Einars ríma

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ►

A. C. Evensen

Lesibók
Tórshavn 1911

Einars ríma

1.

Hósis dóttir Kjartani unti,

hövdu tað menn við orði ;

tað untist honum ein vænari moy

nú í Trándheim norður.

2.

Hósis dóttir Kjartani unti,

mongum illa tókti;

tað untist honum ein vænari moy,

frú Marita, kongsins dóttir.

3.

Eina veit eg rímuna,

vil eg fyri tær greina;

Ólavur kongur í Trándheiml,

so raskar hevir kann sveinar.

4.

Kongurin hevir ein ungan mann,

Einar nevni eg hann;

vænur er hann og voksturligur,

væl á bogan kann.

5.

Kongurin situr yvir breiðum borði,

sólin brandar víða;

talar hann til Einar unga:

"Tú skalt á skógvar ríða."

6.

Kongur gekk í borgarsal,

hann sá eftir sævarbylgju:

"Eg skal fáa tær fimtan

hundrað við tær í frið at fylgja."

7.

Ríða teir eftir Áskóg norður,

man meg rætt um minna;

tá ið teir komu undir

Dovrafjöll, tá tók tann dagur at dimma.

8.

Ríða teir eftir Áskóg norður

við so mikið veldi;

tá ið teir komu undir Dovrafjöll,

tá tók tann dagur at kvölda.

9.

Allir stóðu kongsins menn,

teir tóktust komnir í vanda;

líta teir seg til høgru lið,

tá sóu teir risan standa.

10.

Risin so til orða tekur,

tóktist hava kent:

"Hoyr tað, reystur Einar ungi,

hvör hevlr teg higar sent?"

11.

Tá svaraði Einar ungi,

hann kvaðst ikki longur tiga:

"Ólavur kongur í Trándheimi,

hann hevir sent meg higar."

12.

"Hevir hann teg higar sent

at standa í stórum vanda,

eg eigi jðrð og aldanskógv;

hetta vil eg behalda.

13.

Hevir hann teg higar sent

at standa í stóruni váða,

eg eigi jörð og aldanskógv;

hesum vil eg ráða."

14.

Risin so til orða tekur,

frá man frættast víða:

"Her skulu tit, kongsins menn,

í sama stað mær bíða."

15.

Tað var hesin grimmi risi

við teirri somu ferð,

hann gekk seg í hellið inn

at søkja sær skjöld og svörð.

16.

Risin kom av helli út,

er mær ei á tí hól:

niður feldi hann fimtan hundrað,

áðrenn upp rann sól.

17.

Niður feldi hann fimtan hundrað,

eingin vann honum mein;

eftir ríður á grønum volli

Einar kempan ein.

18.

Einar ríður á grønum volli,

kinn ber hann so baldan;

frætti tað Kristin, kongsins dóttir.

"Undan skal eg ikki halda."

19.

Einar ríður á grønum volli,

blóðið upp til kníggja;

frætti tað Kristin, kongsins dóttir.

"Undan skal eg ikki flýggja."

20.

Einar ríður á grønum volli

við svörð og brynju blá,

síðan helt móti risanum;

tað gingu kostir á.

21.

Einar reiggjar svörðið hátt,

um enn tit vilja trúgva;

síðan ætlaði hann risanum hövur

og hjálm at klúgva.

22.

Einar reiggjar svörðið hátt,

tað var alt so fast;

tað fleyg so burt av risans hjálmi,

tað sundur um miðju brast.

23.

Einar legði svörðið til,

slíkt vóru mikil undur;

tað fleyg so burt av risans hjálmi,

tað brast um miðjusundur.

24.

Einar ríður á grønum volli,

hann lítur niður for seg:

"Ólavur kongur í Trándheimi,

illa sveik tú meg."

25.

Einar stendur á Áskóg norður,

blóðugur upp til kníggja;

illa tókti honum tá,

at hann skuldi undan flýggja.

26.

Einar ríður á Trándheim suður

við eitt brotið spjót;

Ólavur kongur í Noregi

hann gekk honum ímót.

27.

Kongurin so til orða tekur,

tá ið hann mannin kendi:

"Einar, hvar er liðið tað,

ið eg á skógvin sendi?"

28.

Tá svaraði Einar ungi,

blóð á axlir fleyt:

"Her tú síggja skalt tað svörð,

sum eg við risan breyt."

29.

Kongur so til orða tekur

alt foruttan ekka:

"Gakk tú inn í höllina

tann brúna mjoð at drekka!"

30.

Einar situr yvir breiðum borði,

hann heldur á brýndum i knívi:

"Nú er eingin í Trándheimi,

ið risan tekur av lívi."

31.

Einar so til orða tekur

nú hitt annað orðið:

"Eg vildi, at Kjartan Ólavsson

hann var í Trándheim norður."

32.

Svaraði ein so gamal maður,

hann studdist fram á fold:

"Deyður er Kjartan Ólavsson,

hann liggurí heiðin mold."

33.

Svaraði annar gamli maður:

"Har var eg í fjor;

deyður er Kjartan Ólavsson,

hann liggur í dokkari jorð."

34.

Marita yvir borðið stóð

við sínar moyggjar tólv;

tá ið hon hoyrdi Kjartans deyða,

hon svímar á hallargólv.

35.

Reistu hana fyri borðið upp,

hugsa, hon var deyð;

lindin dró fyri hjartað inn,

blóð av nosum fleyt.

36.

Reistu hana fyri borðið upp

kongsins mangir menn;

lindin dró fyri hjartað inn,

so blóð av nosum rann.

37.

Tað er frúgvin Marita,

hon mælir orðum fjól:

"Skamm fái Guðrun Hósis dóttir,

sum brand úr slíðrum stjól.

38.

Eg tók upp úr máldrykki,

Kjartani mottul gav;

av silvuri vóru dýrirsteinar,

gripur av gulli var.

39.

Eg tók upp úr máldrykki

silvursteinar at binda;

hann fekk ikki víggjasár,

ið bar mín brand við linda."

40.

Tá svaraði tann gamli maður,

hann glógvar í gullinum reyð:

"Enn eru kappar í Islandi,

um Kjartan hann er deyður."

41.

Innan Lundafjarða

har býr ein frúa von;

hon ber undir linda, :

hon føðir ein ungan son.

42.

Frúgvin unga sonin ár,

tung man sorgin falla;

síðan læt hon presti bera,

lint bað hon kalla.

43.

Barnið varð borið frá prestinum

aftur til móður sína:

meira letur hon røkta tað

enn alt sítt gull í skríni.

44.

Hann vóx upp hjá síni móður,

væl hann tað formátti;

svörji tann eið á mínitrú:

alt innan móður gáttir.

45.

Hann vóx upp hjá síni móður,

leikar títt í talvi;

svörji tann eið á míni trú :

stórur og sterkur av alvi.

46.

Kongurin situr yvir breiðum borði,

hann kvaðst ikki longur tiga;

talar hann til Einar unga;

"Tú heinta mær Ílint higar!"

47.

Kongur so til orða tekur

nú hitt annað orð,

talar hann til Einar unga:

"Tú heinta mær Ílint norður!"

48.

Svaraði tá Einar ungi,

fyri breiðum borði stóð:

"Tað vil vera ein góður knörrur,

ið sigla skal Islands sjó."

49.

Svaraði tá Einar ungi,

so gongur sögnin av:

"Tað má vera ein góður

knörrur sum sigla skal Íslandshav."

50.

Svaraði hann Ólavur kongur:

"Tað kann eg væl gera —

eg skal læna tær Ormin langa,

ið besta skip man vera.

51.

Svaraði Kristin, kongsins dóttir,

glógvar í gullinum reina:

"Hoyr tað, reystur Einar ungi,

eitt sinn situr tú heima."

52.

Tað er Kristin, kongsins dóttir,

fyri breiðum borði stóð;

tað er kongur í Noregi,

hann rodnar sum eitt blóð.

53.

Tá svarar Einar ungi,

hann skeyt tann leik av hendi:

"Gjarna skal eg fara burt,

tín faðir ið meg sendi."

54.

Eínar gekk til strandar oman,

tað loynir ei mín tunga;

tað fylgdu honum kongurin

og hon Kristin unga.

55.

Fylgdu honum til strandar oman,

mongum illa tókti;

tað fylgdu honum kongurin

og Kristin, kongsins dóttir.

56.

Einar steig á skipabunka,

yvir við sindal stroytt;

stavnur og stýri av reyðargulli

og segl av silki reytt.

57.

Einar stendur á skipabunka,

hann dregur akker upp;

stavnur og stýri avreyðargulli

og silkisegl í topp.

58.

Kongurin gongur á borgarsal

eina morguntíð;

so lystuliga Ormur siglir

fram við grønari líð.

59.

Kongurin gongur á borgarsal

við so mangan mann;

so lystuliga Ormurin siglir

seg við líðum fram.

60.

Kristin gongur á borgarsal,

aftaná Ormin sær:

"Sannur Gud av himiríki,

Einar, fylgi tær!"

61.

Risin kom av helli út

eina morgunstund;

tá sá hann, at Ormur sigldi

inn á Oyrarsund.

62.

Risin gekk í hellið inn,

so snarliga hann sær skundar;

talar hann til gandafinnin,

biður hann rúnir binda.

63.

Risin talar til gandafinn,

biður hann rúnir binda

bæði skjótt og skundisliga,

aftaná Ormin senda.

64.

So var veður á sjónum hart,

ógvuligt at líta;

so stýrdi Einar ungi:

frá dreiv mjöllin hvíta.

65.

So var veður á sjónum hart,

væl mátti ódnin kalla;

so stýrdi Einar ungi:

at hvörgum borði hallar.

66.

So var veður á sjónum hart,

at aldan yvir breyt;

so stýrdi Einar ungi,

at beinur knörrur fleyt.

67.

Risin talar til gandafinn —

slík eru mikil madur:

"Tú skuldi skotið gullbjálkan

og brotið so stýriðsundur."

68.

"Hoyr tað, tú grimmrisi!

tað kann eg ei gera;

tað er sett við mentir tær,

sum Ólavur kongur læt skera."

69.

So var veður á sjónum hart,

aldan reis frá grunni;

Einar heldur um gullbjálka,

nú hevir hann Gud í munni.

70.

Einar stýrir Orminum langa,

so glaður í huga fróð;

aldan reis frá grunni upp,

av hondum rendi hon blóð.

71.

So var veður á sjónum hart,

snekkjan rennur í stríma;

Einar heldur um gullbjálkan,

nú troystar hann dreingir sínar.

72.

Frammi á teirri sævarbylgju

tað brennur sum bálaeldur:

"Ikki skulu tit lívið láta,

so leingi sum Ormurin heldur."

73.

So var veður á sjónum hart,

tað brakar í borð og bjálkum;

Ormurin rendi í havið út,

hann legði til ymsar kjálkar.

74.

So var veður á sjónum hart,

man meg rætt um minna;

Ormurin rendi í havið út,

legði til ymsar kinnar.

75.

So var veður á sjónum hart,

tung eru dømini slík;

Einar stýrir Orminum langa

inn fyri Reykjavík.

76.

Kastaði akker fyri borð,

hann ræð frá skipi ganga;

fyri Ferjubakka har

bundu teir Ormin langa.

77.

Tað var frúgvin Ingibjorg,

hon steig á saðil fram:

"Hatta man vera ein mikil kempa,

ið blóð av hondum rann."

78.

Frúgvin so til orða tekur,

frammi á saðli stóð:

"Hatta man vera ein mikil kempa,

av hondum rennur blóð."

79.

Einar gekk í höllina inn,

bæði vænur og vitur,

sum hon frúgvin Ingibjorg

fyri í stóli situr.

80.

Einar stendur á hallargólvi,

hann mælir av tungum sinni:

"Hvar er Ílint, sonur tín?

Nú vil eg hann finna."

81.

Einar so til orða tekur,

eg geri tað ei at loyna:

"Hvar er Ílint, sonur tín?

Nú vil eg hann royna."

82.

Svaraði frúgvin Ingibjorg,

hon fellir tár á lín:

Ótakk havi tú, Einarungi,

fyri higarkomu tína!"

83.

Svaraði frúgvin Ingibjorg

í annað orðið tá:

"Um enn tú finnur mín unga son,

tú vinnur har einki á."

84.

Tá svaraði Einar ungi,

heldur á brýndum knívi:

"Tað býr ein risi for Áskóg norð —

fingu vit hann av Iívi!"

85.

Tað er frúgvin Ingibjórg,

sveipar hon seg í skinn;

so gekk hon í höllina

fyri Ílint, son sín, inn.

86.

Frúgvin gekk í höllina inn,

hon mælir av tungum sinni:

"Her er ein kempa úr Noregi,

sum vil teg, Ílint, finna."

87.

Ílint gokk í höllina inn,

bæði vænur og vitur,

sum hann, reystur Einar ungi,

yvir breiðum borði situr.

88.

liint gekk í höllina inn,

hann brandin yvir seg bar:

"Hoyr tað, reystur Einar ungi,

hvat viljið tær mær?"

89.

Tá svaraði Einar ungi,

hann heldur á brýndum knívi:

"Tað býr ein risi undir Askóg norð —

fingum vit hann av lívi!"

90.

Tá svaraði hann Ílint ungi,

mælir so fyri sær:

"Hoyr tað, reystur Einar ungi,

eg skal fylgja tær."

91.

Ílint gekk av borgini út

eina morgunstund,

ígjögnum fagran Brúndal ,

aftur á Leygarsund.

92.

Tað er frúgvin Ingibjorg,

hon smílist undir lín:

"Eg vildi til givið, Einar ungi,

at tú hevði verið mín!"

93.

Tað var frúgvin Ingibjorg,

hon mælir so fyri sær:

"Eg vildi til givið, Einar ungi,

at tú hevði verið hjá mær!"

94.

Tá svaraði Einar ungi,

tað loynir ikki mín tunga:

"Eg kann ikki gera tað;

frættir tað Kristin unga."

95.

Tá svaraði Einar ungi,

frúnni illa tókti:

"Eg kann ikki gera tað;

frættir tað kongsins dóttir."

96.

Einar gekk av borgini út,

hann ræð so frúnni takka;

gjögnum fagran Brúndal

aftur á Ferjubakka.

97.

Vundu teir upp síni silkisegl

við so nýtum orðum,

strikaðu ei á bunka niður

fyrr enn við Trándheim norður.

98.

Lótu síni akker falla

á tann hvíta sand;

fyrstur stígur Einar ungi

sínum fótum á land.

99.

Fyrstur stígur Einar ungi

sínum fótum á land,

og hann reystur Ílint sterki

upp undir hans høgru hond.

100.

Og hann reystur Ílint sterki

upp undir hans høgru hond;

tá kom kongur í Noregi

ríðandi oman til strond.

101.

Kongur so til orða tekur

alt fyri utan ekka:

"Gangið tit til hallar heim

tann brúna mjoð at drekka!"

102.

Drekka teir í Trándheimi

á so manga lund,

drukku mjðð og kláran vín,

so glaðir á hvörji stund.

103.

Drekka teir í Trándheimi

bæði úti og inni,

drukku mjoð og kláran vín,

so glaðir á hvörjum sinni.

104.

Risin kemur av helli út,

sum gitið man vera leingi:

"Eg skal meg á Trándheim

suður at spekja kongsins dreingir."

105.

Drekka teir í Trándheimi,

taðinan meg rættum minna;

drekin tekur at ýla hátt,

og dagur tekur at dimma.

106.

Drekka teir í Trándheimi

við so lítið veldi;

drekin tekur at ýla hátt,

og dagurin tekur at kvölda.

107.

Allir stóðu kongsins menn,

fellur teimum í fátt,

nú at hesin grimmi risi

stígur inn um gátt.

108.

Nú at hesin grimmi

risi stígur inn um gátt:

"Sit væl, sjgnaður Ólavur kongur!

eg drekki við tær í nátt."

109.

Allir bliknaðu kongsins menn,

fyri breiðum borði stóðu,

uttan Íiint sterki;

hann rodnar sum eitt blóð.

110.

Allir stóðu kongsins menn,

eingin tordi tala

uttan Ílint sterki;

hann ræð tá fyrst at mæla.

111.

Uttan llint sterki,

hann svarar honum enn:

Tað er ikki tröllum vant,

at drekka við kristnar menn."

112.

Svaraði hann Ílint sterki,

gitin man vera leingi:

"Tað er ikki tröllum vant

at drekka við kristnar dreingir."

113.

Risin reiggjar jarnstongina,

slík eru mikil undur;

Ílint treiv um gullmerkið,

teir brutu stongina sundur.

114.

Teir niktust bæði hart og skarpt,

braka tekur í höll;

risin og Ílint sterki,

teir bardust á grønum volli.

115.

Teir nikiust bæði hart og skarpt,

slíkt var mikið undur;

so fór teirra fundi at,

at risin hann kom undir.

116.

Teir niktust bæði hart og skarpt,

sögur ganga frá;

so er mær í orðum greint:

Ílint hann kom á.

117.

So er mær við orðum greint,

at Ílint hann komst á;

Einar skundaði ferðini,

hann hjó hans hövur frá.

118.

Teir tóku risans mikla gull,

teir førdu at Trándheim fram;

takk havi hann Ílint sterki,

sum henda sigur vann.

119.

Ílint gisti sína móður,

so væl hann tað formátti,

festi frúnna Gullbrúnu,

ta væna Valints dóttur.