X. Kong Olav i Verdalen

Fra heimskringla.no
Hopp til navigering Hopp til søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Norsk.gif


Oldnorsk lesebok for begynnere


X. Kong Olav i Verdalen


meðan, mens.
þó, dog.
hvárt (spørgende partikkel) om
þó at; þótt, ennskjønt, om enn.


Síðan er konungr sótti ofan af fjallinu, þá var bœr sá fyrir þeim er á Súlu heitir, í ofanverðri bygðinni[1] í Verdœlafylki. En er þeir sóttu ofan at bœnum, þá lágu[2] akrar við veginn. Konungr bað menn fara spakliga[3] ok spilla[4] eigi eign[5] fyrir bónda. Gerðu menn þat vel meðan konungr var við;[6] en þær sveitir[7] er síðar fóru, gáfu ekki gaum,[8] ok hljópu menn svá um akrinn at hann var allr[9] lagðr at jǫrðu. Sá búandi[10] er þar bjó,[11] er nefndr Þorgeirr flekkr. Hann átti tvá sonu vel frumvaxta.[12] Þorgeirr fagnaði[13] vel konungi ok hans mǫnnum, ok bauð honom allan þann forbeina[14] er hann hafði fǫng á.[15] Konungr tók því vel, ok spurði þá Þorgeir at tiðindum, hvat títt væri[16] þar í landi, eða hvárt samnaðr[17] nǫkkurr mundi þar vera gerr[18] í moti honum. Þorgeirr segir at lið mikit var saman dregit þar í Þrándheimi, ok þar váru komnir lendir menn[19] bæði sunnan ór landi ok norðan af Hálogalandi; en eigi veit ek, segir hann, hvárt þeir ætla[20] því liði[21] at stefna yðr í mót[22] eða í annan stað. Síðan kærði[23] hann fyrir konungi skaða sinn ok úspekt[24] konungsmanna, er þeir hǫfðu niðr brotit ok troðit[25] akra hans alla. Konungr segir at þat var illa orðit[26] at honum var mein[27] gert. Síðan reið konungrinn til þar sem akrinn hafði staðit,[28] ok sá at akrinn var allr at jǫrðu lagðr. Hann reið umhverfis ok mælti síðan: Þess[29] vænti ek, búandi! at guð mun leiðrétta[30] skaða þinn, ok mun akr þessi betri á viku fresti.[31] Ok varð þat hinn bezti akr, sem konungr sagði. Konungr dvaldist[32] þar um nótt. En at morni[33] bjó[34] hann ferð sína. Hann segir at Þorgeirr bóndi skyldi fara med honum. En hann bauð til ferðar[35] tvá sonu sína. Þá segir konungr at þeir skulu eigi fara með honum. En sveinarnir vildu þó fara. Konungr bað þá eptir vera. En er þeir vildu eigi letjast,[36] þá vildu hirðmenn konungs binda þá. Konungr mælti, er hann sá þat: Fari þeir, aptr[37] munu þeir koma. Svá fór,[38] sem konungr sagði, um sveinana.


____


Oversikt over de sterke verbers personsendelser i presens og imperfektum indikativ; pres. partisipp.


Verbets stamme finnes i pres. inf. ved å bortta endelsen a: f. eks. far er stammen i far-a; brenn i brenn-a. - De sterke verber får i pres. indikativ ental i-omlyd, d. e. a blir til e; á til æ: (u til y); ó til œ; ú, jú, jó til ý; au til ey; f. eks. ek tek, jeg tar (av taka); ek blæs, jeg blåser (av blása); ek blœt, jeg ofrer (av blóta); ek flýg, jeg flyver (av fljúga); ek býð, jeg byr (av bjóða); ek hleyp, jeg løper (av hlaupa).


Pres. ent.       1. ek drep tek flýg býð
  2. þú drep-r tek-r flýg-r býð-r
  3. hann drep-r tek-r flýg-r býð-r
Fl. 1. vér drep-um tǫk-um *) fljúg-um bjóð-um
  2. þér drep-it tak-it fljúg-it bjóð-it
  3. þeir drep-a tak-a fljúg-a bjód-a
Impf. ent. 1. ek drap tók flaug bauð
  2. þú drap-t tók-t flaug-t bauzt **)
  3. hann drap tók flaug bauð
Fl. 1. vér dráp-um      tók-um flug-um buð-um
  2. þér dráp-ut tók-ut flug-ut buð-ut
  3. þeir dráp-u tók-u flug-u buð-u
Pres. part.   drepandi takandi       fljúgandi       bjóðandi


*) a går over til ǫ ved u-omlyd; se ovenfor Kap. VII.

**) for bauð-t.


Neste tekst


Fotnoter

  1. den øvre (del av) bygden.
  2. lå (liggja).
  3. fredsommelig.
  4. spille, ødelegge.
  5. eiendom.
  6. «ved»; tilstede.
  7. flokker (sveit).
  8. gav ikke akt (gefa gaum).
  9. «all»; ganske.
  10. bonde.
  11. bodde (imperf av búa).
  12. voksne.
  13. mottok.
  14. gjestmildhet.
  15. som han hadde midler til.
  16. hvad der var påferde, gikk for sig.
  17. samling av folk.
  18. gjort.
  19. lendermenn.
  20. tenke.
  21. med det folk (dat.).
  22. imot eder.
  23. klaget over.
  24. voldsomhet.
  25. trådt.
  26. gjort (eg. «vordet»; fort.part. av verða).
  27. mén; skade.
  28. stått.
  29. det.
  30. avhjelpe.
  31. på ukes frist; i løpet av en uke.
  32. dvelte (dveljast).
  33. om morgenen (dat. av morginn).
  34. beredte (búa).
  35. ferden (gen.).
  36. la sig holde tilbake.
  37. tilbake; «atter».
  38. upers «gikk det».