Hamdesmål

Velg språk	Norrønt	Islandsk	Norsk	Dansk	Svensk	Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ►

Edda-Kvæde

Norrøne fornsongar

(Andre utgåve, 1928)

På nynorsk ved

Ivar Mortensson-Egnund

Hamdesmaal

Gudrun eggjar Hamde og Sorle

1.

Inkje var det no,

inkje i gaar,

lange tider

hev lidi sidan,

daa Gjukes dotter,

Gudrun, eggja

søner unge

til Svanhild aa hemne.

2.

Ei syster de hadde

som Svanhild heitte.

Jormunrek henne

hivde paa voll,

kasta ho for hestom

kvite og svarte,

graae gangtame

gote-hestar.

3.

Burt fraa tjodkongar

trengde de vert,

einaste renning

av ætt-greini mi.

4.

Einsam eg stend

som ei osp i skogen

fatig paa frendar

som fura paa kvister,

vantande voner

som ei vidje um haust

av lauv-jarnet skadd

ein solvarm dag.

5.

Hugdjerve guten,

Hamde, daa kvad:

«Liti ære

du leivde Hogne,

daa dei Sigurd

or svevnen vekte,

paa lægjet du laag,

men dei lo dei hine.

6.

Og dei blaa-kvite

blæjune dine

raude vart farga

av blodet som rann.

Sigurd slokna,

du sat yver liket,

gleda var gjengi,

Gunnar so vilde.

7.

Deg sjølv vart det verst

det slaget mot Atle,

daa Erp du myrde

og Eitil du drap.

Saarbeitte sverd

svinge ingen

andre til tjon,

so det tyner ein sjølv.»

8.

Sorle sae,

han var stødug og klok:

«Inkje antrast

eg med ho mor,

men det vantar eit ord

oss i millom,

den bøni du bed oss

ho berre veld graat.

9.

No græt du for brødrar

og born so kjære,

for nærskylde frendar,

fallne i strid.

Graate skal Gudrun,

graate for oss tvo,

som feigdi fylgjer

til framand-landi. »

10.

Fræge Gudrun

ved grindi stod,

mjo-fingra møy

mælte til sonen:

«Tegjande trygt

karm de takast med alle.

Daa tvo mann eine

kann ti hundrad gotar

baste og binde

i borgi den høge.»

[Det er no aa segja um sønene til Gudrun at ho hadde fari so med herklædi deira at jarn ikkje beit paa dei. Og ho bad at dei ikkje maatte skade seg med stein eller andre store ting, og sae at det vart dei til mein, um dei ikkje gjorde som ho hadde sagt].

11.

Gutane grutte,

daa or garden dei reid.

Storvyrdig svein

paa stræte dei fann :

«Tru no brun-hott

karm bjode oss hjelp?»

12.

Svara halvbror

han hjelpe skulde;

«som ettre foten

skal frende stydja,

som andre handi di

heng ved sida.»

«Kva mun i foten

som fylgjer etter?

kva hjelp gjev handi

som heng ved sida?»

13.

Erp daa sae,

snøgg i maalet,

paa fljote folen

fór han sin veg:

«Blautingar sjølv

si braut lyt finne».

«Lat ’kje laus-ungen

laupe», vart svara.

14.

Sverdi snøgge

av slira dei drog;

Hel til hugnad

hoggi svirra.

Si makt med ein tridjung

minka dei daa,

naar unge sveinen

dei slo aat marki.

15.

Kappune slong,

sverdi klirra,

fram so fór dei

i fager-klædi.

Drog daa drengjer

yver dogg-vaate fjell

paa hunlendske hestar

til hemn yver draapsmenn

16.

Gota-land der laag

med lidskjalvar store.

Høgt uppaa borgi

stod Bikkes lydar.

Der var salen til sudtjoder

skipa med sessar

og straalande bunad,

med skinande skjoldar

var skjeld-tilet klædt.

17.

Fram fór dei vegjer

som varsla so ilt,

syster-sonen

saag dei dingle

i vindsvalt vargtre

vestan bøen.

Tranune taut,

trygt var der ikkje.

18.

I salen stuka

sellar kaate;

og gote-gutane

gaadde ingen,

fyrr ljomande lur

lyden varsla.

19.

Inn vart det meldt

til Jormunrek

at hjelmbudde sveinar

var sedde paa vegen.

«No rid dei til gards,

raad lyt leggjast;

drosi du drap

hev druste frendar.»

20.

Snudde han skjegg

og skratta, kongen,

briska seg upp,

byrg og øren.

Mot spegl-blanke skjold

han skok brune lugg,

gullstaupet let han

seg leike i hand:

21.

«Sælaste syn,

um sjaa eg kunde

Hamde og Sorle

i salane her

basta og bende

med boge-strengjer,

gjukungar gjæve

i galgen dingle.»

22.

Skaalene skrall,

det stuka i hall,

blodfossen gaus

or gote-hausom.

[Tvo mann eine

tusund ei orka

aa baste og bende

i borgi den høge.]

[Hamde hogg av Jormunrek baae hendene og Sorle baae føtene.]

23.

HAMDE kvad:

«Kong Jormunrek

hev ynskt seg dette

at me brødrane baae

i borgi di var.

Her ser du hender,

her ser du føtene,

Jormunrek, hivde

i heite elden.»

24.

Som bjørnen bura

daa brynje-kulten;

troll-kunnige

kongen bura:

«Steine daa sveinar,

som skotfrie gjeng

for eggjar og geirar,

og jarn ikkje bit paa!»

25.

SORLE kvad:

«Aa, ille deg, bror,

at du belgen opna;

jamt or belgen din

illraad det renn.

Kva duger djervleik,

naar daarskap styrer?

Mykje vantar

ein vitlaus mann.»

26.

HAMDE kvad:

«Av vøre hovud,

um Erp no levde,

frøkne frenden

me feilte paa vegen,

dyre drengen!

Men diser meg eggja

te drepa trugne

trauste bror vaar.

27.

Ilt aa øve

ulve-verk

og beste vener veide

lik norne-hundar,

som hungeren driv,

alne i øyde-marki.

28.

Sterkt me stridde,

her stupte gotar;

lik ørnar paa grein

stend me uppaa ein lik-haug.

Frægd hev me fengi,

fèr so hel-veg;

den mann ser ’kje natt,

som norner hev merkt.»

[Daa flaug det steinar imot dei fraa alle leider. Og det vart dau den deira].

29.

Sorle stupte

ved sals-gavlen,

og bakum huset

Hamde slokna.

Dette kvædet er kalla Hamdes-maal det forne.