Gripes spådom

Fra heimskringla.no
Hopp til: navigasjon, søk
Velg språk Norrønt Islandsk Norsk Dansk Svensk Færøysk
Denne teksten finnes i flere utgaver på følgende språk ► Original.gif Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Norsk.gif Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif
Dansk.gif Svensk.gif


Edda-Kvæde
Norrøne fornsongar
(Andre utgåve, 1928)


På nynorsk ved
Ivar Mortensson-Egnund


Gripes spådom


GRIPE het son til Øylime. bror til Hjørdis. Han rådde for land og var visare enn alle andre og framsynt Sigurd reid åleine og kom til halli hans Gripe. Sigurd var audkjend. Han kom til tals med ein mann utanfor halli, som kalla seg Geite Sigurd bad han um rettleiding og spør:

1.
”Kven er det som bur
i borgi denne,
kva namn hev tegnar
på tjodkongen sin?”

GEITE kvad:
”Han Gripe heiter
hovdingen vår,
som gard og grunn eig
og gutar styrer.”

2.
SIGURD kvad:
”Er hugvis konge
heime i landet?
tru han vilde
tala med meg?
Ukjend mann
vil ordast med han,
fljot so lyt eg
finne Gripe.”

3.
GEITE kvad:
”Gjæve kongen
mun Geite spyrja
kva mannen heiter,
som vil mæle med han.”

SIGURD kvad:
”Sigurd eg heiter
Sigmundssonen,
men Hjørdis ho er
hovdings moder.”

4.
Då gjekk Geite
til Gripe og sa:
”Ukjend mann her
ute er komen,
til å skoda
sjåleg er han,
og deg, fylkjer,
finne vil han.”

5.
Or skålen gjeng han
gjæve drotnen
og framand hovding
han helsar vel:
”Velkomen Sigurd,
um seint det vart.
og no skal Geite
Grane stelle.”

6.
Mangt dei spurde.
og mangt dei svara,
der dei råkast
dei rauste kjempur.

SIGURD kvad:
”Meg meld, um du veit,
morbroder min.
kva Sigurd lyt no
til lagnad hava.”

7.
GRIPE kvad:
”Du vert mætaste
mann under soI
og høgast heidra
av hovdingar alle;
der flust vert med gull.
men fått med reddhug.
du vert fager i ålét
og i ordhegd meister.”

8.
SIGURD kvad:
”Seg meg du meir,
spyrja eg vil,
vise konge.
um du vita det tykkjest:
kva storverk eg fyrst
fremja no skal,
når eg or garden
din er gjengen?

9.
GRIPE kvad:
”Fyrst mun du, fylkjer,
far din hemne
og Øylimes harm
all du stille;
du mun Hundings
harde, djerve
søner felle
og siger hava”

10.
SIGURD kvad:
”Seg no, konge,
din systerson
sanningi heil,
når me saman talar:
ser du for Sigurd
strålande bragder,
som høgt vil lyse
under himmelskautom?”

11.
GRIPE kvad:
”Du eine skal vega
ormen den fråne,
der grådug han ligg
på Gnitahei-i.
Båe desse
til bane vert du:
Regin og Fåvne,
rett segjer Gripe.”

12.
SIGURD kvad:
Det flust vert med gull,
flust vert det òg
med bardagar harde,
som du berlegt melder.
lat hugen leite,
og lenger fram seg,
kva lagnads-luter
mitt liv skal hava.”

13.
GRIPE kvad:
”Du mun finne
Fåvnes bøle,
dyrgripar fagre
fram du sanke;
gullet legg du
på Grane-ryggen
og rid til gjæve
Gjuke-drotnen.”

14.
SIGURD kvad:
Meir skal hovding
hugtakande
djerve drotnen,
deretter melde:
når eg Gjuke hev gjesta
og gjeng frå honom,
kva lagnads-luter
mitt liv skal hava!”

15.
GRIPE kvad:
”Dotter til fylkjer
på fjellet ho søv
bjart i brynja
etter banen hans Helge;
sneide mun du
med sverdet kvasse,
brynja riste
med banen til Fåvne.”

16.
SIGURD kvad:
”Brynja er broti,
byrjar tala
vivet som vart
vekkt or svevne;
mun då møyi
mæle med Sigurd
ord som fagnad
fylkjeren gjev?”

17.
GRIPE kvad:
Ho vil den rauste
runer lære
alle som menneskja
mest seg ynskjer,
og på tungemål
kvart eit tala
og lækje dei lidande;
lev du heil, konge!”

18.
SIGURD kvad:
”Når eg vert ferdig
og frod er vorten,
då rid eg fram
lenger på ferdi.
lat hugen leite
og lenger fram seg:
kva lagnads-luter
mitt liv skal hava.”

19.
GRIPE kvad:
”Du vil hitte
Heimes bygder,
glad vera gjest
hjå gjæve kongen;
sagt er, Sigurd,
det sjå eg munde;
ikkje lenger fram
du frette Gripe.”

20.
SIGURD kvad:
”No gjev meg otte
det ordet du sa,
med di du lenger fram,
fylkjer, mun sjå;
um ulukka veit du
ovstor for Sigurd,
di seg gruvar
Gripe for dette.”

21.
GRIPE kvad:
”Korleis di æve
i ungdomen var,
stod lengst fram i ljoset,
var lettast å sjå;
eg er ’kje rette
runekallen
sum full-langt ser,
d’ er fått det eg veit.”

22.
SIGURD kvad:
”Ingen eg veit
ovan moldi
som maktar sjå meir
i myrke framtid;
du løyne det ikkje
um leidt det er,
eller mein møter
på mine vegjer.”

23.
GRIPE kvad:
”Inkje med lastar
er din livsveg skriven,
lat deg det hovding
i hugen feste:
so lenge som menneskja
leikar på jord,
storfrægdar-namnet
hans Sigurd skal leva”

24.
SIGURD kvad:
”Leidt det tykkjest,
men lyt so vera,
Sigurd må no
skiljast frå deg.
Lagnaden min
liggje der han vil,
vis meg so vegen
vyrde morbror.”

25.
GRIPE kvad:
”So lyt Sigurd,
sanningi få,
når meg drotnen
til dette nøyder;
eit ord eg mæler
som inkje hev svik:
dagen er viss,
og dauden han kjem.”

26.
SIGURD kvad:
”Ikkje vreiden eg vil
vekkje hjå kongen,
men gode råder
hjå Gripe nema;
vita no vil eg,
um d’ er visst eller gale,
korleis du ser
spunnen min lagnad”

27.
GRIPE kvad:
”Ferdast hjå Heime
fagre møyi,
og Brynhild so mun
bruri heite,
dotter til Budle;
men djerve kongen,
Heime, fostrar
hardhuga møy.”

28.
SIGURD kvad:
”Kva skil det meg dette
at du skodar ei møy
fager å sjå
fostra av Heime?
No skal Gripe
meg greide gjeva,
for framsyn hev du
på forloga all.”

29.
GRIPE kvad:
Sorg ho gjev deg
og sut i hugen,
fagre vækja
som Heime fostrar;
svevn frå deg stryk,
du sanselaus er,
og du ingen ansar
utan møyi.”

30.
SIGURD kvad:
”Kva helse-bot
kann hugen stile,
seg det Gripe,
um greide du veit;
kann vene vækja
eg vonast å få
og feste mi brur
fylkjer si dotter?”

31.
GRIPE kvad:
”De mun alle
eidar sverja
og fullfast binda -
men få av dei held;
du gjest hev vori
hjå Gjuke ei natt;
då hæve gjenta
hjå Heime er gløymd.”

32.
SIGURD kvad:
”Koss er det Gripe
greid meg dette,
er eg so lauseleg
laga i hått,
når svikar eg skal
stande mot ho,
som heile hugen min
hadde fengi?”

33.
GRIPE kvad:
”Andre er det
som ilt mun svike,
Grimhild i garnet
guten fangar,
mun deg bjode
bjart-håra viv,
dotter si eigi,
dåra vert du.”

34.
SIGURD kvad:
”Skal med fræge Gunnar
frendskap verte
og med Gudrun og meg
giftarmål,
fullgodt gifte
guten då fekk,
um mein og trege
ikkje trødde imillom.”

35.
GRIPE kvad:
”Deg mun Grimhild
grovleg dåre,
og til beling ho deg
åt Brynhild eggjar.
Gunnar til hande,
gote-drotnen,
straks til ferdi
ferdig er du.”

36.
SIGURD kvad:
”Mein meg møter,
det mun eg sjå,
radt dei ramlar
råder alle,
når til møyi
som mest eg elskar
ein annans beling
eg bera skal fram.”

37.
GRIPE kvad:
”De mun alle
eidar sverja,
Gunnar og Sigurd,
saman med Hogne;
De hamlét byter
båe på ferdi,
Gunnar og du,
Gripe lyg ikkje.”

38.
SIGURD kvad:
”Kva batar dette,
kvi byter me tvo
hamlét og lag
på leider desse?
Verre vande
mun vera under,
svik og meinråd,
seg fram Gripe!”

39.
GRIPE kvad:
”Som Gunner du lét
og lag mun få,
sjølv du ordhag
er og stortenkt let;
du fester Heimes
fosterdotter,
frægaste møy,
men du får ho ikkje.”

40.
SIGURD kvad:
”Verst meg tykkjest
at vesalmenne
skal då sveinar
Sigurd kalla;
aldri eg vil
vela med sløgd
for den drustaste
drosi eg veit.”

41.
GRIPE kvad:
”Du sove hjå ho
store hovding
som um møyi
mor di var;
di skal so lenge
folk leikar på jord
namnet hans Sigurd
spyrast med frægd.”

42.
SIGURD kvad:
”Skal Gunnar eige
gilde drosi,
sælaste svein
- svar meg Gripe -
endå tri næter
trauste vivet
sov meg so nær?
slikt er uhøyrt.”

43.
GRIPE kvad:
”Båe vil saman
brudlaup drikke,
Sigurd og Gunnar
i Gjukes salar:
dei hamlét byter,
når dei heim er komne
men hugen dei hev
som dei hadde fyrr.”

44.
SIGURD kvad:
”Vil då lukka
lengje fylgje
mågar desse
- mæl du Gripe!
vil det til gaman
for Gunnar verte,
eller sidan
meg sjølv til bate?”

45.
GRIPE kvad:
”Du skal eidar minnast,
men alltid tegja;
du saman med Gudrun
godt skal leva!
men Brynhild ho trur
du braut din lovnad;
til svik å hemne
all hugen trår.”

46.
SIGURD kvad:
”Kva vil til bot
bruri kreva,
for di meinråd
vart møyi lagd?
Svorne eidar
og sviken lovnad
ho fekk av meg
og fåfeng lukke.”

47.
GRIPE kvad:
”Gunnar ho vil
greidleg segja,
at ikkje hev du
eiden haldi,
medan gjæve guten,
Gjuke-sonen,
traust litte på
at trugen du var.”

48.
SIGURD kvad:
”Koss hev det seg, Gripe,
greid meg dette,
mun soga hennar
sannsagd vera,
eller lyg ho på meg
den lovsæle dros
og på sjølve seg med?
seg meg det, Gripe!”

49.
GRIPE kvad:
”Vreide og trege
veld at drosi
ikkje deg fullgod
framferd syner;
alldri grandet gjer du
mot den gode møyi,
endå med sløgd
ho sviki vart av dykk.”

50.
SIGURD kvad:
”Vert kloke Gunnar
klumsa av ho,
vil giren Hogne
og Gutorm taka?
vil Gjukes søner
gjeva mågen
bane-beigen?
ber sanning fram!”

51.
GRIPE kvad:
”Då sut vil gange
Gudrun til hjarta,
når broder hennar
bane deg veld;
og aldri ho gledast
og unast meir
verdi her vil;
ho veld det Grimhild.”

52 .
SIGURD kvad:
”Heile me skiljast,
stå lyt lagnad,
vel hev du gjort
det eg vilde deg beda;
du sa det gjerne
um det stod til deg.
at livsens lagnad
ljosare fall meg”

53.
GRIPE kvad:
”Dette er trøysti
for trauste guten
den heppa skal fylgje
heile ditt liv;
på mætare mann
ovan um mold
skine ’kje sol
enn, Sigurd, på deg.”