Þiðreks saga af Bern - Ófriðr Húna ok Rúzimanna
| Velg språk | Norrønt | Islandsk | Norsk | Dansk | Svensk | Færøysk |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Denne teksten finnes på følgende språk ► |  |
 |
GUÐNI JÓNSSON
bjó til prentunarÓfriðr Húna ok Rúzimanna
291. Attila ok Þiðrekr fara gegn Ósantrix konungi.
(347) Attila konungr segir nú Þiðreki konungi, hversu mikit vandræði Ósantrix konungr Vilkinamanna hefir gert honum langa hríð, bæði í manndrápum ok í landauðn. Ok nú svarar Þiðrekr konungr ok lézt vilja, at þess væri hefnt, meðan hann skal vera í ríki Attila konungs, - "ok eigi viljum vér nú þat þola."
Ok eigi miklu hér eftir koma til Attila konungs sendimenn með þeim tíðendum, at Ósantrix konungr er kominn með her mikinn í hans ríki ok brennir byggðir ok eyðir land hans ok hefir drepit marga menn.
Ok nú er þetta heyrir Attila konungr ok Þiðrekr konungr, nú svarar Attila konungr: "Þat skulu vita allir mínir menn, at nú skulum vér við búast sem tíðast, ok skulum vér nú ríða ok verja várt land, ok dugi nú hverr sem drengiligast."
Ok nú mælti Þiðrekr konungr við sína menn: "Meistari Hildibrandr, þú skalt taka mitt merki ok allir várir menn skulu nú vera búnir at veita lið Attila konungi, ok á þessi stundu mun reynt verða, hvárt Ömlungar þora at veita honum lið."
Nú ríðr Attila konungr út af Susam nieð sinn allan her ok með honum Þiðrekr konungr ok markgreifi Roðingeirr, ok alls hefir hann tíu þúsundir riddara, ok þenna her flytja þeir í þann stað, er heitir Brandinaborg. En þá borg hefir áðr tekit Ósantrix konungr ok drepit þar margan mann. Attila konungr ok þeir sezt nú þar. Ósantrix konungr með allan sinn her er þar
292. Frá orrostu ok falli Ósantrix konungs.
Ok nú er Ósantrix konungr spyrr, at Attila konungr er þar nær kominn, býr hann her sinn ok ríðr út í gegn Attila konungi. Ok nú er þeir hittast ok eru hvárirtveggju búnir til vígs, þar íná sjá margan fagran hjálm ok nýjan skjöld, hvítar brynjur ok hvöss sverð ok margan drengiligan riddara. Nú kallar Ósantrix konungr, hvárt Attila konungr er búinn ok hans herr at berjast, ok nú kallar hann ráð, at Hýnir veri sik drengiliga. Nú heitir hann á Vilkinamenn, at þeir skulu nú berjast af kappi ok nú flýi engi frá honum.
Nú svarar Þiðrekr konungr af Bern ok mælti: "Þú, Ósantrix konungr, munt skjótt finna, at Attila konungr er nú albúinn. En fyrst skuluð þér mæta því liði, er Ömlungar heita, ok þar næst Húnum, ok verið yðr svá sem nú sé hér komnir þeir, er sækja munu yðvart líf."
Ok enn mælti hann til sinna manna: "Sækið fram vel, góðir drengir. Mik væntir, at þeir muni fá bana, en vér sigr, ok veitum vér vel lið it fyrsta sinn Attila konungi."
Nú ríðr fram Hildibrandr með merki Þiðreks konungs ok höggr á báðar hendr ok fellir Vilkinamenn hvern á annan ofan. Ok þegar eftir honum ríðr Þiðrekr konungr, ok fyrir honum falla Vilkinamenn á tvær hliðar, ok Úlfráðr, hans frændi, fylgir honum alldrengiliga, ok hér eftir ríðr fram hverr at öðrum Ömlungalands hers. Ok fyrir þessi fylking falla Vilkinamenn, hvar sem þeir koma fram, ok Hildibrandr meistari berr merki Þiðreks konungs svá langt fram í her Vilkinamanna, svá at allar fylkingar ríða þeir í gegnum, ok þó snúa þeir aftr á leið aðra ok drepa Vilkinamenn hvern yfir annan, ok á þessa lund fara þeir þann dag allan. Ok nú sér Ósantrix konungr ok ríðr herðiliga á hendr Húnum ok drepr margan mann, ok verðr nú orrostan allmannskæð af hvárratveggju liði. Ósantrix konungr ríðr í öndverðri fylking ok veitir nú mörgum manni skaða. Ok nú ríðr Ulfráðr í gegn honum, frændi Þiðreks konungs, með sína sveit, ok eiga þeir allharða orrostu, ok áðr en létti fellr Ósantrix konungr. Ok nú er konungr er fallinn, flýja Vilkinamenn, en Hýnir sækja nú eftir ok drepa svá margan mann, at fátt kemst undan, ok hefir nú Attila konungr sigr ok þá látit áðr í orrostunni fimm hundruð riddara, en Þiðrekr konungr hefir látit hálft hundrað af sínum mönnum.
Nú ferr Attila konungr heim með sinn her ok hefir nú frelst sitt ríki fyrir Vilkinamönnum. Nú taka Vilkinamenn Hertnið til konungs, son Ósantrix konungs.
293. Hernaðr Valdimars konungs.
(348) En er Attila konungr hefir heima verit eigi lengi, þá spyrr hann þau tíðendi, at Valdimarr konungr af Hólmgarði, bróðir Ósantrix konungs, er kominn í Húnaland ok herjar með allmikinn her. Ok nú er þat einn dag, at Þiðrekr konungr stendr í inum hæsta turn ok nú sér hann víða um Húnaland. Hann sér mikinn reyk ok mikinn loga víða of landit.
Ok nú gengr hann til Attila konungs ok mælti: "Statt upp, herra, ok bú þik ok allir þínir menn. Ek hefi þat sét, at þenna dag mun Valdimarr konungr brenna margt þitt bú ok marga fagra staði, ok mikinn skaða mun hann gera á ríki þínu, ok ef þú vill eigi hann finna ok verja land þitt, þá mun hann þó hér koma, ok skaltu þó berjast, at þú vilir eigi, eða flýja elligar."
Ok nú stendr Attila konungr upp ok biðr blása öllum lúðrum. Ok nú ríðr Attila konungr út af Susa með sinn her. Ok nú hefir Valdimarr konungr tekit eina ríka borg af Attila konungi, ok í þeiri borg tók hann einn góðan riddara, Roðólf sendimann, ok bindr hann. Ok nú hefir hann drepit alls tíu hundruð manna, ok hann hefir brennt tíu hundruð þorpa ok fimmtán kastala ok borgir ok tekit mikit fé ok menn. Ok nú er hann spyrr, at Attila konungr hefir her óvígan, flýr hann undan ok aftr í sitt ríki.
294. Konungar draga lið saman.
Nú ferr Attila konungr með her sinn ok hefir nú safnat um allt sitt ríki hertogum ok greifum ok riddurum ok alls konar her. Ok nú er hann er búinn, ferr hann í Rúzíland ok vill nú hefna sín. Ok þegar er hann kom í ríki Vilkinalands ok Rúzilands, herjar hann ok brennir allt, þar sem hann ferr, ok gerir þeim mikinn skaða. Þetta spyrr Valdimarr konungr, hvat Attila konungr hefst at, ok safnar sér liði um allt sitt ríki ok ferr í gegn þeim, ok hittast í Vilkinalandi, ok hefir Valdimarr konungr þá mildu meira lið. Ok nú ætlast þeir at berjast hvárirtveggju, ok skipar Attila konungr Húnaher ok sínu merki í gegn merki Valdimars konungs, en Þiðrekr konungr setr sitt merki ok sína fylking í gegn merki Þiðreks, sonar Valdimars konungs.
295. Flótti Attila konungs ór orrostu.
(349) Ok nú ríða þeir saman ok berjast allhraustliga hvárir öðrum í gegn. Ok nú ríðr Þiðrekr af Bern fyrir miðri sinni fylking ok höggr Rúzimenn á hváratveggju hlið sér, ok nú ríðr at honum Þiðrekr Valdimarsson, ok berjast þeir nú tveir, svá at engi maðr veitir nú hvárigum. Ok nú veitir hvárr öðrum stór högg ok mörg sár ok stór, ok berjast af inu mesta kappi ok ofstopa. Ok nú hefir Þiðrekr af Barn hlotið níu sár, en Þiðrekr Valdimarsson fimm sár ok öll stór. Ok nú ríðr Þiðrekr af Bern allra djarfligast, ok eigi léttir hann, áðr en hann hefir tekit Þiðrek Valdimarsson ok síðan bundit. Ok nú heyra þeir mikit heróp, ok þess verða þeir varir, at nú flýr Attila konungr með öllum Húnaher.
Ok nú kallar Þiðrekr af Bern hátt ok grimmliga: "Allir mínir menn, snúið aftr ok berizt. Eigi vil ek flýja at svá búnu, ok enn munuð þér sigr fá, ef þér vilið duga yðr," - ok ríðr nú fram harðliga ok höggr á báðar hliðar, ok allir hans menn fylgja honum drengiliga.
Ok nú hefir Attila konungr látit af sínu liði fimm hundrað manna ok flýr nú undan við svá búit, til þess er hann kemr undan í Húnaland. En Þiðrekr af Bern berst nú allan þann dag, ok nú hefir hann látit af sínum mönnum tvau hundruð manna. En Valdimarr konungr hefir alls látit meir en tuttugu hundrað riddara.
296. Umsátr Valdimars konungs.
Ok nú sækir Þiðrekr íneð alla sína menn þar til, er verit hefir ein borg forn ok var þá eydd. Ok í þá borg fór Þiðrekr íneð sína menn. En um utan sitr Valdimarr konungr ok hefir meir en tólf þúsundrað riddara. Ok hvern dag berst Þiðrekr konungr við þat mikla lið ok drepr af þeim fjölda liðs ok gerir þeim margt illt annat. Ok nú er Þiðrekr ok hans menn hafa vistafátt, þá hefir Þiðrekr konungr til gildrat með njósnum, at hann verðr varr, at Valdimarr konungr sitr yfir matborði ok allr hans her. Ok nú lætr hann vápna fimm hundrað riddara ok lætr út ganga með sínum merkjum hálft þriðja hundrað riddara. Ok um annat borgarhlið lætr hann út ríða annat hálft þriðja hundrað. Finna eigi fyrr Rúzimenn en þeir koma tveim megin at þeim, ok nú æpa þeir heróp mikit þeir Þiðrekr konungr ok blása í alla lúðra. Ok nú hyggr Valdimarr konungr ok hans menn, at þar sé kominn Attila konungr með sína menn, ok flýr nú undan með allan sinn her, ok nú drepr Þiðrekr ok hans menn af honum mikit lið, ok tekr Þiðrekr konungr þar ærna vist ok vín. Ok er þeir váru skammt undan flýðir, þá varð Valdimarr konungr varr við, at þetta var ekki utan gabb ok spott hans óvina, en ekki lið er komit af Attila konungi. Ok nú snýr hann aftr til borgarinnar ok sitr um hana, þar til er Þiðrekr konungr er vistalauss ok þar kemr, er þeir eta hrossin.
297. Þiðrekr gerir Úlfráð á fund Roðingeirs.
Einhvern dag mælti Þiðrekr konungr við meistara Hildibrand, ok ganga saman tveir á tal ok réðu um, livat til ráðs skyldi taka. Nú mælti Þiðrekr konungr: "Hvern munum vér finna í váru liði svá frækinn riddara, at djarfleik hafi til at ríða í gegnum her Rúzimanna ok yrði svá vel, at hann kæmi á fund markgreifans, míns bezta vinar, ok segði honum, í hverjum nauðum vér erum staddir?"
Þá svarar Hildibrandr: "Þar þykkir mér engi maðr jafnlíkligr til sem þinn góði vin Vildifer. Ef nokkurr hefir djarfleik til í váru liði, þá væntir mik, at hann muni hafa."
Þiðrekr kallar hann nú til sín ok mælti: "Ríð út, Vildifer, ef þú hefir fræknleik til at ríða í gegnum lið Valdimars konungs, ok mætti þá svá til bera, at þú mættir koma á fund markgreifa Roðingeirs, þá væntir mik, ef þú hittir hann, at hann muni oss lið veita, ef hann veit, í hverri nauð vér erum staddir."
Nú svarar Vildifer: "Ek hefi svá stór sár, at ek em eigi vel til búinn at fara í svá sterka orrostu, ok þat annat, at meðan ek má bera minn skjöld ok mitt sverð, vil ek aldri við þik skilja."
Fyrir því mælti hann svá, at hann treystist eigi at ríða. Ok enn mælti Vildifer: "Kalla þinn frænda Úlfráð, bið hann fara þessa sendiferð. Engi maðr er hér jafnvel til fallinn þessarar farar fyrir sakir áræðis ok styrkleiks."
Ok nú ganga þeir þar til, sem var Úlfráðr. Nú mælti Þiðrekr konungr: "Þú minn frændi, Úlfráðr, villtu ríða mína sendiferð í gegnum lið Rúzimanna ok bera boð markgreifa Roðingeir, hversu vér erum komnir, ok seg honum, í hverjum nauðum vér erum staddir?"
Nú svarar Úlfráðr: "Herra, Vildifer vill ríða þessa sendiför. Hann er mest kempa í váru liði, en ek em ungr maðr ok lítt reyndr at hreysti at fara í svá mikla raun."
Nú svarar Þiðrekr konungr: "Vildifer hefir stór sár ok mörg, ok má hann eigi ríða því í einvígi við svá mikinn her."
Nú svarar Úlfráðr: "Vildifer, várr vinr, þorir eigi at ríða ok vísaði til mín. En ef þú fær mér þinn góða hest Fálka ok góða hjálm Hildigrím ok þitt góða sverð Ekkisax, þá ríð ek þessa sendiför, ef þér vilið."
Þá mælti Þiðrekr: "Þat mun ek til vinna, at þú farir þessa för."
Þá skipta þeir vápnum Þiðrekr konungr ok Úlfráðr.
298. Roðingeirr ok Attila koma til liðs við Þiðrek.
(350) Úlfráðr hefir nú öll vápn Þiðreks konungs ok svá hans góða hest ok ríðr nú út af borginni, er myrkt var af nótt, ok þar til, at menn Valdimars höfðu haft elda, ok tekr sér eldiskíð loganda, ríðr nú þar til, er hann kemr í mitt lið Valdimars konungs, ok nú hyggja allir, at hann muni vera nokkurr af varðmönnum, er hann ríðr svá óhræðiliga í gegnum lið þeira. Ulfráðr kemr þar, er stendr í miðjum herbúðum landtjald mikit. Þar sefr sjálfr Valdimarr konungr ok margir höfðingjar. Hann lýstr í þetta landtjald eldskíðinu, er hann hafði til at lýsa sér með leið. Nú logar þetta tjald, fyrir því at silkit er eldfimt. Nú hlaupa þeir upp, er í landtjaldinu eru, er tjaldit logar yfir þeim, ok vilja forða sér. Þá drepr Úlfráðr tíu riddara annarri sinni hendi, en því, at nótt er myrk, þá vissi hann eigi, hvárt Valdimarr konungr hafði látit sitt líf. Hann hleypir nú í brott.
Þiðrekr konungr ok Hildibrandr ok Vildifer standa nú á borgararminum, ok sjá þeir, at landtjaldit logar ok þetta sama hafði gert Úlfráðr at brenna landtjaldit, hvat sem hann hafði meira gert, ok váru nú allkátir.
(351) Nú ríðr Olfráðr þá nótt ok dag til kvelds sem allra mest má hann, þar til er hann kemr í Húnaland ok finnr Attila konung við sinn her ok markgreifann. Hann kennir vápn Þiðreks konungs ok hyggr, at hann muni sjálfr vera, ok ríðr fram frá liðinu í móti honum. En er þeir finnast, þá mælti Úlfráðr: "Velkominn, markgreifi. Þiðrekr konungr sendir þér kveðju sína."
Ok nú kennir markgreifi, at þetta er eigi Þiðrekr ok þessi er maðr Þiðreks konungs. Nú mælti hann: "Guð sé þess lofaðr, er ek veit Þiðrek konung heilan, ok skulum vér skjótt koma at veita honum lið."
Nú svarar Úlfráðr ok sagði allt af sinni ferð ok hvert erendi Þiðrekr hefir honum boðit. Markgreifinn ferr nú á fund Attila konungs ok segir honum þessi tíðendi.
En er Attila konungr heyrir þetta, stendr hann upp ok lætr blása öllum sínum lúðrum, ok taka allir sín vápn ok landtjöld ok venda aftr at veita lið Þiðreki konungi. Þeir ríða nú við sinn her, þar til er þeir koma í nánd við borg þá, er Þiðrekr konungr er inni. En er við verða varir varðmenn Valdimars konungs, at herr var kominn óvígr í Rúzíland, þá fara þeir skyndiliga ok segja konunginum. Þá lætr Valdimarr konungr þeyta lúðra sína ok býðr, at allir menn skulu vápnast ok taka hesta sína ok ríða undan.
299. Þiðrekr fær Attila í hendr Þiðrek Valdimarsson.
Nú er Þiðrekr konungr verðr varr þess, at Valdimar konungr ríðr undan, ganga þeir ór borginni ok ríða at þeim ok drepa af þeim tvau hundruð manna. En þá er Þiðrekr konungr ferr aftr til borgarinnar, þá mætir hann Attila konungi með miklum her. Ok þá er þeir hittast, fagnar hvárr þeira öðrum forkunnar vel, ok var Attila konungr feginn, er Þiðrekr konungr var heill ok lífs, ok eftir þat ganga þeir upp í borgarstaðinn.
Nú mælti markgreifi Roðingeirr: "Mikill harmr var þat, at vér máttum eigi fyrr koma at veita yðr lið, svá nauðuliga sem þér váruð staddir."
Þá mælti Hildibrandr: "Ek hefi nú at aldri hundrað vetra, ok kom ek eigi í slíka nauð fyrr sem hér höfum vér haft fimm hundruð manna, ok svá hefir at oss gengit sultr, at vér höfum etit fimm hundrað hesta ok sjau einir lifa eftir af þeim, er vér höfum hingat."
Hér eftir gengr Þiðrekr konungr þar til, er var Þiðrekr Valdimarsson, ok sýnir hann Attila konungi ok mælti: "Hér er Þiðrekr, sonr Valdimars konungs, er ek fekk tekit í orrostunni, en fyrir sakir okkars vinfengis vil ek þér hann gefa, ok máttu gera hvárt er þú vill at drepa hann eða láta hans föður leysa hann út með gulli ok silfri ok stórum borgum ok miklu ríki."
Nú mælti Attila konungr: "Nú gaftu mér þá gjöf, er betri þótti mér en skippund rauðs gulls, ok haf fyrir milda þökk ok váru vináttu."
Nú fara þeir Attila konungr ok Þiðrekr konungr heim aftr í Húnaland, ok er ekki at segja fyrr af för þeira en þeir koma heim. Þiðrekr hefir nú mörg sár ok stór ok liggr nú í sárum. En Þiðreki Valdimarssyni var kastat í dýflissu, ok var hann ok mjök sárr.
300. Erka drottning leysir Þiðrek Valdimarsson ór dýflissu.
(352) Þá er Attila konungr hafði heima verit eitt misseri, þá er þat eitt sinni, at hann vill ríða at herja, ok nú lætr hann þeyta lúðra sína ok sendir boð svá vítt sem hans ríki var, at allir menn skyldi til hans koma, þeir er honuni vildi lið veita ok þyrði at berjast. Ok nú er Attila konungr búinn með allan sinn her, ok hefir hann nú eigi minna her en áttatigi hundraða riddara ok ótal annarra manna. En Þiðrekr er svá sárr, at eigi má hann nú fara með Attila konungi at veita honum lið.
Nú gengr Erka drottning á fund Attila konungs ok mælti: "Einnar bænar vil ek yðr biðja, herra, at þér takið út af dýflissu Þiðrek Valdimarsson, frænda minn, ok leyfið honum, at ek lækni hann ok græða hann at heilu, ok yrði svá vel, at þit sættizt, Valdimarr konungr ok þér, ok er því þá betr ráðit, at Þiðrekr sé eigi drepinn."
Nú svarar Attila konungr: "Þetta má ek yðr eigi veita, er þér biðið, fyrir því at ef hann verðr heill, meðan ek em brottu, þá fá ek hans völd aldri síðan."
Þá mælti Erka drottning: "Ef hann verðr heill, þá legg ek í veð mitt höfuð, en með því at hann sé brott riðinn, þá er þér komið heim, þá skaltu höggva mitt höfuð af í leyfi."
Nú reiðist Attila konungr mjök ok mælti: "Villtu taka út af dýflissu minn inn mesta óvin, Þiðrek Valdimarsson, ok villtu hann græða at heilu? Nú ef ek tapa honum ok ríðr hann brott frá þér í Rúziland, þá er mér þat meira at láta en Susat, borg mína, fyrir því at hans frændr muhu hann leysa með mörgum stórborgum ok miklu ríki, heldr en þeir fá hann eigi. Nú bjóðið þér, frú, yðvart höfuð at veði. Dylst ekki í því, ef þú gefr upp Þiðrek Valdimarsson, at af skal höggva þitt höfuð, ok ef hann verðr heill, þá fær þú eigi bannat honum at ríða heim."
Nú verðr svá sem drottning vill. Nú lætr Erka drottning taka Þiðrek, frænda sinn, út af dýflissu ok færa hann í einn turn ok lætr um hann búa allvegliga ok sitr sjálf yfir honum ok græðir hann.
(353) Nú ferr Attila konungr með sitt lið langar leiðir um byggðir ok óbyggðir, þar til er hann kemr í Púlinaland ok í Rúziland, þá herjar hann ok brennir ok eyðir land Valdimars konungs.
301. Hversu Þiðrekr Valdimarsson launaði drottningu.
Nú er þar til at taka, er Erka drottning er, hversu hún græðir Þiðrek Valdimarsson, frænda sinn. Hún lætr hann fara í eina ina beztu sæng ok færði honum hvern dag frá öðrum margar dýrligar krásir ok gerði honum jafnan kerlaug ok gæddi hann mörgum gersimum. En hún lét fara eina sína þjónustukonu til Þiðreks konungs af Bern at lækna hann, ok kunni hún eigi svá vel lækning sem drottningin. Höfðust sár hans illa ok greru seint, ok gekk af vándr þefr.
En þá er Þiðrekr Valdimarsson var heill orðinn, þá tekr hann vápn sín ok skúar sik með góðum brynhosum ok steypir yfir sik brynju, setr á höfuð sér hjálm, skyggðan sem gler, hvítan sem silfr, harðan sem stál.
Þá mælti hann við hjálminn: "Þú inn harði hjálmr," segir hann, "mörg högg ok stór hefir þú þolat af Þiðreki konungi af Bern, ok öll högg, þau er ek þá af honum, galt ek lionum eigi færi ok eigi smæri, ok hann liggr enn í sárum, en ek em heill. Ok ef þetta hefði annarr maðr gert, þá myndi ek drepa hann, en hann er svá góðr drengr, at eigi nenni ek bana honum, því at hann er nú óvígr. Nú skal ek út ríða af Susat ok alla mína leið, til þess er ek kem heim í Rúziland. Nú bannar mér eigi þat Attila konungr ok eigi Þiðrekr af Bern ok engi annarra."
Ok nú er við þetta verðr vör Erka drottning, at hann ætlar til brottfarar, spyrr hún Þiðrek, frænda sinn: "Hvat ætlar þú," segir hún, "fyrir þér?"
Nú segir Þiðrekr Valdimarsson: "Ek hefi verit hér í Húnalandi alls til lengi, ok vil ek nú heim fara í mitt ríki."
Þá mælti Erka drottning: "Þú ríðr heðan í brott með litlum drengskap ok launar mér svá þann velgerning, er ek hefi gert við þik ok ek hefi lagt í veð fyrir þik mitt höfuð. En þú hirðir nú þat eigi, þó at mér sé banat, ef þú kemst í brott."
Nú mælti Þiðrekr: "Þú ert rík drottning, ok mun eigi Attila konungr drepa þik, en ef ek bíð hans, þá mun hann víst mér bana."
Nú gengr hann þannug, sem Þiðrekr konungr af Bern hvíldi, ok spyrr, hvárt hans sár væri gróin eða hvárt hann væri heill maðr ok hraustr.
Þiðrekr konungr svarar: "Sár mín eru mörg ok stór, svá at daunn gengr af ok ek má hvárki ríða né ganga, meðan ek em slíkr."
Þá gengr Þiðrekr Valdimarsson í brott ok þar til, er hestr hans var, ok kastar á söðli ok stígr a bak síðan. En þann hest átti Attila konungr.
Nú mælti Erka drottning til síns frænda, Þiðreks: "Ver þú hér með mér, ok skal ek þér svá til stoða, at þit skuluð verða menn sáttir, Attila konungr ok þú. En ef þú vill þat eigi, þá er Attila konungr svá grimmr, at hann mun mitt höfuð af höggva, er hann kemr heim."
En Þiðrekr ríðr nú í brott ok lætr sem hún mælti ekki.
302. Erka biðr Þiðrek af Bern hjálpar.
(354) Núgrætr Erka drottning allsárliga ok veinar ok rífr klæði sín ok gengr þar til, er Þiðrekr af Bern hvílir í sárum.
Nú mælti Erka: "Þiðrekr, góðr drengr, nú em ek hér komin at sækja þín heil ráð. Ek hefi græddan Þiðrek Valdimarsson, en hann launaði mér svá, at nú reið hann í brott. En er Attila konungr kemr heim, veit ek vísan bana minn, nema ek njóti þín við."
Þá mælti Þiðrekr konungr: "Vel er þat, at hann launaði þér svá, er þú græddir hann at heilu ok gerðir vel við hann ok færðir honum hvers konar krásir ok gerðir honum kerlaug ok gæddir hann með gersimum. En þú sendir hingat inu verstu ambátt til mín, ok hún kunni eigi sár mín at græða, ok eigi vildi hún, ok hún lá með nianni hverja nótt, ok er þat ekki lækna siðr. Nú eru mín sár hálfu verri en þá er ek hafða nýfengit, fyrir því at nú er holdfúi á þeim. Nú em ek sárr ok sjúkr, svá at ek má eigi ganga ok eigi sitja ok við engan mann berjast, ok eigi kómuð þér, frú, fyrr til mín en nú, síðan er ek kom í þessa sæng."
Þá grét Erka drottning ok veinar ok lætr illa ok veit, at svá er sem hann hefir sagt um sín sár. Ok enn mælti hún: "Góði herra Þiðrekr konungr, þú ert yfirmaðr allra manna í veröldu at hug ok at hreysti. Vei verði mér," sagði hún, "er ek skyldi eigi græða þik, svá at þú mættir hjálpa mér. En ef ek hefði svá gert, þá hefði eigi Þiðrekr Valdimarsson brott riðit. Nú á ek engan mann í mínu ríki, þann er mér hjálpi við. Nú mun Attila konungr af höggva mitt höfuð, en þat mun spyrjast um öll lönd. Ó, herra Þiðrekr konungr, værið þér nú heilir, þá mundi ek lifa ok ráða mínu ríki."
Ok nú mælti hún oft it sama ok veinar ok rífr sín klæði ok sitt hár ok berr á sitt brjóst.
303. Þiðrekr konungr veitir nafna sínum eftirför.
(355) Nú mælti Þiðrekr konungr: "Fái mér hingat brynju mína ok vápn." Ok enn mælti hann: "Fái mér minn skjóld, ok skulum vit Þiðrekr saman koma."
Nú er Þiðrekr konungr hefir vápnat sik, bað hann taka sinn hest ok leggja á söðul, ok síðan hleypr hann á bak ok ríðr sem mest má hann. Ok er hann ríðr, blæða hans sár, svá at öll er hans brynja ok hans hestr alblóðugr. Nú ríðr hann þar til, er hann kemr fyrir Vilkinaborg. Í þeiri borg var Friðrekr drepinn, son Erminreks konungs, er Sifka réð á.
Í þeiri borg í einum turn stóð ein jungfrú, dóttir jarls þess, er fyrir réð borginni. Hún hafði sét för Þiðreks Valdimarssonar. Ok nú sér hún einn mann ákafliga ríða eftir, ok gengr hún til borgarhliðsins, sem hún má leyniligast ok þó skyndiliga.
Ok nú kemr Þiðrekr konungr svá nær, at hún má tala við hann, ok mælti hann: "Sáttu nokkurn mann, frú, hér ríða fram, þann er hefði hvíta brynju ok hvítan skjöld ok grán hest? Þat var minn félagi, ok vil ek honum fylgja í sitt ríki."
Þá mælti hún: "Ek sá þann mann, er þú segir í frá, ok hann er eigi langt riðinn fram í skóginn."
Ok nú keyrir hann hest sinn Fálka sporum ok ríðr hálfu ákafligar nú en áðr.
Nú grunar dóttur jarlsins, at þessi mun eigi vera vin hins, er fyrir reið, heldr mun hann vilja drepa hann, ok þykkist hún nú hafa of brátt til sagt, at skammt væri milli þeira, ok kallar annat sinni á hann: "Góði herra, ríð hingat, ek sé, at þér eruð mjök sárir. Blóð fellr út um yðra brynju. Góði herra, ríð hingat, ek mun binda yður sár, þó fáið þér brátt eftir riðit þeim manni, er þér vilið hitta. En þér megið eigi svá skjótt ríða, at þér megið hann finna fyrir yðrum sárum, því at þau blæða öll. En ef þér vilið dveljast, þá mun ek binda yður sár, ok mun yðr þá hægra at ríða."
Nú vill Þiðrekr konungr víst eigi, ríðr nú síðan sem ákafligast, ok nú þykkist hún þat vita, at þeir munu vera sannir óvinir ok hvárr hefir sár af öðrum fengit, ok vill hún eigi ganga í brott, fyrr en hún veit, hversu þeira viðskipti ferr.
304. Þiðrekr konungr fellir Þiðrek Valdimarsson.
(356) Nú ríðr Þiðrekr konungr af Bern þar til, er hann kemr fyrir þann skóg, er heitir Borgarskógr. Sá skógr liggr milli Púlínalands ok Húnalands.
Nú sér Þiðrekr af Bern reið Þiðreks Valdimarssonar, er hann reið yfir skóginn, ok kallar á hann: "Snú aftr. Ek vil gefa þér gull ok silfr svá mikit sem ek á í Húnalandi ok koma þér í vingan við Attila konung."
Nú mælti Þiðrekr Valdimarsson: "Hví býðr fjandi þinn mér gull ok silfr, er ek skal aldri þinn vinr vera? Ok ef mér væri eigi ósæmd í, þá skyldir þú aldri sjá Erka drottning síðan. Ríð í brott frá mér, því at daunn illr stendr af sárum þínum."
Nú mælti Þiðrekr konungr af Bern: "Snú aftr, inn góði félagi. Þér er engi sæmd í at ríða svá af Húnalandi, at höfuð Erka drottningar, þinnar frændkonu, liggi at veði fyrir þik, því at vit skulum þér bæði stoða til, at þú skalt koma í sætt við Attila konung."
Nú mælti Þiðrekr Valdimarsson enn þau sömu orð sem áðr.
Nú reiddist Þiðrekr af Bern ok mælti: "Ef þú vill eigi aftr snúa með mér í Húnaland fyrir sakir gulls ok silfrs ok minnar vináttu ok eigi fyrir líf Erka drottningar, þinnar frændkonu, ok eigi fyrir mennsku yðra eða yðvarra ættmenna, þá stíg nú af hesti þínum, ef þú þorir að berjast. En ef þat villtu eigi, þá skaltu vera hvers manns níðingr ok aldri síðan heita dugandi maðr, ef þú vill flýja fyrir einum manni, en minn hestr er svá góðr, at þú skalt eigi fá undan riðit, ok muntu þá vera drepinn í flótta, ok aldri síðan mun þitt nafn vera haft með hreystimönnum."
(357) Nú snýr Þiðrekr Valdimarsson aftr sínum hesti, er hann heyrir þessi orð, ok vill víst berjast ok aldri flýja, þótt hann vissi vísan bana sinn. Ok nú hleypr hvárr af sínum hesti ok ganga saman ok berjast langa hríð forkunnar hraustliga ok djarfliga, ok spillir hvárr annars skildi ok brynju, ok eru þeir nú báðir sárir. Nú er þeir hafa lengi barizt, mæðist Þiðrekr af Bern af sárum þeim, er hann hafði fyrr haft, ok þeim, er nú fekk hann. Ok svá er nú Þiðrekr Valdimarsson ok nióðr, ok setr nú hvárr sinn skjöld fyrir sik at styðjast á ok hvílast.
Þá mælti Þiðrekr af Bern: "Þú góðr vinr ok nafni, snú aftr, förum heim báðir saman, ok skal ek þér svá til duga, at þú komir í sætt við Attila konung. En ef svá illa er, at þú kemr eigi í sætt við hann, þá skal ek taka mín vápn ok mínir menn ok fylgja þér heim í þitt ríki."
En Þiðrekr Valdimarsson vill þetta víst eigi. Ganga þeir nú saman annat sinni ok berjast af mikilli reiði. Ok nú í einu miklu höggi, er Þiðrekr konungr af Bern hjó, kom á háls Þiðreki Valdimarssyni inum hægra megin, svá at af tók inum vinstra megum.
305. Jarlsdóttir veitir Þiðreki konungi hjúkrun.
Nú gengr Þiðrekr konungr til síns hests ok hefir höfuð Þiðreks Valdimarssonar í hendi sér ok knýtir við sínar slagálar ok ríðr nú sömu leið, þar til er hann kemr til borgarinnar Vilkina ok hitti þar þá sömu jungfrú sem fyrr hafði boðit at binda hans sár. Þekkist hann nú þat ok lætr nú binda sín sár. Ok er hún batt hans sár, þá hafði hann kastat einu klæði yfir höfuð Þiðreks Valdimarssonar, at eigi skyldi hún sjá.
Þá kemr þar jarlinn, faðir hennar, ok spyrr, hverr sá maðr væri, er þar var í hjá hans dóttur.
Þá mælti Þiðrekr: "Ek veit eigi, hvárt ek skal segja yðr it sanna um mitt nafn, fyrir því ef svá er sem mik grunar, at ek mun hér hafa látit einn minn skyldan frænda, en þó skal ek segja yðr it sanna. Ek heiti Þiðrekr, son Þéttmars konungs af Bern."
Nú er jarlinn heyrir þetta, býðr hann Þiðreki til sín um kveldit virðuliga, ok þat þiggr hann, því at hann var þá bæði sárr mjök ok móðr, ok er hann þar þá nótt í góðum fagnaði, ok svá berr til, at Þiðrekr ok dóttir jarlsins liggja bæði í einni rekkju um nóttina.
306. Ráðstefna jarls um Þiðrek konung.
En er dagr kom, þá gengr jarlinn til sinna manna ok leitar ráðs við þá, hvat hann skal bjóða Þiðreki konungi fyrir sinn frænda, þess er honum sé sæmd í ok svá báðum þeim.
Þá svarar honum einn riddari, sá er frændi Sifka: "Nú er Þiðrekr er einn kominn ok svá sárr, tökum nú vápn vár ok drepum hann, ok þurfum vér eigi þá at hræðast hann um aldr síðan. En ef vér látum hann í brott fara, þá kann vera, at hann taki upp alla vára borg ok drepi alla sína óvini. Svá er hann grimmr, at hann þyrmir engu vætta, þó at minna hefðim vér til gert en nú er."
Nú svarar jarlinn: "Ef vér drepum Þiðrek konung hér með liðsfjölda, þá eigum vér vísan ófrið af Attila konungi, þegar er hann spyrr, at drepinn er Þiðrekr konungr, ok fyrir honum getum vér eigi haldit várum stað, miklu er hann ríkari maðr."
Nú svarar annarr höfðingi: "Gerum heldr annat ráð, gerum veizlu Þiðreki konungi ok gefum honum góðar gjafir í gulli ok silfri ok fám honum marga riddara at fylgja honum í Susat, ok mun hann þetta vel þekkjast, svá er hann góðr drengr."
Ok þessu ráði hlýðir jarlinn.
307. Þiðrekr konungr kemr heim til Susa.
(358) Nú lætr jarlinn efna til veizlu mikillar at veita Þiðreki konungi, ok dvelst Þiðrekr þar marga daga. Þá lætr jarlinn búa sex ina beztu riddara sína með purpura ok alls konar öðrum gersimum ok gengr nú fyrir Þiðrek ok mælti: "Þiðrekr konungr, þessa sex riddara viljum vér yðr gefa til yðars heils hugar við oss."
Þiðrekr svarar, biðr hann hafa fyrir mikla þökk, ok þiggr Þiðrekr alla þessa sæmd, er jarlinn gerði honum.
Þá mælti jarlinn: "Einnar bænar vil ek biðja yðr, herra, er ek vildi gjarna þiggja."
Konungrinn svarar: "Eigi má ek því fyrr heita en ek veit, hvers þú biðr, ok fyrir sakir yðvarra velgerninga mun ek yðr þat veita, sem þér biðið."
Þá mælti jarlinn: "Ek vildi gjarna, at þér fyrirkunnið mik eigi fyrir þat, er ek drap yðarn frænda Friðrek með ráðum Sifka, ok víst eigi munda ek þetta gert hafa, ef ek hefða vitat þetta mál með sannendum."
Þá mælti Þiðrekr konungr til jarlsins: "At vísu skal þetta eigi yðr at sök gefa, fyrir því at þér hafið virðuliga við mér tekit ok gefit mér góðar gjafir. En ef þú hefðir eigi svá gert, þá skylda ek at vísu hefna míns frænda."
Ok nú er Þiðrekr albúinn at fara í brott ok með honum þessir sex inir kurteisu riddarar. Nú gengr jarlinn til hests Þiðreks ok tekr af þat klæði, er yfir var lagt hans söðul, ok fær nú sét höfuðit ok verðr svá víss, hversu farit hefir þeira viðskipti Þiðreks Valdimarssonar.
Hér eftir hleypr Þiðrekr konungr á bak hesti sínum ok með honum hans sex riddarar, ríðr nú þar til, er hann kemr heim í Húnaland. Ok er hann kemr heim í Susat, þá gengr móti honum Erka drottning ok hyggr nú, er hún sér reið Þiðreks ok hans riddara, at þar mun í för vera Þiðrekr Valdimarsson, ok verðr nú mjök fegin. Nú tekr Þiðrekr konungr höfuð nafna síns ok kastar fyrir fætr drottningunni. Þá grætr Erka drottning ok harmar þat mjök, er svá margir hennar ættmenn létu sitt líf fyrir hennar sakir. Ok nú gengr Þiðrekr til sinnar sæingar ok liggr þar nú í sárum sem fyrr. En þessir sex riddarar eru þar í góðum fagnaði með honum, ok þjónuðu þeir honum með mikilli sæmd ok trúleik.
308. Attila konungr bíðr ósigr fyrír Valdimar konungi.
(359) Nú er at segja frá för Attjla konungs, at hann hefir brennt stórar borgir ok kastala í ríki Valdimars konungs. En þá er þetta spyrr Valdimarr konungr, at ófriðr er í hans ríki, þá sendir hann boð um allt sitt land, at allir skulu til hans koma, þeir er skildi megu valda ok þori at berjast.
Ok nú er Valdimarr konungr er albúinn at fara í mót Attila konungi, þá hafði hann eigi minna lið en tíu þúshundrað riddara ok mikinn annan her. Nú ferr hann þar til, er hann hittir Attila konung, ok verðr nú þar mikil orrosta, er þessir tveir konungar finnast. Nú berjast þeir langa hríð af mikilli hreysti ok drengskap. Ríðr Attila konungr fremstr í sinni fylking ok hefir sjálfr sitt merki í hendi. Nú ríðr í annarri fylkingu Hildibrandr með lið Þiðreks konungs Ömlunga ok hefir merki Þiðreks í sinni hendi, ok berst hann nú allhraustliga, ok fellr fyrir honum margr maðr af liði Valdimars konungs. Slíkt sama gerir nú markgreifi Roðingeirr.
(360) Valdimarr konungr ríðr nú fram alldjarfliga ok eggjar Rúzimenn ok lætr blása mörgum lúðrum. Gerist nú mikill stormr af ópi ok eggjan Rúzimanna, ok nú fellr mjök herr Húna. Ferr á þá leið viðskipti þeira, at Attila konungr flýr undan með allt lið sitt, ok áðr hefir hann látit af sínum mönnum eigi færi en títi hundruð. Þetta sjá þeir markgreifinn ok Hildibrandr, at Attila konungr flýr. Þá minnist Hildibrandr, hversu fræknir menn Ömlungar eru til vígs, ok eggjar þá nú at nýju at berjast, ok slíkt sama gerir markgreifinn við sitt lið, ok eggja þá hvárir aðra ok halda nú upp orrostu forkunnar hraustliga. Ok á lítilli hríð hafa þeir fellt tíu hundrað manna. Svá berr til, at móti þeim kemr jarl einn af Greka Valdimars konungs ok lagði til Hildibrands svá fast sínu spjóti, at Hildibrandr fell af baki til jarðar.
(361) En er þetta sér markgreifinn, at Hildibrandr er fallinn, eggjar hann sína menn ok svá Ömlunga, at þeir gangi fram at veita Hildibrandi, at hann kæmist undan. Ok nú ríðr markgreifinn þar til, er var Hildibrandr, ok fær tekit hest hans ok færir honum, ok er hann kemr á sinn hest, berst hann allra fræknligast ok ríðr nú hart fram ok berst um stund með mikilli hæversku. Nú lýkr svá þeira viðskipti, at Hildibrandr flýr undan, fyrir því at svá mikit ofrefli var við at eiga, at eigi mátti lenda, ok hefir nú látit hundrað manna af Ömlungum. Ok svá lætr markgreifinn eigi færi menn, ok komast svá undan at sinni ok fara nú þar til, er þeir koma í Húnaland ok hitta þar Attila konung ok hafa nú fengit ósigr með ósæmd ok fara nú heim í Susam,
309. Viðræða Hildibrands ok Þiðreks um ósigr Attila.
Ok er þeir koma heim, gengr Hildibrandr þar til, er Þiðrekr konungr liggr í sárum, ok mælti: "Því er ek feginn, er ek sé þik lífs, en því munda ek fegnastr verða, at þú yrðir herfærr."
(362) Þiðrekr konungr spurði Hildibrand, hvat gerzt hafði til tíðenda í þeira ferð í Rúziland.
Nú svarar Hildibrandr: "Þar er nokkut af at segja. Þú hefir oft frá sagt, at Attila konungr væri mikill hreystimaðr ok djarfr til vígs, en mér virðist sem hann mun vera engi kempa eða áræðismaðr, heldr þykkir mér hann vera eitt it mesta grey, fyrir því at þá vér kómum í Rúziland, þá kom at móti oss Valdimarr konungr, ok þá er vér várum búnir til orrostu, þá kómu í móti oss Rúzimenn ok börðust forkunnar hraustliga, ok er vígit var harðast ok vér skyldum bezt sækja, þá flýði sá inn illi hundr, Attila konungr, ok lét falla sína merkistöng við allan her Húna. Þá minntist ek á, hversu mikit traust ek átta, þar er váru Ömlungar ok með mér markgreifinn. Þá reið ek fram í gegnum her Rúzimanna þrim sinnum, ok fell þar margt af Rúzum. Þá kom á móti mér einn jarl Valdimars konungs ok lagði til mín, svá at ek steyptumst á jörð af mínum hesti, en þat eigum vér at launa markgreifanum, at hann kom mér á minn hest ok kom mér svá undan. Ok svá höfum vér ok fengit ósigr ok svívirðing í Rúsilandi."
Nú svarar Þiðrekr konungr: "Meistari Hildibrandr, hætt ok seg mér eigi fleira af yðvarri ferð, því at hún er stórill orðin, en mik væntir, at mér muni betrast ok mun ek heill verða minna sára, ok ef svá verðr, þá skulum vér enn koma í Rúziland, ok áðr vér skiljumst þaðan, þá skulum vér reyna, hvárir fyrr flýja, Valdimarr konungr eða vér. Ok eigi skulu Rúzimenn lengi hælast, at þeir beri meira hlut en Hýnir eða Ömlungar."
En áðr heðan var liðit eitt misseri, var Þiðrekr konungr heill.
310. Herferð Attila konungs til Rúzilands.
(363) Þat var einn dag, at Þiðrekr kallar Attila konung á tal við sik ok mælti: "Mantu nokkut þat, herra, hve mikla ósæmd þú fórt næsta sinn í Rúziland af Valdimar konungi, eða villtu hefna þín eða hafa svá gert?"
Þá svarar Attila konungr: "At vísu vil ek eigi svá gert hafa, ef ek hefi fulltingi af þér, ok ek vænti, at þú munir mér lið veita sem fyrr af yðrum drengskap ok hreysti."
Nú svarar Þiðrekr konungr: "At vísu skal ek yðr lið veita. Ef þér vilið hafa mín ráð, þá skal nú her safna um allt þitt ríki, ok nú skulum vér eigi dvelja, fyrir því at annathvárt skal Valdimarr konungr flýja sitt ríki fyrir oss eða láta sitt líf eða at þriðja kosti skulum vér eigi aftr koma."
Nú lætr Attila konungr senda boð um allt sitt ríki, at hverr maðr skal til hans koma, sá er honum vill lið veita til at berjast. Nú fær Attila konungr á lítilli stundu mikit lið, eigi minna en tíu þúsundrað riddara. Ok enn lætr hann senda boð á nýja leik, at allir skulu til hans koma, þeir er eru tvítugir eða ellri, ok áðr en hann ferr af Húnalandi, þá hefir hann tuttugu þúsundrað riddara ok mikit lið annat.
Nú ferr hann með þenna her í Rúziland ok Púlinaland ok brennir borgir ok kastala, allt þar sem hann ferr. Ok nú er Attila konungr með allan sinn her fyrir þá borg, er heitir Palteskja. Sá staðr er svá sterkligr, at nú vita þeir varla, hversu þeir fá þennan stað tekit. Þar er sterkr steinveggr ok stórir kastalar, díki breið ok djúp, ok í staðinum var mikill herr at verja þann stað, ok þeir, er staðinn varðveita, hræðast alllítit her Attila konungs. En er Attila konungr sér, hversu staðrinn mun vera torunninn, þá lætr hann slá herbúðir ok skiptir í þrjá staði herinum. Undir sínu merki setr hann tíu þúsundrað, en önnur tíu þúsundrað riddara setr hann í annan stað ok þar höfðingja yfir Þiðrek af Bern, ok þessi fylking fylgir ok mikill fjöldi ribbalda. Ok í þriðja stað setr hann tíu þúshundrað riddara til at fylgja markgreifa Roðingeir, ok hefir hann ok mikinn her loddara. Nú setr í sinn stað hverr þessara höfðingja sínar herbúðir fyrir borgina, ok margan dag berjast þeir við borgarmenn ok vinna mörg stórverk, ok hvárirtveggju tapa nú af öðrum mörgum manni.
311. Ráðagerð Þiðreks konungs ok Attila.
Ok er þeir hafa legit um staðinn þrjá mánaði, þá segir Þiðrekr konungr Attila konungi, at eigi vill hann vera lengr í þeim stað með allan þenna her, ok mælti á þessa lund: "Herra Attila konungr, nú viljum vér annathvárt, at þér ríðið með yðrar fylkingar út í Rúziland ok svá markgreifinn í annan stað, en vér munum sitja um þenna stað með vára fylking ok skiljast eigi heðan, fyrr en staðrinn er unninn, en með því at þér vilið heldr hér sitja, þá viljum vér fara í annan stað."
Nú svarar Attila konungr hófsamliga ok kom þat í hug, at Þiðrekr konungr myndi nú vilja einn saman hafa af orðlof fyrir þat, at þessi staðr væri unninn, ok hann þykkist nú sjá, at mikit er spillt at borgarveggjunum, er dag ok nótt hafa gengit valslöngur þær, er eigi hafa færi menn reitt en þrjú hundrað ok eru þær margar í hverri fylkingu, ok þat annat kemr honum í hug, at ef Attila konungr vill eftir sitja með sína fylking eina saman, at þá kann vera, at þar komi Valdimarr konungr ok berist við hann nieð óvígan her, sem hann spyrr, at þá hefir hann saman dregit, en þá missir hann liðveizlu Þiðreks konungs ok markgreifa.
Attila konungr svarar á þá leið máli Þiðreks konungs: "Góði vinr, svá mikit kapp hefi ek á lagt at fá þenna stað, at eigi má ek heðan fara, áðr en mitt merki er borit yfir vígskörð borgarinnar. En ek vil biðja þik heldr, at eigi farir þú í brott ok svá markgreifi Roðingeirr, fyrir því at vér höfum oftliga barizt við Rúzimenn, svá at vér höfum orðit liðvana af ofrliði landsmanna. Nú höfum vér mikinn her, svá at oss má ekki til saka, ef vér skiljum eigi lið várt."
Nú svarar Þiðrekr konungr: "Seint fám vér unnit Rúziland, ef vér liggjuni þrír um eina borg. Vér komum í allan her Rúzimanna með eigi meira lið en tíu hundruð manna, en nú höfum vér tíu þúsundrað riddara ok meira her annan ok leystumst vér svá í brott af herinum, at Rúzimenn létu fyrir oss meira en tuttugu hundrað manna. Nú verið þér eftir, herra, með yðarn her ok markgreifinn með sinn her, en ek mun út ríða með mína fylking ok hitta fyrir mér fleiri staði, fyrir því at nú munu Hýnir fá sigr."
Ok þessu játta þeir.
312. Þiðrekr fellir Valdimar konung.
Þiðrekr konungr tekr nú upp allar sínar herbúðir ok flytr nú allan sinn her í Rúziland. Hann ferr nú herskildi yfir, ok hvar sem hann kom, drepr hann nú margan mann ok brýtr margan kastala ok borgir ok gerir mikit illvirki. Ok nú kemr hann fyrir þann stað, er heitir Smáland, ok þar leggst hann um staðinn með her sinn ok á margar orrostur við borgarmennina. Ok nú er hann hefir þar verit sex daga, þá kemr þar Valdimarr konungr með her Rúzimanna ok hefir eigi minna her en fjóra tigu þúsundraða. En Þiðrekr konungr lætr blása í alla sína lúðra ok biðr Ömlunga ok Hýni vápna sik ok hlaupa á sína hesta ok ríða í gegn Valdimar konungi ok segja, at þenna dag skal Valdimar konungr fá bana eða flýja, eða at þriðja kosti skal Þiðrekr konungr sjálfr faíla með allan her sinn.
Nú ríðr Þiðrekr konungr í öndverðri fylkingu ok með honum hans frændi Úlfráðr ok meistari Hildibrandr ok hans inn góði vin Vildifer, ok nú verðr hörð orrosta ok löng bæði. Þiðrekr konungr er nú riðinn í miðjan her Rúzimanna ok höggr á tvær hliðar bæði menn ok hesta ok fellir hvern á annan, ok hans kappar fylgja honum alldrengiliga, ok hverr þeira fellir mikinn mannfjölda, ok allir Ömlungar eru nú kátir ok berjast nú allan þann dag með miklu drambi. Ok nú berst Þiðrekr konungr svá í herinum sem león í dýraflokki, ok hræðast nú allir hans vápn, ok allr er hann blóðugr ok svá hans hestr. Ok nú hittir hann fyrir sér merki ok fylking sjálfs Valdimars konungs ok ríðr þar at alldjarfliga ok höggr í einu höggi þann riddara, er berr merkit, á hans hægri hönd ok af höndina með brynjunni, ok þá fellr merkit á jörðina, ok þar með höggr hann sjálfan Valdimar konung banahögg. Hér eftir verðr óp mikit ok gnýr af Ömlungum ok Húnum, ok eggjar hverr annan, ok falla Rúzimenn hundruðum. Nú flýja Rúzimenn, ok er þá drepit áðr svá sem storð, þar er þeir hafa fundizt. Ömlungar ok Hýnir berjast allan þann dag ok þá nótt ok annan dag ok drepa hvern mann, er þeir fá staðit, ok nú hefir lítill hlutr undan komizt.
313. Attila vinnur Palteskju.
En þrim dögum síðar en Þiðrekr konungr var brott riðinn frá Attila konungi, gerir Attila konungr svá harða atgöngu at borginni með möngu ok lásbogum, at nú fá þeir unnit staðinn. Ok á þeim degi ganga Hýnir upp í borgina með allan sinn her ok drepa margan mann ok taka ógrynni fjár ok brjóta þann stað náliga allan ril jarðar, ok þau verk váru þá unnin, er enn megu sjá þeir, er þar koma í þann sama stað.
314. Íron jarl gengr á vald Attila konungs.
(364) Hér eftir flytr Attila konungr allan sinn her upp í Rúziland, þar sem hann spyrr til Þiðreks konungs. Ok nú er Þiðrekr konungr er aftr horfinn til Smálenzku, þá kom þar Attila konungr með sinn her, ok segir nú Þiðrekr konungr Attila konungi öll þau tíðendi, þau er orðit hofðu í hans ferð, síðan þeir skildust.
Í þeim stað var Íron jarl, bróðir Valdimars konungs. Hann ræðir við sína menn: "Svá lízt mér sem vér eigim tvá kosti fyrir höndum. Sá er annarr kostr at halda upp bardaga við Attila konung, meðan vér niegum. En þó er þess mest ván, at vér standimst ekki við þeira ofrefli ok látimst vér. En hinn er annarr kostr, at vér gefim oss upp ok staðinn í vald Attila konungs."
Þá ferr jarlinn af sínum skóm, ok niðr leggr hann alla sína herneskju, ok á þessa lund ganga allir höfðingjar Rúzimanna ok ganga berfættir ok vápnlausir út af borginni ok sýna á þessa lund, at þeir eru yfirkomnir, ok þenna dag er upp gefin tign ok veldi Rúzikonunga í vald Attila konungs.
Nú ræðst Attila konungr við Þiðrek konung, hvárt grið skal gefa þessum jarli. "Þat sýnist mér ráð," sagði Þiðrekr konungr, "ef þér vilið svá gera, at gefa þessuni jarli grið ok hans mönnum, þó kom hann á yðvart vald ok allt hans ríki er nú undir yðr komit. Þat er yðr nú drengskapr ok tign at drepa hann eigi, þó hefir hann engi vápn at verja sik ok allt ríki Rúzimanna meguð þér þá vel eignast."
Nú mælti Attila konungr til jarlsins: "Ef þér vilið oss þjóna með trúnaði, þá skuluð þér þat upp segja á yðra trú, ok þá viljum vér yðr grið gefa ok öllum yðrum mönnum, þeim er á várt vald eru koninir, með ráði Þiðreks konungs ok annarra varra höfðingja."
Nú svarar Íron jarl á þessa lund: "Herra Attila konungr, ef vér hefðim lið svá mikit, at vér fengim haldit staðinum fyrir Húnaher, þá gengim vér eigi á yðvart vald, ok fyrir því meguð þér gera, hvat ér þér vilið af váru ráði. En fyrir því lögðum vér niðr vár vápn ok lukum upp staðinn ok gengum sjálfir fyrir yðr berum fótuni ok stöndum nú fyrir yðrum knjam, at vér vissum yðr góða drengi ok mikla menn, svá sem nú er komit, ok sá hlutr annarr bar til, at allir inir stærstu höfðingjar Rúzimanna eru nú dauðir, ok skulum vér nú at vísn þat gera með trúnaði at veita yðr hlýðni."
Ok nú tekr Attila konungr upp Íron jarl ok setr hann með sínum höfðingjum.
315. Attila setr Íron jarl höfðingja í Rúzilandi.
(365) Nú kallar Attila konungr Þiðrek konung á málstefnu ok marga aðra höfðingja, ok ráða nú landráðum, hversu nú skal setja allt þetta ríki, er þá hafa þeir unnit. Ok hér eftir með umræði Þiðreks konungs ok annarra höfðingja setr Attila konungr Íron jarl höfðingja í Rúzilandi at stýra því ríki ok dæma landslög ok gjalda skatt Attila konungi ok veita honum liðveizlu, hvers er hann þarf við.
