Bjarkeyjarréttur (Christenretten efter Cod. A. M. No. 60 qv.)

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Har du husket å støtte opp om ditt favoritt kulturprosjekt? → Bli en Heimskringla-venn og gi et bidrag til Heimskringla.no.

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Original.gif


Norges gamle Love


R. Keyser og P. A. Munch

Christiania 1846.


III. Den ældre By-Lov eller Bjarkö-Ret

I. Christenretten efter No. 60 qv.


Kapitula af þriðia lut kristins rettar oc bærköyar rettr heitir.


i. Um barn skirsl.
ij. Hue lenge heiðin mann er föðande.
iij. Um barns vtt kast.
iiij. Vm vinnu eptir non hælghi.
v. Um fot a leko skipti.
vj. Vm brauð bacstr oc klæða þurkan.
vij. Um huða þurkan.
viij. Vm .ij. konor mundi köyptar
ix. Um kuænfangs tið eða hueria taka skal.


Um barns skirsl.

1 Þat er upphaf at bærköyar rette rettom. En þat er bærköyar rettr at barn huert er boret verðr skal kristna oc til kirkiu föra nema með þeím orbumblum[1] se alet sem i lagum er mællt. En oll annur born skal til kirkiu föra oc krístna. En ef barn er boret firir iola nott þa skal skirt vera firir iola nott eða bonde sa giallde biskupi .vi. aura. er barn þat husar. Sua sem fyr segir i fimta kapitula i fyrsta lut bokar.[2]


Hue lengi heiðin mann er föðande.

2 ij. Ef maðr hefir heiðin mann .xíj. manaðe þa er hann utlægr oc huer peningr fear hans. En slikan kristin dom eígum ver at hafa i kaupange sem i heraðe.


Vm barns vtt kast.

3 iij. En ef biskups armaðr kennir þat kono at hon hafe sleget vtt barne sinnu. þa skal su kona vitni vm bera er hialp henne at barnet var daut alet. En ef hon missir þess uitnis þa er hon sek .iij. morkum. uið biskup nema hon uili uinna .vi. eið oc fanga vitni.


Vm uinnu eptir non hællgi.

4 iiij. En messo daga þa alla er non hællgr er firir oc verðr maðr hittr a uerkí með uatta .ij. siðan heilagt er. þa er hann seckr .vi. aurum uið biskup. En messo daga þa alla er heilager eru oc eigi er non hællgr firir oc verðr maðr hittr a uerki með ualta .ij. þa er hann seckr .iij. aurum uið biskup. Skip þau oll er bua a vatne fyr en þeir koma til kaupangrs oc er heilagt. þa skolu þeir ecki upp bera fata sinna nema manaðar mat miols oc annan smörs kærf riklinga oc huðfat sitt oc segl oc roðrar skips reiða allan. En hann skal bera huart er hann uil a oxl eða i hende oc ecki til salu. En ef maðr uil brott fara siðan er heilagt er. þa skal hann slikt til skips bera sem nu var sagt reiða sinn oc mat. En þegar er maðr hefir lest lasse sinn eða klyuiar vpp lagt oc er hann or garðe sinum komenn fyr en ringi til hællgar. þa skal hann fara til nesta böar at orseckiu. En ef maðr er afor til kaupangrs oc hefir annat tueggia með at fara lass eða klyuiar eða ber hann byrði. þo at hann se a Steinbiorgum þa er ringir til hællgar þa skal hann fara til kaupangrs með fot sin oc hirði sem bæzt.


Um alæko skipi.

5 v. En huer þeirra er kemr til kaupangrs oc hefir skip lækt eða sua litit at hann ma eigi a bua þa skal hann skirskota vndir uatta .ij. at hann ma eigi firir þui abua. En siðan bere hann fot sin upp i nesta garð er hann ma fa at orseckiu.


Um brauð bacstr oc klæða þurkan.

6 vj. En su kona er brauð bakar i kaupange þat brauð allt er tytt er i hende oc vætt er i troge þat skal baka til logs. en eigi meira nauðsynia laust. En ef biskups armaðr hittir klæðe vti siðan heilagt er. þa skal hann eptir spyria huer a. þa gere sa annat tueggia at hann festi slikt sem log eru oc þeir verða asatter. eða hann hafe klæðe brott með ser. En ef hann tækr klæðe af honom þa þa[3] skirskote hann rane a hændr honom oc æste hann taks til motz.


Vm huða þurkan.

7 vij. En huðir þær allar er vti hanga þa er ringir til hælgar þa skolu þær hanga vm hælgi at orseckiu.


Vm .ij. konor mundi köyptar.

8 viij. Engi maðr skal tuær konor eiga mundi köyptar. En ef hann a þa skal hann seckr vera .iij. morkum uið biskup oc late af þeirri er hann tok siðar.


Vm kuænfangs tið eða hueria taka skal.

9 ix. Engi maðr skal kono fa siðan .iij. uikur eru til iola. Sua sem fyr segir i .ix. capitula i aðrum lut bokar.[4] Engi maðr skal taka frendkono sina i kaupange hælldr en i heraðe nanare en i lagum er mællt. En ef maðr tækr guðziuiu sina i kaupange eða frend leif sina þa liggr slikt uið i kaupange sem i heraðe. Slikan kristin dom eigum ver at hafa i kaupange sem mællt er allra manna millum a logðingi.




Noter:

  1. Udentv. Skrf. f. orkumblum.
  2. See ovenfor S. 132.
  3. Saaledes i Mbr.
  4. See ovenfor S. 150.

HEIMSKRINGLA er et privat initiativ. Prosjektet mottar ikke noen form for offentlig støtte. Vi har kun utgifter og ingen faste inntekter. Kostnader til teknisk drift og utstyr bæres av privatpersoner. Alle økonomiske bidrag mottas derfor med stor takk. Ønsker du eller ditt foretak å støtte prosjektet økonomisk? Ta gjerne kontakt med oss, eller bruk vårt norske kontonummer 97105024499. Du kan også støtte oss via vårt Vipps-nummer 78431. For utenlandske bidrag bruk vårt IBAN-nummer NO6897105024499, med SWIFT-kode: DNBANOKK eller SEPA-kode: SKIANOBB. En kan også overføre penger til HEIMSKRINGLA via PayPal eller vippse via mobilen til 78431. Vi selger også fast annonseplass på venstre sidemeny til rimelig pris. Alle bidragsytere krediteres med navn for sine bidrag.