Fornir málshættir og orðtök

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Har du husket å støtte opp om ditt favoritt kulturprosjekt? → Bli en Heimskringla-venn og gi et bidrag til Heimskringla.no.

Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes på følgende språk ► Islandsk.gif


Fornir málshættir og orðtök
Norrøne ordtak




ATH; Síðan er i vinnslu.

Sjá einnig Málsháttakvæði Bjarna byskups Kolbeinssonar og Íslensk orðtök með goðsögulegu ívafi.


  • Allir eru með því eðli skapaðir, at bæði þurfu át ok drykkju. (Þorleifs þáttr jarlsskálds)
  • Allir fara, þá feigðin kallar. (Hervarar saga)
  • Allir góðir hlutir eru af guði görvir. (Fóstbrœðra saga)
  • Allt er feigs forað. (Fáfnismál)
  • Allt kann sá, er hófit kann. (Gísla saga Súrssonar)
  • Allt mun fyrir eitt koma. (Grettis saga)
  • Allt verðr til fjárins unnit. (Grettis saga)
  • Aptans bíðr óframs sök. (Laxdœla saga, Hrólfs saga Gautrekssonar)
  • (At) drepi ór Dróma. (Gylfaginning)
  • At falla með drengskap ok hugprýði, er þat betra en at lifa með skömm. (Bjarnar saga Hítdœlakappa)
  • At háði né hlátri hafðu aldregi gest né ganganda. (Hávamál)
  • At hverjum karli kemr at örverpi. (Þorleifs þáttr jarlsskálds)
  • (At leysast) ór læðingi. (Gylfaginning)
  • At ósi skal á stemma. (Skáldskaparmál)
  • Auðna mun því ráða. (Njáls saga)
  • Auðna ræðr hvers manns lífi. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Augna gamans fýsir aftr at fá. (Fjölsvinnsmál)
  • Á engum hrín óetið. (Safn af íslenzkum orðskviðum, Guðmundur Jónsson 1830)
  • Á hverfanda hvéli (váru þeim hjörtu sköpuð). (Hávamál, Fóstbrœðra saga, Grettis saga (hverfanda hjóli)
  • Á milli steins ok sleggju. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Án er ills gengis, nema heiman hafi. (Gísla saga Súrssonar, Droplaugarsona saga)
  • Án er illt um gengi nema heiman hafi. (Njáls saga, Hœnsa-Þóris saga)
  • Berr er hverr á bakinu, nema sér bróður eigi. (Grettis saga)
  • Betra er at deyja virðuliga en lifa skammsamliga. (Flóamanna saga)
  • Betra (er) at fá skjóta sœmð en langa svívirðing. (Laxdœla saga)
  • Betra er dreymt en eigi. (Jómsvíkinga saga)
  • Betra farit en ófarit. (Orkneyinga saga)
  • Betra er véltum at vera en öngum at trúa. (Fljótsdœla saga)
  • Betri (er) ein kráka í hendi en tvær í skógi. (Laxdœla saga)
  • Betri (er) frægð en fé. (Orkneyinga saga)
  • Bezt er at spyrja til váligra þegna. (Hœnsa-Þóris saga, Fóstbrœðra saga)
  • Bíta mætti nú beinfiskr, ef at borði yrði dreginn. (Gísla saga Súrssonar, Fóstbrœðra saga)
  • Bíta mætti nú beitfiskr, ef at borði væri dreginn. (Fóstbrœðra saga)
  • Blóðnætr eru hverjum bráðastar. (Víga-Glúms saga, sjá einnig; Vatnsdœla saga og Biskupasögur I: blóðnætr eru bráðastar)
  • Blöndum eigi giftu við ógiftu. (Hallfreðar saga vandræðaskálds)
  • Brátt ferr orð, er um munn líðr. (Haukdœla þáttr)
  • Bærr er hverr at ráða sínu. (Hœnsa-Þóris saga)
  • Cros eða þingboð skal æigi yngri maðr bera. (Kristinréttur Sverris konungs)
  • Deigan skal deigum bjóða. (Króka-Refs saga)
  • Deyja verðr hverr um sinn. (Örvar-Odds saga)
  • Djarfr gerist þrælsjafninginn. (Hrafns þáttr Hrútfirðings)
  • Dugi (nú) hverr, sem má. (Grettis saga)
  • Dýrt er drottins orð. (Saga Ólafs hins helga, Biskupasögur I, Saga Ólafs Tryggvasonar, Kjalnesinga saga, Þórarins þáttr Nefjólfssonar inn fyrri)
  • Dýrt mun mér verða dróttins orð. (Laxdœla saga)
  • Dægr eitt er þér dauði ætlaðr. (Grípisspá)
  • Dælla væri at draga ef hálft hleypti. (Fóstbrœðra saga)
  • Eftir koma ósvinnum (manni) ráð í hug. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans, Vápnfirðinga saga, Fljótsdœla saga)
  • Eigi (er) ólíkligt, at mæti dalr hóli. (Laxdœla saga, Saga Ólafs hins helga, Orkneyinga saga)
  • Eigi (er) vel farit, er þú æðrask mikinn mann, en gambrar yfir litlum. (Víga-Glúms saga)
  • Eigi deilir litr kosti. (Njáls saga)
  • Eigi dugir þat at enda eigi heitstrenging sína. (Harðar saga ok Hólmverja)
  • Eigi er (hér) allt sem sýnist. (Harðar saga ok Hólmverja)
  • Eigi er sá heill, er í augun verkir. (Fóstbrœðra saga)
  • Eigi er sopit, þó at í ausuna sé komit. (Grettis saga, Þórðar saga hreðu)
  • Eigi er til þín eins leikr sjá görr. (Fóstbrœðra saga) Sbr. íslenski málshátturinn Þér er ekki vandara um en öðrum.
  • Eigi fellr tré við it fyrsta högg. (Njáls saga)
  • Eigi flýr sá eldinn, sem yfir hleypr. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Eigi hefir (þú þó) í tveim höndum. (Hallfreðar saga vandræðaskálds)
  • Eigi leyna augu, ef ann kona manni. (Gunnlaugs saga ormstungu, Bærings saga)
  • Eigi má feigum forða. (Harðar saga og Hólmverja)
  • Eigi má ófeigum bella. (Heiðavíga saga)
  • Eigi má við margnum. (Völsunga saga)
  • Eigi má við ørlög bægjask. (Hrynhenda eftir Óláf hvítaskáld)
  • Eigi má við sköpunum sporna. (Vatnsdœla saga)
  • Eigi má vita, hverjum at mesta gagni kemr. (Grettis saga)
  • Eigi má þat víst vita enn, hverjum feigð er næst. (Fóstbrœðra saga)
  • Eigi mun nú fyrir öllu verða umséð. (Þáttr Eindriða ok Erlíngs)
  • Eigi mun svá fátt manna, at eigi komi þat upp sem mælt verðr. (Hreiðars þáttr)
  • Eigi skal einn eiðr alla verða. (Njáls saga)
  • Eigi skal haltr ganga, meðan báðir fætr eru jafnlangir. (Gunnlaugs saga ormstungu)
  • Eigi skal lengi lítils biðja. (Ljósvetninga saga)
  • Eigi veldr sá, er varar annan. (Hrafnkels saga freysgoða)
  • Eigi verða allir á eitt sáttir. (Knýtlinga saga)
  • Eigi verða þeira kvenna dæmi, er þat gráta á annarri stundu, er eggja á annarri. (Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Eigi verðr einn eiðr alla. (Bjarnar saga Hítdœlakappa)
  • Eigi verðr þat allt at regni, er rökkr í lofti. (Heiðarvíga saga)
  • Eindæmin eru verst. (Grettis saga)
  • Einn er ökvisi ættar hverrar. (Laxdœlaa saga, Saga Ólafs hins helga)
  • Einn skall hverr deyja. (Völsunga saga)
  • Einn stelr sa er með annars þræle stelr. (Gulaþingslög)
  • Eitt sinn skal hverr deyja. (Jómsvíkinga saga, Lausavísa eftir Þórir jökull, Knýtlinga saga, Völsunga saga)
  • Eitt skal yfir oss ganga. (Grettis saga)
  • Ekki (er) gott at erta illt skaplyndi. (Mírmans saga)
  • Ekki (má) forðast sitt aldrlag. (Völsunga saga)
  • Ekki dugir ófreistat. (Njáls saga, Gunnars saga Keldugnúpsfífls, Sigurðar saga þögla, Bósa saga og Ketils saga hængs: kvað ekki duga ófreistat)
  • Ekki er forlögin hægt at beygja. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Ekki er mark at draumum. (Gunnlaugs saga ormstungu, Sturlunga saga)
  • Ekki er undir, hvat um er talat. (Gísla saga Súrssonar)
  • Ekki er ykkr til setu búit. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Ekki læt ek drauma ráða förum. (Bjarnar saga Hítdœlakappa)
  • Ekki má fyrir öllu sjá. (Grettis saga)
  • Ekki má við margnum. (Hallfreðar saga vandræðaskálds, Karlamagnús saga, Knýtlinga saga, Ólafs saga Tryggvasonar, Flóvents saga)
  • Ekki mun stoða að hrökkva í hyrningar undan, ef þér verðr bana auðit. (Fóstbrœðra saga)
  • Ekki mun þat ráðligt, at selja fé sitt ókunnum mönnum. (Gunnlaugs saga ormstungu)
  • Ekki munu vit síðar vitrari. (Bandamanna saga)
  • Ekki skal lengi þrá til þess er þó skal ekki tjá. (Gísla saga Súrssonar)
  • Ekki standa svá málaefni til. (Ljósvetninga saga)
  • Ekki varstu nú einn í bragði með öllu. (Kjalnesinga saga)
  • Ekki verðr við öllu sét. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans, Gunnars saga Keldugnúpsfífls)
  • Engi (má) renna undan því, sem honum er skapat. (Grettis saga)
  • Engi er allheimskr, ef þegja má. (Grettis saga)
  • Engi er einna hvatastr. (Völsunga saga)
  • Engi lætr sér annars víti at varnaði. (Þorsteins þáttr stangarhöggs)
  • Engi má við sköpum vinna. (Völsunga saga)
  • Engi maðr er roskinn þegar. (Málsháttakvæði)
  • Engi maðr skapar sik sjálfr. (Grettis saga)
  • Engi scal vinna eið firi briost hins dauða. (Gulaþingslög)
  • Enn ferr allt at einu. (Stúfs þáttr blinda)
  • Eptir koma ósvinnum ráð í hug. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans, Vápnfirðinga saga)
  • Er fé fjörvi firra. (Njáls saga)
  • Er hverr frekr til fjörsins um alla þraut, ef sjálfr mætti nökkuru um ráða. (Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Er svá bezt at skilja, at hvárumtveggjum getist vel at. (Harðar saga ok Hólmverja)
  • Er vel, at sá hafi brek, er beiðisk. (Grettis saga)
  • Er þat helzt við orði manna, at gylfrum gangi vináttan. (Bandamanna saga)
  • Er þat nú drengsverk, at einn gangi at einum. (Kjalnesinga saga)
  • Erat héra at borgnara, at hæna beri skjöld (Ásu-Þórðar þáttr)
  • Eru margir þá upp tefldir. (Hœnsa-Þóris saga)
  • Ey sér til gildis gjöf. (Hávamál)
  • Fall er farar heill. (Sverris saga)
  • Falls (er) von at fornu tré. (Kjalnesinga saga)
  • Fár bregðr inu betra, ef hann veit it verra. (Njáls saga)
  • Fár er gamall harðr, ef hann er í bernsku blautr. (Völsunga saga)
  • Fár er svá vitr, at allt sjái sem er. (Orkneyinga saga)
  • Fár gengr of sköp norna. (Krákumál)
  • Fár hernuminn er frækn til vígs. (Völsunga saga)
  • Fár verðr fagr af sárum. (Fóstbrœðra saga)
  • Fari þat, sem má. (Gunnars saga Keldugnúpsfífls)
  • Fárr er fagr ef grætr. (Þáttr Hálfdánar svarta)
  • Fátt er betr látit en efni eru til. (Bandamanna saga)
  • Fátt er rammara en forneskjan. (Grettis saga)
  • Fátt er svá einna hluta, at örvænt sé, at hitti annan slíkan. (Olafs saga helga, Þórarins þáttr Nefjólfssonar inn fyrri)
  • Fátt (er) vísara til ills en kunna eigi gott at þiggja. (Grettis saga)
  • Fátt veit fyrr en reynt er. (Sagan af Haraldi harðráða)
  • Fátt veit sá, er sefr. (Hreiðars þáttr)
  • Fé er bezt eftir feigan. (Gísla saga Súrssonar)
  • Fé (er) dróttni glíkt. (Víga-Glúms saga)
  • Fé veldr frænda rógi. (Rúnakvæði)
  • Fellt mun nú til hlítar. (Kjalnesinga saga)
  • Ferr orð, er um munn líðr. (Fljótsdœla saga, Vápnfirðinga saga, Sturlunga saga, Þorsteins saga Síðu-Hallssonar)
  • Ferr þat sem má. (Njáls saga)
  • Ferr þá sem auðit verðr. (Reykdœla saga)
  • Firnum nýtr þess, er firnum fær. (Fóstbrœðra saga)
  • Fleira er mönnum til hugganar en fébœtr einar. (Grettis saga)
  • Fleira veit sá, er fleira reynir. (Grettis saga)
  • Fokit í flest skjól. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Fold skal við flóði taka. (Hávamál)
  • Forn í brögðum. (Kjalnesinga saga)
  • Frammi eru feigs götur. (Sólarljóð)
  • Frekr er hverr til fjörsins. (Gunnars þáttr Þiðrandabana)
  • Fundit mun þat er reynt er lengr. (Málsháttarkvæði)
  • Fylgir sjaldan ráð rasi. (Knýtlinga saga)
  • Gángi þér allt til tírs ok tíma, heiðrs ok hamíngju. (Þáttr Hálfdánar svarta)
  • Gefr illa ójafnaðr. (Grettis saga)
  • Gömlum kennum vér nú goðanum at geifla á saltinu. (Kristni saga)
  • Gott er góðum orðum til hennar at mæla. (Þáttr Egils Hallssonar ok Tófa Valgautssonar)
  • Gott (er) heilum vagni heim at aka. (Egils saga, Orkneyinga saga, Saga Ólafs hins helga, Sagan af Haraldi harðráða, Alexanders saga)
  • Gott er, at þat sannast, at þat er eigi jafnan bezt at ganga síðast. (Eyrbyggja saga)
  • Gott er þat jafnan, at gefa betri raun en margir ætla. (Grettis saga)
  • Gott þykkir mér góðs at njóta. (Kjalnesinga saga)
  • Haf við raun þína, en eigi sagnir annarra. (Bandamanna saga)
  • Hafa skal heil ráð, hvaðan sem koma. (Bandamanna saga)
  • Hafi þik öll tröll. (Örvar-Odda saga)
  • Hann mun eigi mörgum skyrtum slíta. (Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Hann stóð svá vel til höggsins. (Fóstbrœðra saga)
  • Harðir í horn at taka. (Hrómundar þáttr halta)
  • Harðr í horn at taka. (Knýtlinga saga)
  • Hátíðir eru til heilla beztar. (Laxdœla saga)
  • Háttung er flestum öðrum at oflofaðir sé, ef lofsamliga er við mælt. (Hreiðars þáttr)
  • Háttung er í, hverja giftu menn bera til síns endadags. (Völsunga saga)
  • Hefir sá eigi jafnan, sem ekki hættir. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Hefir sá, er hættir. (Bjarnar saga Hítdœlakappa)
  • Hefir sá ok jafnan, er hættir. (Hrafnkels saga Freysgoða)
  • Hefir þat mörgum at bana orðit, at hann hefir oftryggr verit. (Grettis saga)
  • Hefna skal, hvárt sem þat verðr fyrr eða síðar. (Ljósvetninga saga)
  • Heit er sú ást, er í meinum býr. (Skáld-Helga saga)
  • Helldr scal hann hund eta, helldr en hundr ete hann. (Gulaþingslög)
  • Hér er við ramman reip at draga. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans, sjá einnig: Kjalnesinga saga, Njáls saga og Vatnsdœla saga: við ramman ... reip at draga)
  • Hlýtr jafnan illt af athugaleysi. (Grettis saga)
  • Honum vefisk eigi tungan um höfuð. (Njáls saga)
  • Hugi hvers manns er lítill, þá er hann er sjúkr. (Þáttr Egils Hallssonar ok Tófa Valgautssonar)
  • Hvat veit sá er einskis freistar. (Erreks saga)
  • Hverjum bergr nökkut, er eigi er feigr. (Fóstbrœðra saga)
  • Hverjum er lífit sárast at láta. (Þiðriks saga af Bern)
  • Hvert mál þikja til skila fært, ef þrisvar er reynt. (Þáttr Egils Hallssonar ok Tófa Valgautssonar)
  • Hverr á sér vin með óvinum. (Hallfreðar saga vandræðaskálds, Ólafs saga helga)
  • Hverr (mun) deyja, er feigr er. (Reykdœla saga)
  • Hverr mun mér þá trúr, ef faðirinn bregzk. (Hallfreðar saga vandræðaskálds)
  • Hverr sá, er með mörgum kemr, má þat finna eitthvert sinn, at engi er einna hvatastr. (Völsunga saga)
  • Hverr vill fé hafa alt til ens eina dags. (Völsunga saga)
  • Hvör er sjálfum sér næstr (sitr sjálfum sér næst). (Safn af íslenzkum orðskviðum, Guðmundur Jónsson 1830)
  • Hætta verðr á nokkut, ef menn skulu fá frama. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Ill eru ill ráð. (Saga Magnús konungs berfœtts)
  • (Illa) duga heimskra manna ráð. (Laxdœla saga)
  • Illa gefast girndarráð í giftumálum. (Skáld-Helga saga)
  • Illa gefast ill ráð. (Harðar saga ok Hólmverja, Vatnsdœla saga)
  • Illa sezk oft ofsinn. (Víga-Glúms saga)
  • Illt er at eggja óbilgjarnan. (Grettis saga)
  • Illt er at eggja ofstopamanninn. (Þáttr Orms Stórólfssonar)
  • Illt (er) at eiga náttból undir vápnum. (Fóstbrœðra saga)
  • Illt (er) at eiga þræl at einkavin. (Grettis saga, Konungs skuggsjá, Njáls saga, Þórðar saga hreðu, Hjálmþés saga ok Ölvis)
  • Illt er heimskum lið að leggja. (íslenskur málsháttur)
  • Illt (er) illum at vera. (Grettis saga)
  • Illt er lítill at vera, þá er aflit nær ekki. (Hreiðars þáttr)
  • Illt es ýtum, elli at bíða. (Bandamanna saga)
  • Illt er þeim er á ólandi er alinn. (Njáls saga)
  • Jafnan dreymir fyrir veðrum. (Völsunga saga)
  • Jafnan er hálfsögð saga, ef einn segir. (Grettis saga)
  • Jafnan segir hinn ríkri ráð. (Málsháttakvæði)
  • Játum því einu í dag, er vér iðrumsk eigi á morgin. (Bandamanna saga)
  • Kann vera, at hér ráði vargar með úlfum. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Kemsk, þó at seint fari. (Njáls saga)
  • Kyr scal i kyr stað koma. (Gulaþingslög)
  • Köld eru jafnan kvenna ráð. (Partalopa saga)
  • Köld (eru) kvenna ráð. (Njáls saga, Gísla saga, Malcus saga)
  • Laga er hverr maðr verðr firi sinu. (Gulaþingslög)
  • Lagðir verða forlagðir, ef fyrir sárunum verða. (Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Launa má betr góða fylgð. (Þáttr Eindriða ok Erlíngs)
  • Láttu eigi nafn mitt niðri liggja, ok vænti ek mér þar gæða af. (Vatnsdœla saga)
  • Láttu þá fyrir því sjá, er ráða eigu. (Hallfreðar saga vandræðaskálds)
  • Látum þá skeika at sköpuðu. (Egils saga Skalla-Grímssonar) Sbr. láta skeika að sköpuðu.
  • Legg aldri trúnað þinn á slíkt, er enginn mun annarra. (Fljótsdœla saga)
  • Leggia iorð iorðu i gegn, en eyri eyri i gegn. (Gulaþingslög)
  • Lengi man þat, er ungr getr. (Gunnlaugs saga ormstungu)
  • Lengi skal manninn reyna. (Grettis saga)
  • Liðar verðr sá at leita, er lítit sax hefir. (Vápnfirðinga saga)
  • Liðar verðr sá at leita, er lítit sax hefir ok mjök er fáfróðr. (Heiðreksgátur)
  • Lítit skyldi í eiði ósært. (Grettis saga)
  • Manni betra gott hjarta en hvasst sverð. (Völsunga saga)
  • Marga díla höfum vér brennt. (Sagan af Haraldi harðráða)
  • Margir eru marlíðendr. (Eyrbyggja saga)
  • Margir (eru) ómerkir í sínum orðum. (Þorsteins þáttr stangarhöggs)
  • Margir kjósa eigi orð á sik. (Njáls saga)
  • Margir verða um sárt at gjalda. (Þáttr Egils Hallssonar ok Tófa Valgautssonar)
  • Margir verða vaskir í einangrinum. (Eyrbyggja saga)
  • Margan mundu kulda af kenna. (Gunnars saga Keldugnúpsfífls)
  • Margr er dulinn at sér. (Grettis saga)
  • Margr ferr í geitarhús ullar at biðja. (Grettis saga)
  • Margr hefir þar um ríkt á lagt. (Skáld-Helga saga)
  • Margr kyssir á þá hönd, er hann vildi gjarna at af væri. (Sverris saga)
  • Margr lifnar ór litlum vánum. (Völsunga saga)
  • Margr seilisk um hurð til lokunnar. (Grettis saga)
  • Margr verðr af aurum api. (Hávamál)
  • Margra manna augu verða féskjálg. (Bandamanna saga)
  • Margt er fyrir óráðum. (Grettis saga)
  • Margt er kynligt á ferð ok flug. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Margt er líkt með þeim, er góðir þykkjask. (Grettis saga)
  • Margt er smátt, þat er til berr á síðkveldum. (Grettis saga)
  • Margt er þat í húsi karls er eigi er í konungs ranni. (Mágus saga jarls)
  • Margt (er þat) í karlshúsi, at eigi er í konungsgarði. (Gísla saga Súrssonar (Upphaf yngri gerðar))
  • Margt er öðru líkt. (Grettis saga)
  • Margt verðr annann veg enn maðrinn ætlar. (Jómsvíkinga saga)
  • Margt leynisk lengi. (Hávarðar saga Ísfirðings)
  • Margt skipast á manns ævi. (Saga Ólafs hins helga)
  • Má eigi fyrir öllu sjá. (Grettis saga)
  • Með lögum skal land várt byggja, en eigi með ólögum eyða. (Njáls saga)
  • Með óhöppum hefir hafizk, ok svá mun slitna. (Ljósvetninga saga)
  • Meir mun þér gefit vænleikr. (Þáttr Hauks hábrókar)
  • Mikil er alvalds raun. (Ljósvetninga saga, Þórarins þáttr ofsa)
  • Mikit mun til haft, er einmælt er um. (Heiðarvíga saga)
  • Misjöfn verða morginverkin, eða; mikil verða hermðarverk. (Laxdœla saga)
  • Mislagðar (eru) hendr í kné. (Króka-Refs saga)
  • Missæl er þjóðin. (Grettis saga)
  • Móðurbræðrum verði menn líkastir. (Páls saga biskups)
  • Mun allt til eins koma. (Bandamanna saga)
  • Mun nú eigi duga atgerðalaust. (Harðar saga ok Hólmverja)
  • Mungátin eru misjafnt vinsæl. (Ölkofra þáttr)
  • Munr er at mannsliði. (Grettis saga)
  • Munu [...] tröll toga tungu ór höfði. (Halldórs þáttr Snorrasonar inn fyrri)
  • Mæla verðr einnhverr skapanna málum. (Gísla saga Súrssonar)
  • Mælir þú þat jafnan, er verst gegnir. (Egils saga Skallagrímssonar)
  • Mörg eru konungs eyru. (Jómsvíkinga saga, Orkneyinga saga, Ólafs saga Tryggvasonar, Saga Ólafs hins helga, Sighvats þáttr skálds)
  • Mörg (eru) konungs ráð. (Ljósvetninga saga, Þórarins þáttr ofsa)
  • Mörg spjót, sem á skóg sæi. (Heiðarvíga saga)
  • Mörgum teksk verr en vill. (Hrafnkels saga Freysgoða)
  • Neita eigi því, er svá er vel boðit. (Hœnsa-Þóris saga)
  • Nú falla vötn öll til Dýrafjarðar. (Gísla saga Súrssonar)
  • Nú gekk ek þremr fótum til skammt. (Egils saga Skallagrímssonar)
  • Nú hjóttu Noreg ór hendi mér. (Saga Ólafs hins helga)
  • Nú skal eigi fleirum orðum á glæ kasta. (Finnboga saga ramma)
  • Nú skal ekki með laufsegli lengr fara. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Nýsir fjarri, en nær sjaldan. (Heiðarvíga saga)
  • Nýtr manngi nás. (Hávamál)
  • Nær er úti annarr biti, þá er annarr er etinn. (Reykdœla saga)
  • Ok verði því meiri hefndin sem lengr er. (Ljósvetninga saga)
  • Ofleyfingjarnir bregðask (mér) mest. (Grettis saga)
  • Ofnær nefi, kvað karl, var skotinn í auga. (Saga Magnús konungs Erlingssonar)
  • Oft er flagð í fögru skinni. (Eyrbyggja saga, Mírmans saga)
  • Oft er gott, þat er gamlir kveða. (Hávamál, Þorleifs þáttr jarlsskálds: þat er opt gott, er gamlir kveða)
  • Oft er í holti heyrandi nær. (Grettis saga)
  • (Oft er) smátt und einum. (Hallfreðar saga vandræðaskálds)
  • Oft er úlfr í ungum syni. (Völsunga saga)
  • Oft gefr óvænum happ. (Örvar-Odds saga)
  • Oft hlýzt illt af illum. (Fljótsdœla saga)
  • Oft kann þat at at berast, at fals er blandit sönnu. (Óláfs saga Tryggvasonar, eftir Odd munk)
  • Oft stendr illt af kvennahjali. (Gísla saga Súrssonar)
  • Oft stendr illt af tali kvenna. (Svarfdæla saga)
  • Oft sýnast tröll fyrir dyrum standa. (Fóstbrœðra saga, íslenskt máltæki)
  • Oft verðr kvalræði af konum. (Sólarljóð)
  • Oft verðr lítils vant. (Fljótsdœla saga)
  • Oft verðr villr, er geta skal. (Fóstbrœðra saga, Odds þáttr Ófeigssonar)
  • Ok eru oft köld kvenna ráð. (Gísla saga Súrssonar)
  • Óhægt at gera við ákveðnu. (Vatnsdœla saga)
  • Óhægt mun forlögin at flýja. (Vatnsdœla saga)
  • Ókunna menn né ölmusur skalt at hlátri hafa. (Hugsvinnsmál)
  • Ómæt (eru) ómaga orð. (Gísla saga Súrssonar)
  • Ómæt eru þar afglapa orð. (Laxdœla saga)
  • Opt verðr slíkt á sæ, kvað selr, var skotinn í auga. (Sverris saga)
  • Optar sigrast þeim eigi vel, er fleiri eru saman, ef menn eru skeligir til móts. (Færeyinga saga)
  • Ór hverju vandræði verðr nokkut at ráða. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Orða sinna á hverr ráð. (Grettis saga)
  • Óskylt er þér at gremjast þeim manni, sem þú átt ekki illt at launa. (Króka-Refs saga)
  • Óvitrligt bragð at spotta ókunna menn. (Víga-Glúms saga)
  • Raun er mál at launa. (Harðar saga ok Hólmverja)
  • Reiðni lítur eigi hið sanna. (Fóstbræðra saga)
  • Reynir er björg Þórs. (Skáldskaparmál)
  • Ræðr auðna lífi. (Orkneyinga saga)
  • Saman er bræðra eign bezt at líta. (Gísla saga Súrssonar)
  • Satt er it fornkveðna. (Gísla saga Súrssonar)
  • Sá er eigi heill sem hugrinn veikir. (Hermanns saga ok Jarlmanns)
  • Sá er eldrinn heitastr, er á sjálfum liggr. (Grettis saga)
  • Sá (er) minni maðr, er öðrum fóstrar barn. (Harðar saga ok Hólmverja)
  • Sá er skyldr at leysa annars vandræði, er at spyrr. (Þorleifs þáttr jarlsskálds)
  • Sá er svinnr, er sik kann. (Hrafnkels saga Freysgoða)
  • Sá hlýtr þá at gefa öðrum, sem til á. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Sá kann mann mest at blekkja, er hann hefir mestan trúnað á. (Fljótsdœla saga)
  • Sá hefir er hættir. (Sverris saga)
  • Sá skal hafa happ, er hlotit hefir. (Eyrbyggja saga)
  • Sárt bítr soltin lús. (Landnámabók, Sverris saga)
  • Segja skal þursi, ef hann sitr nökkviðr við eld. (Heiðarvíga saga)
  • Seigt er svöngum at skruma. (Þorleifs þáttr jarlsskálds)
  • Seint mun sá díli gróa, er þú hefir þar brennt. (Fóstbrœðra saga)
  • Seint til vánar sá man erja. (Víga-Glúms saga)
  • Sér gjöf til launa. (Háttatal Snorra Sturlusonar)
  • Sér æ gjöf til gjalda. (Gísla saga Súrssonar)
  • Setit er meðan sætt er. (Eyrbyggja saga)
  • Sinnar stundar bíðr hvat. (Grettis saga)
  • Sitt er hvárt gæfa eða görvileikr. (Grettis saga)
  • Sjaldan er gíll fyrir góðu, nema úlfur eftir renni (Safn af íslenzkum orðskviðum, Guðmundur Jónsson 1830)
  • Sjaldan hittisk feigs vök frørin. (Málsháttakvæði)
  • Sjaldan mun þeim skipum vel farask, er menn eru ósáttir innan borðs. (Fóstbrœðra saga)
  • Sjaldan vegr sofandi maðr sigr. (Vápnfirðinga saga)
  • Sjálfs hönd er hollust. (Víga-Glúms saga, og Saga Ólafs hins helga: Þá er hverjum sjálfs hönd hollust)
  • Skalat maðr rúnar rísta, nema ráða vel kunni. (Egils saga)
  • Skaltu þat muna, vesall maðr, meðan þú lifir, at kona hefir barit þik. (Gísla saga Súrssonar)
  • Skal maðr eftir mann lifa. (Egils saga)
  • Skal margr rauðu sníta. (Gunnars saga Keldugnúpsfífls)
  • Skal nú ekki gera happ sitt at óhappi. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Skamma stund verðr hönd höggvi fegin. (Njáls saga)
  • Skammr er skutill minn. (Fóstbrœðra saga)
  • Skammt er (þá) milli illra verka ok stórra. (Gísla saga Súrssonar)
  • Skammt (er) stórra höggva í milli. (Þáttr Þorsteins Uxafóts)
  • Skipaðu aldri skap þitt eftir hins versta manns orðum. (Fljótsdœla saga)
  • Skjóta augum í skjálg. (Fóstbrœðra saga)
  • Skýzk þeim mörgum vísdómrinn, er betri ván er at. (Grettis saga)
  • Skömm er óhófs ævi. (Hrafnkels saga Freysgoða)
  • Slíkt sem hönd hendi eða fótr fæti. (Völsunga saga)
  • Spá er spaks geta. (Grettis saga, Jómsvíkinga saga)
  • Spyr þess eina, at betr sé, attu vitir. (Völsunga saga)
  • Spyrja er bezt til váligra þegna. (Fóstbrœðra saga, Gunnars þáttr Þiðrandabana)
  • Spyrr ætt at jöfrum. (Háttatal Snorra Sturlusonar)
  • Stikk í mér, kvað reka. (Ásu-Þórðar þáttr)
  • Sú mun erfðin lengst eftir lifa at týna eigi grimmdinni. (Völsunga saga)
  • Svá er hverr sem heitir. (Fóstbrœðra saga)
  • Svá er leikr hverr sem heiman er görr. (Fóstbrœðra saga)
  • Svá ergisk hverr sem eldisk. (Hrafnkels saga Freysgoða, Saga Ólafs hins helga, Þorsteins þáttr bæjarmagns)
  • Svá skal böl bæta, at bíða annat meira. (Grettis saga)
  • Sveltr sitjandi kráka, en fljúgandi fær. (Safn af íslenzkum orðskviðum, Guðmundur Jónsson 1830)
  • Sýnisk svá, [...], sem hann hafi hérra hjarta en ótryggð sem refrinn. (Sverris saga)
  • Tíðindi þykkja nýnæmi öll. (Saga Ólafs hins helga)
  • Til alls berr nokkut. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Til frægðar skal konung hafa, en ekki til langlífis. (Saga Magnús konungs berfœtts)
  • Til margs verðr hætt jafnan. (Kjalnesinga saga)
  • Torsótt er at forðaz forlögin. (Vatnsdœla saga)
  • Trautt kallak þann valda er varar. (Málsháttarkvæði)
  • Troll toga tungu ór höfði. (Reykdœla saga, Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Tveir eru í hættu hverri. (Kjalnesinga saga)
  • Úlfar eta annars erindi. (Laxdœla saga)
  • Um allt þat er miklu varðar er betri sígandi arðr en snúandi. (Páls saga biskups)
  • Um heilt (er) bezt at binda. (Laxdœla saga)
  • Um heilt (er) bezt at búa. (Þiðranda þáttr ok Þórhalls)
  • Ungr skal at ungum vega. (Heiðarvíga saga)
  • Unir auga, meðan á sér. (Völsunga saga)
  • Urðar orði kveðr engi maðr. (Fjölsvinnsmál)
  • Valt er hamingjunni at treystast, at eigi bresti hún. (Völsunga saga)
  • Vandsénir eru margir. (Grettis saga)
  • Vant (er) at sjá, hvárt fyrr kemr, hel eða langframi. (Orkneyinga saga)
  • Vant er á menn at kveða. (Eyrbyggja saga)
  • Vant er við vándum at sjá. (Hrafnkels saga Freysgoða)
  • Vant er því at neita, sem vel er boðit. (Örvar-Odds saga)
  • Var sjón sögu ríkri. (Saga Ólafs hins helga)
  • Vargur í véum (Eyvindr hafði vegit í véum, ok var hann vargr orðinn). (Egils saga Skalla-Grímssonar)
  • Ván má hverr maðr þess vita, ef hann á við sér ríkara mann. (Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Vel hafa víðir skógar vargi oft um borgit. (Víga-Glúms saga)
  • Vel lýgr sá, er með vitnum lýgr. (Þorsteins saga Síðu-Hallssonar)
  • Veldrat sá, er varar. (Fljótsdœla saga, Njáls saga)
  • Veltr þangat sem vera vill um flesta hluti. (Gunnlaugs saga ormstungu)
  • Ver hendr þínar, ef á þik er leitat. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Verði fundr sjá sem auðnar. (Ljósvetninga saga)
  • Verðr heitum heimskr maðr feginn. (Þorsteins þáttr stangarhöggs)
  • Verðr hverr eptir sínum forlögum at leita. (Vatnsdœla saga, og Reykdœla saga: hvern sínum forlögum flygja verða)
  • Verðr hverr með sjálfum sér lengst at fara. (Gísla saga Súrssonar)
  • Verðr hverr þá at fara, er hann er feigr. (Grettis saga)
  • Verðr þat, er varir ok svá hitt, er eigi varir. (Grettis saga)
  • Verit er nú, meðan vært er. (Eyrbyggja saga)
  • Vertu óágjarn við aðra, láttu eigi stórliga, því at þat er illt til orðs. (Hrólfs saga kraka ok kappa hans)
  • Við eld skal öl drekka. (Hávamál)
  • Við ramman mun reip at draga. (Njáls saga)
  • Vinr em ek vina minna. (Njáls saga)
  • Vinr er sá annars, er ills varnar. (Grettis saga)
  • Vinr er sás vörnuð býðr. (Grettis saga)
  • Víst væri þessa vel leitat, ef þat væri ráðit, at hugr fylgði máli. (Ljósvetninga saga)
  • Vöð munu á vera. (Grettis saga)
  • Þá er menn koma til vígs, þá er manni betra gott hjarta, en hvast sverð. (Völsunga saga)
  • Þá er þó sjálf hönd hollust. (Saga Ólafs hins helga)
  • Þá skýtr í tvau horn með okkr. (Hreiðars þáttr)
  • Þa er vigande verðr dauðr, þa tecr ervingi við öxe. (Gulaþingslög)
  • Þa helgar hond hann til þings oc þeðan til bana. (Gulaþingslög)
  • Þaðan er mér úlfs ván er ek eyrun sék. (Finnboga saga ramma)
  • Þangat veltr hvat sem vera vill. (Drauma-Jóns saga)
  • Þann skal útleiða, at maðr vill at aptrkomi. (Færeyinga saga)
  • Þar er fangs ván af frekum úlfi. (Laxdœla saga, sjá einnig Reginsmál og Norna-Gests þáttr; ok er mér fangs ván at frekum ulfi. Sjá einnig Sturlunga saga og Eymundar þáttr Hringssonar: fángs von at frekum úlfi)
  • Þar er lítit til vits at taka, sem vér erum konur. (Þorsteins saga strandarhöggs)
  • Þar er mér úlfs vón. (Finnboga saga ramma, Fáfnismál)
  • Þar launaða ek þér lambit grá. (Heiðarvíga saga)
  • Þar scal möta horn horne, oc hofr hove. (Gulaþingslög)
  • Þar var örg vættr, sem hún var nefnd. (Örvar-Odds saga)
  • Þat er eigi allt í senn, er blásit er. (Gisls þáttr Illagasonar)
  • Þat er eigi gott ráð, [...] at snúa sökinni á óvalda. (Njáls saga)
  • Þat er eigi jafnan bezt, at ganga síðast. (Eyrbyggja saga)
  • Þat (er) engi siðr, at sitja lengr en þrjár nætr at kynni. (Egils saga)
  • Þat er fornt mál, at býsna skal, at betr verði. (Óláfs saga Tryggvasonar eftir Odd munk)
  • Þat er lítil fremð at spilla klæðum manna. (Víga-Glúms saga [Vatnshyrna])
  • Þat (er) illt at sýta, er maðr fær eigi. (Völsunga saga)
  • Þat er sjaldan gott skáld, er gamalt kveðr. (Þorleifs þáttr jarlsskálds)
  • Þat (er) tamast, sem í æskunni (er) numit. (Grettis saga)
  • Þat er sem reynisk. (Njáls saga)
  • Þat (er) vant at sjá, hverir enn verða höggum fegnir. (Eyrbyggja saga)
  • Þat hefr eik er af annarri skefr. (Hárbarðsljóð, Grettis saga)
  • Þat hendir oft, at sá, er banasár fær, hefnir sín sjálfr. (Völsunga saga)
  • Þat mun fram koma, sem auðit verðr. (Gísla saga Súrssonar)
  • Þat mun verda fram at koma sem ætlat er. (Njáls saga, Harðar saga ok Hólmverja)
  • Þat mun þik letja langfaranna. (Eyrbyggja saga)
  • Þat's ok mælt, at engi geti sonar iðgjöld nema sjalfr ali. (Egils saga)
  • Þat verðr hverr at vinna, er ætlat er. (Njáls saga)
  • Þá er eigi þat at launa, sem eigi er gört. (Grettis saga)
  • Þá mun hverr deyja er feigr er. (Reykdœla saga)
  • Þá veit þat, er reynt er. (Grettis saga)
  • Þá verðr eik at fága, er undir skal búa. (Egils saga)
  • Þeir verða at falla er feigir eru. (Þiðriks saga af Bern)
  • (Þér) vefist tunga um höfuð, eða; (honum) vefist eigi tungan um höfuð (Fljótsdœla saga, Njáls saga)
  • Þess manns myndi hefnt verða, ef hann felli á grúfu. (Egils saga)
  • Þess verðr (þó) getit, sem gört er. (Grettis saga)
  • Þjóð veit, ef þrír ro. (Hávamál)
  • Þrisvar hefir all orðit forðum. (Grettis saga)
  • Þræll einn þegar hefnist, en argr aldri. (Grettis saga)
  • Þvi at i sallte liggr soc, ef sökiendr duga. (Gulaþingslög)
  • Því kalla menn á sæ kastat, er maðr lætr eigu sína ok tekr ekki í mót. (Laxdœla saga. Sjá einnig ísl. máltæki að kasta á glæ sbr. Bjarnar saga Hítdælakappa)
  • Þykkir maðr við þat fávíss verða, ef hann kannar ekki víðara en hér Ísland. (Laxdœla saga)
  • Þykkir (þar) heimskum manni at duga. (Hrafnkels saga Freysgoða)
  • Þykkist þá sá verst hafa lengi, er næst er. (Völsunga saga)
  • Æ kveða bandingja bifask. (Fáfnismál)
  • Öl er annarr maðr. (Jómsvíkinga saga, Hrólfs saga Gautrekssonar)
  • Öngum skyldi maðr treystast. (Fljótsdœla saga)

HEIMSKRINGLA er et privat initiativ. Prosjektet mottar ikke noen form for offentlig støtte. Vi har kun utgifter og ingen faste inntekter. Kostnader til teknisk drift og utstyr bæres av privatpersoner. Alle økonomiske bidrag mottas derfor med stor takk. Ønsker du eller ditt foretak å støtte prosjektet økonomisk? Ta gjerne kontakt med oss, eller bruk vårt norske kontonummer 97105024499. Du kan også støtte oss via vårt Vipps-nummer 78431. For utenlandske bidrag bruk vårt IBAN-nummer NO6897105024499, med SWIFT-kode: DNBANOKK eller SEPA-kode: SKIANOBB. En kan også overføre penger til HEIMSKRINGLA via PayPal eller vippse via mobilen til 78431. Vi selger også fast annonseplass på venstre sidemeny til rimelig pris. Alle bidragsytere krediteres med navn for sine bidrag.