snvaz þer til hialpa. en at þv megir en giorr marka i hvern avka fegrð þin liðr þa se oft i skvɢsio þina þa mattv sia hvat vel samir i bvnaði þinvm sva ok ef nockot skortir a.

Capitulum

Eɴ þersi skvgsio er heilvg ritning lat hana oft vera fyri avgvm þer hon kennir þer þín bvnað les hana ok fylg þvi er þv heyrir. Ok ef þv fylgir þa manntv skirliga lifa ok reín bva ok eigi oftaʀ savrgaz. Man nv þer i halld koma fontrin er þv vart skirð i krisma ok olevm er þar var a þig lagt sv en helga fꝍzla ok sa en dyrmæti dryckr er þv hefir tekit af vars konvngs borði ok meiri nyt dregr ok mætri langiori er til eilifs gagns helldr en vistin er meyiar tokv af bor|ði Asveri konvngs. En hvat ef sva illa verðr at þv fegriz vm rið ok þit mal i lag komit ok i frið við vnasta þín ef þer vinz staðfesta til ok gifta En þv bregðr a hátt verra ok vendir þig til vanðra verka. nv deyr goð til gerð en mein vex. Nv ef þv fellr rís vpp eigi er sa farin er fellr hin er farin er orkaz ma ok vill eigi sialfr biarga ser. En hvat ef oft er veitt til vmbota ok opt til meina. Rís æ vpp er þv fellr mart er til vmbota. Ef þv bleyðir hiarta þítt sv bleyði grꝍðir þig. kemr þv þer til tara þav skola þig. er ok fasta til vmbota bꝍnir vokvr mersvsongar olmvsv gerðir fyri gefa oðrvm sín misverka venda þeim rettleiðis er i misfelli hefir hitt hefna a þeim illzkv er ofþrair erv at hallda a sínv meíní at eigi tyni hann bæði ser ok oðrvm með illvm dꝍmvm af þvi at hann er oft þrahalldr a illzkv sinni ok er minna hans tion eins en margra ok er þvi hefndin salv botar verk ok synda lavsn ef sa hefnir er gvð hefir þat valld i hond greitt. Ok er sa rettr laga hotþingi er hefnir eftir logvm ef log erv eigi of frek ok hefnir hann fyri ɢvðs sakir goðvm monnvм til friðar ok hefnir með astvm en eigi með heíftvm með ast við gvð ok folkit ok sal sialfs síns. Slikir lvtir ok margir aðrir liɢia til vmbota. Se hversv mikil milldi vars drottins er hann gerði þig þa er þv vart eigi til þers fagnaðar at þv skylldir i hans ʀiki þan stað fylla er engillin tyndi. hann gaf þer at vera vel þvi at ecki mattir þv þer fyri vtan hans lán. hann gaf þer ætlan at hyɢia gott ok vilia at vinna ok megin. Ollv tyndir þv þersv. hann gelldr þersa miskvn engan fær þv þer anan slikan beina mann. hann gefr þer stolin ok vit til at veria enda gelldr þer en með miskvn þo at þv tynir með heimskv enda er sia miskvnn æ bvin hversv oft sem þv leitar til ok hversv synðvg ok savrvg þv ert. sva er hans ast mikil við þig. Nv leɢ moti allt þat gott er þv matt þo er þat morgvm lvtvm minna hans tilgerðvm. En þv matt svara ek em fat&#42829k snavð ok neis ek hefir engi efni til framlogv. Sala þv segir eigi satt þv matt hafa ast ef þv villt hefir þv ok sialfa þig. þersa lvti krefr hann ok krefr sins. En hvat ef efni skortir leɢ fram goðan vilian ef hann hefir mikit veitt þer ok gerir þv þvi mikit gott. þat er hans veizla. en ef hann hefir litið veitt þer þa er þat ok þitt gagn. hann vill reyna þig i þinni neisv hann veit giorr hvat þer hꝍfir en siolf þv ok skalltv fyri þvi með þockvm taka oll hans verk ok æ hans miskvnn at kenna hvegi goð er þv geriz. kann þat vera at þv geriz sva goð at þv ser verð at iartegnir geriz fyri þinar sakir en gvð vill eigi þvi at hann vill eigi at ofsi megi spilla þer ok vill hann sva freista þin þvi at ecki avkar þat ne vanar verðleika þinn ok er hanvm þeckra at giæta þín i litil læti en leiða þig i of mikla freistni. sva er ok vm fiarefni hann veit hvi hann dregr fyri þvi at hann hefir margan tældan. Nv lofa alla hans til skipan bið hann styra pinv raði ok þa hiolp veita þer er þv þarft taki af þer meín ef nockor erv vnni þer goðra verka ok staðfesti þig i goðvm verkvm hvarki er vm avðꝍfi er þvi at eigi iattar hann avllvm monnnvм ok eigi avllvm iamnverðvm. Se brꝍðr tveir tvibvrar erv alnir sem er ætt þeira same bvrðar dagr. annaʀ hefz til avðꝍfa annaʀ legz til fatꝍkis ok er hinn fatꝍki sivkr ok nvmin megni hin avðgi heill ok i avllv afli ok megni. Gvð an baðvm en annan lemr hann at mega illt ok styrkir annan at mega gott elskar þo hvarntveɢia en sakar hvarngi. Slikt er hans ast við ors at hvatki er vaʀ breyskleikr þolir af hans til ætlan avllv skipar hann þvi ors til gagns ok til giæzlv. Ok skvlv ver fyri þvi i allri hans við skipan hann lofa ok með þersvm orðvm vm hann rꝍða Uiðr kenvmz ek drottin min oll þin miskvnnar verk skipa allt eftir pinvm vilia þvi at þv ert minn drottin þv ert mitt ynði þv ert líos | avgna mínna. en hvat skal ek drottin mín mote þvi ollv leɢia er þv hefir veitt mer. villtv at ek vnna þer. hversv mikit skal ek vnna þer. En fv́l ok savrvg em ek at vnna þer. vnna skal ek þo drottin mín þvi at þv ert min styrkr þv ert min viðr taka min stadfesta lavsnari min ok [verndar(i) min hiolp ok heilsa. þv gaft mer drottin min þig at kvnna a þig at trva þig at elska þer at fylgia. þv gaft mer vit ok skilning ok min(ni) tvngv skilna þeckileg orð aheyrilega kening ok frambvrð með framkvæmð verka vilia til náms megin til skilningar varygð i farsælv hvɢan i annmarka. Ok hvert er ek venda mer þa var æ þin miskvn bvin mer ok þa er mitt mal var at þrotvm komit þa leystir þv mik þa er ek syndgvðvmz hirtir þv mik þa er ek rygðvmz þa gladdir þv mik þa er ek orvilnvðvmz styrktir þv mik þa er ek fell reistir þv mik þa er ek stoð þa stvddir þv mik þa er ek geck leiddir þv́ mik þa er ek sotta til þin toktv við mer. Nv þetta allt ok marga lvti aðra veittir þv mer ok þvi a mer iamnan at vera þeckilegt a þig at hyɢia vm þig at rꝍða þer at þacka þig at elska þig at lofa fyri allar þinar haleitar ok margfalldar velgiorningar er þv hefir mer veítt mín lavarðr ok min drottin. Nv hefir ek teð þer sala min ast þíns vnnasta ok hans festar fe ok tilgiof til þín. Nv er goðr vnasti gott festar fé nv leɢ gott a mote hallt þig vel þiona reín reinvm hallt þer vspilltri ok lat flecklavst vera þitt lif heðan af. lit a at fyʀ meiʀ vartv savrig sem almenneleg pvta en þv ert nv með hans miskvn meyiar iamningi. þer erv spell fyrigefin fleckar af þerðir. giæt nv þeginnar miskvnar ok giæt með þockvm ok lytalavst. Se hvat hann hefir nv veitt þer er alldri var þitt afbrigði sva mikit at eigi var hans miskvn meiri.

Sala talar til likamsins

Nv finn ek blindi mina er ek sagþa at eigi mætti vera einkaast vtan til eins tꝍki. Nv se ek at sv er meiri er til allra tekr ok er þo fvll með hverivm þar sem ein er allra stiorn ok forvista ollvm nalægr allra giæzla avllvm bvin til hialpa fyri lætr engi skilz við engan litr yfir allra verk ok vinr sialfr með þeim er gott vinna. leyniz andlit en eigi navist hans. bꝍði er með mer nv skom ok otti. skommv(m)z ek misverka ottvmz ek þann er ek fæ eigi leynz fyri þvi at hann sér alla mína leynda lvti. Avm em ek er sva mart er þat er ek ma skammaz af hanvm en hitt fatt er hanvm ma þocknaz. missir mer at ek mætta sva mikla stvnd felaz fyri hanvm at ek hefþa siolf af þert oll mín meín ok birtvmz ek hanvm eigi fyʀi en ek mætta rein standa i hans avgliti lavs fra syndvm. Nv sny ek rꝍðv minni til yðar synda minna. Ek sꝍri yðr bolvaðar syndir ok hatrs fvllar meína fvllir fleckar at þer latið mik ok skiliz fra mer dirfiz eigi oftaʀ til þers mik at fifla mer at spilla ok sva reita min drottin ok lavsnar(a). Enda man yðr til sokn litið stoða þar sem hann veitir vorn en ek motistoðv þvi at en angrar mik meiʀ at ek gerði hann reiðan en mik vreina þar sem hann ser oll min verk. Nv i hans megni segi ek skilið við yðr nikvæði ek yðr ok allt yðart samneyti. þarflavsv veiti þer mer atlavp. Til annaʀa lvta vil ek nv skapa mina lifdaga ok vætti ek ok trvi ek fastlega at kviðiað skal yðr vera mín til vitian ok innkvoma þvi at skil ek nv hversv ek skal yðr brott reka ok hversv yðr skal forðaz ok se þvi nv endir a vorv felage.

Capitvlum

Aɴꜱvor þin en fyrstv ok þersi erv miok vlik þvi at þa þotti þer eigi einka ast nema til eins tꝍki. Nv þicki þer hon af þvi mætri at hon er eins ok allra. þv kveinaðir fyʀ at frestað var viðr tokv þinni. Nv af þvi at þv stvndar at bꝍta fallit | þa finnr þv hve mikit gott þer hafa veitt frestin ok gvðs biðlvnd ok þolinmꝍði. En þv ottaðiz ok en þicki mer sem nockot kenni þers at þv ottiz at hans ast se fallin við þíg þvi at þv ert en eigi komin til vmbota þíns afbrigðis. En þetta otta orð skalltv með ollv fella dvena matti ast hans við þig syndvga en eigi matti falla. vnni hann þer liotri tynd værir þv elligar farin værir þv́ ef hans ræiði stigi þegar i fvlla hefnd en þolinmꝍði van freistnina en freistni yfirbot en yfirbót ast hans. En þvi meiri mvnr er a ast hans er þv stvndar lengr til yfirbota meina þinna þvi at þegar vendir hann sinv skapi er þv vendir þocka til hans. Ok þo at hann hati syndir þær er með þer erv vbꝍttar þa kann hann þo þers ofvssv at þv hatar nv þat er hanvm mislikaði. Miðr litr hann nv a þat hvat a skortir með þer en a hitt hvert þv stvndar nv ok meiʀ geymir hann at iðran þinni en at hversv mikil stvnd er til iðranar ma. ok a litílli stvndv lækna stor mein ok margfolld.

Spvrdagæ

Seg mer eín tíma spvrdaga. ek kenni með mer stvndvm ynði sva mikit ok hvɢan fagnað ok gleði at mer þickir sem ek se oll onnvr en ek var skommv. Nv fysvmz ek allz anars en fyʀ ok nv er mer þat leítt er aðr var lívft. syniz mer sem ek se oll skipt ok oll ny ok mítt briost hefir tekit nyian fagnað samvizka mín er i gleði dvenar fyst at lita til liðinna meína i ró er nv hvgr min birtiz vit mitt lysiz hiarta mítt fyst min stvndar a giæzlv heilagrar giꝍzkv. En þv hefir rꝍt vm faðmlag vnnasta míns at þat skiptir mannenvm ok vender or vandskap til naða ok staðfestv. Nv veit ek eigi með hverivm hætti þetta skipti kemr en hvggan er mer i skiptinv ok við þenna hatt villda ek bva alla mina lifdaga ok þar til skal ek fram leɢia allt mitt megin. Nv er sem hvgr mín beriz við mik hin fornni við en nyia at hinn megi falla en sia lifa þvi at sva kenni ek hann nv nyian fagnað hafa tekit sem hann venti ser nv enda allra meína ok fvllnað avmbvna ok biðr hann nv eigi framaʀ enkis ꝍskir hann þersa heims meira. Nv vil ek þat vita hvart sia mvni vera mín vnasti ef sva skiptir mer ok þersa haleita hvgró hefir veitt mer fellt vnytan losta en kveykt fýst til allra goðra verka.

Capitulo

Sıa same er þínn vnasti er sva hefir vitiað þin þo at hann kome hvlþr ok vsynilegr ok eigi (megi) með avgvm sia ne hendi hondla. hann kemr til amíningar en eigi til synar til keningar en eigi til handlanar vilia þinn at teygia en eigi alla fyst þína at gera astar fyst ter hann þer en eigi en avmbvnar fvllnað. Ok þat er sa lvtr er þer hꝍfir til festar fíar at her kennir þv hans mvnvgð ok sva vaxi fyst þín þat at hafa annars heims með fvllnaði er her kennir þv ok bergir með fagnaði ok at þat vitir þv með fvllri hopan at sa skal vera þín eilifr i eign er nv er i þíní vitían ok se sv vitian er nv kennir þv styrkr til staðfestv von til framkvomv. Ok er sv bꝍn mín ok lykt rꝍðv mínnar við þig sala min Unn þeima sꝍk eftir hanvm lett eigi fyʀ en þv tekr hann ok eignaz hann þegar er þv fær hann. En þersaʀar tavkv ok eignar vnni þer sialfr hann vtan enda.

Capitvlum

Sıa er fyst min til þers er oll girnd mín hengat stvnda ek með trv flytivmz ek með hopan renn ek með astsemð ok vnni gvð mer her at leita en annars héms at finna ameɴ.

Capitvlum

Nv með þvi at vm hvgrecki er talað ok vm æðrv ok þersv hvarvtveɢia til salv vent er annað er gagnsemda fvllt en | annað afbrigða ok byrgða þa gefi gvð æ til hins at lita er þvrft beiðir en hitt fyrilita er til haska heyrir. En þat er salv skyllt at skynia þvi at gvð hefir henni skyn iattað er hann hefir avðrvm kvikvendvm syniað. Ok sem hon veitir lif likaminvm með sinni navist fyrst at alaz i heim þvi nest i voxt at fꝍraz ok eftir spena með vistvm fꝍðaz biargaz með atfꝍrslv sva er ok henar at skynia at likamin styri ser með viti kynna hanvm at .íj. lvtir erv með maninvm illt ok gott lostr ok nattvra. Ok er til þers leɢiandi oll ætlan skilningr ok vizka at lyti se vti byrgð þvi at synd er ill iamnan en nattvrv se holpið við er reín var skapat ok er þo logð vndir lyti hon lyta lav́s þvi at eftir þvi sem hon er nattvra þa er hon hvergi ill ok eigi með envm versta manni. Ok af þvi at maðren kann slikt skynía i þvi er hann gvði likr þvi at af þersv kann hann satt at sia ok fremia sig i goðv til salv þvrfta. Ok er hanvm iað likams þvrft at vita hvat hans næringvm gegnir sem vist mot hvngri dryckr við þorsta klæðnaðr við kvlþa vorn mot alavpvm hiolp við svttvm. ok er fyri þvi tvefallt verk með mannenvm annað þat er gvð vinnr en annað þat er sialfr maðren vinnr Ef maðr rꝍkir salv sina. rꝍkt salvnnar erv góð verk ok forsio likamens en manzens verk ok þo gvðs lán þvi at þrir erv vínnendr goð nattvra ok maðrin. Gvð skapar þat er skapað er. Ok i fyrstv var vskapað sem Moyses segir In principio fecit deus celum et terram Gvð gerði i vpphafi himin ok iorð. en þat vpphaf er skiliandi gvds svn. En nattvrv verk er at flytia þat i lios ok til nytia er eigi var aðr avgliost sem mann til bvrðar sað ok anan iarðar afspring til avaxtar. Sem Moyses segir með gvðs mvnni Producat terra herbam uirentem Flyti fram iorðin gras grꝍnt. en manzins verk er at annaz vm sina at vinna/. Ok hof þat eftir gerfa synð at sv at vinna varð með vilsinni Sem segir i samv bok Consuerunt sibi perizomata þav savmvðv ser hvlningar en þvi volldv synðer. nattvra var aðr friols en syndin varð at liða til vils ok vela til starfs ok ahyɢiv ok verðr maðrin nv þat at afla með vinnv er avnnvr dyr hafa með nattvrv. Ok hvgleiði sa er fyrsta sinni fann klæðnað hversv flestar skepnvr hafa með nattvrv verki nockora hialp mot sinvm anmarka. Næfr hyl tre fioðr fvglin fiskin reistrið hvelifr hvalin vll savðin skogar dyr ok bvfe hár fyri klæðnað. Svm kreatyr hylz i skelivm svm i kvfvngvm ʀoss versk með hofi eða tonn sem hvndr rein með hornni ok er þersor vapn ok klæðnaðr allt veitt með nattvrv en eigi er sva maninvm nocktr kemr hann ok vapnalavs ok varnar. Ok er þetta með mikilli ok dyrlegri fyri ætlan er nattvra skapar þeim vorn ok þarfenði er eigi hotþv vit til aflanar en maðren aflaði er með viti var skipaðr i heimen ok er hans tign at meiri at hans aflan er með víti en þeira með giof ok stendr hann til meira ef hann giætir sin í gꝍzkv ok i rettvisi ok litr æ til hins at hann se þeim mívkr ok lyðin er hann hvetia til eilifra þvrfta en eigi hinvm er draga til meins með vandvm verkvm. þviat maðrin hefir .v. eɢiendr ok þo eigi alla með einvm hætti þat er heimr ok horvnd sal ok illzka ok en helgi andi. horvnd eggiar hoglifis heimr hegoma sal sanenda illzka meina gvð goðra lvta. Til þers lystir horvndit at hafa klæðnað asynilegan mat lystilegan drecka með ofsa liggia hꝍgt sofa nogt fiʀaz heims haska ser til mvnvgðar ok salv tions. en heímr eɢiar hegoma þat er at heliaz a veralldar ||

---

Noter: